Điệu khắp Xuân vẫn còn tươi rói!

Đầu Xuân 2004, tôi tham gia đoàn cán bộ Cục Dân vận - Tuyên truyền đặc biệt do Cục trưởng Phạm Quang Vinh dẫn đầu, đi kiểm tra một số đội công tác tăng cường cơ sở của quân đội tại địa bàn trọng điểm ở tỉnh Sơn La.

Chiếc xe U-oat máy lạnh dọc đường bỗng giở chứng, ì ạch mãi gần tối đoàn mới lên đến Huyện đội Yên Châu. Hôm đó ở đây lại có đoàn công tác của Tỉnh đội Sơn La, nên ăn cơm xong, chúng tôi được mời sang nhà khách Huyện ủy nghỉ. 5 giờ kém 15 sáng hôm sau, mọi người bừng tỉnh giấc bởi tiếng nhạc véo von trên hệ thống loa truyền thanh của huyện. Hai giọng ca nam, nữ đang hát đối nhau bài dân ca gì đó bằng tiếng dân tộc, mở đầu và kết thúc mỗi đoạn đều có từ “Hà… ới…”, nghe như đọc thơ, như kể chuyện và kéo dài mãi không dứt…

Hôm đó, sau khi làm việc xong với đội công tác và Đồn Biên phòng ở xã biên giới Chiềng On, chúng tôi quay về huyện Yên Châu lúc chiều muộn. Ban Chỉ huy Huyện đội đề nghị đoàn ở lại dự bữa cơm thân mật cùng đoàn Tỉnh đội, mai hãy đi Sốp Cộp.

Vào bữa ăn, mọi người nâng chén “đi hai chân” (uống 2 chén liền) rồi vừa ăn uống, vừa trò chuyện rôm rả. Tôi đem câu chuyện nghe bài hát trên đài truyền thanh huyện buổi sớm ra hỏi thì được biết đó là làn điệu khắp của đồng bào dân tộc Thái. Ở đây đi làm dân vận ở vùng đồng bào Thái mà biết hát khắp thì bà con quý lắm. Tôi thắc mắc: “Làn điệu khắp khó thế, mình lại không biết tiếng Thái thì hát thế nào được!”. Một Trung tá là Trưởng ban Công binh Tỉnh đội bảo: “Mình hát tiếng Kinh cũng được, bà con hiểu hết mà. Quan trọng là nhớ được giai điệu, tiết tấu, nếu có sai một chút, đồng bào cũng không trách đâu. Tôi hát thử một câu khắp vui về Công binh cho các thủ trưởng nghe”. Nói đoạn, anh cất giọng: “Hà... ới… Xà beng đâm đá, xà beng cùn. Xà beng đâm bùn, xà beng sắc… Hà… ới…”. Cả mấy bàn rượu cười phá lên. Tôi cũng cười chảy nước mắt, nhưng cố tình bảo: “Cục tôi tên dài, lại trúc trắc, đưa vào lời hát khó lắm!”. “Không vấn đề gì. Để tôi hát luôn về đoàn công tác của Cục hôm nay nhé!”. Anh hắng giọng, ngẫm nghĩ giây lát rồi bắt đầu: “Hà… ới… Đoàn chúng tôi là cán bộ Cục Dân vận - Tuyên truyền đặc biệt. Hôm nay đến thăm bà con chẳng có tiền, có bạc. Chỉ có ít bánh kẹo, mì tôm và tấm lòng Bộ đội Cụ Hồ. Mong bà con thông cảm… Hà… ới…”. Mọi người lại cười ngặt nghẽo. Cục trưởng Vinh khoái chí, vỗ đùi đánh đét: “Được, được… Tay này về Cục Dân vận được!”. Bữa cơm tối hôm ấy diễn ra vui vẻ, đầm ấm và thật đáng nhớ.

Sau này, tôi còn nhiều dịp đi Tây Bắc. Mỗi lần đi lại cố gắng tìm hiểu qua bà con và đọc thêm tài liệu về hát khắp. Tuy vậy, tôi vẫn như “chim chích lạc rừng”. Thì ra, múa xòe và hát khắp là hai loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo của đồng bào Thái. Xòe có đến 36 điệu, còn khắp thì có hàng trăm bài với hàng trăm làn điệu như: Khắp sài peng (hát tình tự), khắp páy căn (hát chia tay), khắp chiêu (hò), khắp lồng tồng (hát xuống đồng), khắp báo sao (hát giao duyên)... phù hợp với từng hoàn cảnh. Thầy mo hát khắp khi tế lễ, chủ nhà hát khắp khi lên nhà mới, trai gái hát khắp để giao duyên, kết bạn, tỏ tình… Ngoài ra, còn nhiều bài khắp với nội dung vui chơi, đối đáp trữ tình ca ngợi thiên nhiên, cổ vũ tinh thần yêu lao động, đề cao tính trung thực, khuyên làm điều lành, tránh cái ác…

Là một thể loại hát dân gian nên các điệu khắp, lời khắp truyền từ đời này sang đời khác bằng truyền khẩu, bằng các truyện thơ Xống chụ xôn xao (Tiễn dặn người yêu), Chàng Lú - nàng Ủa... Rồi các thế hệ tiếp tục có nhiều bài thơ, bài khắp mới làm phong phú thêm kho tàng văn hóa của dân tộc mình. Điệu khắp mà Trưởng ban Công binh Tỉnh đội Sơn La hát hôm ấy là khắp chiêu - một điệu hát ứng tác hay hát gọi (hò) trong các dịp vui gặp gỡ, khi giã gạo, trong vòng xoè, tiệc tùng… Nhạc điệu của khắp chiêu vui, trong sáng, mở đầu mỗi khổ hát có đoạn “au hua” (đoạn mở đầu “Hà… ơi”), tiếp sau là hát ngân nga từ 1 đến 3 câu và kết thúc mỗi khổ lại có đoạn “au hang” (đoạn nhạc đóng “Hà… ơi” nhưng khác chút ít về giai điệu). Người hát hết một khổ, tập thể sẽ hát nhắc lại đoạn “au hang” để hưởng ứng gọi là “xương”, sau đó người hát mới hát sang khổ tiếp theo.

Thấm thoắt, 15 năm trôi qua, những người trong đoàn công tác hôm đó đã lần lượt nghỉ hưu, nhưng với tôi ấn tượng về điệu khắp đầu Xuân ấy vẫn còn tươi rói. Mỗi lần lên Tây Bắc, nghe thấy làn điệu khắp, tôi lại man mác nhớ về Xống chụ xôn xao của đồng bào Thái với câu khắp để lại từ ngàn xưa: “Không lấy được nhau mùa Hạ, ta sẽ lấy nhau mùa Đông. Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ lấy nhau khi góa bụa về già”. Có lẽ tình yêu của tôi với khắp Thái cũng thế.

Nguyễn Vũ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Cho phép thành lập Hội NCT cấp tỉnh, cấp huyện trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu

Cho phép thành lập Hội NCT cấp tỉnh, cấp huyện trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu

Với mục tiêu tiếp tục thực hiện tốt công tác bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò NCT các cấp, xây dựng Hội NCT đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, ngày 2/4/2024, Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu ký quyết định số: 499/QĐ-UBND về việc cho phép thành lập Hội NCT cấp tỉnh, cấp huyện trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu.
Phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, hoàn thành tốt các nhiệm vụ trong tình hình mới

Phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, hoàn thành tốt các nhiệm vụ trong tình hình mới

Trong những năm qua, đẩy mạnh việc phát huy truyền thống giá trị cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới, cán bộ, chiến sĩ của Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Hà Giang đã luôn nỗ lực, phấn đấu rèn luyện, học tập, công tác, để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
TP Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa: Thông tin báo chí về hoạt động du lịch Sầm Sơn năm 2024

TP Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa: Thông tin báo chí về hoạt động du lịch Sầm Sơn năm 2024

Ngày 16/4/2024 UBND TP. Sầm Sơn đã tổ chức gặp mặt các cơ quan báo chí để thông tin về hoạt động du lịch Sầm Sơn năm 2024.
Khai mạc "Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam" năm 2024 và trao giải Cuộc thi “Sách hay cần bạn đọc”

Khai mạc "Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam" năm 2024 và trao giải Cuộc thi “Sách hay cần bạn đọc”

Sáng 16/4/2024, Trung tâm Thông tin – Thư viện, Trường Đại học Hồng Đức (HDU) đã tổ chức khai mạc "Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam" năm 2024 và trao giải Cuộc thi “Sách hay cần bạn đọc”.
Đề nghị cung cấp hồ sơ gói thầu liên quan Tập đoàn Thuận An tại Đắk Lắk

Đề nghị cung cấp hồ sơ gói thầu liên quan Tập đoàn Thuận An tại Đắk Lắk

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu - Bộ Công an vừa gửi công văn đến UBND tỉnh Đắk Lắk đề nghị phối hợp cung cấp hồ sơ tài liệu.

Tin khác

Kon Tum: Khởi tố vụ án vụ xe chở đoàn cán bộ Cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh gặp tai nạn

Kon Tum: Khởi tố vụ án vụ xe chở đoàn cán bộ Cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh gặp tai nạn
Liên quan vụ xe khách chở đoàn cán bộ, nhân viên Cục Quản lý thị trường TP.Hồ Chí Minh gặp tai nạn, mới đây, Cơ quan CSĐT Công an huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum đã khởi tố vụ án "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ".

Dòng họ khoa bảng nổi tiếng xứ Thanh

Dòng họ khoa bảng nổi tiếng xứ Thanh
Dòng họ Bùi ở làng khoa bảng Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa nổi tiếng với việc coi trọng sự học. Từ giai thoại “rừng dong” của Thượng thư Quận công Bùi Khắc Nhất, đến thế hệ con cháu tiếp tục phát huy, chăm lo con em học tập thành tài.

Loại bỏ và... cách li!

Loại bỏ và... cách li!
Chiều 11/4, sau hơn một tháng xét xử, Toà án Nhân dân TP Hồ Chí Minh đã tiến hành tuyên án bị cáo Trương Mỹ Lan và 85 đồng phạm. Theo đó, bà Trương Mỹ Lan lãnh án tử hình về 3 tội: Tham ô tài sản, đưa hối lộ và vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng.

Cụ Doãn Ngọc Trâm - mẹ Anh hùng, Liệt sĩ, Bác sĩ Đặng Thùy Trâm qua đời

Cụ Doãn Ngọc Trâm - mẹ Anh hùng, Liệt sĩ, Bác sĩ Đặng Thùy Trâm qua đời
Chia sẻ với báo chí, bà Đặng Kim Trâm - em gái của Liệt sĩ, Bác sĩ Đặng Thùy Trâm cho biết, mẹ của bà là cụ Doãn Ngọc Trâm do tuổi cao sức yếu, dù đã được các bác sĩ và gia đình tận tình chăm sóc nhưng cụ đã tạ thế vào lúc 4h48 sáng ngày 16/4, hưởng thọ 99 tuổi.

Ra mắt Trung tâm Huấn luyện Cấp cứu chấn thương quốc tế đầu tiên tại Việt Nam

Ra mắt Trung tâm Huấn luyện Cấp cứu chấn thương quốc tế đầu tiên tại Việt Nam
Chiều 15/4, tại Bệnh viện Quân Y 175, TP. Hồ Chí Minh diễn ra Lễ ra mắt Trung tâm Huấn luyện Cấp cứu chấn thương quốc tế (ITLS) đầu tiên tại Việt Nam. Trên toàn thế giới có 124 Trung tâm ITLS và Trung tâm ITLS Bệnh viện Quân y 175 là Trung tâm Huấn luyện Cấp cứu chấn thương quốc tế đầu tiên tại Việt Nam.

Khuyến khích con đọc sách ngay từ nhỏ

Khuyến khích con đọc sách ngay từ nhỏ
Ngay góc học tập của con tôi có một cái kệ đựng sách đẹp. Thế nhưng trong đống sách để ngổn ngang trên kệ ấy, khó kiếm ra một cuốn sách đem lại chút kiến thức thích hợp với lứa tuổi học trò.

Để làng nghề trở thành niềm tự hào

Để làng nghề trở thành niềm tự hào
Hà Tĩnh, vùng đất địa linh nhân kiệt, với nhiều làng nghề tồn tại hàng trăm năm, trong những năm qua, nhiều làng nghề được Nhà nước cũng như chính quyền địa phương bảo tồn, tôn tạo và phát triển.

Tỉnh Cà Mau: Công bố tình huống khẩn cấp hạn hán cấp 2 trên địa bàn huyện Trần Văn Thời và U Minh

Tỉnh Cà Mau: Công bố tình huống khẩn cấp hạn hán cấp 2 trên địa bàn huyện Trần Văn Thời và U Minh
Trước tình trạng hạn hán gây nhiều thiệt hại, ngày 10/4, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau ký quyết định số: 719/QĐ-UBND về việc công bố tình huống khẩn cấp hạn hán cấp 2 trên địa bàn huyện Trần Văn Thời và U Minh.

Cựu Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên Phạm Đình Cự lĩnh 3 năm tù treo

Cựu Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên Phạm Đình Cự lĩnh 3 năm tù treo
Sáng 15/4, TAND tỉnh Phú Yên mở phiên tòa xét xử sơ thẩm bị cáo Phạm Đình Cự, cựu Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên và bị cáo Đỗ Duy Vinh, cựu Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Phú Yên bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.

LỜI CẢM ƠN

LỜI CẢM ƠN
Gia đình chúng tôi xin chân thành cảm ơn!

Kết quả kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 Đại học quốc gia TP.HCM

Kết quả kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 Đại học quốc gia TP.HCM
Sáng 15/4, Đại học quốc gia TP. Hồ Chí Minh đã công bố kết quả kỳ thi đánh giá năng lực năm 2024 đợt 1.

Hà Nội: Tai nạn lao động khiến 4 người thương vong

Hà Nội: Tai nạn lao động khiến 4 người thương vong
Trao đổi với báo chí, đại diện UBND quận Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội xác nhận vụ việc xảy ra tại số nhà 22 ngõ Tức Mạc, phường Cửa Nam khiến 2 người chết và 2 người bị thương.

Thể thao hạnh phúc

Thể thao hạnh phúc
Thể thao mang lại cho con người sức khỏe, điều đó đương nhiên rồi. Những môn thể thao đơn giản như đi bộ, đạp xe, tập các bài thể dục cá nhân… cũng có thể đáp ứng cho yêu cầu rèn luyện sức khỏe. Tuy nhiên, các môn thể thao tập thể, đối kháng thi đấu còn mang lại cho chúng ta nhiều hơn thế, đó là niềm vui và hạnh phúc trong cuộc sống.

Đề nghị truy tố cựu Hiệu trưởng Trường Đại học Đồng Nai Trần Minh Hùng

Đề nghị truy tố cựu Hiệu trưởng Trường Đại học Đồng Nai Trần Minh Hùng
Cơ quan ANĐT Công an tỉnh Đồng Nai vừa ban hành kết luận điều tra bổ sung vụ án hình sự lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ và tham ô tài sản xảy ra tại Trường Đại học Đồng Nai (TP. Biên Hòa).

Thủ tướng yêu cầu: Bảo đảm cung ứng điện trong thời gian cao điểm

Thủ tướng yêu cầu: Bảo đảm cung ứng điện trong thời gian cao điểm
Ngày 15/4/2024, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Công điện số 38/CĐ-TTg về việc triển khai quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả các giải pháp bảo đảm cung ứng điện trong thời gian cao điểm năm 2024 và các năm tiếp theo.
Xem thêm
TP Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa: Thông tin báo chí về hoạt động du lịch Sầm Sơn năm 2024

TP Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa: Thông tin báo chí về hoạt động du lịch Sầm Sơn năm 2024

Ngày 16/4/2024 UBND TP. Sầm Sơn (Thanh Hóa) đã tổ chức gặp mặt các cơ quan báo chí để thông tin về hoạt động du lịch Sầm Sơn năm 2024.
Đề nghị cung cấp hồ sơ gói thầu liên quan Tập đoàn Thuận An tại Đắk Lắk

Đề nghị cung cấp hồ sơ gói thầu liên quan Tập đoàn Thuận An tại Đắk Lắk

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu Bộ Công an vừa gửi công văn đến UBND tỉnh Đắk Lắk đề nghị phối hợp cung cấp hồ sơ tài liệu.
Kon Tum: Khởi tố vụ án vụ xe chở đoàn cán bộ Cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh gặp tai nạn

Kon Tum: Khởi tố vụ án vụ xe chở đoàn cán bộ Cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh gặp tai nạn

Liên quan vụ xe khách BKS: 50H-365.98 chở đoàn cán bộ, nhân viên Cục Quản lý thị trường TP.HCM gặp tai nạn, mới đây, Cơ quan CSĐT Công an huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum đã khởi tố vụ án "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ".
Khai mạc "Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam" năm 2024 và trao giải Cuộc thi “Sách hay cần bạn đọc”

Khai mạc "Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam" năm 2024 và trao giải Cuộc thi “Sách hay cần bạn đọc”

Sáng ngày 16/4/2024, Trung tâm Thông tin – Thư viện, Trường Đại học Hồng Đức (HDU) đã tổ chức khai mạc "Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam" năm 2024 và trao giải Cuộc thi “Sách hay cần bạn đọc”.
Dòng họ khoa bảng nổi tiếng xứ Thanh

Dòng họ khoa bảng nổi tiếng xứ Thanh

Dòng họ Bùi ở làng khoa bảng Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa nổi tiếng với việc coi trọng sự học. Từ giai thoại “rừng dong” của Thượng thư Quận công Bùi Khắc Nhất, đến thế hệ con cháu tiếp tục phát huy, chăm lo con em học tập thành tài.
Khuyến khích con đọc sách ngay từ nhỏ

Khuyến khích con đọc sách ngay từ nhỏ

Ngay góc học tập của con tôi có một cái kệ đựng sách đẹp. Thế nhưng trong đống sách để ngổn ngang trên kệ ấy, khó kiếm ra một cuốn sách đem lại chút kiến thức thích hợp với lứa tuổi học trò.
Chiến dịch Điện Biên Phủ trong ký ức cựu binh Trần Văn Tứ

Chiến dịch Điện Biên Phủ trong ký ức cựu binh Trần Văn Tứ

Kỷ niệm về những ngày “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt” vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức của các cựu chiến sĩ Điện Biên, trong đó có cựu binh Trần Văn Tứ.
Tự hào chặng đường 70 năm xây dựng và phát triển

Tự hào chặng đường 70 năm xây dựng và phát triển

Qua 70 năm xây dựng chiến đấu và trưởng thành gắn liền với chặng đường đấu tranh anh dũng, bất khuất, đầy hy sinh, gian khổ, song cũng vô cùng vẻ vang của Đảng bộ, chính quyền, quân và Nhân dân xã Thanh Liên, huyện Thanh Chương (Nghệ An).
Nghệ An: Ấm lòng những bữa cơm không đồng đến với người cao tuổi và bệnh nhân chạy thận

Nghệ An: Ấm lòng những bữa cơm không đồng đến với người cao tuổi và bệnh nhân chạy thận

vợ chồng chị Ngà và các tình nguyện viên trong nhóm thiện nguyện “bao đồng thành phố Vinh” đã mở 2 bếp ăn 0 đồng để lan tỏa những điều tốt đẹp.
Phiên bản di động