Đánh giá và tối ưu hóa hiệu quả đầu tư các tuyến đường sắt, đường sắt đô thị ngay từ khi triển khai

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp thứ bảy của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt

Kết luận Phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu đánh giá và tối ưu hóa hiệu quả đầu tư các tuyến đường sắt, đường sắt đô thị ngay từ khi triển khai; chuyển đổi trạng thái từ làm thuê sang làm chủ phát triển ngành đường sắt tự lực, tự cường, tự chủ.

Quy hoạch phát triển đường sắt với tầm nhìn 100 năm

Hiện nay, Ban Chỉ đạo đang chỉ đạo triển khai các dự án đường sắt: Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; Dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam; các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; các dự án đường sắt Gia Bình - Hạ Long, Hải Phòng - Móng Cái, Lạng Sơn - Hà Nội; việc xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt…

Tại Phiên họp, các đại biểu rà soát việc thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại Phiên họp thứ 6, nhất là những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn cần tháo gỡ; bài học kinh nghiệm và nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới cần triển khai để thúc đẩy triển khai các dự án.

Theo Ban Chỉ đạo, tại Phiên họp thứ 6 của Ban Chỉ đạo, Lãnh đạo Chính phủ giao 22 nhiệm vụ cho các bộ, ngành và địa phương. Đến nay, các bộ, ngành, địa phương đã tập trung chỉ đạo, điều hành chủ động, quyết liệt, nỗ lực; đã hoàn thành 8 nhiệm vụ; 12 nhiệm vụ đang thực hiện trong hạn; 2 nhiệm vụ quá hạn do cần lấy ý kiến nhiều bộ, ngành liên quan, ý kiến của cấp có thấm quyền để xử lý theo quy định.

Trong đó, trình Quốc hội xem xét, ban hành 3 Luật, 2 Nghị quyết; Chính phủ ban hành 6 Nghị định, 3 Nghị quyết; Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt 1 Đề án; Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội ban hành 1 Nghị quyết và Thành phố Hồ Chí Minh ban hành 1 Nghị quyết. Ngoài ra, Bộ Công Thương đang trình Thủ tướng Chính phủ 1 Đề án; Bộ Tài chính đang trình Thủ tướng Chính phủ 1 Đề án.

Các bộ, ngành đang tích cực triển khai Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam; xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cho công tác quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì cho 2 tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp đường sắt.

Đối với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cùng với triển khai giải phóng mặt bằng, các bộ, ngành, cơ quan đang thúc đẩy phía Trung Quốc khởi động đàm phán các Hiệp định và công việc liên quan dự án; xây dựng phương án xử lý đất quốc phòng, công trình giao cắt với tuyến đường sắt; xây dựng phương án cấp thoát nước khu vực ga; hoàn trả hệ thống hạ tầng kỹ thuật dọc tuyến; thỏa thuận mỏ vật liệu, bãi đồ thải; phương án kiến trúc nhà ga, cầu cấp II trở lên trong đô thị…

Đối với các Dự án đường sắt đô thị Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục đẩy nhanh tiến độ các dự án, đảm bảo chất lượng, tiến độ, tập trung triển khai nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao.

Riêng về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đến nay đã phê duyệt nhiệm vụ lập hồ sơ chuyển mục đích sử dụng rừng, đánh giá tác động môi trường; đơn vị tư vấn đang xây dựng kế hoạch đấu thầu, nhiệm vụ, dự toán và hồ sơ mời thầu các gói thầu Tư vấn khảo sát, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Tư vấn thẩm tra, Tư vấn giám sát khảo sát; hoàn thiện Báo cáo lựa chọn công nghệ, đối tác…

Kết luận Phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự vào cuộc quyết liệt của Bộ Xây dựng, các bộ, ngành và địa phương, đặc biệt là đơn vị thường trực, chủ đầu tư, tư vấn, nhà thầu đã làm việc xuyên ngày nghỉ, ngày lễ để tập trung triển khai các dự án trọng điểm ngành đường sắt; với kết quả bước đầu rất đáng ghi nhận với nhiều nhiệm vụ hoàn thành đúng tiến độ,phối hợp giữa các bên đã có nhiều cải thiện.

Lưu ý phải phát huy tinh thần tự lực, tự cường, tự chủ chiến lược như Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải chủ động chuyển giao công nghệ, chuyển đổi trạng thái từ làm thuê sang làm chủ công nghệ, quản lý, điều hành, điều khiển, sản xuất nguyên vật liệu…, phát triển ngành đường sắt.

Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chẩn, quy trình đảm bảo thống nhất, liên thông, dùng chung trong phạm vi cả nước về đường sắt và đường sắt đô thi; huy động tối đa các chủ thể, doanh nghiệp tham gia; tiếp tục hoàn thiện quy hoạch đường sắt theo không gian phát triển mới, với tầm nhìn xa 100 năm, trông rộng, nghĩ sâu, làm lớn; đa dạng hóa nguồn vốn gồm vốn Nhà nước, vốn tư nhân, vốn vay nước ngoài và đóng góp của người dân trong giải phóng mặt bằng; tiếp tục đánh giá, tối ưu hóa hiệu quả đầu tư các tuyến đường sắt, đường sắt đô thị ngay từ khi triển khai.

Thủ tướng yêu cầu cơ quan chủ quản, Ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn, nhà thầu và nhất là thành viên Ban Chỉ đạo cần tiếp tục nỗ lực, cố gắng, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong triển khai nhiệm vụ được giao theo thẩm quyền; thực hiện đúng, đủ quy trình, thủ tục, thẩm quyền theo pháp luật, bảo đảm tiến độ, chất lượng, chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí.

Thủ tướng chỉ rõ, việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu bảo đảm làm đúng luật pháp, triển khai dự án bảo đảm hiệu quả; không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, lãng phí tài sản…Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương rà soát, xây dựng, sửa đổi bổ sung đầy đủ hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn về đường sắt, nhất là đường sắt đô thị để bảo đảm tính đồng bộ, liên thông, nâng cao hiệu quả của hệ thống và tạo điều kiện cho các chủ thể tham gia.

Tháo gỡ các vướng mắc, quyết liệt triển khai các dự án

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp thứ bảy của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt

Thủ tướng yêu cầu, thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương và cơ quan, đơn vị liên quan tập trung triển khai công việc với tinh thần nhanh chóng, hiệu quả, lấy hiệu quả làm thước đo, bảo đảm hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.

Trong đó, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn và Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp đường sắt và Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong tháng 3/2026.

Đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Thủ tướng giao Bộ Xây dựng hoàn thành, bàn giao hướng tuyến, làm căn cứ các địa phương triển khai ngay công tác kiểm đếm, xây dựng phương án tái định cư, giải phóng mặt bằng. Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo hoàn thành lập hồ sơ mời thầu gói thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi xong trong tháng 3/2026; tổ chức nghiên cứu lựa chọn công nghệ phù hợp, vì lợi ích quốc gia dân tộc; lựa chọn tư vấn trong Quý II/2026. Bộ khẩn trương hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội, trình Chính phủ trước 15/3/2026.

Thủ tướng chỉ đạo 15 tỉnh, thành phố có dự án đi qua và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng, khẩn trương hoàn tất rà soát nhu cầu vốn năm 2026, báo cáo chính xác để Bộ Xây dựng phân khai kế hoạch vốn trong tháng 3/2026.

Với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thủ tướng nhấn mạnh, đây là dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, hợp tác Việt - Trung, kết nối với Trung Quốc, châu Âu. Các bộ, ngành, địa phương phải coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, tập trung cao độ để thực hiện theo chỉ đạo thỏa thuận của lãnh đạo cấp cao hai nước.

Thủ tướng yêu cầu 6 tỉnh, thành phố có tuyến đường sắt đi qua khẩn trương hoàn thành các thủ tục thỏa thuận với chủ đầu tư về: công trình giao cắt trên tuyến; phương án cấp nước, thoát nước; hoàn trả hạ tầng kỹ thuật; mỏ vật liệu, bãi đổ thải; phương án kiến trúc nhà ga, cầu. Ngay sau khi nhận bàn giao cọc mốc giải phóng mặt bằng, các địa phương phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, thực hiện nga bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, phấn đấu bàn giao mặt bằng sạch theo đúng tiến độ đề ra; không để tình trạng thiếu vốn cho giải phóng mặt bằng.

Đối với các dự án chuẩn bị đầu tư, khởi công mới trong 2026-2030, Thủ tướng chỉ đạo 2 thành phố báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng về kế hoạch triển khai các dự án có kế hoạch khởi công trong năm 2026 và những năm tiếp theo, khẩn trương hoàn thiện các thủ tục theo đúng quy định của pháp luật, phân công cụ thể bảo đảm 6 “rõ” để triển khai thực hiện, bảo đảm hiệu quả…/.