Mê đắm Trà Nhiêu

Ngôi làng bên ngã ba sông

Vùng đất Trà Nhiêu (xã Duy Xuyên, TP Đà Nẵng) bấy lâu nay đã khiến không ít người ở người đi thao thức. Thao thức bởi tiếng hát bài chòi, hò khoan, thao thức bởi chất nguyên sơ của rừng dừa xanh ngát, thao thức bởi hồn người, hồn quê ấm áp cho những bước chân. Như một làng quê Nam Bộ thu nhỏ với rừng dừa nước, với hàng cau, những hàng rào chè tàu, những con sông uốn lượn bao quanh, Trà Nhiêu giống một cù lao trong dập dìu sông nước. Xưa làng này đẹp nhất nhì sông Bàn Thạch, chiếu cói cũng từ đây mà ra. Làng chỉ thuần làm nông nghiệp, rồi một ít cư dân làm lưới sông, đi biển. Thời của dinh trấn Thanh Chiêm, Trà Nhiêu là một cái tên đặc biệt. Ra đời trước cả thương cảng Faifo (Hội An), một phần lịch sử của làng gắn liền với những cuộc giao thương quốc tế. Vị trí thương cảng được chuyển đổi từ thế kỉ XVI, Trà Nhiêu cũng trở nên vắng bóng trong lịch sử thương mại nước Việt từ đó, vết dấu xưa không còn. Thời kì đấu tranh thống nhất đất nước, Trà Nhiêu trở thành ngôi làng ác liệt trong chiến chinh. “Làng kháng chiến”, khu dồn Xuyên Long, đủ để gợi nhắc về hành trình của làng thời kháng chiến. Và còn mang cả những đặc trưng của một ngôi làng ở vùng cửa sông, cửa biển.

Du lịch không chỉ giúp các cơ sở kinh doanh du lịch tăng doanh thu, mà còn tạo ra nhiều việc làm cho lao động địa phương.

Trà Nhiêu còn lưu giữ khá đậm nét giá trị văn hóa thuần Việt với phong cảnh làng quê yên bình. Những con đường xanh, cổ kính uốn mình theo xóm làng giữa vườn cây rợp bóng mát. Những rặng chè tàu mơn mởn được cắt tỉa đẹp đẽ, gọn gàng chạy dọc hai bên đường làng. Trà Nhiêu có rừng dừa ngập nước xanh mướt một khoảng trời. Trà Nhiêu còn khiến người ta phải xao xuyến hơn thế, khi nhìn những đôi tay thoăn thoắt trên các khung dệt chiếu đủ sắc màu nhuộm thêm cho nắng ươm. Từ dừa nước, những sản phẩm nghệ thuật ra đời.

Trên con đường dọc theo triền sông dường như không lúc nào thiếu vắng bóng dáng người phơi lác, trồng đay, đan lưới, đánh cá... Thương hiệu “Chiếu Bàn Thạch” nổi danh từ xưa, nghề thủ công truyền thống này hiện nay vẫn được lưu truyền, giữ nguyên phương thức sản xuất thủ công từ khâu trồng, thu hoạch nguyên liệu lát đến việc che, phơi, nhuộm, dệt đều từ đôi tay khéo léo của những người dân quê. Từ những sợi đay, sợi cói Trà Nhiêu, qua bàn tay khéo léo, tài hoa của những phụ nữ Bàn Thạch đã làm thành những chiếc chiếu đầy màu sắc, như bức tranh của những “họa sĩ nông dân” vốn đã nổi tiếng từ lâu đời.

Người dân Trà Nhiêu đã quen với những đoàn du khách nước ngoài đến tham quan

Nghề đan lưới là một nghề truyền thống của cư dân vùng biển tại làng Trà Nhiêu. Được dệt nên như những tấm lụa dài từ đôi bàn tay của phụ nữ miền biển để phục vụ cho việc ra khơi đánh bắt tôm cá của người đàn ông trong gia đình.

Một thời gian dài, Trà Nhiêu “ngủ quên” giữa cuộc sống ồn ào. Tháng 7/2010, Trà Nhiêu chính thức ra mắt mô hình làng du lịch sinh thái cộng đồng.

Thức dậy Trà Nhiêu

Sau ngày ra mắt, làng du lịch sinh thái cộng đồng Trà Nhiêu như vui nhộn hẳn lên bởi khách tham quan trong và ngoài nước tìm về. Đường làng đã thông thoáng và trở nên xanh, sạch hơn. Các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch bắt đầu nâng cấp để hút khách, trong khi các phương tiện ghe thuyền, thúng chai được sửa sang, sơn lại để chở khách tham quan rừng dừa nước, thả lưới bắt cá trên sông…du lịch đã làm thay đổi đời sống người dân theo chiều hướng tốt dần lên trong những năm qua. Nhiều du khách thích thú khi hóa thân thành người bản địa làm ngư dân cất vó, bắt cá, đan lưới, làm nông dân để trồng đay, chặt dừa, trồng rau. Đặc biệt không thể bỏ qua làng chiếu Bàn Thạch.

Du lịch không chỉ giúp các cơ sở kinh doanh du lịch tăng doanh thu, mà còn tạo ra nhiều việc làm cho lao động địa phương

Du lịch không chỉ giúp các cơ sở kinh doanh du lịch tăng doanh thu, mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người lao động địa phương. Rừng dừa ngập nước xanh mướt một khoảng trời. Bao bọc, len lỏi khắp các ngõ ngách sông nước. Hệ rừng dừa ngập nước Trà Nhiêu đủ làm nên một loại hình du lịch riêng biệt. Bà Nguyễn Thị Chiểu, 63 tuổi, thôn Trà Đông, làm nghề chèo ghe thuyền nhỏ chở khách nói: “Khi tham gia làm du lịch cộng đồng, tôi có thêm nhiều cơ hội đón khách. Chúng tôi trong đội chèo thúng đưa khách trải nghiệm rừng dừa và bủa lưới, có nhiều lúc khách rất đông. Có khách du lịch đến người dân rất vui và phấn khởi, có thu nhập trang trải cuộc sống hằng ngày”.

Không chỉ vậy, những gì hiện ra ở làng đủ ghi sâu vào mắt nhìn người đến thăm về một khung cảnh làng Việt bình yên.

Nghệ nhân cao tuổi Trần Văn Hùng đã thành đầu mối kết nối đưa du khách về du lịch về Trà Nhiêu cũng hồ hởi khoe rằng để thu hút du khách, ông tự tìm cách giới thiệu với các hướng dẫn viên du lịch, hoặc đưa hình ảnh làng quê Trà Nhiêu lên mạng xã hội để quảng bá… khách đến ngày càng đông, hầu hết người dân làm du lịch đều rất vui và cố gắng làm tốt các dịch vụ để tạo ấn tượng cho du khách khắp nơi đặt chân đến vùng đất này. Nghệ nhân Trần Văn Hùng thiết kế một khu hàng quán là điểm dừng chân cho khách bằng chính nguyên liệu tre trúc và dừa nước tại địa phương. Khách đến đây, được thưởng thức những món ăn đặc sản như mì Quảng, cơm gà, bánh cuốn... ông còn làm các sản phẩm lưu niệm bằng tre, như đèn ngủ, đèn lồng, bàn ghế… để bán cho khách.

Các dịch vụ du lịch như cụm lưu trú homestay, tour du lịch khám phá sông nước, khu du lịch làng nghề thủ công mĩ nghệ dệt chiếu, đan lát, khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng làng quê được mở. Khi Trà Nhiêu “lên đời” làng du lịch sinh thái cộng đồng, ý thức người dân tại đây về việc gìn giữ cảnh quan đã nâng lên đáng kể. Du lịch đang giúp người dân làng Trà Nhiêu có thêm thu nhập, một số ngành nghề truyền thống được gìn giữ, khôi phục và phát huy.

Ông Nguyễn Văn Tài, Phó Chủ tịch UBND xã Duy Vinh (cũ) cho biết: Nhiều hộ trước đây khó khăn nay đã vươn lên khá giả. Trong làng có nhiều hộ làm du lịch, có thu nhập giải quyết được việc làm và kinh tế của họ khấm khá hơn. Chính quyền và người dân địa phương đang nỗ lực để du lịch cộng đồng chuyển dịch cơ cấu lao động và việc làm. Địa phương đã có nhiều chính sách hỗ trợ người dân làm du lịch, tập huấn kĩ năng phục vụ du lịch, đưa bà con tham quan, học hỏi ở các địa phương khác. Các mô hình du lịch này không chỉ góp phần làm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, phát triển kinh tế mà gắn phát triển du lịch với văn hóa.