Có nên mô phỏng?

Đến thăm Khu Di tích Anh hùng - Liệt sĩ Kim Đồng ở xã Nà Mạ, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, nhiều khách tham quan khá phấn khích khi từ xa đã thấy 2 chiếc cọn nước ở bên con suối nhỏ trên đường vào.

Tuy nhiên khi đến gần, không ít người thất vọng vì đây chỉ là chiếc cọn làm bằng… sắt đã hoen gỉ, mang tính biểu tượng chứ không phải là chiếc cọn làm bằng tre nứa truyền thống.

Cọn nước là công cụ sản xuất của đồng bào nhiều dân tộc miền núi phía Bắc có tập quán canh tác lúa nước như Tày, Nùng, Thái, Mường… Do cư trú gần các dòng suối nên từ xa xưa, đồng bào sớm biết chế tạo và sử dụng cọn dẫn nước vào tưới ruộng, hoặc đưa về bản làng để sinh hoạt. Cọn nước có nhiều kích cỡ, tùy theo ý định, khả năng và nhu cầu sử dụng nước của từng gia đình. Chiếc cọn cỡ nhỏ đường kính khoảng 2 - 3 mét, cọn cỡ lớn có thể có đường kính đến 7 - 8 mét.

Cọn làm bằng sắt đã hư hỏng
Cọn làm bằng sắt đã hư hỏng ở Khu Di tích

Nét riêng của cọn nước là được làm bằng những vật liệu lấy từ thiên nhiên. Trục của cọn là loại gỗ tốt, chịu nước. Nan cọn làm bằng những cây nứa, cây sặt già to đều nhau, số lượng và độ dài nan tùy theo kích thước cọn. Nguyên lí quay của cọn là nhờ sức nước chảy của sông suối. Nước chảy càng mạnh thì cọn càng quay nhanh nên đồng bào lựa chọn các khúc suối gần nơi canh tác để dựng cọn. Nếu nước chảy yếu thì dùng đá cuội và lá chuối, cỏ rác đắp phai ngăn suối tạo mực nước chênh lệch khiến dòng chảy mạnh hơn. Để tiết kiệm công sức và thể hiện sự cố kết cộng đồng, thường 3 - 4 nhà có ruộng gần nhau làm chung một cọn. Có những đoạn suối, đồng bào dựng hàng chục cọn nước gần nhau, cái nọ nối tiếp cái kia và từ đó những máng nước chảy đi khắp các tràn ruộng hay về từng gia đình, tạo nên một khung cảnh rất nên thơ.

Khu Di tích Anh hùng - Liệt sĩ Kim Đồng
Khu Di tích Anh hùng Liệt sĩ Kim Đồng

Theo các cụ cao tuổi người dân tộc Tày, Thái…, để hoàn thành một chiếc cọn, người làm cọn phải cẩn trọng lựa chọn từng cây nứa, cây vầu; tỉ mỉ từng nhát đục, nút lạt, mối nối. Mỗi chiếc cọn được hoàn thành như một công trình kiến trúc, một tác phẩm nghệ thuật, vừa giúp dẫn nước, vừa có “hồn” riêng tạo nên nét đẹp văn hóa đặc sắc của vùng miền.

Trở lại với chiếc cọn nước ở Khu Di tích Anh hùng - Liệt sĩ Kim Đồng, có thể vì kinh phí hoặc để sử dụng lâu bền, ít phải sửa chữa mà Ban quản lí làm bằng sắt thay vì gỗ, nứa, nhưng điều đáng tiếc ở đây là cọn không… quay. Khu di tích ở địa hình rất đẹp, lưng tựa vào núi đá cao, mặt nhìn ra cánh đồng với dòng suối chỉ cách vài trăm mét. Lòng suối tuy không rộng nhưng nước suối chảy đều, chỉ cần đắp phai ngăn suối cho nước chảy mạnh ở nơi đặt cọn là ổn. Nếu đầu tư làm cọn giống như nguyên bản bằng các vật liệu tự nhiên, với đường ống bương dẫn nước vào Khu Di tích để tưới cây, tưới hoa và cho du khách rửa mặt mũi, tay chân thì hay biết mấy.

Du khách đến Khu Di tích, ngoài mục đích thăm viếng, tưởng nhớ Anh hùng - Liệt sĩ Kim Đồng, họ còn mong muốn được chiêm ngưỡng, tìm hiểu nét đẹp văn hóa truyền thống của vùng quê cách mạng Cao Bằng. Đây cũng là điều thu hút du khách đến với Khu Di tích và Cao Bằng nhiều hơn. Vậy thì có đầu tư làm vài chiếc cọn nước như thật cũng là điều cần thiết và đáng giá chứ không nên mô phỏng.

Bài và ảnh Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Cập nhật từ Nam Trà My: Đã tìm được 33 người còn sống

Cập nhật từ Nam Trà My: Đã tìm được 33 người còn sống

Đầu giờ chiều 29/10, lực lượng chức năng đã tìm được 33 người còn sống trong vụ sạt lở đất xảy ra ở thôn 1, xã Trà Leng, huyện Nam Trà My (Quảng Nam).
Khoảnh khắc lao ra cứu người giữa dòng nước lũ hung dữ

Khoảnh khắc lao ra cứu người giữa dòng nước lũ hung dữ

Phát hiện thấy một người bị lũ cuốn, người đàn ông nhanh chóng lao ra nắm tay người gặp nạn kéo vào khu vực an toàn.
Thủy Tiên - Công Vinh hỗ trợ tiền, quà tặng cho hàng nghìn hộ dân vùng lũ Hà Tĩnh, Quảng Bình

Thủy Tiên - Công Vinh hỗ trợ tiền, quà tặng cho hàng nghìn hộ dân vùng lũ Hà Tĩnh, Quảng Bình

Sau chuyến hỗ trợ người dân ở vùng lũ Hà Tĩnh, trên trang cá nhân, vợ chồng Thủy Tiên - Công Vinh chia sẻ hình ảnh trao tiền mặt cho 13.000 hộ dân ở Lệ Thủy (Quảng Bình), chịu ảnh hưởng trong đợt mưa lũ vừa qua.
Bắc Ninh: Giám đốc công ty bảo vệ rút súng dọa bắn tài xế bị tuyên phạt 18 tháng tù

Bắc Ninh: Giám đốc công ty bảo vệ rút súng dọa bắn tài xế bị tuyên phạt 18 tháng tù

Bị cáo Nguyễn Văn Sướng, giám đốc Công ty TNHH dịch vụ bảo vệ Hàm Long bị HĐXX tuyên phạt 18 tháng tù giam về hành vi rút súng dọa bắn tài xế xe tải sau va chạm giao thông.
Cập nhật vụ sạt lở đất ở Nam Trà My - Quảng Nam: Tìm thấy 16 thi thể

Cập nhật vụ sạt lở đất ở Nam Trà My - Quảng Nam: Tìm thấy 16 thi thể

Đến 9h30 sáng 29/10, lực lượng chức năng đã tìm thấy 16 thi thể, trong đó có 8 người ở xã Trà Vân, còn lại ở xã Trà Leng.

Tin khác

Thêm vụ sạt lở đất ở Quảng Nam, 11 người bị vùi lấp

Thêm vụ sạt lở đất ở Quảng Nam, 11 người bị vùi lấp
Vụ sạt lở đất xảy ra tại thôn 6, xã Phước Lộc (huyện Phước Sơn, Quảng Nam) khiến 11 người bị vùi lấp.

Đã tìm thấy nữ sinh mất tích bí ẩn sau đám cưới bạn

Đã tìm thấy nữ sinh mất tích bí ẩn sau đám cưới bạn
Gia đình của nữ sinh 18 tuổi mất tích bí ẩn ở Hòa Bình cho hay đã tìm thấy con gái tại một quán ăn ở tỉnh Bắc Ninh.

Ít nhất 57 người chết và mất tích do bão số 9

Ít nhất 57 người chết và mất tích do bão số 9
Theo ước tính thiệt hại ban đầu, đã có 57 người chết và mất tích, 28 người bị thương do bão số 9 tại các tỉnh miền Trung.

Kẻ giết nữ sinh Học viện Ngân hàng bị khởi tố

Kẻ giết nữ sinh Học viện Ngân hàng bị khởi tố
Cơ quan CSĐT đã khởi tố Trung và Quân tội Giết người, Cướp tài sản. Cả hai được xác định liên quan vụ sát hại nữ sinh Học viện Ngân hàng Trần Thúy Hiền (18 tuổi, ở cùng quê) để cướp tài sản.

Cập nhật vụ sạt lở đất ở Quảng Nam: Đã tìm thấy 11 thi thể

Cập nhật vụ sạt lở đất ở Quảng Nam: Đã tìm thấy 11 thi thể
Lực lượng chức năng đã tìm thấy 11 thi thể, 42 người vẫn còn mất tích trong vụ sạt lở đất xảy ra tại 2 xã Trà Leng, Trà Vân (Nam Trà My, Quảng Nam). Hiện công tác tìm kiếm cứu nạn diễn ra khẩn trương.

Miền Bắc mưa lạnh, miền Trung và Tây Nguyên nhiều nơi mưa rất to

Miền Bắc mưa lạnh, miền Trung và Tây Nguyên nhiều nơi mưa rất to
Do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường kết hợp rìa phía Đông Bắc hoàn lưu vùng áp thấp suy yếu từ cơn bão số 9, nên ở Bắc Bộ có mưa, trời lạnh. Tại Bắc Trung Bộ và Bắc Tây Nguyên có mưa vừa, có nơi mưa rất to.
Xem thêm
Phòng CSGT Công an tỉnh Bình Định: Đội mưa giải phóng đường sau bão

Phòng CSGT Công an tỉnh Bình Định: Đội mưa giải phóng đường sau bão

Hậu quả của cơn bão số 9 làm nhiều tuyến đường trên địa bàn tỉnh Bình Định bị ách tắc, tê liệt do hàng loạt cây cối bị quật ngã ...
Cập nhật từ Nam Trà My: Đã tìm được 33 người còn sống

Cập nhật từ Nam Trà My: Đã tìm được 33 người còn sống

Đầu giờ chiều 29/10, lực lượng chức năng đã tìm được 33 người còn sống trong vụ sạt lở đất xảy ra ở thôn 1, xã Trà Leng, huyện Nam ...
Khoảnh khắc lao ra cứu người giữa dòng nước lũ hung dữ

Khoảnh khắc lao ra cứu người giữa dòng nước lũ hung dữ

Phát hiện thấy một người bị lũ cuốn, người đàn ông nhanh chóng lao ra nắm tay người gặp nạn kéo vào khu vực an toàn.
Kon Tum cho học sinh nghỉ học phòng tránh bão lũ

Kon Tum cho học sinh nghỉ học phòng tránh bão lũ

Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Kon Tum vừa yêu cầu các đơn vị trực thuộc khẩn trương thông báo cho học sinh nghỉ học phòng tránh bão lũ ...
Từ chiều 27/10, học sinh Đà Nẵng nghỉ học phòng tránh bão số 9

Từ chiều 27/10, học sinh Đà Nẵng nghỉ học phòng tránh bão số 9

Học sinh, sinh viên tại Đà Nẵng nghỉ học từ chiều 27/10 và cả ngày 28/10 đề phòng tránh bão số 9.
Qũy Khuyến học Trần Chút tặng quà học sinh vượt khó hiếu học ở Khu công nghiệp Dĩ An

Qũy Khuyến học Trần Chút tặng quà học sinh vượt khó hiếu học ở Khu công nghiệp Dĩ An

Sáng 18/10, đoàn công tác của Trung tâm Phát triển Giáo dục và Truyền thông đã đến Khu Công nghiệp Dĩ An, tỉnh Bình Dương để trao tặng tám suất ...
Lão thương binh khởi nghiệp từ nghề nhặt đồng nát

Lão thương binh khởi nghiệp từ nghề nhặt đồng nát

Ở cái tuổi xưa nay hiếm nhưng người đàn ông ấy vẫn miệt mài làm việc, vẫn bận rộn như thể một một doanh nhân đang độ sung mãn nhất. ...
Ghi ở vùng rốn lũ Tân Hóa

Ghi ở vùng rốn lũ Tân Hóa

Hàng trăm ngôi nhà bị nước lũ nhấn chìm không còn thấy nóc, xã Tân Hóa trở thành một biển nước mênh mông, nhưng người dân vẫn đảm bảo an ...
Chuyện về những phụ nữ trẻ làm nghề trang điểm cho người đã khuất

Chuyện về những phụ nữ trẻ làm nghề trang điểm cho người đã khuất

Dù còn rất trẻ, công việc ổn định nhưng họ đã đến với nghề trang điểm người đã chết như thể một cái "duyên đặc biệt". Bị nghi kỵ, xa ...
Phiên bản di động