Nhớ hội vật làng Hà xưa

Hội vật làng Hà được tổ chức hằng năm vào ngày mùng 7 Tết. Từ sáng sớm, sau khi các bô lão làm lễ đình xong, tiếng trống bắt đầu nổi lên gọi đám đông về tụ tập. Trên bãi cỏ trước sân đình bên cây đa cổ thụ, từng cặp các đô vật ra múa chào dân làng.

Trước khi vào cuộc, đô vật còn “xe đài” hoặc “múa hạc”. Đây là hình thức khởi động cơ thể tạo không khí vui vẻ theo phong cách biểu diễn nghệ thuật. “Xe đài” còn tạo nên không khí áp đảo đối phương hoặc phô diễn sở trường, sở đoản của mình với những miếng võ độc đáo. “Xe đài” cũng còn mang nghi thức bái tổ gồm các thao tác: Ba bước lên, ba bước xuống, ba bước vào, ba bước ra...theo nhịp trống và kiêng không được quay lưng về phía cửa đình làng.

nho hoi vat lang ha xua
Hội vật làng Hà (Vĩnh Phúc) được tổ chức hàng năm vào ngày mồng Bảy Tết.

Sau đó chuyển sang “múa hạc” uyển chuyển. Theo hiệu trống của vị trưởng lão cầm trịch, các đô vật trẻ múa vờn nhau rồi vào cuộc vật “dọn bãi”. Hai đô vật lồng tay bám gáy nhau giằng co tiến lùi theo nhịp hò reo của khán giả rồi bất ngờ thể hiện mưu mẹo, sức mạnh và áp dụng từng miếng thích hợp như gồng vọt, gồng lăn, sườn tay nách, sườn tay quay, bốc một, bốc đôi, máng cao, máng thấp, vét, bò rút, bò mói... để áp đảo đối phương.

Tuy chỉ là vật “dọn bãi” nhưng cũng khá gay cấn và hấp dẫn. Khi các keo vật giao hữu kết thúc thì vòng tròn sân bãi cũng đã hình thành xong và hội vật bắt đầu. Các đô vật nổi tiếng nhường nhau vào đình nhận khố đỏ, khăn điều để lên xới giữ giải và thách đấu.

Hội vật làng Hà theo lề lối tự do với cách thách đấu giữ giải nên bất cứ ai dù lớn bé, già trẻ đều có thể vào tranh giải. Tùy theo các tình huống diễn biến mà cụ trưởng lão đánh trống cầm trịch sẽ gióng trống “tùng” hay “cắc” để phân định và điều khiển cuộc đấu.

Một hồi ba tiếng trống là chuẩn bị vào xới vật; trống nhịp ba là múa “xe đài”, rồi múa “hạc”; đánh ngũ liên là vào kịch chiến; các tiếng “cắc cắc...” đều là tạm ngừng cuộc đấu; một hồi dõng dạc là trận đấu kết thúc, ai làm cho đối phương ngã lấm lưng trắng bụng hay bị nhắc bổng lên khỏi mặt đất hoặc đùn đẩy đối phương ra khỏi vòng xới vật... là người đó chiến thắng. Vì vậy, từng có đô vật trông rất nhỏ con mà giữ giải được cả buổi.

Muốn giành chiến thắng ở đây không chỉ cần sức mạnh mà phải có cả trí và dũng. Vì vậy, hội vật làng Hà luôn có rất nhiều pha bất ngờ, thích thú như gầy thắng béo, nhỏ thắng to, bé thắng lớn. Đặc biệt là người vào đấu vật ở đây không nhất thiết phải đóng khố cởi trần. Vì thế đã từng có những bậc nữ nhi cao thủ ăn mặc giả trai vào đấu tranh giải. Chỉ sau khi chiến thắng giòn giã bậc mày râu, vị nữ tướng đó mới chịu lột khăn để lộ mái tóc mây óng ả với mắt phượng mày ngài, rồi nàng từ tốn xin nhường giải lại cho các đấng nam tử, bởi lượng sức nữ nhi khó mà giữ giải được lâu. Hội vật làng Hà nhờ vậy mà càng trở nên hấp dẫn người xem đến say mê quên cả về ăn cơm trưa, cơm chiều.

Lễ trao giải cũng thật độc đáo. Một vị trưởng lão mặc lễ phục đi trước cầm bó hương, theo sau là cô gái trẻ, đẹp nhất làng đội mâm xôi có một chân giò lợn và một vò rượu tăm đem đến tận nhà (kể cả người đó từ nơi khác đến) của người vô địch để làm lễ gia tiên và kính cáo với dân làng sở tại, nơi đã sinh ra một nhân tài làm rạng rỡ truyền thống thượng võ của quê hương.

Hội vật làng Hà ở xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc ngày nay đang bị mai một dù đôi khi vẫn được mở vào ngày mùng 7 tháng Giêng hằng năm. Nhưng lề lối và truyền thống vật xưa đã được thay thế bằng kiểu cách vật hiện đại theo từng hạng cân với thể thức đấu loại vòng tròn và phần thưởng là những gói tiền lớn. Tuy vậy, hội vẫn không hấp dẫn và đông vui như hội vật ngày xưa.

Dương Văn Lãm

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

xay dung van hoa gia dinh de tranh bao luc

Xây dựng văn hóa gia đình để tránh bạo lực

Gần đây, xã hội liên tục chứng kiến nhiều vụ bạo lực gia đình, trong đó có những vụ rất đau lòng như con gái chửi bới, đánh đập, đổ rác lên đầu mẹ già 88 tuổi ở tỉnh Long An; những đứa trẻ bị mẹ và cậu ruột hành hạ, đánh đập, chăn dắt ăn xin, thậm chí là loạn luân… ở Bà Rịa - Vũng Tàu. Những hành động trái với luân thường đạo lí như vậy không còn mang tính đơn lẻ, cá biệt, mà đã và đang diễn ra ở nhiều nơi với nhiều cấp độ khác nhau…
ngam den long hoa dang khong lo tan huong khong gian trung thu ruc ro sac mau o vincom

Ngắm đèn lồng hoa đăng khổng lồ, tận hưởng không gian Trung thu rực rỡ sắc màu ở Vincom

Chào đón mùa Trung Thu 2020 trong giai đoạn “bình thường mới”, hệ thống Vincom tổ chức chuỗi hoạt động hấp dẫn kéo dài từ nay đến hết 04/10. Được trang trí rực rỡ ấn tượng trong không gian mua sắm an toàn cùng hàng loạt các hoạt động lễ hội sôi động, 79 trung tâm thương mại Vincom sẽ là những điểm “check-in” hấp dẫn nhất không thể bỏ lỡ tại các địa phương trong dịp Tết Trung Thu năm nay.
cu ong 85 tuoi rong ra di tim vo va cau chuyen cam dong phia sau

Cụ ông 85 tuổi ròng rã đi tìm vợ và câu chuyện cảm động phía sau

Ngày này qua ngày khác, ông lão đến bệnh viện để tìm vợ. Ông nói, vợ ông đang được điều trị ở đây. Khi biết sự thật, các nhân viên y tế đều cảm động.
chong phan boi khi chung toi tro nen giau co

Chồng phản bội khi chúng tôi trở nên giàu có

Khi kinh tế trở nên giàu có, cũng là lúc người đàn ông bên cạnh tôi đã thay đổi...
tam guong hieu thao gieo niem tin cho doi

Tấm gương hiếu thảo gieo niềm tin cho đời

Những ngày qua, clip người con ngược đãi, đổ rác lên đầu người mẹ gần 80 tuổi tại Long An đã gây một làn sóng phẫn nộ trong cộng đồng xã hội.

Tin khác

BHXH cảnh báo người dân về các đầu số 0555..., 8009.... gọi đến

bhxh canh bao nguoi dan ve cac dau so 0555 8009 goi den
BHXH Việt Nam khẳng định, các cuộc gọi từ đầu số 0555..., 8009...về bảo hiểm y tế đều là lừa đảo.

Ngôi nhà tình nghĩa

ngoi nha tinh nghia
Chiến tranh đã lùi xa 45 năm, có những người con đã anh dũng chiến đấu lập nên những chiến công xuất sắc; bởi duyên nợ, họ gắn đã bó với chính mảnh đất nơi mình vào sinh ra tử, cuộc sống ở miền quê mới gặp khó khăn vẫn nhận được những sẻ chia nghĩa tình tri ân đặc biệt từ quê hương nơi cắt rốn, chôn nhau…

Từ vụ thu hồi vườn cây không bồi thường, đến dấu hiệu cho doanh nghiệp thuê đất dưới hình thức liên kết (Kì 2)

tu vu thu hoi vuon cay khong boi thuong den dau hieu cho doanh nghiep thue dat duoi hinh thuc lien ket ki 2
Kì trước, chúng tôi đã phản ánh việc Trại giam Xuyên Mộc giao khoán đất cho gia đình Trung tá Nguyễn Đức Hưng trồng điều, trồng tràm nhưng khi thu đất giao cho Công ty Anh Khải Ký, mà không bồi thường, là trái luật. Việc cho người hủy hoại vườn khoai môn sáp vàng của gia đình ông Hưng nhưng cũng không bồi thường. Kì này, chúng tôi đi sâu phản ánh, phân tích sai phạm của Trại giam Xuyên Mộc, khi kí hợp đồng hợp tác với Công ty Anh Khải Ký, nhưng chưa có ý kiến của Bộ Công an…

Lá vàng chưa dám rụng về cội...

la vang chua dam rung ve coi
Năm nay cụ ông 86 tuổi, cụ bà cũng vào ngưỡng 82. Thế mà "cặp lá vàng" này cứ phải cùng nhau bấu víu lấy cuộc đời, bởi nếu nằm xuống thì lấy ai nuôi đứa con khốn khổ...

Ẩm thực Việt Nam lập 5 kỷ lục thế giới

am thuc viet nam lap 5 ky luc the gioi
Liên minh Kỷ lục thế giới (WorldKings) vừa thông báo xác lập 5 danh hiệu cho ẩm thực Việt Nam.

9 sai lầm dễ khiến phụ nữ trẻ đánh mất mình

9 sai lam de khien phu nu tre danh mat minh
Phụ nữ có xu hướng tìm người cho mình chỗ dựa về tài chính và quyền lực. Đây cũng là điều dễ hiểu. Nhưng phụ thuộc quá vào đó lại là sai lầm nghiêm trọng.
Xem thêm
chong phan boi khi chung toi tro nen giau co

Chồng phản bội khi chúng tôi trở nên giàu có

Khi kinh tế trở nên giàu có, cũng là lúc người đàn ông bên cạnh tôi đã thay đổi...
luong thang 20 trieu toi van bi ban gai che bat tai

Lương tháng 20 triệu, tôi vẫn bị bạn gái chê bất tài

Mỗi tháng tôi được 20 triệu tiền lương, lo được cho người yêu ăn uống, mua sắm đơn giản nhưng cô ấy vẫn nói lời chia tay và chê tôi ...
phu nu thong minh co nen danh ghen khi chong ngoai tinh

Phụ nữ thông minh có nên đánh ghen khi chồng ngoại tình?

Đánh người là dại dột, vừa khiến mình đau và xấu xí, lại vừa làm trò cười cho thiên hạ.
la vang chua dam rung ve coi

Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Năm nay cụ ông 86 tuổi, cụ bà cũng vào ngưỡng 82. Thế mà "cặp lá vàng" này cứ phải cùng nhau bấu víu lấy cuộc đời, bởi nếu nằm ...
noi long nguoi theo con len pho

Nỗi lòng người theo con lên phố

Sau mấy chục năm làm công chức ăn dè tiết kiệm, ông bà Tâm cũng xây được ngôi nhà hai tầng khá khang trang giữa làng quê. Ông bà nghỉ ...
o sin khong luong

"Ô sin" không lương

"Trời ơi! Bà trông cháu thế nào mà để con sưng vêu trán thế này. Con có đau không? Vào đây mẹ xem!".
tam guong hieu thao gieo niem tin cho doi

Tấm gương hiếu thảo gieo niềm tin cho đời

Những ngày qua, clip người con ngược đãi, đổ rác lên đầu người mẹ gần 80 tuổi tại Long An đã gây một làn sóng phẫn nộ trong cộng đồng ...
vinamilk tiep tuc ho tro kinh phi mo tim cho tre em co hoan canh kho khan

Vinamilk tiếp tục hỗ trợ kinh phí mổ tim cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn

Ngày 12 tháng 08 năm 2020, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) đã trao tặng Hội Bảo trợ Bệnh nhân nghèo TP. Hồ Chí Minh (TP.HCM) nguồn kinh ...
huyen gia lam tp ha noi mot gia dinh ngheo chong chet vi tngt can duoc giup do

Huyện Gia Lâm, TP Hà Nội: Một gia đình nghèo, chồng chết vì TNGT cần được giúp đỡ

Chúng tôi không khỏi xót xa khi chứng kiến cảnh người vợ trẻ cùng các con nhỏ 8 tuổi, Nguyễn Thiện Minh (sinh năm 2012) và Nguyễn Hoài An (sinh ...
ngam den long hoa dang khong lo tan huong khong gian trung thu ruc ro sac mau o vincom

Ngắm đèn lồng hoa đăng khổng lồ, tận hưởng không gian Trung thu rực rỡ sắc màu ở Vincom

Chào đón mùa Trung Thu 2020 trong giai đoạn “bình thường mới”, hệ thống Vincom tổ chức chuỗi hoạt động hấp dẫn kéo dài từ nay đến hết 04/10. Được ...
cu ong 85 tuoi rong ra di tim vo va cau chuyen cam dong phia sau

Cụ ông 85 tuổi ròng rã đi tìm vợ và câu chuyện cảm động phía sau

Ngày này qua ngày khác, ông lão đến bệnh viện để tìm vợ. Ông nói, vợ ông đang được điều trị ở đây. Khi biết sự thật, các nhân viên ...
am thuc viet nam lap 5 ky luc the gioi

Ẩm thực Việt Nam lập 5 kỷ lục thế giới

Liên minh Kỷ lục thế giới (WorldKings) vừa thông báo xác lập 5 danh hiệu cho ẩm thực Việt Nam.
Phiên bản di động