Cần giám sát chặt hoạt động bán chéo bảo hiểm

Sáng ngày 18/11, Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm.

Cần có cơ chế giám sát chặt hoạt động bán chéo bảo hiểm

Góp ý kiến vào dự thảo Luật Kinh doanh bảo hiểm, đại biểu Hà Sỹ Nguyên (Đoàn Thái Nguyên) đồng tình với quy định tại Khoản 1, Điều 127 luật hiện hành sửa đổi theo hướng tạo điều kiện cho các đại lý bán chéo bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm phi nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe. Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến mô hình phân phối, chất lượng tư vấn và quyền lợi của người tham gia bảo hiểm.

Đại biểu Nguyễn Hữu Thông phát biểu tại hội trường sáng ngày 18/11

Theo đại biểu Nguyên, việc cho phép đại lý bảo hiểm chéo, bán chéo các loại bảo hiểm nếu được quản lý tốt sẽ giúp giảm chi phí xã hội trong đào tạo, cấp chứng chỉ, tổ chức mạng lưới và đáp ứng yêu cầu đa dạng của khách hàng. Người dân có thể được tư vấn và tổng thể bảo hiểm sức khỏe, tài sản, nhân thọ, tai nạn…trong một lần giao dịch.

Tuy nhiên, việc bán chéo bảo hiểm phải có điều kiện, giới hạn và có cơ chế giám sát chặt chẽ, nhằm đảm bảo chất lượng tư vấn, tránh xung đột lợi ích và rủi ro cho người dân. Đồng thời, việc bán chéo bảo hiểm phải đăng ký và công khai rõ ràng đang là đại lý của doanh nghiệp nào, ở loại hình nào, tránh xung đột lợi ích. Người tiêu dùng phải được thông báo minh bạch khi đại lý tư vấn sản phẩm thuộc công ty khác hoặc loại hình khác.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cần quy định rõ việc bán bảo hiểm chéo không được gắn điều kiện ràng buộc.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Hữu Thông (Đoàn Lâm Đồng) cho rằng, việc mở rộng hơn cơ chế bán chéo sản phẩm trong điều kiện hệ thống giám sát hiện nay của hoạt động đại lý bảo hiểm còn nhiều bất cập, nhận định nội dung này tiềm ẩn rủi ro về xung đột lợi ích.

Đại lý bảo hiểm là người đại diện theo ủy quyền của doanh nghiệp bảo hiểm. Khi cùng lúc đại diện cho nhiều doanh nghiệp, họ có thể bị chi phối bởi hoa hồng, chính sách ưu đãi, từ đó không còn đảm bảo đủ nghĩa vụ ưu tiên lợi ích của các bên mua bảo hiểm.

Thực tiễn vừa qua cho thấy nhiều phản ánh của người dân về việc bị tư vấn lệch lạc, bị ép mua bảo hiểm thông qua kênh ngân hàng, kênh đại lý. Nếu mở rộng bán chéo mà không tăng cường các biện pháp yêu cầu pháp lý và cơ chế kiểm soát thì rất khó khắc phục tình trạng này.

Nếu cơ quan chủ trì soạn thảo vẫn lựa chọn phương án cho phép bán chéo, Dự thảo Luật cần phải có cơ chế ràng buộc chặt chẽ hơn theo hướng: Quy định rõ số lượng doanh nghiệp mà một đại lý cá nhân được phép đại diện; yêu cầu đại lý phải công khai cho khách hàng biết mình là đại lý của những doanh nghiệp nào, mức hoa hồng chênh lệch ra sao; Bổ sung nghĩa vụ tư vấn trung thực, ưu tiên lợi ích khách hàng cùng với chế tài mạnh đối với các hành vi vi phạm, kể cả trách nhiệm liên đới của doanh nghiệp bảo hiểm, đại biểu Nguyễn Hữu Thông đề nghị.

Bảo vệ quyền lợi khách hàng

Thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong triển khai Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022, đặc biệt là yêu cầu thể chế hóa chủ trương lớn tại Nghị quyết 68-NQ/TW, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, khả thi và giảm tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng (Đoàn Quảng Trị) đề nghị cơ quan soạn thảo chỉ sửa đổi, bổ sung những nội dung thực sự cấp bách, có tác động trực tiếp đến thị trường. Việc mở rộng phạm vi hoặc sửa những nội dung chưa chín sẽ gây xáo trộn không cần thiết. Cần quán triệt yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng phải đồng bộ về cơ chế thực thi.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng phát biểu vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Kinh doanh bảo hiểm

Nhằm tăng cường sự chuyên nghiệp, minh bạch và bảo vệ quyền lợi khách hàng, quản lý và kiểm soát doanh nghiệp bảo hiểm tại Điều 3a, đại biểu Hà Sỹ Đồng nhất trí với tinh thần cắt giảm rào cản tiếp cận thị trường, nhưng cần rà soát toàn diện Điều 3a để bảo đảm thống nhất với Luật Doanh nghiệp. Bởi, hiện nay dự thảo mới chỉ dẫn chiếu đối tượng bị cấm thành lập và quản lý doanh nghiệp, nhưng chưa bao quát đầy đủ các trường hợp không có quyền góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp theo khoản 3 Điều 17 Luật Doanh nghiệp.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung đầy đủ cơ sở pháp lý cho quy định về “kiểm soát doanh nghiệp bảo hiểm”, tránh khoảng trống pháp lý và tăng tính minh bạch. Đồng thời, nên nghiên cứu đổi tên Điều 3a theo hướng phản ánh đúng nội hàm.

Nhằm cấm cá nhân đại lý làm việc cho nhiều loại hình doanh nghiệp bảo hiểm khác nhau (bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm phi nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm vi mô) cùng một lúc. Đồng thời, ngăn ngừa xung đột lợi ích, bảo đảm chất lượng tư vấn và tính chuyên nghiệp, kiểm soát nghiệp vụ và tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động các đại lý và bảo vệ quyền lợi người tham gia bảo hiểm. Đại biểu Phạm Thị Kiểu (Đoàn Lâm Đồng) đề xuất:

Các cá nhân đang làm đại lý bảo hiểm cho một doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ không được đồng thời làm đại lý bảo hiểm nhân thọ khác hoặc làm đại lý bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô.

Cá nhân đang làm đại lý bảo hiểm cho một doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe không được đồng thời làm đại lý bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe khác hoặc làm đại lý bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô.

Giải trình trước Quốc hội về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, đại diện Bộ Tài chính thừa nhận, trong thời gian qua có hiện tượng nhân viên ngân hàng tư vấn dịch vụ ngân hàng kèm bán bảo hiểm, gây nhầm lẫn giữa sản phẩm dịch vụ ngân hàng với sản phẩm dịch vụ bảo hiểm. Thậm chí, có những trường hợp ép mua bảo hiểm.

Về vấn đề này, Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo rất quyết liệt. Luật Tổ chức tín dụng cũng cấm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, người quản lý, người điều hành, nhân viên của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng các sản phẩm dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức.

Bên cạnh đó, Luật Kinh doanh bảo hiểm cũng nghiêm cấm việc đe dọa, cưỡng ép giao kết hợp đồng kinh doanh bảo hiểm, Luật và các văn bản hướng dẫn cũng quy định rất chặt chẽ công tác tư vấn, ghi âm để nâng cao chất lượng đại lý. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục tiến hành kiểm tra, xử lý sai phạm và trình các cấp có thẩm quyền ban hành các quy định để nhằm hạn chế tình trạng này.