Nhớ hội vật làng Hà xưa

Hội vật làng Hà được tổ chức hằng năm vào ngày mùng 7 Tết. Từ sáng sớm, sau khi các bô lão làm lễ đình xong, tiếng trống bắt đầu nổi lên gọi đám đông về tụ tập. Trên bãi cỏ trước sân đình bên cây đa cổ thụ, từng cặp các đô vật ra múa chào dân làng.

Trước khi vào cuộc, đô vật còn “xe đài” hoặc “múa hạc”. Đây là hình thức khởi động cơ thể tạo không khí vui vẻ theo phong cách biểu diễn nghệ thuật. “Xe đài” còn tạo nên không khí áp đảo đối phương hoặc phô diễn sở trường, sở đoản của mình với những miếng võ độc đáo. “Xe đài” cũng còn mang nghi thức bái tổ gồm các thao tác: Ba bước lên, ba bước xuống, ba bước vào, ba bước ra...theo nhịp trống và kiêng không được quay lưng về phía cửa đình làng.

Hội vật làng Hà (Vĩnh Phúc) được tổ chức hàng năm vào ngày mồng Bảy Tết.
Hội vật làng Hà (Vĩnh Phúc) được tổ chức hàng năm vào ngày mồng Bảy Tết.

Sau đó chuyển sang “múa hạc” uyển chuyển. Theo hiệu trống của vị trưởng lão cầm trịch, các đô vật trẻ múa vờn nhau rồi vào cuộc vật “dọn bãi”. Hai đô vật lồng tay bám gáy nhau giằng co tiến lùi theo nhịp hò reo của khán giả rồi bất ngờ thể hiện mưu mẹo, sức mạnh và áp dụng từng miếng thích hợp như gồng vọt, gồng lăn, sườn tay nách, sườn tay quay, bốc một, bốc đôi, máng cao, máng thấp, vét, bò rút, bò mói... để áp đảo đối phương.

Tuy chỉ là vật “dọn bãi” nhưng cũng khá gay cấn và hấp dẫn. Khi các keo vật giao hữu kết thúc thì vòng tròn sân bãi cũng đã hình thành xong và hội vật bắt đầu. Các đô vật nổi tiếng nhường nhau vào đình nhận khố đỏ, khăn điều để lên xới giữ giải và thách đấu.

Hội vật làng Hà theo lề lối tự do với cách thách đấu giữ giải nên bất cứ ai dù lớn bé, già trẻ đều có thể vào tranh giải. Tùy theo các tình huống diễn biến mà cụ trưởng lão đánh trống cầm trịch sẽ gióng trống “tùng” hay “cắc” để phân định và điều khiển cuộc đấu.

Một hồi ba tiếng trống là chuẩn bị vào xới vật; trống nhịp ba là múa “xe đài”, rồi múa “hạc”; đánh ngũ liên là vào kịch chiến; các tiếng “cắc cắc...” đều là tạm ngừng cuộc đấu; một hồi dõng dạc là trận đấu kết thúc, ai làm cho đối phương ngã lấm lưng trắng bụng hay bị nhắc bổng lên khỏi mặt đất hoặc đùn đẩy đối phương ra khỏi vòng xới vật... là người đó chiến thắng. Vì vậy, từng có đô vật trông rất nhỏ con mà giữ giải được cả buổi.

Muốn giành chiến thắng ở đây không chỉ cần sức mạnh mà phải có cả trí và dũng. Vì vậy, hội vật làng Hà luôn có rất nhiều pha bất ngờ, thích thú như gầy thắng béo, nhỏ thắng to, bé thắng lớn. Đặc biệt là người vào đấu vật ở đây không nhất thiết phải đóng khố cởi trần. Vì thế đã từng có những bậc nữ nhi cao thủ ăn mặc giả trai vào đấu tranh giải. Chỉ sau khi chiến thắng giòn giã bậc mày râu, vị nữ tướng đó mới chịu lột khăn để lộ mái tóc mây óng ả với mắt phượng mày ngài, rồi nàng từ tốn xin nhường giải lại cho các đấng nam tử, bởi lượng sức nữ nhi khó mà giữ giải được lâu. Hội vật làng Hà nhờ vậy mà càng trở nên hấp dẫn người xem đến say mê quên cả về ăn cơm trưa, cơm chiều.

Lễ trao giải cũng thật độc đáo. Một vị trưởng lão mặc lễ phục đi trước cầm bó hương, theo sau là cô gái trẻ, đẹp nhất làng đội mâm xôi có một chân giò lợn và một vò rượu tăm đem đến tận nhà (kể cả người đó từ nơi khác đến) của người vô địch để làm lễ gia tiên và kính cáo với dân làng sở tại, nơi đã sinh ra một nhân tài làm rạng rỡ truyền thống thượng võ của quê hương.

Hội vật làng Hà ở xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc ngày nay đang bị mai một dù đôi khi vẫn được mở vào ngày mùng 7 tháng Giêng hằng năm. Nhưng lề lối và truyền thống vật xưa đã được thay thế bằng kiểu cách vật hiện đại theo từng hạng cân với thể thức đấu loại vòng tròn và phần thưởng là những gói tiền lớn. Tuy vậy, hội vẫn không hấp dẫn và đông vui như hội vật ngày xưa.

Dương Văn Lãm

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đại hội XIII sẽ có những quyết sách đưa Việt Nam phát triển mạnh mẽ, bền vững

Đại hội XIII sẽ có những quyết sách đưa Việt Nam phát triển mạnh mẽ, bền vững

Những ngày này, cán bộ, đảng viên và Nhân dân cả nước đang hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng với niềm tin sắt son và kì vọng về những định hướng, quyết sách đúng đắn, đột phá cho sự phát triển của đất nước trong nhiệm kì tới…
Chuyện quà biếu ngày Tết: Có nhiều cách gói ghém những ân tình, trao gửi ‘lộc đất trời’ ngày Xuân

Chuyện quà biếu ngày Tết: Có nhiều cách gói ghém những ân tình, trao gửi ‘lộc đất trời’ ngày Xuân

Có nhiều cách để gửi trao cho nhau những yêu thương thông qua quà Tết. Năm mới, đừng để chuyện tặng quà nhau trở thành áp lực. Hãy để những món quà mang nhiều ý nghĩa, không chỉ ở những giá trị vật chất mà chở đầy cả giá trị tinh thần.
Người dân được đốt loại pháo nào dịp Tết Tân Sửu 2021?

Người dân được đốt loại pháo nào dịp Tết Tân Sửu 2021?

Theo Nghị định số 137/2020 có hiệu lực từ ngày 11/1/2021, các cơ quan, tổ chức, cá nhân được phép đốt các loại pháo hoa gồm pháo bông (pháo que); pháo phụt sinh nhật; pháo điện; Pháo hoa lễ hội bằng giấy; pháo trang trí bằng giấy, bằng nhựa..., các sản phẩm tín hiệu ánh sáng, màu sắc, âm thanh.
Từ năm 2021, NCT thuộc diện hộ nghèo được hỗ trợ bảo hiểm y tế

Từ năm 2021, NCT thuộc diện hộ nghèo được hỗ trợ bảo hiểm y tế

Theo báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH), năm 2020, cả nước có gần 13 triệu NCT, chiếm 12% dân số, trong đó khoảng 1,98 triệu người trên 80 tuổi; gần 7,7 triệu NCT sống ở nông thôn.
Mười năm lấy chồng, vợ tôi chưa một lần dám xin về ngoại ăn Tết

Mười năm lấy chồng, vợ tôi chưa một lần dám xin về ngoại ăn Tết

Có lẽ nhờ sự nín nhịn, hy sinh đó của vợ, gia đình tôi mới giữ được êm ấm, yên bình suốt bao năm nay.

Tin khác

Mẹo tiết kiệm tiền cho người có thu nhập 10 triệu đồng

Mẹo tiết kiệm tiền cho người có thu nhập 10 triệu đồng
Với mức thu nhập xung quanh 10 triệu đồng/tháng, chiến thuật tiết kiệm của bạn phải khác những người thu nhập cao hoặc thấp hẳn.

Sa Pa: Tuyết phủ trắng xóa trời, nhiều ô tô gặp nạn

Sa Pa: Tuyết phủ trắng xóa trời, nhiều ô tô gặp nạn
Tuyết phủ trắng xóa trời sáng nay (11/1) tại Sa Pa khiến nhiều nhiều ô tô bị trượt bánh, đâm vào vách núi do đường trơn trượt.

Vợ quyết ở lại Hà Nội ăn Tết, lý do khiến cả nhà chồng phẫn nộ

Vợ quyết ở lại Hà Nội ăn Tết, lý do khiến cả nhà chồng phẫn nộ
Cả mẹ và vợ đều kiên quyết bảo vệ ý kiến của mình khiến tôi rất khó xử.

Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình

Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình
5,3 ha khu vực rừng phòng hộ hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình (huyện Lâm Bình, Tuyên Quang) được phủ xanh nhờ sự chung tay của những người đẹp cuộc thi Hoa khôi Du lịch Việt Nam 2020 phối hợp cùng người dân và chính quyền địa phương.

Tỉnh Khánh Hòa: Gần hai vạn người cao tuổi được hưởng trợ cấp xã hội

Tỉnh Khánh Hòa: Gần hai vạn người cao tuổi được hưởng trợ cấp xã hội
Vừa qua, Hội NCT tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội nghị Tổng kết năm 2020 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ công tác năm 2021. Tới dự có ông Lê Hữu Hoàng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh.

Vượt 400km đến thăm chồng, vợ sững sờ thấy cảnh trong vườn

Vượt 400km đến thăm chồng, vợ sững sờ thấy cảnh trong vườn
Tôi đã cố không tin vào những gì người ta nói nhưng cảnh tượng trước mắt khiến tôi muốn ngã quỵ.
Xem thêm
Vợ quyết ở lại Hà Nội ăn Tết, lý do khiến cả nhà chồng phẫn nộ

Vợ quyết ở lại Hà Nội ăn Tết, lý do khiến cả nhà chồng phẫn nộ

Cả mẹ và vợ đều kiên quyết bảo vệ ý kiến của mình khiến tôi rất khó xử.
Vượt 400km đến thăm chồng, vợ sững sờ thấy cảnh trong vườn

Vượt 400km đến thăm chồng, vợ sững sờ thấy cảnh trong vườn

Tôi đã cố không tin vào những gì người ta nói nhưng cảnh tượng trước mắt khiến tôi muốn ngã quỵ.
Nhớ Noel năm ấy...

Nhớ Noel năm ấy...

Một ý nghĩ thoảng qua trong đầu, rồi đọng lại trong nỗi niềm người xa cách. Nó cứ nhân lên, nhân lên, đầy ăm ắp rồi bật ra tức tưởi.
Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Năm nay cụ ông 86 tuổi, cụ bà cũng vào ngưỡng 82. Thế mà "cặp lá vàng" này cứ phải cùng nhau bấu víu lấy cuộc đời, bởi nếu nằm ...
Nỗi lòng người theo con lên phố

Nỗi lòng người theo con lên phố

Sau mấy chục năm làm công chức ăn dè tiết kiệm, ông bà Tâm cũng xây được ngôi nhà hai tầng khá khang trang giữa làng quê. Ông bà nghỉ ...
"Ô sin" không lương

"Ô sin" không lương

"Trời ơi! Bà trông cháu thế nào mà để con sưng vêu trán thế này. Con có đau không? Vào đây mẹ xem!".
Vinamilk đồng hành cùng Cặp lá yêu thương với hành trình “Trao cơ hội đi học, cho cơ hội đổi đời”

Vinamilk đồng hành cùng Cặp lá yêu thương với hành trình “Trao cơ hội đi học, cho cơ hội đổi đời”

Với sứ mệnh “Trao cơ hội đi học, cho cơ hội đổi đời”, chương trình Cặp lá yêu thương đã trải qua hành trình từ các bản làng xa xôi ...
Bé gái 7 tháng tuổi mắc bệnh tim bẩm sinh cần giúp đỡ

Bé gái 7 tháng tuổi mắc bệnh tim bẩm sinh cần giúp đỡ

Mới 7 tháng tuổi, cháu Nguyễn Phương Thảo đang phải chống chọi với căn bệnh tim bẩm sinh. Tới đây cháu có lịch hẹn phẫu thuật nhưng hoàn cảnh gia ...
Hội Chữ thập đỏ quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Trao hơn 15 tỉ đồng cho các hoàn cảnh khó khăn

Hội Chữ thập đỏ quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Trao hơn 15 tỉ đồng cho các hoàn cảnh khó khăn

Ngày 24/11, Hội Chữ thập đỏ quận Thủ Đức tổ chức Lễ kỷ niệm 74 năm Ngày thành lập Hội Chữ thập đỏ Việt Nam (23/11/1946-23/11/1/2020) và biểu dương gương ...
Chuyện quà biếu ngày Tết: Có nhiều cách gói ghém những ân tình, trao gửi ‘lộc đất trời’ ngày Xuân

Chuyện quà biếu ngày Tết: Có nhiều cách gói ghém những ân tình, trao gửi ‘lộc đất trời’ ngày Xuân

Có nhiều cách để gửi trao cho nhau những yêu thương thông qua quà Tết. Năm mới, đừng để chuyện tặng quà nhau trở thành áp lực. Hãy để những ...
Người dân được đốt loại pháo nào dịp Tết Tân Sửu 2021?

Người dân được đốt loại pháo nào dịp Tết Tân Sửu 2021?

Theo Nghị định số 137/2020 có hiệu lực từ ngày 11/1/2021, các cơ quan, tổ chức, cá nhân được phép đốt các loại pháo hoa gồm pháo bông (pháo que); ...
Mười năm lấy chồng, vợ tôi chưa một lần dám xin về ngoại ăn Tết

Mười năm lấy chồng, vợ tôi chưa một lần dám xin về ngoại ăn Tết

Có lẽ nhờ sự nín nhịn, hy sinh đó của vợ, gia đình tôi mới giữ được êm ấm, yên bình suốt bao năm nay.
Phiên bản di động