Chăm sóc người cao tuổi tại gia đình - vấn đề không chỉ của con cháu

Trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số đang tăng nhanh hiện nay, tỉ lệ người cao tuổi so với dân số chung đang cao dần. Khi các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ngày càng phát triển thì có một bộ phận không ít người cao tuổi chưa đủ điều kiện về tài chính để vào các trung tâm dưỡng lão. Vì vậy, tỉ lệ người cao tuổi sống cùng con cháu vẫn rất cao, nhu cầu chăm sóc tại nhà rất lớn. Tuy nhiên, tình trạng này cũng khiến con cháu của người cao tuổi phải tính toán, nhất là đối với những ông bà, cha mẹ không tự chăm sóc bản thân được mà phải có sự hỗ trợ từ người khác.
Khám sức khỏe định kì cho người cao tuổi
Khám sức khỏe định kì cho người cao tuổi

Xu hướng chăm sóc gia đình trong bối cảnh già hóa dân số

Người chăm sóc tại gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc làm giảm và có thể ngăn ngừa thể chế hóa bệnh nhân cao tuổi bị bệnh mạn tính. Mặc dù hàng xóm và bạn bè có thể giúp đỡ, khoảng 80% sự giúp đỡ trong nhà (thể chất, tình cảm, xã hội, kinh tế) được cung cấp bởi người chăm sóc gia đình. Khi bệnh nhân suy nhược nhẹ hoặc trung bình, vợ/chồng hoặc con trưởng thành thường chăm sóc, nhưng khi bệnh nhân bị suy nhược nghiêm trọng, vợ/chồng (thường là vợ) có nhiều khả năng là người trực tiếp chăm sóc.

Số lượng và loại hình chăm sóc do các thành viên trong gia đình cung cấp phụ thuộc vào nguồn lực kinh tế, cấu trúc gia đình, chất lượng mối quan hệ và các yêu cầu khác về thời gian và năng lượng của các thành viên trong gia đình. Chăm sóc trong gia đình bao gồm sự trợ giúp tối thiểu (ví dụ như kiểm tra định kì) để xây dựng quy trình chăm sóc toàn thời gian. Theo tính toán của các chuyên gia, trung bình, việc chăm sóc gia đình cho người cao tuổi mất khoảng 24 giờ mỗi tuần, và khoảng 20% là hơn 40 giờ một tuần. Chăm sóc cho người cao tuổi có rối loạn nhận thức thần kinh là đặc biệt nặng nề và có tác động không tốt đối với người chăm sóc.

Mặc dù xã hội có xu hướng xem các thành viên trong gia đình có trách nhiệm chăm sóc cho nhau, nhưng bị hạn chế bởi nghĩa vụ của con cái và sự khác nhau giữa các nền văn hóa, gia đình và thành viên gia đình cá nhân. Sự sẵn sàng của các thành viên trong gia đình để chăm sóc có thể được hỗ trợ bởi các dịch vụ (như trợ giúp kĩ thuật kĩ năng mới, dịch vụ tư vấn, dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần gia đình) và các dịch vụ bổ sung như chăm sóc cá nhân (gồm cho ăn, tắm gội, thay quần áo), chăm sóc sức khỏe tại nhà, trung tâm chăm sóc người cao tuổi ban ngày, các chương trình thực đơn bữa ăn... Các dịch vụ bổ sung có thể được cung cấp theo lịch trình thường quy hoặc là chăm sóc thay thế cho một vài giờ hoặc nhiều ngày. Một số người cao tuổi có nhu cầu chăm sóc đáng kể không có các thành viên gia đình hoặc bạn bè có khả năng, sẵn sàng hoặc có khả năng để chăm sóc và sống với những nhu cầu không được đáp ứng và đôi khi bị cách li xã hội.

Sự thay đổi về nhân khẩu học và các giá trị xã hội cũng làm giảm số lượng các thành viên trong gia đình có sẵn để chăm sóc cho người già bị suy yếu bởi nhiều lí do. 1. Gia tăng tuổi thọ, khi tỉ lệ người già tăng lên thì con cái của họ, những người chăm sóc tiềm năng, cũng có thể là người già. 2. Việc trì hoãn việc sinh con tạo ra một thế hệ kẹp giữa của những người chăm sóc, những người sẽ chăm sóc đồng thời cho con cái và cha mẹ của họ. 3. Quy mô gia đình nhỏ hơn, số lượng con đang giảm dần đã dẫn đến sự phân bố dân số theo các nhóm tuổi đồng đều hơn, tỉ lệ người phụ thuộc thấp hơn. 4. Ngày càng có nhiều phụ nữ tham gia lực lượng lao động; trước đây, phụ nữ đảm nhận phần lớn sự chăm sóc cho cha mẹ lớn tuổi do kì vọng về vai trò giới, nhưng nhu cầu nghề nghiệp đã giảm bớt khả năng thực hiện của họ. 5. Số lượng người già phụ thuộc và mắc bệnh nặng ngày càng tăng.

Tất cả những yếu tố trên cho thấy nhu cầu về dịch vụ chăm sóc sức khỏe gia đình do người khác không phải là thành viên gia đình, bạn bè và hàng xóm cung cấp ngày càng tăng.

Tạo cuộc sống vui vẻ, thoải mái cho người cao tuổi là hình thức chăm sóc tại nhà tốt nhất
Tạo cuộc sống vui vẻ, thoải mái cho người cao tuổi là hình thức chăm sóc tại nhà tốt nhất

Tác dụng của việc chăm sóc gia đình

Mặc dù chăm sóc gia đình rất hữu ích đối với con cháu suốt ngày bận rộn công việc, lo toan cơm áo gạo tiền, song cũng có thể có những tác động tiêu cực. Người chăm sóc gia đình có thể bị căng thẳng đáng kể (gọi là gánh nặng chăm sóc) và các vấn đề về sức khỏe dẫn đến người chăm sóc cảm thấy cô đơn, mệt mỏi và thất vọng, đôi khi dẫn đến cảm giác bất lực và kiệt sức, có thể xảy ra tình trạng hoặc lạm dụng người cao tuổi.

Việc chăm sóc cũng có thể trở thành gánh nặng tài chính. Các cặp vợ chồng trong đó một người quan tâm chăm sóc cho người kia có xu hướng giảm và không cân xứng. Người lớn hoặc vợ hoặc chồng của họ có thể cần giảm thời gian làm việc hoặc nghỉ làm kéo dài. Mặc dù các chính sách về nghỉ phép, y tế gia đình đảm bảo các cơ chế để thách thức việc chấm dứt phân biệt đối xử hoặc điều trị liên quan đến việc vắng mặt, tiền lương, thu nhập giảm là một thực tế nghiêm trọng đối với nhiều người chăm sóc.

Người chăm sóc nên được kết nối với nhân viên xã hội để đánh giá khả năng của họ đối với việc đào tạo, nghỉ ngơi, hỗ trợ tài chính và các dịch vụ khác dành cho người chăm sóc. Quan trọng, người chăm sóc thường có thể được đảm bảo và tìm hiểu thông tin hữu ích hoặc các biện pháp chăm sóc từ bác sĩ, y tá, nhân viên xã hội, hoặc quản lí các ca chăm sóc.

Bài và ảnh: Thanh Hà

Theo dòng sự kiện

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Vai trò của công tác xã hội trong chăm sóc người cao tuổi

Vai trò của công tác xã hội trong chăm sóc người cao tuổi

NCT với những hạn chế về sức khoẻ thể chất, về quan hệ xã hội và sự thay đổi về tâm - sinh - lí đã trở nên nhạy cảm và trở thành đối tượng yếu thế cần sự trợ giúp của CTXH, là một đối tượng mà CTXH hướng đến hỗ trợ, giúp đỡ trong việc thực hiện các chức năng xã hội của mình và tiếp cận với các chính sách, dịch vụ mà NCT được hưởng.
Xây dựng văn hoá, con người Việt Nam trong kỉ nguyên mới

Xây dựng văn hoá, con người Việt Nam trong kỉ nguyên mới

Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị (Nghị quyết 80) về định hướng phát triển văn hoá, con người Việt Nam, khẳng định vai trò văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực phát triển đất nước. Mục tiêu là đẩy mạnh xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng, mang đặc trưng dân tộc, khoa học, hiện đại; xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, và môi trường văn hoá nhân văn, lành mạnh, văn minh, sáng tạo…
Cảnh giác chiêu trò chống phá cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp

Cảnh giác chiêu trò chống phá cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kì 2026-2031, diễn ra vào ngày 15/3/2026 - là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, ngày hội lớn của toàn dân. Đây là dịp cử tri phát huy quyền làm chủ, đồng thời đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Thế nhưng, các thế lực thù địch lại gia tăng các hoạt động chống phá, với những luận điệu xuyên tạc, bịa đặt ở mức độ tinh vi hơn hòng phá hoại cuộc bầu cử...
Phát huy vai trò NCT trong xây dựng xã hội học tập

Phát huy vai trò NCT trong xây dựng xã hội học tập

Hiện nay, nhiều NCT vẫn tích cực trong các hoạt động học tập, văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao và các công tác nhân đạo, từ thiện xã hội... Đó chính là những “điểm sáng” của tinh thần “Tuổi cao - Gương sáng” của NCT trong đời sống xã hội, góp phần xây dựng xã hội học tập.
Kì vọng đại biểu Quốc hội và HĐND luôn sáng mãi trong lòng dân

Kì vọng đại biểu Quốc hội và HĐND luôn sáng mãi trong lòng dân

Ngay từ những ngày đầu Xuân Bính Ngọ - 2026, cùng với thành công rất tốt đẹp của Đại hội Đảng lần thứ XIV, ngày 15/3/2026 - ngày bầu cử Quốc hội Khóa XVI và Đại biểu HĐND các cấp nhiệm kì 2026 - 2031 - một ngày hội lớn và một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong các tầng lớp Nhân dân, thể hiện trách nhiệm cao cả, nghĩa vụ thiêng liêng và quyền làm chủ thật sự của Nhân dân, qua việc cân nhắc, sàng lọc, lựa chọn những người ưu tú, có đủ đức, đủ tài bầu làm Đại biểu Quốc hội và Đại biểu HĐND các cấp.

Tin khác

Chăm lo cho người cao tuổi từ chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến sự vận dụng của Đảng trong phát triển kinh tế bạc hiện nay

Chăm lo cho người cao tuổi từ chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến sự vận dụng của Đảng trong phát triển kinh tế bạc hiện nay
Tóm tắt: Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến các bậc phụ lão của nước ta, Người luôn xem người cao tuổi là một bộ phận cấu thành quan trọng trong nhân dân, là chủ thể cần được quan tâm, chăm lo hết mức và nâng cao phát huy vai trò của họ. Trước bối cảnh mới, với thách thức già hóa dân số, Đảng Cộng sản Việt Nam trên cơ sở những chỉ dẫn quý báu của Người về chăm lo cho người cao tuổi đã vận dụng sáng tạo gắn với phát triển kinh tế bạc hiện nay, góp phần nâng cao chất lượng sống, khẳng định giá trị bản thân của người cao tuổi và tạo ra sự cân bằng hài hòa giữa phát triển kinh tế với công bằng xã hội.

Theo gương Bác, người cao tuổi nguyện học tập suốt đời

Theo gương Bác, người cao tuổi nguyện học tập suốt đời
Tư tưởng, quan điểm cốt lõi, bao trùm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về NCT đó là “Kính trọng- Tôn vinh- Niềm tin” đối với NCT. Trong “Lời hiệu triệu đoàn kết tất cả các bậc phụ lão” tháng 6/1941, Người viết: “Trách nhiệm của các vị phụ lão chúng ta đối với nhiệm vụ đất nước thật là trọng đại.

Thành tựu nổi bật nhiệm kì qua và dấu ấn năm 2025 là tiền đề vững chắc để thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng

Thành tựu nổi bật nhiệm kì qua và dấu ấn năm 2025 là tiền đề vững chắc để thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng
Nhiệm kì Đại hội XIII của Đảng là một giai đoạn đặc biệt, với tầm nhìn chiến lược và những quyết sách đúng đắn, đã và đang ghi dấu những thành tựu nổi bật, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Một số giải pháp, kiến nghị về phát huy vai trò NCT trong cộng đồng và gia đình

Một số giải pháp, kiến nghị về phát huy vai trò NCT trong cộng đồng và gia đình
NCT là lớp người có uy tín và vai trò quan trọng trong gia đình và xã hội, là người có công sinh thành, nuôi dạy con cháu, hình thành nhân cách, phát triển giống nòi, giáo dục lí tưởng và truyền thống văn hóa, đạo đức tốt đẹp của dân tộc cho thế hệ trẻ.

Một số giải pháp, kiến nghị về phát huy vai trò NCT trong cộng đồng và gia đình

Một số giải pháp, kiến nghị về phát huy vai trò NCT trong cộng đồng và gia đình
Theo cơ sở dữ liệu dân cư do Bộ Công an cung cấp năm 2023, cả nước có trên 16 triệu NCT, chiếm gần 17% dân số. Dự báo đến năm 2050, NCT ở Việt Nam chiếm 25% dân số. Số lượng và tỉ lệ NCT tăng mạnh, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có dân số già hóa nhanh trên thế giới.

Đảng đem lại Độc lập - Tự do - Hạnh phúc cho dân tộc

Đảng đem lại Độc lập - Tự do - Hạnh phúc cho dân tộc
Nói về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, tại Lễ kỉ niệm 30 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930-3/2/1960), Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Từ ngày mới ra đời, Đảng ta liền giương cao ngọn cờ cách mạng, đoàn kết và lãnh đạo toàn dân ta tiến lên đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp.

“Lá chắn” giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng

“Lá chắn” giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng
Đại hội XIV của Đảng là sự kiện chính trị quan trọng mang tính bước ngoặt, để đưa đất nước vững bước vào kỉ nguyên mới. Thế nhưng, các thế lực thù địch triệt để khai thác không gian mạng để gia tăng các hoạt động xuyên tạc, chống phá. Do vậy, cần nhận diện rõ và đấu tranh với những âm mưu, thủ đoạn nguy hiểm là việc làm cấp thiết hiện nay...

Đảng và mùa Xuân trong kỉ nguyên vươn mình, hùng cường

Đảng và mùa Xuân trong kỉ nguyên vươn mình, hùng cường
Cứ mỗi dịp đón năm mới, trong tim mỗi người con Lạc, cháu Hồng luôn trào dâng những tình cảm thiêng liêng: Mừng Xuân, mừng Đảng, mừng Đất nước ngày càng phát triển...

Nâng cao cảnh giác với các thủ đoạn lợi dụng AI để xuyên tạc, chống phá

Nâng cao cảnh giác với các thủ đoạn lợi dụng AI để xuyên tạc, chống phá
Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở thành công cụ quan trọng trong ngành truyền thông; mở ra những cơ hội cũng như thách thức đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Sức mạnh AI đang trở thành vũ khí để các thế lực thù địch lợi dụng thực hiện thủ đoạn “truyền thông đen” hết sức tinh vi, xảo quyệt nhằm chống phá Việt Nam...

Cần cảnh giác với các thủ đoạn chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc

Cần cảnh giác với các thủ đoạn chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc
Đảng ta luôn xác định, đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược, là cội nguồn sức mạnh to lớn để thực hiện thắng lợi các mục tiêu của cách mạng. Tuy nhiên, các thế lực thù địch không từ bỏ mưu đồ đen tối, lợi dụng tự do “tín ngưỡng, tôn giáo” giở trò xuyên tạc, chống phá chính sách đại đoàn kết các tôn giáo của Đảng, Nhà nước...

Kinh nghiệm Trung Quốc về thích ứng chính sách đối với già hóa dân số

Kinh nghiệm Trung Quốc về thích ứng chính sách đối với già hóa dân số
Được sự cho phép của Bộ Ngoại giao, Thường trực Trung ương Hội NCT Việt Nam đã cử Đoàn công tác nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm tại Trung Quốc (từ ngày 23-28/11/2025). Dưới đây là một số kinh nghiệm có thể tham khảo, vận dụng phù hợp vào sự nghiệp NCT nước ta...

Cảnh giác với các chiêu trò chống phá, xuyên tạc Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Cảnh giác với các chiêu trò chống phá, xuyên tạc Văn kiện Đại hội XIV của Đảng
Ngay sau khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII công bố toàn văn dự thảo các Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, lấy ý kiến đóng góp của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân; các thế lực thù địch liên tục tung ra những luận điệu xuyên tạc nhằm làm sai lệch bản chất của dự thảo các văn kiện, phá vỡ khối đại đoàn kết, hòng chuyển hóa chế độ chính trị ở Việt Nam...

Được lòng dân là được tất cả...

Được lòng dân là được tất cả...
Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, đông đảo các tầng lớp Nhân dân, trong đó có hơn nửa triệu cựu thanh niên xung phong (TNXP) cao tuổi chúng tôi vừa hết sức phấn khởi tự hào với những thành tựu vô cùng to lớn của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng ta, vừa rất trăn trở, day dứt trước một số trường hợp cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược mấy nhiệm kì gần đây đã sa sút phẩm chất đạo đức, vi phạm nghiêm trọng kỉ luật Đảng, pháp luật Nhà nước, gây đau lòng Đảng, mất lòng Dân.

Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11): Bác Hồ với sự nghiệp trồng cây, trồng người

Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11): Bác Hồ với sự nghiệp trồng cây, trồng người
Trước lúc đi xa, Bác Hồ kính yêu đã để lại cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân bản “Di chúc” lịch sử, với những lời dăn dò vô cùng quý báu. Theo đó, Bác dặn: “Đầu tiên là công việc đối với con người”...” Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”. Theo Người, thế hệ kế tục sự nghiệp sẽ là thế hệ quyết định sự thành công của cách mạng xã hội chủ nghĩa trên đất nước ta...

Một số giải pháp củng cố, phát triển Quỹ Chăm sóc và Phát huy vai trò NCT ở cơ sở

Một số giải pháp củng cố, phát triển Quỹ Chăm sóc và Phát huy vai trò NCT ở cơ sở
Dự báo “Xu hướng già hoá dân số nhanh” là một trong những thách thức lớn mà Việt Nam phải giải quyết trong thời gian tới, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng nêu rõ: “... Kính trọng, bảo vệ và chăm sóc NCT. Bảo trợ, giúp đỡ NCT gặp khó khăn, cô đơn không nơi nương tựa”. Thực hiện đường lối của Đảng về NCT, trong thời gian qua, Nhà nước đã thể chế hóa ban hành hệ thống chính sách, pháp luật về bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT, trong đó có những văn bản quy định về thành lập, hoạt động và quản lí Quỹ Chăm sóc và Phát huy vai trò NCT như sau:
Xem thêm
Phiên bản di động