Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Hít sặc là nguyên nhân thường gặp, gây nên tình trạng viêm phổi hít nặng và tử vong ở người cao tuổi. Đáng nói là tình trạng này dễ dàng xảy ra do sơ suất, bất cẩn trong ăn uống.
Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Hít sặc là nguyên nhân gây nên tình trạng viêm phổi hít nặng và tử vong ở người lớn tuổi.

PGS.TS.BS Hồ Thượng Dũng, Phó Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất cho biết: Bệnh viện thường xuyên tiếp nhận nhiều trường hợp bị hít sặc, chiếm đa số do chăm sóc tại nhà (trung bình 5 ca/tháng) dẫn đến nguy kịch, thậm chí tử vong. Ở người lớn tuổi, nguy cơ hít sặc xảy ra nhiều hơn. Hít sặc cũng là di chứng của đột quỵ nhồi máu não. Khoảng 52% trường hợp xảy ra sau đột quỵ cấp. Hít sặc, mắc dị vật đường thở ở người cao tuổi đặc biệt nguy hiểm vì hệ hô hấp, đường thở của họ thường đã yếu, lão hóa. Vì vậy, rất dễ dẫn đến biến chứng viêm phổi hít, nhiễm trùng gây tử vong dù đã được nội soi lấy dị vật ra ngoài. Một nguy hiểm nữa khi hít sặc là dịch vị dạ dày tràn vào, có tính a xít sẽ gây tổn thương rộng đường hô hấp.

Cần lưu ý triệu chứng của hít sặc là ho, khò khè, khó thở và tím tái đối với trường hợp nặng. Tuy nhiên, các triệu chứng này thường bị bỏ qua và điều trị sơ sài. Nhiều trường hợp bị hít sặc, có hạt cơm, mẩu thịt nhỏ rơi vào đường thở nhiều tháng, không được phát hiện và chỉ điều trị viêm hô hấp.

Cách phòng ngừa

Điều trị hít sặc thường khó thành công, vì vậy biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết. Để đề phòng, người nhà cần nhận biết dấu hiệu rối loạn nuốt gồm: Khi ăn uống hay bị rơi ra ngoài, hay chảy nước bọt, nhiều đàm, khó khăn khi nhai cắn, ăn chậm không nhai nuốt mà ngậm thức ăn trong miệng. Cần nghĩ ngay đến hóc dị vật, hít sặc. Kiểm tra và cho người cao tuổi đi khám ngay khi có triệu chứng: ho sặc khi nuốt, khi đang nhai, thay đổi giọng nói hay tốc độ nói sau ăn, viêm phổi tái đi tái lại nhiều lần,…

Chăm sóc người cao tuổi

Ngồi khi ăn, không được nằm khi ăn hoặc uống, chỉ ăn uống khi tỉnh táo, ăn, uống chậm, từng muỗng, từng ngụm nhỏ; để thức ăn phía bên môi và lưỡi mạnh (bên yếu thức ăn bị chảy ra ngoài); nhắc người bệnh nuốt bằng lời nói hoặc bằng động tác sờ vào 2 bên má; dùng tay hỗ trợ môi, hàm, cằm của người bệnh nếu khó mở miệng; không nói khi đang nhai và nuốt; nhắc người bệnh nuốt nước bọt hoặc nhổ ra; nuốt 2-3 lần cho hết trước khi ăn, uống muỗng tiếp theo; khi ăn canh, phở ăn riêng phần nước với phần cái; đủ ánh sáng. Tránh các yếu tố gây xao lãng như tivi, radio, đông người; cần động viên, khuyến khích, kiên nhẫn và giữ bầu không khí thoải mái, vui vẻ cho người bệnh; cần vệ sinh miệng cho người bệnh sau khi ăn; không sử dụng mật ong vì dễ gây sâu răng và phát triển vi khuẩn; không dùng nước súc miệng có cồn vì sẽ làm khô miệng, dễ gây tình trạng viêm và nhiễm trùng cho người bệnh.

Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi
Điều trị hít sặc thường khó thành công.

Cách chế biến thức ăn

Thức ăn cần được cắt nhỏ, nấu mềm, lỏng hoặc xay nhuyễn nếu bệnh nhân không nhai được. Với người bệnh bị ho sặc, thức uống cần được chế biến đặc hơn do chất lỏng chảy nhanh hơn, khiến bệnh nhân dễ bị sặc.

Bên cạnh đó, không nên cho người bệnh ăn thức ăn khô, kích thước lớn, có nhiều sợi xơ, dai, khó cắn, khó nhai; thức ăn bị rời rạc thành từng miếng nhỏ; thức ăn dễ dính vào răng, nướu và đọng lại trong má như bánh, kẹo dừa,..

Tư thế đúng khi cho ăn

Ngồi ăn: ngồi sâu vào lòng ghế, cùi chỏ để ở độ cao ngang mặt bàn, chân để thẳng, lòng bàn chân chạm đất, cạnh bàn cách cơ thể 1 nắm tay, đầu hơi cúi về phía trước.

Ngồi thẳng lưng trên giường: chêm gối dưới đầu gối người bệnh, nâng cao đầu giường 900, chêm gối sau lưng (nếu cần).

Nằm ăn tại giường: chêm gối dưới đầu gối người bệnh, nâng cao đầu giường 600, chêm gối dưới hông bên liệt, bên lành thấp hơn bên liệt.

Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi
Tư thế đúng khi cho người bệnh ăn sẽ giúp người bệnh không bị sặc.

Bệnh viện Thống Nhất là bệnh viện lão khoa hàng đầu trong cả nước, đối tượng điều trị chủ yếu là người cao tuổi, do đó phòng ngừa viêm phổi hít do sặc thức ăn là vấn đề trọng tâm trong chăm sóc điều dưỡng. Chúng tôi đã tiến hành đào tạo cho điều dưỡng, học sinh và người nhà cách cho người bệnh ăn đối với đối tượng người bệnh có rối loạn nuốt, PGS.TS.BS Hồ Thượng Dũng cho biết thêm.

Nguyễn Hải Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn tới tử vong. Lâu dài, bệnh hen có thể biến chứng trở thành bệnh tâm phế mạn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh giãn khí phế quản hoặc khí phế thũng. Khi đã biến chứng thành các bệnh này, bệnh hen vẫn tồn tại nên càng khó khăn trong chữa trị...

Tin khác

Bài thuốc Đông y giúp người cao tuổi phòng chữa bệnh hiệu quả

Bài thuốc Đông y giúp người cao tuổi phòng chữa bệnh hiệu quả
Tuổi già đồng nghĩa với cơ thể thường bị lão hóa, hệ miễn dịch giảm để cho các bệnh cơ hội có dịp phát triển.

Gia tăng người già nhập viện cấp cứu vì giá rét

Gia tăng người già nhập viện cấp cứu vì giá rét
Khoa Cấp cứu và Đột quỵ, Bệnh viện Lão khoa Trung ương có 100 giường thì đều đã kín, nhiều trường hợp nặng phải thở máy. Nhiệt độ giảm sâu khiến người già dễ bị đột quỵ, phổi tắc nghẽn mạn tính…

Chuyên đề "Những điều cần biết về bệnh đột quỵ" Bài 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người bệnh sau đột quỵ

Chuyên đề "Những điều cần biết về bệnh đột quỵ" Bài 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người bệnh sau đột quỵ
Người cao tuổi là đối tượng có nguy cơ mắc bệnh đột quỵ rất cao, tỉ lệ tử vong gây ra lớn. Mặc dù người bệnh may mắn thoát khỏi "lưỡi hái tử thần" nhưng cũng có thể để lại nhiều di chứng, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và cuộc sống. Vì vậy, việc chăm sóc, phục hồi sau đột quỵ, trong đó có chế độ ăn uống là vô cùng quan trọng.

Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 2: Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử trí khi bị đột quỵ

Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 2: Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử trí khi bị đột quỵ
Đột quỵ (hay tai biến mạch máu não) hiện là một trong số những căn bệnh có tỉ lệ tử vong cao nhất ở nước ta, chỉ đứng thứ ba sau bệnh tim mạch và ung thư. Những người bệnh may mắn thoát chết sau khi bị đột quỵ, phần lớn đều để lại những di chứng nặng nề. Vì vậy, nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh đột quỵ cũng như cách xử trí kịp thời là điều mà tất cả chúng ta cần biết.

Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 1: Đột quỵ - “sát thủ” thầm lặng

Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 1: Đột quỵ - “sát thủ” thầm lặng
Những ngày qua, giới nghệ sĩ và đông đảo người hâm mộ liên tục bày tỏ sự thương tiếc trước sự ra đi đột ngột của nghệ sĩ Chí Tài. Ngày 9/12, nam danh hài bất ngờ qua đời ở tuổi 62, chỉ sau một cơn đột quỵ. Theo thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), căn bệnh này là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay.

Chế độ ăn uống, luyện tập, các bài thuốc Nam dành cho người mắc bệnh xương khớp

Chế độ ăn uống, luyện tập, các bài thuốc Nam dành cho người mắc bệnh xương khớp
Phong thấp là bệnh do da thịt cơ biểu và kinh lạc bị cảm nhiễm ngoại tà làm cho lạc mạch, khí huyết không lưu thông gây ra các hiện tượng đau nhức bắp thịt cục bộ hay toàn thân, nặng thì tê hại ổ khớp.

Chế độ ăn uống, luyện tập, các bài thuốc Nam dành cho người mắc bệnh xương khớp

Chế độ ăn uống, luyện tập, các bài thuốc Nam dành cho người mắc bệnh xương khớp
Chữa bệnh phong thấp theo nguyên tắc chung là: Khu phong hòa huyết, thông huyết; tán hàn, trừ thấp, giảm đau; thanh nhiệt, tiêu viêm, an thần; bổ can thận, bồi dưỡng khí lực, tăng cường sức chống đỡ bệnh tật của cơ thể.

Chế độ ăn uống, luyện tập, các bài thuốc Nam dành cho người mắc bệnh xương khớp

Chế độ ăn uống, luyện tập, các bài thuốc Nam dành cho người mắc bệnh xương khớp
Với những đặc tính dễ kiếm, dễ tìm, lành tính và hạn chế các tác dụng phụ gây ra cho người sử dụng, các loài thảo dược dân gian ngày càng được nhiều người tin dùng. Bệnh nhân có thể tham khảo thêm một số loại thực phẩm chức năng giúp người dùng sử dụng thuận tiện, không mất nhiều thời gian đun nấu…

Chế độ ăn uống, luyện tập, các bài thuốc Nam dành cho người mắc bệnh xương khớp

Chế độ ăn uống, luyện tập, các bài thuốc Nam dành cho người mắc bệnh xương khớp
Để phòng và chữa trị bệnh xương khớp không chỉ dùng các phương thuốc y dược cổ truyền hoặc theo y dược hiện đại mà còn phải chú trọng tới bổ dưỡng. Sau đây xin giới thiệu một số phương bổ dưỡng để phòng và chữa trị một số chứng bệnh đau xương khớp dễ áp dụng.
Xem thêm
Chưa có bằng chứng người đàn ông ở Bạc Liêu nhiễm SARS-CoV-2

Chưa có bằng chứng người đàn ông ở Bạc Liêu nhiễm SARS-CoV-2

Viện Pasteur TP.HCM xác nhận hiện tại chưa có bằng chứng bệnh nhân ở Bạc Liêu nhiễm SARS-CoV-2.
Vắc-xin Covivac của Việt Nam có giá không quá 60.000 đồng/liều

Vắc-xin Covivac của Việt Nam có giá không quá 60.000 đồng/liều

Dự án nghiên cứu thử nghiệm Vắc/xin COVIVAC của Viện Vắc-xin và Sinh phẩm Y tế (IVAC) trực thuộc Bộ Y tế được nghiên cứu từ tháng 5/2020, trên cơ ...
Vắc xin COVID-19 ở Việt Nam: Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người dân

Vắc xin COVID-19 ở Việt Nam: Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người dân

"Các bước đi của Bộ Y tế rất thận trọng, chắc chắn. Vắc xin được đưa ra tiêm chủng phải được kiểm nghiệm, đảm bảo an toàn mặc dù được ...
“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

Kì 2: Điều chỉnh chế độ ăn uống
“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

Kì 1: Thay đổi nhỏ, lợi ích lớn
Vòng eo 60cm không còn là ước mơ xa xỉ

Vòng eo 60cm không còn là ước mơ xa xỉ

5 tháng sau sinh chăm chỉ đeo latex, cô bạn Thùy Dung - hotgirl Ngân hàng tự tin diện áo dài đón tết với vòng eo con kiến - 60cm
Phiên bản di động