Đình Tân Trào - Nơi lưu giữ giá trị lịch sử, văn hóa

Đình Tân Trào (còn gọi là đình Kim Long), thuộc thôn Tân Lập, xã Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang. Đình nằm về phía Tây của làng Kim Long trước đây (thôn Tân Lập ngày nay); đình thờ Thành hoàng làng và 8 vị thần sông núi quanh vùng Kim Long, là một thiết chế văn hóa phục vụ nhu cầu tín ngưỡng và sinh hoạt văn hóa của người dân địa phương; mặt trước đình có dòng Khuôn Pén chảy qua, phía sau đình là núi Khau Tân (tọa lạc ở thế đất tiền thủy tựa sơn). Đình được xây dựng vào năm Tự Đức thứ 6 (1853), trùng tu năm Khải Định thứ 8 (1923), tu sửa lại năm 1952; đình có lối kiến trúc nhà sàn miền núi một gian, hai chái, cột gỗ, mái lợp lá cọ, sàn lát ván gỗ, xung quanh để trống; nơi cúng tế đặt ở trên cao gồm thượng cung và vọng cung. Đến nay, kiến trúc của đình hầu như vẫn còn giữ nguyên vẹn nét xưa.

Đình Tân Trào.

Một sự kiện lịch sử tiêu biểu nhất của cách mạng Việt Nam đã diễn ra ở nơi này. Ngày 16/8/1945, tại đình Tân Trào diễn ra Lễ khai mạc Quốc dân Đại hội (tiền thân của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày nay); có 60 đại biểu đại diện của 3 miền Bắc, Trung, Nam, đại diện các ngành, các giới, đảng phái và kiều bào ta về dự. Đại hội đã tán thành chủ trương tiến hành Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước; thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh; quy định Quốc kỳ của Việt Nam là “Cờ đỏ sao vàng”, Quốc ca là bài “Tiến quân ca” và cử ra Uỷ ban Dân tộc giải phóng Việt Nam tức Chính phủ lâm thời do đồng chí Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Sáng ngày 17/8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam ra mắt Quốc dân Đại hội và đọc lời tuyên thệ trước cửa đình.

Cách đình Tân Trào khoảng vài trăm mét về phía Đông là Cây đa Tân Trào. Chiều ngày 16/8/1945, dưới gốc đa này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đọc Bản Quân lệnh số 1, chính thức phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước.Ngay sau đó, Giải phóng quân Việt Nam đã làm lễ xuất quân trước sự chứng kiến của đông đảo nhân dân xã Tân Trào cùng 60 đại biểu toàn quốc về tham dự Quốc dân Đại hội.

Ngày 20/3/1961, cũng tại đình Tân Trào, nơi vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở lại thăm đồng bào vùng căn cứ địa xưa, thăm lại Thủ đô gió ngàn, Thủ đô kháng chiến.

Về giá trị văn hóa truyền thống gắn với đình Tân Trào: Hàng năm, tại đình Tân Trào diễn ra 3 kỳ lễ hội: ngày lễ hội lớn nhất là lễ Cầu mùa tổ chức vào ngày 4 tháng Giêng âm lịch; tiếp đến là lễ Hạ điền (xuống đồng) vào ngày 4 tháng 5 âm lịch; lễ Thượng điền (lên đồng) vào ngày 14 tháng 7 âm lịch; trong các ngày lễ hội đều có tổ chức rước kiệu và các trò chơi dân gian truyền thống như đẩy gậy, ném còn, hát then… Ngoài 3 ngày lễ hội trên ra, theo phong tục địa phương, người dân còn cầu cúng khi có người ốm đau, bệnh tật, cầu nhân khang vật thịnh, mưa thuận gió hòa cho làng xã bình an.

Với những giá trị đặc biệt gắn liền với những sự kiện lịch sử cách mạng trọng đại của đất nước, đình Tân Trào được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia theo Quyết định số 09/VH-QĐ ngày 21/02/1975 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); là di tích thuộc Khu Di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào (theo Quyết định số 548/QĐ-TTg ngày 10/5/2012 của Thủ tướng Chính phủ)n