Văn hóa doanh nghiệp – điểm tựa nâng cao sức mạnh cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời đại 4.0

Từ lâu, văn hóa doanh nghiệp đã trở thành một trong những giá trị nội lực tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Hòa chung trong dòng chảy của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0), văn hóa doanh nghiệp đã có những biến thiên như thế nào để giúp các doanh nghiệp quản trị và hội nhập quốc tế hiệu quả, PV Ngày mới Online đã có cuộc trò chuyện cùng PGS. TS. Dương Thị Liễu, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Phát triển Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam để làm rõ hơn về vấn đề này.

PV: Thưa bà, văn hóa doanh nghiệp không phải là khái niệm mới xuất hiện, tuy nhiên, đến nay, đã có định nghĩa chuẩn về vấn đề này chưa?

PGS. TS Dương Thị Liễu: Vào những năm 1970, sau sự thành công vang dội của hàng loạt các công ty Nhật trên khắp thế giới, đặc biệt tại châu Mỹ, người ta bắt đầu nghiên cứu và tìm hiểu sâu về văn hóa doanh nghiệp – yếu tố quan trọng góp phần vào sự thành công của các thương hiệu đến từ đất nước “mặt trời mọc”. Cho đến gần đây, sau sự bùng nổ của CMCN 4.0, cụm từ “văn hóa doanh nghiệp” ngày càng phổ biến, trở thành tiêu chí để đo lường giá trị thương hiệu của doanh nghiệp. Tại Việt Nam, vào đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, sau những khảo sát đầu tiên của Đại học Kinh tế Quốc dân, văn hóa doanh nghiệp đã chính thức được đưa vào nghiên cứu. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, chưa có một khái niệm thống nhất về vấn đề này bởi nó còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Song, có thể nói văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị, chuẩn mực, quan niệm và hành vi của doanh nghiệp, chi phối hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp, được chia sẻ bởi các thành viên và tạo nên bản sắc riêng cho từng doanh nghiệp.

PV: Vậy văn hóa doanh nghiệp được cấu thành từ những yếu tố nào và biểu hiện ra sao, thưa bà?

PGS. TS Dương Thị Liễu: Như đã nói ở trên, văn hóa doanh nghiệp chưa có một định nghĩa chính xác thì thang đo để phân tích, đánh giá các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp cũng chỉ mang tính chất tương đối. Xét từ góc độ văn hóa vật thể và phi vật thể, có thể thấy văn hóa doanh nghiệp biểu hiện qua 3 cấp độ. Ở cấp độ 1, văn hóa doanh nghiệp thể hiện dưới dạng cấu trúc hữu hình như: kiến trúc đặc trưng, biểu tượng, logo, khẩu hiệu, ấn phẩm, tài liệu văn bản,… hoặc thông qua các quá trình như: lễ nghi, hội nghị, lễ kỷ niệm,… Bước sang cấp độ 2, văn hóa doanh nghiệp được biểu thị qua những giá trị được chấp nhận, công bố, chia sẻ như tầm nhìn, sứ mệnh, triết lý kinh doanh của doanh nghiệp hay thậm chí là các chuẩn mực hành vi, quy tắc giao tiếp ứng xử của từng nhân viên. Cuối cùng, ở cấp độ 3, văn hóa doanh nghiệp biểu thị trừu tượng dưới dạng các giá trị cốt lõi về niềm tin, nhận thức, suy nghĩ, tình cảm mặc nhiên,... Cho dù ở cấp độ nào, văn hóa doanh nghiệp cũng biểu hiện như “phần hồn” của doanh nghiệp, là sợi dây kết nối sức mạnh tinh thần giúp củng cố vững chắc nền tảng phát triển của đơn vị đó trên thương trường. Song điều đáng bàn hơn không chỉ là việc phân chia văn hóa doanh nghiệp theo từng cấp độ mà là mối quan hệ giữa hai yếu tố cấu thành là văn hóa vật thể và phi vật thể của nó. Ví dụ như câu chuyện về logo của Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel). Chiếc logo đó không chỉ đơn thuần là hình ảnh biểu trưng trong bộ nhận diện thương hiệu cho Viettel mà còn là việc kể chuyện bằng hình ảnh về triết lý kinh doanh nổi tiếng của đơn vị này. “Hãy nói theo cách của bạn” chính là cách mà Viettel khích lệ và tôn trọng bản thể cá nhân hóa của mỗi khách hàng. Do đó, có thể thấy, các yếu tố cấu thành nên văn hóa doanh nghiệp không có sự tách rời mà đan xen, hòa quyện, bổ trợ lẫn nhau để biểu đạt chuẩn xác nhất về nét riêng biệt của từng doanh nghiệp.

3753 vhdn
Văn hóa doanh nghiệp là điểm tựa nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời đại 4.0. Ảnh minh họa

PV: Có thể thấy, cuộc CMCN 4.0 đã tác động mạnh mẽ đến hầu hết các lĩnh vực của đời sống. Vậy nó đã làm thay đổi văn hóa doanh nghiệp như thế nào?

PGS. TS Dương Thị Liễu: Do văn hóa doanh nghiệp không phải bất biến mà được bồi đắp dần các giá trị, tư tưởng thông qua bối cảnh mới nên tất yếu nó sẽ chịu những ảnh hưởng không nhỏ từ CMCN 4.0. CMCN 4.0 buộc các vận hành phải nhanh chóng, thuận lợi nên mọi đối tác trên toàn cầu đều đánh giá văn hóa doanh nghiệp qua tốc độ xử lý các thủ tục, giải quyết công việc. Có thể nói, trong thời đại 4.0, quy mô không còn là yếu tố then chốt quyết định sức mạnh cạnh tranh mà chính “văn hóa tốc độ” mới trở thành lợi thế. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải thay đổi công nghệ và phương thức quản trị bắt đầu từ việc chăm lo cho các nền tảng văn hóa, tinh thần. Với sự ra đời của công nghệ Blockchain đã đánh dấu bước đại nhảy vọt trong việc minh bạch hóa các quy trình, nhờ đó tạo ra các công cụ hỗ trợ nhà quản lý phân bổ nhiệm vụ và đánh giá hiệu quả công việc khách quan, công bằng hơn. Chính vì vậy, văn hóa quản lý bằng hiệu quả dần thay thế văn hóa áp đặt, nhằm nâng cao hiệu suất làm việc, giảm bớt các thủ tục, lễ tiết rườm rà khác. Ngoài ra, CMCN 4.0 còn đòi hỏi các doanh nghiệp phải liên tục thay đổi, thử nghiệm cái mới và chấp nhận các thất bại.

PV: Cách mạng công nghiệp 4.0 có đặt ra những thách thức nào cho việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp hay không?

PGS. TS Dương Thị Liễu: Mặc dù công nghệ 4.0 đã giúp gia tăng thêm các hình thức quản trị mới trong văn hóa doanh nghiệp, tuy nhiên, nó cũng đặt ra không ít thách thức khác đối với các doanh nghiệp, đòi hỏi phải thay đổi để thích nghi. Điển hình như với robot và trí tuệ nhân tạo (AI), chúng được tạo ra nhằm thay thế một phần các công việc tay chân của con người, song công nghệ phát triển đã khiến robot ngày càng trở nên thông minh hơn, chúng đã xóa sổ một số công việc trước đây con người từng đảm nhiệm. Ngoài ra, sự ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành doanh nghiệp khiến tính đoàn kết, tính tập thể có thể bị suy giảm do máy móc trở thành trung gian trao đổi giữa các phòng ban dẫn đến tính tương tác kém. Điều này thật đáng ngại khi mỗi người chỉ chú tâm làm tốt việc của mình mà không cần quan tâm đến các nội dung sứ mệnh, tầm nhìn chung của doanh nghiệp. Sự phụ thuộc vào máy móc có thể ít nhiều làm giảm nhu cầu sáng tạo, ảnh hưởng đến việc xây dựng thương hiệu. Nếu tính sáng tạo không được đề cao thì sẽ dẫn đến việc các thương hiệu không còn nổi bật, ghi nhớ trong lòng khách hàng. Một tác động khác do CMCN 4.0 tạo ra là tâm lý sợ rủi ro. Khi lo ngại rủi ro sẽ dẫn đến sự đầu tư dưới mức cần thiết cho những cơ hội, đáp ứng chậm chạp trước sự thay đổi nhanh chóng của thị trường dẫn đến các tín hiệu quan trọng bị doanh nghiệp bỏ lỡ hoặc phản ứng quá chậm.

4011 vhdn 1
PGS. TS Dương Thị Liễu, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Phát triển Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam. Ảnh: NVCC

PV: Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh mới, theo quan điểm của bà, quá trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp cần thích ứng những điều gì?

PGS. TS Dương Thị Liễu: Có thể nói, văn hóa doanh nghiệp như cái neo nhân văn trong thời CMCN 4.0 bởi cho dù công nghệ có phát triển đến đâu thì các yếu tố đặc trưng của con người như: đạo đức, niềm tin, sự tương tác và kết nối,… cũng không thể thiếu được. Tuy nhiên, để bắt nhịp với tốc độ phát triển như vũ bão của công nghệ thì văn hóa doanh nghiệp cũng cần thay đổi để thích ứng trong bối cảnh mới.

Tôi cho rằng, quá trình đổi mới, nâng tầm văn hóa thời 4.0 là không thể thiếu, đây là một hành trình dài hạn cần được cụ thể hóa bằng các chương trình như xây dựng, tích hợp các giá trị cốt lõi vào hoạt động thực tiễn của doanh nghiệp. Tiếp theo là định hình lại hệ thống văn hóa liên quan đến các thành tố như chiến lược, cơ cấu tổ chức, hệ thống quản trị nhân lực,… để phù hợp với môi trường kinh doanh mới. Lẽ dĩ nhiên việc chuyển đổi số sẽ mang đến không ít lợi ích cho doanh nghiệp nên nhà lãnh đạo cần phải sở hữu tầm nhìn về công nghệ. Họ cần có lập trường tiên phong về văn hóa gắn với sự quản trị bằng công nghệ để chèo lái con thuyền doanh nghiệp một cách vững vàng nhất. Ngày nay, việc sử dụng công nghệ và giao tiếp trực truyến cũng là cách gắn kết nhân viên trong doanh nghiệp, giúp họ không cảm thấy cô đơn cho dù đang làm việc ở bất cứ đâu.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ cũng đòi hỏi nỗ lực sáng tạo của doanh nghiệp nhằm nâng cao sức mạnh cạnh tranh. Bởi lẽ các doanh nghiệp xuất sắc trong kỷ nguyên số đều có một nền văn hóa với đặc tính nuôi dưỡng, khuyến khích sự đổi mới, sáng tạo không ngừng. Văn hóa này thấm nhuần trong tư duy của nhà lãnh đạo lẫn nhân viên tạo nên thói quen, phong cách hoạt động của doanh nghiệp đó. Thúc đẩy sáng tạo đang là mục tiêu hàng đầu của các nhà lãnh đạo bởi điều này không chỉ làm gia tăng hiệu quả công việc mà còn gắn kết nhân viên với công ty bằng sự tin tưởng và thái độ tích cực.

Ngoài ra, thiết nghĩ cần cải thiện văn hóa doanh nghiệp theo hướng minh bạch hơn. Cụ thể đó là sự cởi mở, đề cao và thực hiện có hiệu quả việc chia sẻ thẳng thắn, rõ ràng về tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lõi, chiến lược, quy trình hoạt động để tất cả các nhân viên trong công ty đều nắm được. Đều này giúp lan tỏa thông điệp tinh thần từ nhà lãnh đạo đến toàn bộ các thành viên, kể cả các nhân viên mới đặt chân đến ngôi nhà doanh nghiệp. Việc hiểu được những giá trị cốt lõi của doanh nghiệp khiến nhân viên cảm thấy tin tưởng, an tâm hơn và có động lực để làm việc hiệu quả nhất. Cuối cùng, có thể khẳng định văn hóa doanh nghiệp giống như “bộ gen” giải mã bản sắc, là nguồn cội tạo ra sự khác biệt của mỗi doanh nghiệp. Chính vì vậy, doanh nghiệp cần nhận thức sâu sắc rằng văn hóa doanh nghiệp là yếu tố quan trọng trong quản trị, vận hành doanh nghiệp trong thời đại CMCN 4.0. Do đó, các nhà lãnh đạo sáng suốt cần đưa ra chiến lược xây dựng văn hóa doanh nghiệp phù hợp với đơn vị trong bối cảnh mới nhiều cơ hội nhưng cũng đầy thách thức này.

Xin cảm ơn bà!

Nguyễn Loan

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Doanh nhân Đỗ Quang Hiển được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất

Doanh nhân Đỗ Quang Hiển được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất

Tối 24/10, trong khuôn khổ Lễ tôn vinh Doanh nhân, doanh nghiệp Thăng Long năm 2020 do Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) TP Hà Nội tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội, thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, đồng chí Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội đã trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất cho ông Đỗ Quang Hiển, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn T&T Group.
Phụ nữ thời 4.0: “Đừng chỉ là những đóa hoa hồng trong tranh vẽ”

Phụ nữ thời 4.0: “Đừng chỉ là những đóa hoa hồng trong tranh vẽ”

Thời phong kiến, phụ nữ phải chịu ràng buộc của lễ giáo nên không thể tự do tìm kiếm hạnh phúc một cách trọn vẹn. Vậy ngày nay, khi dòng chảy lịch sử đã có nhiều biến chuyển, khi vấn đề bình đẳng giới được đề cập thì người phụ nữ thời đại 4.0 phải làm sao để sống hạnh phúc hơn? PV Ngày mới Online đã có cuộc trò chuyện về vấn đề trên với nữ doanh nhân, nhà thiết kế Đỗ Quyên Hoa – người phụ nữ truyền cảm hứng trong đại dịch Covid – 19 vừa qua.
Chủ tịch Tập đoàn BRG Bà Nguyễn Thị Nga – Nữ doanh nhân duy nhất được tôn vinh giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2020

Chủ tịch Tập đoàn BRG Bà Nguyễn Thị Nga – Nữ doanh nhân duy nhất được tôn vinh giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2020

Ngày 18/10/2020, tại Hà Nội, trong khuôn khổ Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2020, Chủ tịch Tập đoàn BRG, bà Nguyễn Thị Nga đã vinh dự là một trong 10 cá nhân xuất sắc đạt giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2020. Năm nay, giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2020 được trao cho 8 tập thể và 10 cá nhân có thành tích xuất sắc trong mọi lĩnh vực của đời sống, đóng góp tích cực cho sự phát triển của xã hội.
Cựu CEO Giao Hàng Nhanh Nguyễn Trần Thi lần đầu tiết lộ lý do đầu quân cho OneMount Group và mục tiêu xây mạng lưới Logistics lớn nhất Việt Nam

Cựu CEO Giao Hàng Nhanh Nguyễn Trần Thi lần đầu tiết lộ lý do đầu quân cho OneMount Group và mục tiêu xây mạng lưới Logistics lớn nhất Việt Nam

Ông Nguyễn Trần Thi - Giám đốc Logistics của One Mount Group khẳng định Tập đoàn đang đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống Logistics nhằm đem đến “cuộc cách mạng” để kết nối toàn chuỗi cung ứng từ các nhãn hàng/các nhà sản xuất, tới cửa hàng tạp hoá và người tiêu dùng, qua đó giúp giảm chi phí sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
Hyundai Motor có tân chủ tịch 

Hyundai Motor có tân chủ tịch 

Hyundai Motor Group đã bổ nhiệm Phó Chủ tịch Euisun Chung giữ vị trí chủ tịch. Ông kế thừa vị trí này từ cha mình, Chung Mong-koo.

Tin khác

Chào bán cổ phiếu riêng lẻ nhưng không đăng ký, Công ty CP Thuận Đức bị phạt 100 triệu đồng

Chào bán cổ phiếu riêng lẻ nhưng không đăng ký, Công ty CP Thuận Đức bị phạt 100 triệu đồng
Theo thông tin từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, ngày 8/10, cơ quan này vừa ban hành Quyết định số 658/QĐ-XPVPHC về việc xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty CP Thuận Đức.

FLC động thổ Tổ hợp Trung tâm Hội nghị Quốc tế tại Vĩnh Phúc

FLC động thổ Tổ hợp Trung tâm Hội nghị Quốc tế tại Vĩnh Phúc
Với quy mô hội trường lớn 2000 chỗ cùng hợp phần khách sạn tiêu chuẩn 5 sao 200 chỗ, dự kiến đây sẽ là một trong những công trình hội nghị đa chức năng có quy mô hàng đầu tại Vĩnh Phúc nói riêng và Việt Nam nói chung.

Vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Everland bị xử phạt

Vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Everland bị xử phạt
Mua cổ phiếu EVG nhưng không báo cáo về việc dự kiến giao dịch, bà Lê Thị Tuyến, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Everland (mã chứng khoán: EVG) bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt.

Tập đoàn CEO được biểu dương vì những đóng góp tích cực trong công tác an sinh xã hội

Tập đoàn CEO được biểu dương vì những đóng góp tích cực trong công tác an sinh xã hội
Tối 6/10/2020, Tập đoàn CEO được biểu dương tại Lễ phát động Tháng cao điểm “Vì người nghèo” và an sinh xã hội năm 2020 do UBND, UBMTTQ Việt Nam TP. Hà Nội đã tổ chức.

“Bầu Hiển” ủng hộ 5 tỷ đồng cho quỹ Vì người nghèo Thành phố Hà Nội

“Bầu Hiển” ủng hộ 5 tỷ đồng cho quỹ Vì người nghèo Thành phố Hà Nội
Tối 6/10, tại TP.Hà Nội, Ủy ban Nhân dân - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức lễ Phát động Tháng cao điểm “Vì người nghèo 2020”. Với triết lý phát triển kinh doanh song hành với ủng hộ an sinh xã hội, Tập đoàn T&T Group và Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) đã chung tay ủng hộ 5 tỷ đồng cho Quỹ vì người nghèo thành phố Hà Nội.

Xả khí thải vượt quy chuẩn, Công ty CP Mía đường La Ngà bị phạt hơn 4 tỷ đồng

Xả khí thải vượt quy chuẩn, Công ty CP Mía đường La Ngà bị phạt hơn 4 tỷ đồng
Ngoài bị phạt hơn 4 tỷ đồng, Công ty CP Mía đường La Ngà còn bị đình chỉ hoạt động 9 tháng, buộc khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường
Xem thêm
Xuất siêu là điểm sáng của kinh tế vĩ mô tháng 10

Xuất siêu là điểm sáng của kinh tế vĩ mô tháng 10

Theo Tổng cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 10, cán cân thương mại hàng hóa đã xuất siêu đạt 798 triệu USD. Qua đó, nâng mức xuất siêu của ...
Đoàn Văn Hậu tậu xe sang 2,4 tỉ đồng

Đoàn Văn Hậu tậu xe sang 2,4 tỉ đồng

Sau các cầu thủ Quang Hải, Duy Mạnh, Bùi Tiến Dũng... cùng sở hữu dòng xe Mercedes thì mới đây đến lượt hậu vệ sinh năm 1999 Đoàn Văn Hậu ...
Giá vàng trong nước đồng loạt tăng lên mức 56,5 triệu đồng/lượng

Giá vàng trong nước đồng loạt tăng lên mức 56,5 triệu đồng/lượng

Trong phiên giao dịch sáng 21/10, giá vàng thế giới lẫn trong nước đồng loạt bật tăng. Tại thị trường trong nước, mức tăng cả trăm nghìn đồng một lượng, ...
Vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán, Tổng Công ty CP Bảo hiểm Hàng không bị phạt hơn 400 triệu đồng

Vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán, Tổng Công ty CP Bảo hiểm Hàng không bị phạt hơn 400 triệu đồng

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán Tổng Công ty CP Bảo hiểm Hàng không (quận Đống Đa, TP Hà Nội) bị xử ...
Đạt 92% kế hoạch cả năm, nợ xấu VPBank vẫn vượt 10.000 tỷ đồng

Đạt 92% kế hoạch cả năm, nợ xấu VPBank vẫn vượt 10.000 tỷ đồng

Dù sau 9 tháng đầu năm 2020, Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank - mã chứng khoán VPB) đã hoàn thành 92% kế hoạch năm. ...
Diện tích một số KCN tại Bắc Ninh bị điều chỉnh giảm quy hoạch

Diện tích một số KCN tại Bắc Ninh bị điều chỉnh giảm quy hoạch

Giảm 78,68 ha quy hoạch Khu công nghiệp An Việt - Quế Võ 6, tại các xã Nhân Hòa và Phương Liễu, huyện Quế Võ; giảm 250 ha quy hoạch ...
Ninh Thuận: Công ty Vinhcorp bị Sở Xây dựng "sờ gáy"

Ninh Thuận: Công ty Vinhcorp bị Sở Xây dựng "sờ gáy"

Năm 2019, Công ty Vinhcorp đã bị Sở Xây dựng chỉ đạo Thanh tra Xây dựng phối hợp các cơ quan và chính quyền địa phương kiểm tra, xử lý ...
Đà Nẵng: Gia hạn thời gian cưỡng chế vi phạm của Mường Thanh thêm 365 ngày

Đà Nẵng: Gia hạn thời gian cưỡng chế vi phạm của Mường Thanh thêm 365 ngày

UBND TP Đà Nẵng vừa gia hạn thời gian cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với vi phạm của Mường Thanh Đà Nẵng là ...
Khởi động Dự án Khu du lịch biển DAP với tổng vốn đầu tư 5000 tỷ tại Đà Nẵng

Khởi động Dự án Khu du lịch biển DAP với tổng vốn đầu tư 5000 tỷ tại Đà Nẵng

Ngày 12/10, tại TP Đà Nẵng, dự án Khu du lịch biển DAP đã chính thức được khởi động, đặt nền móng quan trọng để hình thành nên dự án ...
Phiên bản di động