Trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi axit trong dạ dày đi ngược lên thực quản và miệng trong một số trường hợp, gây cảm giác đau rát, ợ chua-nóng.
Các tác nhân gây ợ nóng
Thức ăn không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra chứng ợ nóng. Cách thức và thời điểm tập thể dục, cũng như các loại thuốc đang dùng, cũng có thể gây ra chứng ợ nóng. Chìa khóa để kiểm soát các triệu chứng là phải biết được các tác nhân gây ra chứng ợ nóng.
Nguyên nhân phổ biến do bữa ăn lớn
Chứng ợ nóng có thể xảy ra khi bạn ăn một bữa ăn lớn vì thức ăn tiêu hóa chậm, áp lực lớn trong dạ dày tác động lên cơ vòng thực quản dưới, và axit dạ dày bị trào ngược. Một số cách xử lí thông dụng: Nên ăn các bữa ăn nhỏ, nhiều bữa hơn: 5-6 bữa/ngày thay cho 3 bữa chính; Ăn chính vào bữa trưa và bữa tối nhẹ; Không nên ăn ngay trước khi đi ngủ; Hãy dành ít nhất 2 tiếng để thức ăn tiêu hóa hết trước khi nằm xuống.
Các loại thực phẩm gây ợ nóng cần tránh
Một số loại thực phẩm và đồ uống thường gây ra chứng ợ nóng, tuy nhiên điều này còn tùy thuộc vào từng người. Dưới đây là những thực phẩm bạn nên tránh:
Cà phê chứa cả caffeine và axit, hai chất gây ra chứng ợ nóng. Hãy thử cà phê không caffeine hoặc cà phê rang ít axit.
Các loại trái cây họ cam quýt và nước ép của chúng có tính axit rất cao, có thể gây chứng ợ nóng, đặc biệt là khi dùng lúc đói bụng.
Cà chua cũng có tính axit cao, vì vậy hãy thỉnh thoảng ăn nếu chúng gây ra các triệu chứng.
Tỏi và hành tây có thể gây đau ở một số người, nhưng các nhà nghiên cứu vẫn chưa chắc chắn lí do tại sao. Hành tây sống kích hoạt axit, nhưng nấu chín sẽ giúp giảm bớt tình trạng này.
Thức ăn cay: Các nhà nghiên cứu không biết tại sao thức ăn cay lại gây ra nhiều vấn đề. Tuy nhiên, một nghiên cứu cho biết một số loại ớt có thể làm giảm áp lực lên cơ vòng thực quản dưới (LES), khiến axit dạ dày trào ngược lên thực quản.
Bạc hà cũng có tác dụng làm giãn cơ vòng thực quản dưới. Tuy nhiên, chúng ta cần thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn về điều này.
Các loại thực phẩm nhiều chất béo như khoai tây chiên và pizza kích thích dạ dày sản sinh nhiều axit hơn, gây kích ứng thực quản. Thực phẩm nhiều dầu mỡ cũng khiến cơ vòng thực quản dưới (LES) giãn ra, làm tăng nguy cơ ợ nóng.
Đồ uống có cồn, như rượu vang và bia, có thể làm giãn cơ vòng thực quản dưới (LES), cho phép axit thoát ra khỏi dạ dày.
Caffeine trong cà phê, nước ngọt và trà làm dịu cơ vòng thực quản dưới (LES), từ đó có thể gây ra các triệu chứng.
Nghiên cứu cho thấy sô-cô-la không chỉ chứa caffeine mà còn giúp giảm áp lực cơ vòng thực quản dưới. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn chưa biết liệu việc không ăn sô-cô-la có thể cải thiện chứng ợ nóng hay không.
Đồ uống có ga gây giãn dạ dày, làm tăng áp lực lên cơ vòng thực quản dưới (LES). Không nên uống vào ban đêm gây ra chứng ợ nóng về đêm.
Ợ nóng và tập thể dục
Một số loại bài tập cường độ cao có thể làm trầm trọng thêm chứng ợ nóng. Một số bài tập liên quan đến việc cúi người sẽ gây áp lực lên vùng bụng, đẩy axit dạ dày trào ngược lên thực quản.
Một số động tác như trồng cây chuối hoặc tư thế chó cúi đầu trong yoga, có thể làm giảm lưu lượng máu đến vùng tiêu hóa, khiến axit dạ dày tích tụ, gây khó chịu.
Trên thực tế, giảm cân thậm chí có thể giúp cải thiện các triệu chứng. Chỉ cần đừng tập thể dục khi bụng no.
Ợ nóng và thuốc
Một số loại thuốc và thực phẩm chức năng có thể gây viêm thực quản và gây chứng ợ nóng, hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng này, bao gồm:
Thuốc kháng sinh: Các thuốc nhóm bisphosphonate như alendronate (Fosamax) và risedronate (Actonel, Atelvia)
Bổ sung sắt: Thuốc giảm đau, chẳng hạn như ibuprofen (Advil và Motrin) và aspirin.
Bổ sung kali: Quinidine
Một số loại thuốc huyết áp khác nhau cũng có thể gây chứng ợ nóng. Nhiều loại thuốc huyết áp và thuốc điều trị bệnh tim, bao gồm thuốc chẹn kênh canxi và nitrat, làm giãn cơ vòng thực quản dưới (LES), khiến axit dạ dày dễ dàng trào ngược lên.
Một số loại thuốc khác cũng được biết là có tác dụng làm giãn cơ vòng thực quản dưới và làm tăng trào ngược axit , bao gồm:
Thuốc uống trị hen suyễn theophylline (Elixophyllin và Norphyl)
Thuốc an thần
Thuốc chẹn kênh canxi, statin, thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACE) và nitrat.
Thuốc gây nghiện (thuốc phiện)
Progesterone
Thuốc điều trị bệnh Parkinson
Thuốc chống trầm cảm ba vòng, bao gồm amitriptyline (Elavil và Vanatrip) và doxepin (Prudoxin và Zonalon)
Hãy luôn báo cho bác sĩ khi dùng bất kì loại thuốc kê đơn hoặc thuốc không kê đơn nào gây ra chứng ợ nóng hoặc làm trầm trọng thêm chứng ợ nóng. Bác sĩ có thể đề xuất các loại thuốc thay thế khác.
Theo dõi các tác nhân gây ợ nóng
Việc theo dõi thức ăn và thời điểm ăn sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân gây ra chứng ợ nóng. Có thể ghi chép nhật kí ợ nóng.
Nhật kí bao gồm những thông tin sau cho mỗi ngày: Ăn và uống gì, khi nào; Thời gian và loại bài tập thực hiện; Các loại thuốc đang dùng và thời điểm dùng; Cơn đau kéo dài bao lâu và bắt đầu từ khi nào; Cảm giác đau đớn như thế nào?
Hãy gọi cho bác sĩ nếu bạn bị ợ nóng nhiều hơn vài lần một tuần, vì đây có thể là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn.
