Thương nhớ Kơ nia

Lừng lững và cô độc, cao vút và rì rào giữa nắng gió trời xanh cao nguyên, Kơ nia đã là biểu tượng của vùng đất này cùng với khan, cồng chiêng, tượng gỗ nhà mồ... nhưng bây giờ họa hoằn lắm mới tìm thấy một cây ở tít tắp những làng xa…
Kì 1: Lừng lững một biểu tượng bất diệt

Có lẽ, ai cũng từng nghe đến một loài cây đặc trưng ở miền cao nguyên, ít nhất là qua lời bài hát “Bóng cây Kơ nia”, được phổ thơ từ bài thơ “Bóng cây Kơ nia” nổi tiếng của nhà thơ Ngọc Anh. Nhưng hình tượng, dáng cây, thế đứng như thế nào, chắc chẳng mấy người mường tượng ra. Cả người trẻ Jrai, Ê Đê, Xê Đăng, Ba Na... của vùng đất này cũng ít còn được thấy nữa.

Mùa đi nhặt hạt Kơ nia
Mùa đi nhặt hạt Kơ nia

Amí Toan (gần 70 tuổi, người làng Ah, xã Ia mơ Nông, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) ngồi ghếch chân lên cầu thang nhà sàn, mắt chỉ về phía gần nhà mồ bảo làng chỉ còn một cây Kơ nia đó, nó là cây Kơ nia con, mọc lên từ gốc cây Kơ nia mẹ đã chết mấy chục năm trước. Nói là cây Kơ nia con, nhưng nó cùng tuổi với Amí Toan, cũng đã gần 70. Amí Toan bảo, sau giải phóng năm 75, vùng này nhiều lắm, lớn chừng nào cũng có, có cây 2-3 người ôm không hết. Nhưng bây giờ thì hết rồi, chỉ còn vài cây quanh vùng mà thôi.

Trong trí nhớ của Amí Toan, vẫn nguyên y chuyện xưa kể rằng, ngày xưa có đôi vợ chồng nghèo đã già mà chẳng có con. Hai vợ chồng buồn tủi vì cả đời sống lương thiện, ông đến bên sườn núi tế 7 ngày 7 đêm liền. Yang thấy được lòng thành, thương tình giúp ông bà có một đứa con gái. Ngày làm lễ đặt tên, vợ chồng ông đặt là, Knia. Cha mẹ mất mà vẫn nợ nhà giàu Knia bị bắt về làm người ở. Công việc quá khổ cực khiến cô kiệt sức, nằm lại giữa nơi mảnh đất cằn cỗi đầy gió trên triền đồi. Rồi từ nấm mộ cô mọc lên một cây thẳng tắp vươn cao. Cành cây như những cánh tay gân guốc dang rộng giữa trời xanh. Bao trận giông bão càn quét qua quật đổ các loài cây khác, riêng nó vẫn hiên ngang, sừng sững. Nhờ bóng mát che chở, những mùa rẫy sau cánh đồng trở lại tươi tốt, thóc lúa bội thu, nhà chủ đưa đi phân phát cho người nghèo. Dân làng đặt tên cây là Kơ nia. Từ đó, khi phát rẫy, thấy cây Kơ nia, dân làng giữ nguyên vì họ tin đó là nơi trú ngụ của thần linh, linh hồn người đã khuất.

Thương nhớ Kơ nia

Từ truyền thuyết ấy, mà có lẽ chính vì sức sống bền bỉ, mãnh liệt không có cây nào như cây Kơ nia, bốn mùa không thay lá. Đã trở thành huyền thoại. Cây Kơ nia chẳng biết vì sao lại là loài cây cô độc, thường mọc một mình giữa cánh rừng, giữa triền đồi cao, hay trong những thung lũng sâu. Họa hoằn lắm mới thấy Kơ nia mọc đôi, mọc ba. Amí Toan bảo, Kơ nia trên những triền thảo nguyên nắng gió không mọc nhiều bao giờ, nó lừng lững vươn cao lên hẳn so với những cây rừng khác. Nắng lửa sáu tháng mùa khô đằng đẵng, cây vẫn một màu xanh thủy chung. Càng nắng, cây càng xanh tốt hơn. Cây thẳng tắp vươn cao giữa đại ngàn. Những cành cây như những cánh tay gân guốc dang rộng giữa trời xanh. Giông bão, bom đạn chiến tranh bao phen Kơ nia vẫn hiên ngang, sừng sững. Có phải vì thế mà cây được ví như người Tây Nguyên, ngay thẳng, kiên trung, bất khuất.

Theo Amí Toan, trước đây khi bà con phát rừng làm rẫy thường để lại những cây Kơ nia lấy bóng mát. Các cây khác thường làm ảnh hưởng đến cây trồng nhưng riêng Kơ nia vô hại. Những bà mẹ địu con trên lưng trong những tháng ngày lao động trên nương, khi mỏi, thường đặt con dưới bóng mát Kơ nia. Hoặc giữa buổi trưa nắng, chỉ cần ngơi nghỉ chốc lát dưới bóng loài cây này cũng tan đi mỏi mệt.

Già Rơ Châm Chuck (làng Phung, Xã Ia Mơ Nông) mơ màng nhớ: “Ngày đó, tôi còn thấy cây Kơ nia có mặt ở khắp nơi: Chân núi, ven đồi, đầu buôn, bờ suối… Nhưng người ta đã ngả cây, đốn gỗ, phá rừng làm nương rẫy. Những cây Kơ nia cũng chịu chung số phận của những cánh rừng. Có một dạo, người ta còn muốn chặt hạ cả mấy cây Kơ nia đầu buôn để lấy đất xây nhà, dựng quán, nhưng già làng đã không cho phép ai được làm điều đó. Bởi Kơ nia là người thân của buôn làng, là hồn cốt của buôn làng, phải giữ lấy!”. Bây giờ, Kơ nia thân thương của làng Phung vẫn đó, dang rộng tay nơi bến nước, xòa bóng mát bên đường buôn cho người làng nghỉ chân mỗi lúc mệt nhoài

Tiêu Dao

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đà Nẵng: Bắt tạm giam cựu Phó Chủ tịch UBND quận Cẩm Lệ

Đà Nẵng: Bắt tạm giam cựu Phó Chủ tịch UBND quận Cẩm Lệ

NMO - Sáng 8/12, Cơ quan CSĐT Công an TP. Đà Nẵng đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt tạm giam cựu Phó Chủ tịch UBND quận Cẩm Lệ và hai đối tượng khác để điều tra về các tội danh “Đưa hối lộ,” “Nhận hối lộ.”
Khởi tố Giám đốc và Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Bắc Ninh

Khởi tố Giám đốc và Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Bắc Ninh

NMO - Ngày 8/12, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố bị can đối với 6 người về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" để làm rõ những vi phạm xảy ra tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Ninh.
Hội viên người cao tuổi làm giàu từ mô hình nuôi cá công nghệ cao

Hội viên người cao tuổi làm giàu từ mô hình nuôi cá công nghệ cao

Vài năm gần đây, nhiều hội viên Hội NCT ở huyện Ba Vì, TP Hà Nội đã khai thác mặt nước, đầu tư nuôi cá công nghệ cao. Nhờ vậy mà nhiều hộ gia đình NCT đã thoát nghèo, làm giàu trên mảnh đất quê hương...
Tăng trưởng xanh là xu hướng tất yếu để phát triển bền vững

Tăng trưởng xanh là xu hướng tất yếu để phát triển bền vững

Tăng trưởng xanh (Green Growth) là tăng trưởng dựa vào quá trình thay đổi mô hình, tái cơ cấu nền kinh tế để tận dụng các lợi thế so sánh, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế bằng việc nghiên cứu, áp dụng công nghệ tiên tiến, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại, khai thác, sử dụng tốt các nguồn tài nguyên thiên nhiên, ứng phó biến đổi khí hậu, giảm phát khí thải nhà kính, góp phần xoá đói giảm nghèo, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế một cách bền vững...
Dừng hoạt động 4 Tổng cục của Bộ Tài nguyên và Môi trường từ 1/1/2023

Dừng hoạt động 4 Tổng cục của Bộ Tài nguyên và Môi trường từ 1/1/2023

Từ 1/1/2023, các đơn vị được tách ra từ bốn Tổng cục của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) sẽ đi vào hoạt động. Mô hình Tổng cục Môi trường, Tổng cục Quản lý Đất đai, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản, Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam chính thức dừng hoạt động.

Tin khác

Năm 2023 sẽ xét xử vụ án liên quan Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao, Tân Hoàng Minh, FLC

Năm 2023 sẽ xét xử vụ án liên quan Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao, Tân Hoàng Minh, FLC
NMO - Tại kỳ họp thứ 10, HĐND TP. Hà Nội khoá XVI, Chánh án Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội Nguyễn Hữu Chính cho biết, năm 2023 sẽ đưa ra xét xử các vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng, phức tạp và các vụ án dư luận xã hội quan tâm như: Vụ án ở Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao), Tập đoàn Tân Hoàng Minh, Trịnh Văn Quyết...

Công an cảnh báo ma túy núp bóng thuốc lá điện tử

Công an cảnh báo ma túy núp bóng thuốc lá điện tử
NMO - Công an TP. Hà Nội vừa đưa ra cảnh báo về việc ma tuý núp bóng thuốc lá điện tử.

Trở nên khá giả từ mô hình phát triển kinh tế tổng hợp

Trở nên khá giả từ mô hình phát triển kinh tế tổng hợp
Nhờ tích cực học hỏi kinh nghiệm, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, ông Vi Hồng Nghị, 62 tuổi, hội viên NCT ở thôn Tân Thủy, xã Tân Phúc, huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa đã thành công với mô hình phát triển kinh tế tổng hợp.

Hà Nội: Yêu cầu kiểm tra đánh giá tình trạng hư hỏng, xuống cấp của vỉa hè lát đá

Hà Nội: Yêu cầu kiểm tra đánh giá tình trạng hư hỏng, xuống cấp của vỉa hè lát đá
NMO - Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn vừa có ý kiến chỉ đạo các Sở, ngành, quận, huyện tăng cường quản lý các dự án lát đá vỉa hè.

Bắc Ninh: Phấn đấu 100% NCT được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe vào năm 2030

Bắc Ninh: Phấn đấu 100% NCT được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe vào năm 2030
Ông Vương Quốc Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh vừa ký ban hành Kế hoạch số 531/KH-UBND về thực hiện Chương trình hành động quốc gia về người cao tuổi (NCT) đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Sở Xây dựng TP Hà Nội đề xuất dừng bán vé vào công viên Thống Nhất từ ngày 1/1/2023

Sở Xây dựng TP Hà Nội đề xuất dừng bán vé vào công viên Thống Nhất từ ngày 1/1/2023
Sở Xây dựng Hà Nội vừa có văn bản kiến nghị UBND TP Hà Nội dừng bán vé vào công viên Thống Nhất từ ngày 1/1/2023, do doanh thu hằng năm chỉ đáp ứng được khoảng 50% chi phí trả lương cho nhân viên bán vé.
Xem thêm
Đà Nẵng: Bắt tạm giam cựu Phó Chủ tịch UBND quận Cẩm Lệ

Đà Nẵng: Bắt tạm giam cựu Phó Chủ tịch UBND quận Cẩm Lệ

NMO - Sáng 8/12, Cơ quan CSĐT Công an TP. Đà Nẵng đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt tạm giam cựu Phó Chủ tịch UBND quận Cẩm Lệ và hai đối tượng khác để điều tra về các tội danh “Đưa hối lộ,” “Nhận hối lộ.”
Khởi tố Giám đốc và Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Bắc Ninh

Khởi tố Giám đốc và Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Bắc Ninh

NMO - Ngày 8/12, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố bị can đối với 6 người về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" để làm rõ những vi phạm xảy ra tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Ninh.
Hội viên người cao tuổi làm giàu từ mô hình nuôi cá công nghệ cao

Hội viên người cao tuổi làm giàu từ mô hình nuôi cá công nghệ cao

Hội viên người cao tuổi làm giàu từ mô hình nuôi cá công nghệ cao
Phê duyệt liên kết tổ chức thi chứng chỉ tiếng Anh Cambridge

Phê duyệt liên kết tổ chức thi chứng chỉ tiếng Anh Cambridge

NMO - Bộ GD&ĐT vừa ban hành quyết định về việc phê duyệt liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ tiếng Anh Cambridge. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký (5/12/2022).
Dám bị ghét của Kishimi Ichiro và Koga Fumitake

Dám bị ghét của Kishimi Ichiro và Koga Fumitake

Kishimi Ichiro, Koga Fumitake là hai tác giả nổi tiếng của Nhật Bản với dòng sách tâm lý đang lôi cuốn người độc giả. Bằng cách viết độc đáo, dưới hình thức một cuộc trò chuyện các tác giả đã đem đến cho người đọc những trải nghiệm thực tế, đa dạng bởi vậ
“8 đặc điểm của phụ nữ thành đạt” – Khí chất của người phụ nữ trong thời đại 4.0

“8 đặc điểm của phụ nữ thành đạt” – Khí chất của người phụ nữ trong thời đại 4.0

Mihoyo Fujii là hình mẫu người phụ nữ thành đạt. Bà là giám đốc điều hành của công ty Cổ phần Business Support, đồng thời là diễn giả, huấn luyện viên, chuyên viên trong lĩnh vực tư vấn và hỗ trợ phát triển nhân tài, nhằm nâng cao nguồn giá trị của doanh
Nét văn hóa riêng trong dòng chảy văn hóa dân tộc Việt

Nét văn hóa riêng trong dòng chảy văn hóa dân tộc Việt

Mười tám lễ gồm giò chả, trầu cau tri ân 18 đời Vua Hùng; 500 cặp bánh dày tri ân đức Lý Thái Tổ; một cây chả quế dài 4m, đường kính 50cm, nặng 180kg tri ân tổ nghề.
30 năm vững bước trên đường phát triển

30 năm vững bước trên đường phát triển

Sau 4 lần đổi tên, thay đổi, bổ sung các chức năng, nhiệm vụ, đến nay Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) Nông Cống đã tự tin sánh bước với các cơ sở bạn về một bề dày lịch sử và thành tích đáng tự hào.
Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng trong phát triển kinh tế - xã hội

Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng trong phát triển kinh tế - xã hội

Trong năm qua, các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể và dân trong huyện Thọ Xuân đã đoàn kết, chủ động, sáng tạo, nỗ lực phấn đấu đạt được kết quả quan trọng và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Phiên bản di động