Nơi hội tụ nét tinh hoa văn hóa lịch sử

Năm 1956, Pháp rút quân khỏi miền Nam, đế quốc Mỹ lập tức nhảy vào thế chân Pháp. Từ năm 1961 đến năm 1965, Mỹ thực hiện chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, mặc dù đã bỏ ra nhiều tiền của, công sức, thực hiện nhiều thủ đoạn, biện pháp, nhưng đế quốc Mỹ không dập tắt được phong trào cách mạng sục sôi ở miền Nam; phong trào xây dựng XHCN ở miền Bắc, chi viện cho miền Nam đấu tranh giải phóng đất nước. Ngoài việc đánh vào các cơ sở kinh tế và quốc phòng, dân cư, chúng tập trung đánh phá hệ thống giao thông vận tải. Trong đó, Ngã ba Đồng Lộc - huyết mạch giao thông quan trọng bị đánh phá ác liệt.

Tại chiến trường Đồng Lộc, trong tháng 5/1968, các lực lượng của ta đã bắn rơi 14 máy bay Mỹ; trong tháng 7 năm 1968, ta đã phá 1.780 quả bom, góp 974.240 ngày công để thông tuyến, làm đường mới từ Khiêm Ích, Truông Kén, Bãi Dịa 6 km. Quân và dân các xã thuộc địa bàn huyện Can Lộc đã góp 185.400 ngày công với 42.620 người phục vụ chiến đấu, đào đắp 95.209m3 đất đá, vận chuyển 45m3 gỗ, cung cấp 22.448 cọc tre, 24.000 gánh bổi chống lầy. Trong suốt 300 ngày đêm khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh, hơn 16.000 người thuộc các lực lượng đã đối mặt, bám trụ chiến đấu kiên cường để nối mạch, thông đường với tiền tuyến.

Tiêu biểu, Tiểu đội nữ thanh niên xung phong thuộc Đại đội 552, Đội 55 “sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm” đã dành cả tuổi thanh xuân của mình cho sự sống của dân tộc… Địa danh Ngã ba Đồng Lộc cũng gắn liền với tên tuổi của các Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, tiêu biểu như các anh hùng La Thị Tám, Nguyễn Trí Ân, Nguyễn Tiến Tuẩn, Vương Đình Nhỏ, Uông Xuân Lý, liệt sĩ Võ Triều Chung, Nguyễn Xuân Lứ…

Đã hơn nửa thế kỉ trôi qua, nhưng giờ phút oanh liệt ấy vẫn được khắc ghi trong tâm khảm biết bao người. Đó là trưa ngày 24/7/1968, Tiểu đội 4 được lệnh san lấp hố bom sau khi máy bay Mỹ liên tục ném bom phá nát tuyến đường vận tải để nhanh chóng thông đường cho xe qua. Nhận nhiệm vụ xong, các chị đến hiện trường gấp rút triển khai công việc. Họ làm việc không ngơi tay, vừa cười, vừa nói và đã 3 lần các chị bị vùi lấp nhưng đều rũ đất đá đứng dậy tiếp tục làm việc. 16h30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc. Một quả bom rơi xuống ngay sát miệng hầm - nơi 10 cô gái của tiểu đội 4, Đại đội 552 đang tránh bom. Tất cả các chị đã hi sinh khi đang ở độ tuổi mười tám, đôi mươi và vẫn chưa có ai lập gia đình: Võ Thị Tần (24 tuổi), Hồ Thị Cúc (24 tuổi), Nguyễn Thị Nhỏ (24 tuổi), Dương Thị Xuân (21 tuổi), Võ Thị Hợi (20 tuổi), Nguyễn Thị Xuân (20 tuổi), Hà Thị Xanh (20 tuổi), Trần Thị Hường (19 tuổi), Trần Thị Rạng (18 tuổi), Võ Thị Hà (17 tuổi).

Để khắc sâu chiến tích anh hùng vẻ vang đó, ngày 7/6/1972 đã được Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu “Anh hùng Lao động” cho 10 liệt sĩ Thanh niên xung phong hi sinh tại chiến trường Ngã ba Đồng Lộc.

Để chuẩn bị tốt công tác kỉ niệm 55 năm chiến thắng Đồng Lộc, Ban quản lí Khu di tích đã cho xuất bản một số đầu sách, đĩa nhạc gồm tuyển chọn những tác phẩm đặc sắc về văn, thơ, nhạc, họa ca ngợi con người, mảnh đất “địa chỉ đỏ” anh hùng này; chỉ đạo các bộ phận chuyên môn viết tin bài, biên tập hình ảnh về các hoạt động tiêu biểu tại khu di tích để đăng tải, giới thiệu đến công chúng thông qua trang Website: ngabadongloc.org.vn; mạng Zalo, Facebook. Phối hợp với cơ quan báo chí, truyền hình trung ương và của tỉnh xây dựng nhiều phóng sự chuyên đề, tin bài hoạt động tại khu di tích giới thiệu trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Cùng Ban Thường vụ Tỉnh đoàn và các đơn vị liên quan phối hợp tổ chức thành công nhiều hoạt động và chương trình nghệ thuật lớn tại Khu di tích nhân dịp Lễ hội Ngã ba Đồng Lộc vào tháng 7 hằng năm, được truyền hình trực tiếp trên các phương tiện truyền thông Trung ương và của tỉnh... Ứng dụng chuyển đổi công nghệ số trong công tác tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu và công tác bảo tàng.