“Sáng đi, chiều về” - Mô hình chống cô đơn cho người cao tuổi

Khi tuổi già cần nhiều hơn một nơi khám bệnh

Sáng 12/8, Cơ sở Chăm sóc NCT ban ngày phường Tây Hồ (Hà Nội) chính thức ra mắt trong không khí ấm áp, gần gũi. Liên tục trong tháng 7 và tháng 8, mô hình tiếp tục được triển khai làm điểm tại các phường, xã (Việt Hưng, Quốc Oai, Long Biên, Tây Hồ, Đống Đa, Bồ Đề).

Bà Trần Thị Thu Hường, Chủ tịch Hội NCT phường Tây Hồ, cho biết: Mong muốn của hội viên không chỉ là có nơi khám bệnh khi đau ốm mà còn cần một không gian để gặp gỡ, trò chuyện, rèn luyện sức khỏe và được quan tâm ngay tại địa phương. Bởi vậy, cơ sở chăm sóc ban ngày như một “ngôi nhà thứ hai”, giúp NCT tích cực luyện tập, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm sống và tiếp tục phát huy tinh thần “Tuổi cao - Gương sáng”. Chăm sóc không chỉ là khi có bệnh, mà phải bắt đầu từ khi còn khỏe; không chỉ chăm thể chất mà còn chăm đời sống tinh thần, sự tự chủ và khả năng hòa nhập cộng đồng.

Lãnh đạo thành phố Hà Nội thăm mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày xã Quốc Oai.

Một ngày ở “ngôi nhà thứ hai”

Tại cơ sở, NCT được theo dõi sức khỏe, tư vấn phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính tham gia dưỡng sinh, vui chơi, giao lưu văn hóa. Không gian được bố trí các khu vực sinh hoạt cộng đồng, phòng truyền thông, phòng dược, phòng trực, phòng cấp cứu, phòng đọc - thư viện, khu bếp - dinh dưỡng, phòng nghỉ cùng khu vực vui chơi, luyện tập như bóng bàn, chơi cờ, dưỡng sinh, hội họa... Những hoạt động tưởng như giản dị ấy lại có ý nghĩa lớn với tuổi già.

Cụ Trần Thị Chiên, sinh năm 1940, đã đến trải nghiệm cơ sở Tây Hồ trong những ngày đầu; được xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu, ngâm chân, tập dưỡng sinh, vẽ, chơi cờ, hát karaoke. Bữa trưa với nhiều món ăn bảo đảm dinh dưỡng; nhân viên chăm sóc ân cần, nhẹ nhàng. Cụ Chiên phấn khởi chia sẻ rằng đến đây không chỉ được chăm sóc sức khỏe mà còn được gặp bạn bè, tham gia hoạt động và có người trò chuyện. Cụ mong muốn ngày càng có thêm những mô hình như vậy để NCT được tiếp cận dịch vụ chăm sóc ngay tại cộng đồng.

Đó chính là ưu điểm của mô hình: NCT được chăm sóc nhưng không bị tách khỏi gia đình; gia đình có thêm chỗ dựa nhưng không mất đi sự gắn kết; cộng đồng có thêm một thiết chế chăm sóc an sinh ngay từ cơ sở.

Từ tâm huyết của người tiên phong đến mô hình cộng đồng

Ngày 21/10/2021, Công ty CP Quốc tế Nhân Ái - Trung tâm Chăm sóc NCT Nhân Ái đã chính thức ra mắt Trung tâm Chăm sóc NCT ban ngày (Nhan Ai Daycare), là đơn vị tiên phong mô hình này tại Việt Nam. Mô hình ra đời sau 15 năm gắn bó với NCT và tâm huyết của Tổng Giám đốc Nguyễn Thị Kim Thanh.

Tại đây, NCT được chăm sóc trong không gian an toàn, sạch đẹp; được theo dõi sức khỏe, khám định kỳ, tư vấn dinh dưỡng, tâm lý; tham gia vui chơi, văn nghệ, đọc sách, chơi cờ, luyện tập thể thao, phục hồi chức năng, xoa bóp bấm huyệt… Đây là cách tiếp cận chủ động, hướng tới chăm sóc NCT từ khi còn khỏe, giúp phòng ngừa nguy cơ bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Khám sức khỏe cho NCT tại mô hình chăm sóc ban ngày của Bệnh viện phục hồi chức năng TP Đà Nẵng.

Ngày 1/10/2025, hưởng ứng Ngày Quốc tế Người cao tuổi và Tháng hành động vì NCT Việt Nam, Bệnh viện Phục hồi chức năng Đà Nẵng ra mắt mô hình “Đơn vị chăm sóc người cao tuổi ban ngày”, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe và đời sống tinh thần cho người cao tuổi. Theo bác sĩ Nguyễn Tiến Hùng, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp của Bệnh viện cho biết: Mô hình “sáng vào viện, chiều trở về nhà” giúp người cao tuổi được khám, điều trị, phục hồi chức năng và chăm sóc tinh thần. Người cao tuổi được chăm sóc trong môi trường an toàn, thân thiện, kết hợp y học hiện đại và y học cổ truyền, tư vấn dinh dưỡng, tâm lý và sinh hoạt tập thể. Qua đó, góp phần phục hồi chức năng, duy trì lối sống lành mạnh, vui khỏe và hạn chế nguy cơ bệnh tật.

Đặt người cao tuổi ở vị trí trung tâm

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh: NCT còn nhiều năng lượng, trí tuệ, kinh nghiệm và nhiệt huyết; vì vậy cần tạo môi trường để các cụ giao lưu, sinh hoạt và tiếp tục cống hiến. Thành phố sẽ tiếp tục đánh giá, tổng kết các mô hình điểm để có cơ sở nhân rộng, đồng thời triển khai chính sách đối với NCT theo hướng đồng bộ, thiết thực.

Ông Nguyễn Thế Toàn, Chủ tịch Hội NCT TP Hà Nội cho rằng việc đưa mô hình chăm sóc NCT ban ngày vào hoạt động là bước đi cụ thể hóa chủ trương của TP Hà Nội về thích ứng với già hóa dân số, hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống NCT ngay tại cộng đồng, góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội bền vững.

Theo ông Toàn, một xã hội già hóa không chỉ đặt ra bài toán về y tế. Đó còn là tổ chức đời sống, chăm sóc tinh thần, sự độc lập của NCT và khả năng chia sẻ trách nhiệm giữa gia đình, cộng đồng và hệ thống an sinh xã hội. Mô hình chăm sóc NCT ban ngày giúp giảm bớt áp lực khi con cháu yên tâm làm việc trong ngày, biết rằng cha mẹ, ông bà đang ở một môi trường an toàn, được quan tâm, theo dõi. Đến chiều, NCT lại trở về mái nhà thân thuộc. Đó cũng là ý nghĩa nhân văn: Chăm sóc để NCT được sống độc lập hơn nhưng không cô đơn; được hỗ trợ nhưng không bị phụ thuộc; được quan tâm nhưng vẫn giữ trọn vị trí trong gia đình và cộng đồng.

Hành trình của các cơ sở chăm sóc NCT ban ngày mới chỉ bắt đầu. Phía trước còn nhiều việc phải làm, đó là chuẩn hóa chuyên môn, bảo đảm chất lượng dịch vụ, đào tạo nhân lực, xây dựng cơ chế vận hành phù hợp và quan trọng nhất là đánh giá hiệu quả thực chất đối với NCT. Một mô hình “sáng đi, chiều về” nếu được vận hành, nhân rộng phù hợp, có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới chăm sóc NCT tại cộng đồng, thiết thực và cần thiết cho một Hà Nội, một Việt Nam đang bước sâu hơn vào quá trình già hóa dân số.