Đề xuất bổ sung người cao tuổi khó khăn dù có người phụng dưỡng vào diện hưởng trợ cấp xã hội

Theo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 20/2021/NĐ-CP do Bộ Y tế xây dựng và công bố lấy ý kiến ngày 6/4/2026, cơ quan soạn thảo đề xuất mở rộng đối tượng thụ hưởng đối với người cao tuổi thuộc hộ nghèo, dù có con cái hoặc người có nghĩa vụ phụng dưỡng nhưng trên thực tế vẫn sống trong điều kiện khó khăn.

Dự kiến, nếu được thông qua, nhóm đối tượng này sẽ được hưởng mức trợ cấp xã hội hằng tháng khoảng 600.000 đồng/người, áp dụng từ ngày 1/7/2026.

Người cao tuổi rất cần được chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng. Ảnh minh họa

Lấp “khoảng trống” chính sách từ thực tiễn

Theo Bộ Y tế, quá trình thực hiện Nghị định 20/2021 đã phát sinh nhiều trường hợp người cao tuổi tuy có người phụng dưỡng theo quy định nhưng người này lại đã quá tuổi lao động, sức khỏe yếu hoặc mắc bệnh hiểm nghèo, không có khả năng tạo thu nhập ổn định.

Trong khi đó, việc xác định đối tượng thụ hưởng hiện nay chủ yếu dựa trên yếu tố hộ tịch, chưa đánh giá đầy đủ “năng lực thực hiện nghĩa vụ” trong thực tế. Điều này dẫn đến tình trạng một bộ phận người cao tuổi yếu thế chưa tiếp cận được chính sách an sinh xã hội.

Địa phương đã chủ động hỗ trợ

Thực tế cho thấy, đã có 10/34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động ban hành chính sách đặc thù để hỗ trợ nhóm đối tượng này trong giai đoạn 2021-2025.

Vì vậy, theo Bộ Y tế, việc bổ sung quy định vào nghị định sửa đổi lần này nhằm thống nhất khung pháp lý trên phạm vi cả nước, thay vì để các địa phương áp dụng rải rác các chính sách riêng lẻ.

Không làm tăng áp lực ngân sách

Cơ quan soạn thảo cho rằng, số lượng người cao tuổi thuộc diện này không lớn và có xu hướng giảm dần nhờ hiệu quả của các chương trình giảm nghèo bền vững cũng như sự mở rộng của hệ thống bảo hiểm xã hội.

Nguồn kinh phí thực hiện dự kiến được cân đối trong dự toán chi thường xuyên hằng năm dành cho công tác bảo trợ xã hội, không làm phát sinh thêm áp lực đáng kể lên ngân sách.

Việc xác định đối tượng sẽ được thực hiện thông qua rà soát thực tế tại địa phương, bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng, đúng nhu cầu, đồng thời không làm tăng chi phí quản lý.

Việc Bộ Y tế đề xuất bổ sung người cao tuổi có người phụng dưỡng nhưng không đủ khả năng kinh tế, sức khỏe vào diện hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng đang thu hút sự quan tâm của dư luận. Không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật trong chính sách, đề xuất này phản ánh một vấn đề sâu xa hơn: khoảng trống trong hệ thống an sinh khi thực tế đời sống đã vượt ra khỏi những giả định pháp lý trước đây.

Bộ Y tế đề xuất mở rộng đối tượng thụ hưởng trợ cấp xã hội đối với người cao tuổi thuộc hộ nghèo...Ảnh: Minh hoạ

Từ “có tên trong hộ khẩu” đến “được bảo vệ thực sự”

Điểm đáng chú ý trong đề xuất lần này không chỉ nằm ở việc mở rộng đối tượng, mà còn ở cách tiếp cận chính sách.

Thay vì chỉ dựa trên tiêu chí hình thức (có hay không có người phụng dưỡng), cơ quan soạn thảo nhấn mạnh việc rà soát thực tế tại địa phương để đánh giá đúng khả năng thực hiện nghĩa vụ. Đây là bước chuyển từ quản lý hành chính sang tiếp cận dựa trên nhu cầu và hoàn cảnh cụ thể.

Nếu được triển khai hiệu quả, cách làm này sẽ giúp chính sách đi sát hơn với đời sống, hạn chế tình trạng “lọt” hoặc “nhầm” đối tượng, một vấn đề vốn tồn tại lâu nay trong lĩnh vực trợ giúp xã hội.

Già hóa dân số và yêu cầu hoàn thiện chính sách

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Theo dự báo, tỷ lệ người cao tuổi sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những thập kỷ tới, kéo theo nhu cầu về chăm sóc, y tế và an sinh xã hội ngày càng lớn.

Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh, hoàn thiện các chính sách liên quan đến người cao tuổi không chỉ mang tính tình thế mà còn là yêu cầu chiến lược.

Đề xuất bổ sung nhóm người cao tuổi “có con nhưng không được phụng dưỡng thực chất” có thể xem là một bước đi cần thiết để hệ thống an sinh thích ứng với những thay đổi của cấu trúc gia đình và xã hội hiện đại.