Nhớ hội vật làng Hà xưa

Hội vật làng Hà được tổ chức hằng năm vào ngày mùng 7 Tết. Từ sáng sớm, sau khi các bô lão làm lễ đình xong, tiếng trống bắt đầu nổi lên gọi đám đông về tụ tập. Trên bãi cỏ trước sân đình bên cây đa cổ thụ, từng cặp các đô vật ra múa chào dân làng.

Trước khi vào cuộc, đô vật còn “xe đài” hoặc “múa hạc”. Đây là hình thức khởi động cơ thể tạo không khí vui vẻ theo phong cách biểu diễn nghệ thuật. “Xe đài” còn tạo nên không khí áp đảo đối phương hoặc phô diễn sở trường, sở đoản của mình với những miếng võ độc đáo. “Xe đài” cũng còn mang nghi thức bái tổ gồm các thao tác: Ba bước lên, ba bước xuống, ba bước vào, ba bước ra...theo nhịp trống và kiêng không được quay lưng về phía cửa đình làng.

Hội vật làng Hà (Vĩnh Phúc) được tổ chức hàng năm vào ngày mồng Bảy Tết.
Hội vật làng Hà (Vĩnh Phúc) được tổ chức hàng năm vào ngày mồng Bảy Tết.

Sau đó chuyển sang “múa hạc” uyển chuyển. Theo hiệu trống của vị trưởng lão cầm trịch, các đô vật trẻ múa vờn nhau rồi vào cuộc vật “dọn bãi”. Hai đô vật lồng tay bám gáy nhau giằng co tiến lùi theo nhịp hò reo của khán giả rồi bất ngờ thể hiện mưu mẹo, sức mạnh và áp dụng từng miếng thích hợp như gồng vọt, gồng lăn, sườn tay nách, sườn tay quay, bốc một, bốc đôi, máng cao, máng thấp, vét, bò rút, bò mói... để áp đảo đối phương.

Tuy chỉ là vật “dọn bãi” nhưng cũng khá gay cấn và hấp dẫn. Khi các keo vật giao hữu kết thúc thì vòng tròn sân bãi cũng đã hình thành xong và hội vật bắt đầu. Các đô vật nổi tiếng nhường nhau vào đình nhận khố đỏ, khăn điều để lên xới giữ giải và thách đấu.

Hội vật làng Hà theo lề lối tự do với cách thách đấu giữ giải nên bất cứ ai dù lớn bé, già trẻ đều có thể vào tranh giải. Tùy theo các tình huống diễn biến mà cụ trưởng lão đánh trống cầm trịch sẽ gióng trống “tùng” hay “cắc” để phân định và điều khiển cuộc đấu.

Một hồi ba tiếng trống là chuẩn bị vào xới vật; trống nhịp ba là múa “xe đài”, rồi múa “hạc”; đánh ngũ liên là vào kịch chiến; các tiếng “cắc cắc...” đều là tạm ngừng cuộc đấu; một hồi dõng dạc là trận đấu kết thúc, ai làm cho đối phương ngã lấm lưng trắng bụng hay bị nhắc bổng lên khỏi mặt đất hoặc đùn đẩy đối phương ra khỏi vòng xới vật... là người đó chiến thắng. Vì vậy, từng có đô vật trông rất nhỏ con mà giữ giải được cả buổi.

Muốn giành chiến thắng ở đây không chỉ cần sức mạnh mà phải có cả trí và dũng. Vì vậy, hội vật làng Hà luôn có rất nhiều pha bất ngờ, thích thú như gầy thắng béo, nhỏ thắng to, bé thắng lớn. Đặc biệt là người vào đấu vật ở đây không nhất thiết phải đóng khố cởi trần. Vì thế đã từng có những bậc nữ nhi cao thủ ăn mặc giả trai vào đấu tranh giải. Chỉ sau khi chiến thắng giòn giã bậc mày râu, vị nữ tướng đó mới chịu lột khăn để lộ mái tóc mây óng ả với mắt phượng mày ngài, rồi nàng từ tốn xin nhường giải lại cho các đấng nam tử, bởi lượng sức nữ nhi khó mà giữ giải được lâu. Hội vật làng Hà nhờ vậy mà càng trở nên hấp dẫn người xem đến say mê quên cả về ăn cơm trưa, cơm chiều.

Lễ trao giải cũng thật độc đáo. Một vị trưởng lão mặc lễ phục đi trước cầm bó hương, theo sau là cô gái trẻ, đẹp nhất làng đội mâm xôi có một chân giò lợn và một vò rượu tăm đem đến tận nhà (kể cả người đó từ nơi khác đến) của người vô địch để làm lễ gia tiên và kính cáo với dân làng sở tại, nơi đã sinh ra một nhân tài làm rạng rỡ truyền thống thượng võ của quê hương.

Hội vật làng Hà ở xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc ngày nay đang bị mai một dù đôi khi vẫn được mở vào ngày mùng 7 tháng Giêng hằng năm. Nhưng lề lối và truyền thống vật xưa đã được thay thế bằng kiểu cách vật hiện đại theo từng hạng cân với thể thức đấu loại vòng tròn và phần thưởng là những gói tiền lớn. Tuy vậy, hội vẫn không hấp dẫn và đông vui như hội vật ngày xưa.

Dương Văn Lãm

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Nguy cơ dịch bệnh từ những sạp giết mổ gia cầm bên lề đường

Nguy cơ dịch bệnh từ những sạp giết mổ gia cầm bên lề đường

Như chúng ta đều biết, chim trời hoang dã và các loại gia cầm như: Gà, ngan, vịt là nguyên nhân lây truyền virus cúm A(H5N1&H5N6) sang người.
Những tác hại khôn lường khi trẻ “nghiện” điện thoại

Những tác hại khôn lường khi trẻ “nghiện” điện thoại

Từ vài năm nay, anh trai và chị dâu tôi vẫn thường dùng “chiêu” dỗ con trai 4 tuổi bằng… điện thoại thông minh.
Trồng cây đón đầu dự án

Trồng cây đón đầu dự án

Cho con về chơi vài tuần với ông bà nội ở quê vào dịp nghỉ Hè, đến đầu ngõ tôi đã thấy bạt phủ kín khoảng sân rộng. Vén bạt thấy bên dưới xếp cả trăm cây giống các loại gồm bạch đàn, sấu, bưởi, ổi.
Tiết kiệm điện

Tiết kiệm điện

Trong bối cảnh cung ứng điện còn nhiều khó khăn, tiết kiệm điện là tiết kiệm tài nguyên, tiệt kiệm cho ngân quỹ gia đình và quốc gia.
Chuẩn hóa chất lượng và giá nước sạch sinh hoạt

Chuẩn hóa chất lượng và giá nước sạch sinh hoạt

Với một cơ chế phù hợp và sự hưởng ứng của các doanh nghiệp, chỉ chưa đầy 5 năm ( 2014-2019), Thái Bình đã trở thành tỉnh đầu tiên trong cả nước khép kín hệ thống cung cấp nước sạch sinh hoạt trong toàn tỉnh. Để tiếp tục hoàn thiện, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng và doanh nghiệp, UBND tỉnh Thái Bình đã ban hành Quyết định 18/2023/QĐ-UBND và Quyết định 17/2024/QĐ-UBND chuẩn hóa chất lượng và giá nước sạch sinh hoạt trong phạm vi tỉnh Thái Bình...

Tin khác

Xúc động ngày giỗ làng và kiến nghị của người dân xóm 4

Xúc động ngày giỗ làng và kiến nghị của người dân xóm 4
Cách đây hơn 56 năm, ngày 21/5/1968, tức ngày 25/4 Mậu Thân, nhiều tốp máy bay của Mỹ điên cuồng dội bom xuống làng Điền Yên (sau gọi là làng Yên Trung, xóm 7, nay là xóm 4) xã Nghi Kiều, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.

Nên hạn chế trẻ dùng điện thoại

Nên hạn chế trẻ dùng điện thoại
Vừa rồi, có phụ huynh than thở với tôi về chuyện con họ “nghiện” điện thoại dẫn đến học hành sa sút. Trước đây, cháu rất ham học và học giỏi. Những buổi tối, sau khi học bài, ôn bài chuẩn bị cho ngày hôm sau đến lớp là cháu xem tivi một chút rồi đi ngủ.

Cần rào chắn giếng, bể nước cẩn thận

Cần rào chắn giếng, bể nước cẩn thận
Chủ nhật vừa rồi, khi đưa con trai 4 tuổi về nhà ngoại, tôi để con chơi với mấy bé cùng xóm. Lũ trẻ sau một hồi tiếp xúc làm quen đã trở nên thân thiết với nhau. Do quanh khu vực không có ao, hồ, tôi cũng yên tâm để con chơi rồi giúp mẹ làm cơm.

Cụ Trần Đình Tín hiến đất tiền tỉ mở đường liên xã

Cụ Trần Đình Tín hiến đất tiền tỉ mở đường liên xã
Để góp sức xây dựng thành công nông thôn mới, cụ Trần Đình Tín, 85 tuổi, ở thôn Nhất Tây, xã Điền Lộc, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế đã tự nguyện hiến 239m2, trị giá khoảng 1,5 tỉ đồng làm đường liên xã...

Nghỉ Hè, gửi trẻ về quê có là giải pháp hay?

Nghỉ Hè, gửi trẻ về quê có là giải pháp hay?
Dịp nghỉ Hè, chị Hằng, kế toán một doanh nghiệp liên doanh với nước ngoài, người hàng xóm kế bên nhà tôi luôn băn khoăn về việc quản con như thế nào.

Đổi thay ở quê hương Chòi Mòi

Đổi thay ở quê hương Chòi Mòi
Chòi Mòi thuộc ấp Ngã Tư, xã Tân Thạnh, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng - vùng đất chứa đựng câu chuyện li kì. Trước đây, địa phương còn nhiều khó khăn, nay với sự quan tâm, đầu tư của các cấp chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể và người dân đoàn kết phấn đấu trong lao động sản xuất, đời sống không ngừng được nâng lên…

Nhiều người hút thuốc lá nơi công cộng

Nhiều người hút thuốc lá nơi công cộng
Hiện nay trên xe buýt, bệnh viện, trường học, công sở, nhà hàng quán ăn vẫn còn nhiều người hút thuốc lá.

Ô nhiễm vì... túi nilon

Ô nhiễm vì... túi nilon
Nhiều năm nay, thay vì thói quen mua hàng hóa tại các chợ truyền thống, gia đình tôi chuyển qua mua sắm tại các siêu thị, trung tâm với lí do đơn giản rằng, dẫu rau quả, thực phẩm, hàng hóa các loại bán tại siêu thị, trung tâm mua sắm đắt hơn so với chợ truyền thống do phải chịu nhiều loại thuế và các khâu trung chuyển, nhưng chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm có phần an tâm hơn vì hàng hóa có ghi ngày sản xuất, hạn sử dụng cũng như nguồn gốc xuất xứ khá rõ ràng. Đó còn chưa kể mua hàng hóa tại đây còn tránh được tình trạng cân điêu, cân thiếu...

Gia tăng lừa đảo, chiếm đoạt tài sản

Gia tăng lừa đảo, chiếm đoạt tài sản
Trong giai đoạn đẩy mạnh và tăng tốc chuyển đổi số, các đối tượng xấu lợi dụng sự bùng nổ về công nghệ thông tin, những tiện ích do nó mang lại để thực hiện hàng chục nghìn phi vụ lừa đảo trực tuyến, chiếm đoạt tài sản có giá trị cao, gây hậu quả nghiêm trọng về kinh tế và mất an ninh, trật tự xã hội ở nhiều nơi…

Cảnh giác thủ đoạn lừa đảo mới trên mạng xã hội

Cảnh giác thủ đoạn lừa đảo mới trên mạng xã hội
Thời gian gần đây liên tiếp xảy ra nhiều vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên mạng xã hội, khiến dư luận bức xúc.

Để tuổi già an nhiên

Để tuổi già an nhiên
Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện là một trong những chính sách an sinh của Nhà nước. Nhằm lan toả chính sách này đến mọi người dân, thời gian qua, UBND xã Viên An Ðông, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau đã phối hợp với BHXH huyện, tổ chức dịch vụ thu đẩy mạnh tuyên truyền, giúp người dân hiểu rõ về chính sách và tích cực tham gia để chủ động cuộc sống khi về già...

Kỉ niệm 74 năm Ngày Quốc tế Thiếu nhi (1/6/1950-1/6/2024): Ai yêu nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh

Kỉ niệm 74 năm Ngày Quốc tế Thiếu nhi (1/6/1950-1/6/2024): Ai yêu nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa, nhưng tình thương yêu của Bác với các em thật bao la, sâu sắc…

Nỗi băn khoăn, bức xúc của dân làng Phương Liệt

Nỗi băn khoăn, bức xúc của dân làng Phương Liệt
Làng Phương Liệt xưa (nay là phường Phương Liệt, quận Thanh Xuân, TP Hà Nội) hiện có 3 di tích lịch sử đã được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Đó là: Đình làng, miếu Cụ Trạng và chùa Linh Quang.

Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi

Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi
Đến nay đã ngoài 80 tuổi, nhưng cụ Tín vẫn còn khỏe mạnh, minh mẫn. Tủ sách của gia đình cụ có hàng ngàn quyển. Nhìn thấy sách nhiều không còn chỗ để, cụ phải buộc lại để trên nóc tủ, cô con dâu của cụ một lần về chơi nói:

Từ chuyện ông bà chăm cháu ở bệnh viện

Từ chuyện ông bà chăm cháu ở bệnh viện
Trong gia đình Việt Nam, người cao tuổi luôn có vai trò trụ cột và là tấm gương cho con cái noi theo. Bóng dáng của ông bà trong mỗi nếp nhà là hơi ấm là sự đủ đầy cho con cháu mỗi khi về nhà sau một ngày làm việc, học tập. Bên cạnh đó, ông bà còn hỗ trợ nhiều công việc như trông cháu, đưa đón cháu đi học hay chăm cháu trong bệnh viện khi cháu ốm đau...
Xem thêm
Những mùa sắn dây bên bà

Những mùa sắn dây bên bà

Thuở còn là một cô bé lên 7, tôi đã thấy trong vườn nhà bà có những bụi sắn dây xanh mướt vươn lên trên những thân cây xoan, cây bạch đàn quanh vườn. Những thân dây leo chắc chắn, vững vàng bám chặt lấy thân cây gỗ, trải bao nắng gió mưa giông, cứ thế tốt tươi từng ngày.
Tấm lòng nhân hậu của ông tôi

Tấm lòng nhân hậu của ông tôi

Nhắc nhớ về những kỉ niệm đẹp với ông bà là cả một bầu trời kí ức tuổi thơ tôi. Bởi tôi sinh ra và lớn lên trong vòng tay yêu thương, đỡ đần của ông bà ngoại. Tuổi thơ tôi luôn gắn với hình ảnh của ông bà, nhất là ông ngoại tôi.
Đôi dép cao su huyền thoại của ông tôi

Đôi dép cao su huyền thoại của ông tôi

Ông tôi là người đã trực tiếp tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ cho đến kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Bởi vậy, kí ức đậm sâu nhất trong ông là những năm tháng kháng chiến gian khổ mà hào hùng, và những kỉ vật vô giá với ông vẫn là những kỉ vật thời chiến. Trong đó, ấn tượng nhất là đôi dép cao su cùng ông đi qua hai cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc!
Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi

Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi

Đến nay đã ngoài 80 tuổi, nhưng cụ Tín vẫn còn khỏe mạnh, minh mẫn. Tủ sách của gia đình cụ có hàng ngàn quyển. Nhìn thấy sách nhiều không còn chỗ để, cụ phải buộc lại để trên nóc tủ, cô con dâu của cụ một lần về chơi nói:
Bà giáo già sáng bán vé số, tối mang ánh sáng tri thức cho trẻ em nghèo

Bà giáo già sáng bán vé số, tối mang ánh sáng tri thức cho trẻ em nghèo

cụ bà Nguyễn Thị Ba, men từng con hẻm nhỏ ở Bình Dương bán từng tờ vé số, bà giáo gieo mầm tri thức cho những mảnh đời bất hạnh tại lớp học tình thương.
Một mối tình bình dị và son sắt

Một mối tình bình dị và son sắt

Họ gặp và yêu nhau trong những năm tháng chiến tranh. Ngày cưới không mâm cao cỗ đầy, không sơn hào hải vị, không tiệc tùng. Quần áo chỉ là bộ đồ lính giản đơn... vậy là họ đã nên duyên vợ chồng. Mặc dù vậy mà hơn 50 năm qua, họ luôn sống hạnh phúc. Đó là chuyện tình của bà Tô Thị Thanh Bưởi, sinh 1950 và ông Nguyễn Kim Quang, sinh 1949, hiện ở xã Lộc An, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Vị đại đức có tấm lòng từ bi, bác ái

Vị đại đức có tấm lòng từ bi, bác ái

Đại đức Thích Phước Huệ, Phó Ban trị sự Phật giáo tỉnh Đồng Tháp, Trưởng Ban trị sự Phật giáo huyện Tam Nông, Trụ trì chùa Quê hương, xã Phú Đức là 1 trong 49 cá nhân điển hình tiên tiến, tiêu biểu của huyện Tam Nông đã được biểu dương, khen thưởng do có thành tích xuất sắc trong học và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, giai đoạn 2021 - 2024...
Nồi cháo tình thương cho bệnh nhân nghèo

Nồi cháo tình thương cho bệnh nhân nghèo

Phát huy đạo lí tốt đẹp của dân tộc “thương người như thể thương thân, lá lành đùm lá rách”, nhóm “Vòng tay nhân ái” gồm những NCT ở thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức nấu cháo cho bệnh nhân nghèo tại các bệnh viện.
Tìm thấy thi thể nam sinh lớp 8 mất tích khi bơi ra biển cứu bạn ở Quảng Nam

Tìm thấy thi thể nam sinh lớp 8 mất tích khi bơi ra biển cứu bạn ở Quảng Nam

Theo Công an xã Tam Nghĩa, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam cho biết, lực lượng cứu hộ và người dân địa phương đã tìm được thi thể học sinh mất tích trong lúc bơi ra biển cứu bạn.
Nên hạn chế trẻ dùng điện thoại

Nên hạn chế trẻ dùng điện thoại

Vừa rồi, có phụ huynh than thở với tôi về chuyện con họ “nghiện” điện thoại dẫn đến học hành sa sút. Trước đây, cháu rất ham học và học giỏi. Những buổi tối, sau khi học bài, ôn bài chuẩn bị cho ngày hôm sau đến lớp là cháu xem tivi một chút rồi đi ngủ.
“Kế hoạch nhỏ” do người lớn thực hiện!?

“Kế hoạch nhỏ” do người lớn thực hiện!?

Tôi có đứa cháu trai năm nay học lớp 5. Từ năm cháu học lớp 1 đến lớp 4, cứ vào cuối năm học là cháu lại xin tôi 5-6kg báo cũ để thực thi phong trào “Kế hoạch nhỏ” do nhà trường phát động.
Miền Bắc trời chuyển mưa lớn từ chiều tối nay

Miền Bắc trời chuyển mưa lớn từ chiều tối nay

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đêm qua (14/5), ở khu vực Bắc bộ cục bộ có mưa to với lượng mưa từ 19h ngày 14/5 đến 3h ngày 15/5 có nơi trên 30mm như: Ma Ký (Lai Châu) 30.8mm, Đàm Thủy (Cao Bằng) 31.6mm, Quảng Lâm (Quảng Ninh) 56.4mm,…
Phiên bản di động