Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Hiện nay quá trình già hóa trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng. Sự phát triển của khoa học kĩ thuật công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực y khoa, đã giúp con người có cuộc sống tốt hơn và kéo dài tuổi thọ. Để có tuổi già khỏe mạnh, bên cạnh việc đảm bảo sức khỏe về thể chất, chăm lo cho sức khỏe tinh thần cũng vô cùng quan trọng.
Trò chơi tạo những tiếng cười sảng khoái, nâng cao đời sống tinh thần cho NCT
Trò chơi tạo những tiếng cười sảng khoái, nâng cao đời sống tinh thần cho NCT

Người cao tuổi (NCT) đang phải đối mặt với những thách thức về sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe tâm thần. Theo thống kê, có hơn 20% người từ 60 tuổi trở lên có rối loạn tâm thần hoặc bệnh lí về thần kinh (không bao gồm bệnh đau đầu). Các rối loạn tâm thần và thần kinh phổ biến nhất ở nhóm tuổi này là sa sút trí tuệ và trầm cảm. Ở Việt Nam, theo số liệu điều tra năm 2002, tỉ lệ mất trí tuổi già là 0,9% dân số, năm 2012 tăng lên 1,52%.

Do áp lực của cuộc sống, cộng với thói quen sinh hoạt nên các vấn đề sức khỏe tâm thần NCT thường bị bỏ qua và không được nhận định rõ ràng. Tại nhiều nơi, bệnh tâm thần không được coi là một bệnh lí thực sự mà được xem như một sự khiếm khuyết trong tính cách. Chính những sự kì thị xung quanh vấn đề này khiến người bệnh gặp thêm nhiều khó khăn trong tìm kiếm giúp đỡ và điều trị.

Có nhiều yếu tố nguy cơ gây ra các vấn đề sức khỏe tâm thần cho NCT như những căng thẳng trong cuộc sống hằng ngày, suy giảm thể chất, mắc nhiều bệnh tật, trải qua những sự kiện mất mát người thân, bạn bè, hoặc tình trạng hụt hẫng, suy giảm kinh tế khi nghỉ hưu. Tất cả những yếu tố gây căng thẳng này có thể dẫn đến sự cô lập, cô đơn hoặc tâm lí đau khổ ở NCT. Tình trạng này càng trở nên trầm trọng hơn trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 và ở những nơi thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Sức khỏe tâm thần có ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và ngược lại. NCT thường có nhiều bệnh mạn tính hay bệnh không lây nhiễm (BKLN) như đái tháo đường, tăng huyết áp, ung thư, v.v. Việc mắc những bệnh này trong một thời gian dài có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe tâm thần đặc biệt là trầm cảm và lo âu.

NCT cũng là một trong những đối tượng dễ bị lạm dụng và ngược đãi. Theo số liệu nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2017, có 15,7% người từ 60 tuổi trở lên đã phải chịu ngược đãi, tức là cứ 6 NCT lại có 1 người bị ngược đãi. Trong đó, tỉ lệ NCT bị ngược đãi về mặt tinh thần nhiều nhất (chiếm 11,6%) so với các loại hình ngược đãi khác như tài chính (6,8%), bị bỏ rơi (4,2%); thể chất (2,6%) và tình dục (2,6%). Điều này không chỉ dẫn đến những tổn thương về thể chất NCT mà còn dẫn đến những hậu quả tâm lí nghiêm trọng kéo dài.

Để cải thiện sức khỏe tâm thần cho NCT, cần thúc đẩy quá trình già hóa năng động và khỏe mạnh, tạo ra các điều kiện sống, môi trường hỗ trợ sức khỏe và cho phép mọi người có một cuộc sống lành mạnh. Cần có các nguồn lực cần thiết để đáp ứng nhu cầu NCT như bảo đảm an ninh, hỗ trợ xã hội và chăm sóc, các chương trình ngăn chặn và đối phó với hành vi ngược đãi NCT, đào tạo các nhà cung cấp dịch vụ y tế...

Tình nguyện viên chăm sóc tại nhà của CLB LTHTGN đến động viên, tâm sự và hỗ trợ việc nhà cho các thành viên khó khăn
Tình nguyện viên chăm sóc tại nhà của CLB LTHTGN đến động viên, tâm sự và hỗ trợ việc nhà cho các thành viên khó khăn

Cần có các biện pháp can thiệp giải quyết các yếu tố nguy cơ của các BKLN, bao gồm cả các rối loạn tâm thần và giải quyết các rào cản của hệ thống y tế để giảm thiểu các biến chứng, nguy cơ tử vong sớm và nâng cao chất lượng cuộc sống của NCT. Đặc biệt, cần có sự quan tâm hơn từ cộng đồng và gia đình đến đời sống tinh thần của NCT, giúp họ nhận biết và điều trị kịp thời các triệu chứng rối loạn tâm thần, được hòa nhập vào cuộc sống hằng ngày và phát huy vai trò trong sự phát triền bền vững của xã hội.

Tại Việt Nam, Chính phủ đã có những nỗ lực đáng kể trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần. Từ năm 1999 đã xây dựng Chương trình Mục tiêu quốc gia về sức khỏe tâm thần, trong đó tập trung vào xây dựng “mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần dựa vào cộng đồng”. Đến năm 2008, mô hình đã bao phủ trên 63 tỉnh, thành phố với gần 40% xã, phường, thị trấn triển khai. Nhờ có mô hình này những người bị tâm thần phân liệt và động kinh đã được quản lí tại cộng đồng và hạn chế sự kì thị, phân biệt đối xử, góp phần rất lớn giảm gánh nặng cho cả bệnh nhân và gia đình họ.

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Ngoài ra, Việt Nam còn có mô hình cộng đồng khác hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống cho NCT thông qua tăng cường sự tham gia của NCT trong chăm sóc sức khỏe, nâng cao thu nhập và hỗ trợ cộng đồng - đó là CLB Liên thế hệ tự giúp nhau (LTHTGN). Từ một mô hình thí điểm do Tổ chức Hỗ trợ NCT Quốc tế (HAI) hỗ trợ, đã trở thành mô hình quốc gia, và Chính phủ đã có hai Đề án nhân rộng theo Quyết định 1533/QĐ-TTg ngày 2/8/2016 và Quyết định 1336/QĐ-TTg ngày 31/8/2020 của Thủ tướng Chính phủ. Đến nay, CLB đã được Hội NCT các cấp nhân rộng trên 61 tỉnh, thành phố với hơn 3.400 CLB. Với 8 mảng hoạt động đa dạng, CLB đã giúp các thành viên là NCT không chỉ cải thiện thu nhập, phát huy vai trò mà còn giúp nâng cao sức khỏe, có thêm nhiều niềm vui, giảm bớt sự cô đơn…

Cũng như sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần đóng vai trò quan trọng và thiết yếu trong đảm bảo sức khỏe tổng thể của mỗi cá nhân. Chỉ khi có tinh thần tốt mới có thể làm việc hiệu quả, tận hưởng cuộc sống và đóng góp tích cực cho cộng đồng. Hi vọng các chương trình và mô hình về chăm sóc sức khỏe tâm thần sẽ ngày càng được quan tâm hơn để đảm bảo già hóa khỏe mạnh cho tất cả mọi người.

Bài và ảnh: Thanh Hà

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Ai cũng tham lợi thì nước sẽ nguy

Ai cũng tham lợi thì nước sẽ nguy

Cuộc đời Hồ Chí Minh là tấm gương mẫu mực tuyệt vời về rèn luyện đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính để chúng ta noi theo. Đạo đức cần, kiệm, liêm, chính luôn luôn được Người thực hiện một cách mẫu mực, gắn chặt với sự nghiệp phục vụ Tổ quốc, phụng sự Nhân dân.
Nỗi lo nhân lực khi tỉ lệ NCT tăng nhanh

Nỗi lo nhân lực khi tỉ lệ NCT tăng nhanh

Trong hàng chục năm qua, nhiều hội nghị, hội thảo quốc tế và quốc gia được tổ chức bàn về Già hóa dân số, dân số già và nỗi lo về thiếu nguồn lực trầm trọng trong tương lai nhưng kết quả vẫn còn rất hạn chế mặc dù có nhiều khuyến nghị, cảnh báo, giải pháp…
Để thông điệp yêu thương được lan tỏa

Để thông điệp yêu thương được lan tỏa

Xã hội càng phát triển, vai trò, vị trí của phụ nữ ngày càng được khẳng định. Tuy nhiên, hiện nay tình trạng “trọng nam khinh nữ”, bạo lực gia đình vẫn còn xảy ra.
Vợ chồng và nghệ thuật chia sẻ trong cuộc sống

Vợ chồng và nghệ thuật chia sẻ trong cuộc sống

Khi một cặp vợ chồng chung sống với nhau, hạnh phúc hay bất hạnh luôn có ảnh hưởng lẫn nhau. Nhất là trong hoàn cảnh một người đang phải đối mặt với khó khăn thách thức và cả sự thất bại, tức khắc người kia thấy phải có trách nhiệm chia sẻ gánh nặng đó với người mình yêu thương. Vì vậy nếu chẳng may người bạn đời của bạn cũng đang buồn rầu, chán nản về một vấn đề nào đó, bạn hãy thể hiện sự quan tâm và tình yêu chân thành của mình, bằng cách:
Dân vận và “quan vận”

Dân vận và “quan vận”

Công tác “quan vận” là cách nói nôm na, dân dã về công tác giáo dục, rèn luyện, quản lí của Đảng đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên để họ thực sự là “công bộc của dân”.

Tin khác

Công tác cán bộ phải từ nội lực

Công tác cán bộ phải từ nội lực
Từ xưa trong dân gian đã có thành ngữ “Đẻ non, chín ép” để nói về những hiện tượng gượng ép, không thuận theo quy luật tự nhiên và cũng được dùng để phê phán tình trạng đề bạt, bổ nhiệm cán bộ bất chấp người đó có đủ năng lực, trình độ, đức tài hay không đã xảy ra ở một số địa phương... mà Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chỉ rõ hiện tượng cán bộ “chín ép”, “thăng tiến thần tốc”, “đỏ vỏ xanh lòng” không phải là hiếm gặp, gây nhiều bức xúc trong dư luận.

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi
Hiện nay quá trình già hóa trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng. Sự phát triển của khoa học kĩ thuật công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực y khoa, đã giúp con người có cuộc sống tốt hơn và kéo dài tuổi thọ. Để có tuổi già khỏe mạnh, bên cạnh việc đảm bảo sức khỏe về thể chất, chăm lo cho sức khỏe tinh thần cũng vô cùng quan trọng.

Phát triển kĩ năng mềm cho học sinh, sinh viên khi học online

Phát triển kĩ năng mềm cho học sinh, sinh viên khi học online
Kĩ năng mềm là kĩ năng cần thiết đối với học sinh, sinh viên trong quá trình rèn luyện và học tập, nó giữ vai trò quan trọng trong việc tạo nên sự thành công của người học online.

Tập đoàn Vingroup có trục lợi như dư luận xôn xao?

Tập đoàn Vingroup có trục lợi như dư luận xôn xao?
Những ngày qua, dư luận xã hội nóng lên về thông tin Bộ Y tế và Tập đoàn Vingroup liên kết với nhau mua hàng chục triệu bộ kit xét nghiệm Covid-19 với giá cao để trục lợi. Thậm chí có những ý kiến cho rằng các bộ kit test của nước ngoài giá chỉ 1-1,5 USD/bộ thì Vingroup có thể kiếm lãi gấp 10 lần…

Nghỉ hưu ở tuổi 30 - tại sao không?

Nghỉ hưu ở tuổi 30 - tại sao không?
Quyết tâm làm việc cật lực trong vài năm, tích lũy được một khoản tiền rồi "nghỉ hưu non" để tận hưởng cuộc sống dường như đang trở thành một xu hướng mới trong một bộ phận giới trẻ. Thoát khỏi môi trường công sở với đầy rẫy áp lực, ràng buộc để sống một cuộc sống tự do, tự tại đang là mơ ước của nhiều người trẻ.

Bốn cuộc cải cách vẫn ì ạch chưa xong sách giáo khoa

Bốn cuộc cải cách vẫn ì ạch chưa xong sách giáo khoa
Kì cuối: Vẫn chưa đến... hồi kết!
Xem thêm
Phiên bản di động