Nghệ nhân Đặng Thị Thanh – Nửa thế kỷ giữ hồn kẹo cu đơ

Kẹo cu đơ Thư viện Đặng Thanh luôn chỉn chu trong mọi công đoạn

Sau những đêm thức trắng, bà Đặng Thị Thanh - người đã có gần 50 năm gắn bó, đam mê với nấu kẹo đã cho ra đời một sản phẩm bùi vị lạc, thơm vị gừng, hòa quyện mật mạch nha tạo nên hương vị thơm ngon khiến thực khách dù trong hay ngoài nước đều nhớ mãi khi thưởng thức kẹo cu đơ Thư Viện.

Cu đơ Thư viện Đặng Thanh là địa chỉ uy tín cho du khách

Những ngày này, xưởng sản xuất cu đơ Thư Viện (số 548A, đường Hà Huy Tập, phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh) vẫn đang tất bật sản xuất những mẻ kẹo phục vụ các đơn đặt hàng của thực khách. Hồ hởi đón chúng tôi, bà Đặng Thị Thanh, chủ cơ sở sản xuất kẹo cu đơ Thư Viện, kể câu chuyện về mối lương duyên với kẹo cu đơ.

Bà Thanh cho biết, nguồn gốc của kẹo cu đơ là ở huyện Hương Sơn (cũ), chứ không phải thành phố Hà Tĩnh (cũ). Ban đầu, gia đình bà chỉ lấy cu đơ Hương Sơn về bán lại. Tuy nhiên, sau đó bà nảy ra ý tưởng thử kết hợp, cải tiến giữa cu đơ Hương Sơn và kẹo lạc để tạo nên sản phẩm kẹo cu đơ của riêng mình. Sau nhiều lần tìm tòi, học hỏi và thử nghiệm, sản phẩm kẹo cu đơ của gia đình bà ra đời, và đam mê cũng bắt đầu từ đó.

Thời điểm đó, bà Thanh vẫn là một giáo viên, nên hằng ngày bà phải thức dậy khi trời còn tối đen, một mình trong đêm khuấy khuấy, đảo đảo để kịp làm xong nồi kẹo trước giờ lên lớp. Những ngày đầu, bà chỉ nấu 1 nồi kẹo để bố mẹ ở nhà bán cả ngày, thậm chí có những khi vài ngày mới bán hết. Tuy nhiên, nhờ lắng nghe sự góp ý của khách hàng và từng bước điều chỉnh từ khâu chuẩn bị nguyên liệu và phương pháp chế biến, để cho lạc giòn hơn, kẹo không cứng quá hay ngọt quá, sản phẩm kẹo cu đơ của bà ngày một hoàn thiện và khách hàng tìm đến ngày một nhiều lên.

Nói về bí kíp thành công, bà Thanh luôn tự hào rằng trong suốt quá trình xây dựng thương hiệu, cu đơ Thư Viện luôn nắm bắt nhu cầu, thị hiếu của khách hàng trong thời kỳ mới để cho ra sản phẩm vừa đậm đà bản sắc vừa hợp khẩu vị của thực khách. Bà Thanh chia sẻ: Với các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp làm hàng ăn, chế biến thực phẩm, đây là một yếu tố rất quan trọng, để giúp cho các sản phẩm của mình luôn được khách hàng ưu ái suốt gần 50 năm qua.

Những ý kiến đóng góp, động viên khích lệ của khách hàng chính là nguồn động lực để bà Thanh ngày đêm thử nghiệm, đúc rút ra bí kíp riêng biệt làm nên sản phẩm kẹo cu đơ Thư Viện thơm ngon, có hương vị riêng biệt và luôn bảo đảm chất lượng.

Nhìn những chiếc kẹo cu đơ vừa ra lò, đặt lên bàn mời chúng tôi, những ký ức trong quá trình làm nghề tốn không ít mồ hôi nước mắt lại ào ào đổ về, khiến mắt người nghệ nhân Hà Tĩnh chuyển sắc đỏ, ươn ướt. “Hồi đó, cứ tất tả ngày đi dạy, 2, 3 giờ sáng nấu kẹo, bố mẹ thì đã có đầy đủ cháu nội, cháu ngoại, thú thực tôi không định lấy chồng. Sau đó, năm 30 tuổi, gặp và yêu chồng tôi nhưng tôi vẫn nhất quyết theo đuổi đam mê làm kẹo, cuộc đời tôi không thể bỏ nồi kẹo được”.

Để có được sản phẩm kẹo cu đơ thơm ngon, bảo đảm chất lượng, bà Thanh luôn thực hiện rất tỉ mỉ từng công đoạn, từ khâu tuyển chọn nguyên liệu đến sơ chế, chế biến, đóng gói đều được làm một cách chỉnh chu, kỹ lưỡng.

Ở khâu sơ chế, các nguyên liệu chính để làm kẹo cu đơ như mật mía, lạc, gừng tươi và bánh tráng đều được kiểm tra, làm sạch kỹ lưỡng để loại bỏ tạp chất và những nguyên liệu kém chất lượng hơn. Trải qua bước đầu tiên này, lạc nhân đều là hạt to tròn đều, khi ăn dậy mùi thơm phức, mật mía có độ ngọt thanh chứ không ngọt gắt, gừng tươi thì tỏa mùi thơm nồng sau khi được làm sạch và xay nhỏ, mạch nha có độ quánh vừa phải, bánh đa có độ mỏng vừa phải và luôn giữ được độ giòn thơm.

Bước đầu tiên của khâu chế biến là đun hỗn hợp mạch nha và mật mía trên bếp củi trong khoảng 10-15 phút, sau đó đổ lạc, gừng xay nhỏ vào trộn đều. Công đoạn tạo hình sau đó được thực hiện thủ công, chia đều hỗn hợp đã nấu chín lên bánh đa đã nướng sẵn, nhanh tay dùng bàn gạt định hình hoàn thiện sản phẩm. Kẹo sau khi để nguội sẽ được cho vào túi hút chân không, đưa vào kho bảo quản.

Thương hiệu Cu đơ Thư Viện Đặng Thanh được các nghệ sỹ ghé thăm

Theo bà Thanh, công đoạn khó nhất là chọn thời điểm để nhấc nồi xuống khi hỗn hợp vừa chín và khâu chọn nguyên liệu. Để có mẻ kẹo ngon, hỗn hợp nhân kẹo phải được nhấc xuống đúng lúc, khi nhấc xuống phải nhanh chóng gạt ra bánh, tránh để hỗn hợp cứng lại và không sử dụng được nữa. Bên cạnh đó, khâu chọn lạc rất quan trọng, vì để chọn hạt ngon, đúng tiêu chuẩn rất khó, nên cần người có kỹ thuật và kinh nghiệm.

Nguyên liệu mà cơ sở chọn mua là những hạt lạc được tách bằng tay, vì nếu tuốt bằng máy, hạt lạc có thể bị rạn nứt bên trong, rất khó quan sát bằng mắt khi hạt lạc được bao bởi lớp vỏ màu đỏ rất dai.

Chẳng thế mà, tại cơ sở sản xuất kẹo cu đơ Thư Viện, có người thợ suốt hơn 30 năm chỉ gắn bó với công việc chọn lọc lạc, đó là bà Dương Thị Phụng. Năm nay đã 63 tuổi, nhưng bà Phụng vẫn giữ được đôi bàn tay thoăn thoắt, nhặt chính xác từng hạt lạc hỏng. Công việc này tưởng đơn giản nhưng thực tế khâu lựa chọn lạc cần tỉ mỉ, người chọn cần có kinh nghiệm, mắt tinh, phán đoán tốt để nhìn qua là biết hạt nào bị hỏng.

Những hạt lạc tròn đều, căng bóng, màu hồng nhạt, những sợi gừng tươi thơm nồng cay cay nơi đầu lưỡi, những giọt mật vàng nâu cánh gián đặc quánh, những chiếc bánh đa trắng giòn rụm điểm xuyến vừng đen, tất cả hòa quyện kết hợp cùng công thức riêng có và tâm huyết của người nghệ nhân đã tạo nên những chiếc kẹo cu đơ thơm ngon, ăn một lần là nhớ mãi.

Không giống với những loại cu đơ khác trên thị trường, bà Thanh vẫn luôn lưu giữ cách nấu bếp truyền thống xưa, dùng bếp củi, tự tay mình canh lửa, đảo nồi để bảo đảm cho ra lò những mẻ kẹo thơm ngon.

Bí quyết nằm ở chính cảm quan của người nấu, và có lẽ đây chính là điều tạo nên đặc trưng riêng biệt của thương hiệu cu đơ Thư Viện Đặng Thanh mà không một loại máy móc nào có thể thay thế được.

Tâm huyết và tình yêu của Nghệ nhân Đặng Thị Thanh với từng nồi kẹo suốt nhiều chục năm đã được trả công xứng đáng khi đứa con tinh thần nhiều lần được tặng bằng khen, giấy khen của Hiệp hội làng nghề Việt Nam.

Bên cạnh đó, sản phẩm còn được lựa chọn trưng bày tại nhiều lễ hội, triển lãm lớn ở trong và ngoài tỉnh, như một sản phẩm ưu việt để quảng bá đặc sản quê hương Hà Tĩnh đến bạn bè trong và ngoài nước.

Năm 2023, sản phẩm kẹo cu đơ Thư Viện Đặng Thanh cũng nhận được chứng nhận OCOP 3 sao của tỉnh Hà Tĩnh. Đây cũng là động lực để bà Thanh cùng thế hệ kế cận tiếp tục phấn đấu, đưa sản vật quê hương ngày một đi xa hơn nữa.

Ở tuổi 65, bà Đặng Thị Thanh vẫn miệt mài mỗi ngày với bếp lửa, với những mẻ mật vàng óng, với từng lớp lạc giòn thơm. Mái tóc đã pha sương, bàn tay đã lấm lem lửa khói, nhưng ánh mắt bà vẫn lấp lánh khi nói về kẹo cu đơ. “Kẹo cu đơ không chỉ là món ăn. Nó là ký ức, là quê hương, là tình người. Chừng nào tôi còn đủ sức, tôi vẫn sẽ làm kẹo,” bà Thanh cười hiền.