PGS.TS Phan Toàn Thắng: Hơn 20 năm tiên phong đưa công nghệ tế bào gốc từ phòng thí nghiệm đến lâm sàng

Trong lĩnh vực này, PGS.TS Phan Toàn Thắng là một trong những nhà khoa học Việt Nam có nhiều đóng góp nổi bật. Hơn hai thập kỷ miệt mài nghiên cứu, ông đã công bố hơn 80 công trình khoa học quốc tế và sở hữu hơn 80 bằng sáng chế được đăng ký, bảo hộ tại nhiều quốc gia. Với những thành tựu đó, ông sẽ là diễn giả chính tại Hội thảo khoa học quốc tế “Tế bào gốc: Từ nghiên cứu lâm sàng đến ứng dụng thực tiễn”, diễn ra ngày 18/7 tại Hà Nội, nơi chia sẻ những tiến bộ mới nhất trong nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc phục vụ chăm sóc sức khỏe và y học tái tạo.

Khi mục tiêu của y học không chỉ là sống lâu hơn

Tuổi thọ trung bình của con người đang không ngừng được cải thiện. Tuy nhiên, cùng với quá trình già hóa dân số, câu hỏi đặt ra cho y học hiện đại không còn đơn thuần là làm thế nào để kéo dài tuổi thọ, mà là làm thế nào để kéo dài thời gian sống khỏe mạnh (healthspan).

Để trả lời câu hỏi đó, nhiều nhóm nghiên cứu trên thế giới đang tập trung tìm hiểu các cơ chế lão hóa ở cấp độ tế bào, khả năng tự sửa chữa của cơ thể và những hướng tiếp cận mới trong y học tái tạo.

PGS.TS Phan Toàn Thắng là một trong những nhà khoa học Việt Nam có nhiều đóng góp nổi bật

Hơn hai thập kỷ theo đuổi một hướng nghiên cứu

Trong y học hiện đại, khoảng cách từ một phát hiện trong phòng thí nghiệm đến khi có thể được xem xét áp dụng trong thực hành lâm sàng thường kéo dài nhiều năm, thậm chí hàng chục năm. Quá trình này được gọi là “Translational Medicine” (Y học chuyển giao) - chuyển các kết quả nghiên cứu cơ bản thành những ứng dụng có thể tiếp tục được đánh giá thông qua nghiên cứu tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng và các quy trình chuyên môn trước khi được áp dụng cho người bệnh.

Đó cũng là hành trình mà PGS.TS Phan Toàn Thắng cùng các cộng sự đã kiên trì theo đuổi trong hơn hai thập kỷ qua. Hơn 80 công bố khoa học quốc tế và hơn 80 bằng sáng chế của ông không chỉ phản ánh những đóng góp về mặt học thuật mà còn cho thấy nỗ lực xây dựng nền tảng khoa học nhằm từng bước thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu cơ bản và thực hành lâm sàng trên cơ sở bằng chứng khoa học.

Theo Ban Tổ chức, chính hành trình nghiên cứu này sẽ là nội dung trọng tâm trong bài trình bày của PGS.TS Phan Toàn Thắng tại hội thảo.

Từ màng dây rốn đến hướng nghiên cứu “tế bào gốc 0 tuổi”

Một trong những hướng nghiên cứu được cộng đồng khoa học quan tâm là việc khai thác nguồn tế bào từ màng dây rốn - loại vật liệu sinh học thường không còn được sử dụng sau sinh nhưng chứa nhiều loại tế bào có giá trị nghiên cứu.

Thay vì hướng ngay đến mục tiêu ứng dụng điều trị, nhóm nghiên cứu tập trung làm rõ các đặc tính sinh học nền tảng của nguồn tế bào này như khả năng tăng sinh, biệt hóa, tương tác với môi trường mô và vai trò của chúng trong các quá trình tái tạo sinh học. Những hiểu biết này góp phần xây dựng nền tảng khoa học cho nhiều hướng nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực công nghệ tế bào, kỹ thuật mô và y học tái tạo.

Theo các công bố của nhóm nghiên cứu, những kết quả này tiếp tục được cộng đồng khoa học tham khảo và phát triển trong nhiều nghiên cứu liên quan đến sinh học tế bào và y học tái tạo.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng đây là kết quả nghiên cứu khoa học. Việc chuyển các kết quả nghiên cứu vào thực hành lâm sàng cần tiếp tục được đánh giá thông qua nghiên cứu tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng và các quy trình thẩm định theo quy định chuyên môn.

Theo các chuyên gia, trong lĩnh vực công nghệ tế bào, thách thức lớn nhất không nằm ở việc tạo ra một phát hiện mới mà ở việc xây dựng đầy đủ hệ thống bằng chứng khoa học để phát hiện đó có thể từng bước được chuyển giao vào thực hành lâm sàng.

Hiện nay, ghép tế bào gốc tạo máu là một trong những ứng dụng đã được triển khai trong điều trị một số bệnh lý huyết học theo các chỉ định chuyên môn và hướng dẫn điều trị hiện hành. Trong khi đó, nhiều hướng nghiên cứu khác của công nghệ tế bào vẫn đang tiếp tục được đánh giá thông qua nghiên cứu tiền lâm sàng và thử nghiệm lâm sàng nhằm làm rõ hiệu quả, tính an toàn và phạm vi áp dụng.

Theo Ban Tổ chức, việc phân biệt rõ giữa kết quả nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng và ứng Trong khoa học, mỗi công bố quốc tế hay mỗi bằng sáng chế không phải là điểm kết thúc của một nghiên cứu mà là một cột mốc trên hành trình tạo dựng bằng chứng. Hội thảo kỳ vọng sẽ góp phần kết nối những hành trình đó, để các kết quả nghiên cứu có giá trị từng bước được chuyển hóa thành những đóng góp thiết thực cho chăm sóc sức khỏe cộng đồng.dụng trong thực hành là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính khoa học, đồng thời giúp cộng đồng tiếp cận đúng các thông tin liên quan đến công nghệ tế bào.

Diễn đàn kết nối nghiên cứu với thực tiễn

Trong bối cảnh công nghệ tế bào và y học tái tạo đang phát triển nhanh trên thế giới, nhu cầu cập nhật bằng chứng khoa học và tăng cường hợp tác giữa các viện nghiên cứu, bệnh viện, trường đại học và doanh nghiệp ngày càng trở nên cần thiết.

Đó cũng là mục tiêu của Hội thảo khoa học quốc tế “Tế bào gốc: Từ nghiên cứu lâm sàng đến ứng dụng thực tiễn”. Chương trình quy tụ nhiều nhà khoa học, bác sĩ và chuyên gia trong nước, quốc tế nhằm cập nhật các kết quả nghiên cứu mới, chia sẻ bằng chứng lâm sàng đã được công bố và trao đổi về những yêu cầu liên quan đến nghiên cứu, đạo đức, quản lý chất lượng cũng như khung pháp lý trong phát triển các công nghệ tế bào.