Cách mạng Tháng Tám - và bài học trong kỷ nguyên mới

Tháng Tám năm 1945, trước những diễn biến rất nhanh chóng của tình hình trong nước và thế giới ảnh hưởng đến Việt Nam, ngày 13/8/1945, ngay khi hay tin Nhật chuẩn bị đầu hàng Đồng minh, tại Hội nghị toàn quốc họp tại Tân Trào (Tuyên Quang), Đảng ta đã quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong cả nước trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương. Hội nghị nhấn mạnh: Tình thế vô cùng khẩn cấp. Tất cả mọi người đều phải nhằm vào những việc chính: Thống nhất - thống nhất về mọi phương diện quân sự, chính trị, hành động, không bỏ lỡ cơ hội.

Quốc dân đại hội họp tại Tân Trào trong hai ngày 16 và 17-8-1945, sau khi tán thành và thông qua quyết định Tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Trong thư kêu gọi đồng bào sau khi Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam được thành lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta... Chúng ta không thể chậm trễ”…

Ngày 19/8/1945 trong khi Hồng quân Liên Xô đánh tan đạo quân Quan Đông thì tại Hà Nội, cuộc Tổng khởi nghĩa thắng lợi, chính quyền về tay Nhân dân.

Cách mạng Tháng Tám đã khép lại gần một thế kỷ đô hộ của thực dân Pháp và 5 năm cai trị của phát xít Nhật. Đây không chỉ là một thắng lợi chính trị, mà còn là sự giải phóng toàn diện của một dân tộc khỏi ách nô lệ kép. Từ thân phận thuộc địa, Nhân dân Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập và làm chủ vận mệnh của mình.

Thắng lợi ấy bắt nguồn từ sự sáng suốt của Hồ Chủ tịch, Đảng ta và Mặt trận Việt Minh trong việc chớp lấy thời cơ ngàn năm có một. Sự thần kỳ ấy không đến từ vũ khí tối tân hay quân đội hùng hậu, mà từ niềm tin mãnh liệt vào chính nghĩa và sự đoàn kết của toàn dân tộc.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một mốc son chói lọi trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, những bài học lịch sử đúc kết từ Cách mạng Tháng Tám vẫn còn nguyên giá trị lý luận, thực tiễn và có tính thời sự sâu sắc.

Một trong những yếu tố góp phần quan trọng làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đó chính là nghệ thuật tạo thời cơ, nhận định chính xác thời cơ, đồng thời kiên quyết chớp thời cơ phát động toàn dân nổi dậy tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Việt Nam hôm nay đang đứng trước nhiều cơ hội chưa từng có: Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng, những không gian phát triển mới, sự dịch chuyển của các chuỗi cung ứng toàn cầu và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng… Đó là thời cơ lớn để đưa đất nước phát triển. Vì thế cần phải chớp lấy thời cơ này. Nếu chậm đổi mới, chậm cải cách thể chế, chậm chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chậm ứng dụng khoa học - công nghệ thì cơ hội có thể nhanh chóng trở thành khoảng cách phát triển.

Cách mạng Tháng Tám không phải là sự nghiệp của một nhóm người mà là sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trong kỷ nguyên mới, bài học ấy càng cần được nhận thức đầy đủ hơn. Mọi chủ trương, chính sách nếu được Nhân dân đồng tình, ủng hộ và tham gia thực hiện sẽ tạo ra nguồn lực rất lớn. Vì vậy, trong quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách, cần tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của sự phát triển; lắng nghe Nhân dân, tôn trọng Nhân dân, dựa vào Nhân dân và phát huy trí tuệ của Nhân dân. Câu nói nổi tiếng của Bác Hồ “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công” vẫn còn nguyên giá trị trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Trên tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, khát khao giành độc lập cho đất nước, tự do cho Nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã chủ động xây dựng đường lối, tạo dựng lực lượng cách mạng cho Việt Nam. Khẳng định “cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới”, nhưng quan điểm chỉ đạo của Người là không thụ động, “ngồi chờ”, mà chủ trương tích cực xây dựng lực lượng cách mạng, phát huy “nội lực” là sức mạnh của toàn dân tộc: “Đem sức ta mà giải phóng cho ta”. Đây cũng là bài học kinh nghiệm quý cần tiếp tục áp dụng trong giai đoạn cách mạng hiện nay.