Bước qua ngưỡng cửa - Bài 4: Lý mới từ trong tiếng khèn

Ở vùng núi cao, mỗi dân tộc có một phong tục, tập quán, nét văn hóa khác nhau. Nếu như với người Dao, mọi điều đều được quy định trong văn tự, thì người Mông lại có đời sống tâm linh gắn liền với cái lý.

Lý ở đây là lý lẽ, là những trật tự trong đời sống của bà con. Cái lý đó có thể phù hợp ở chỗ này, nhưng chỗ khác lại là những điều quá cũ kỹ. Để thay đổi được cái lý cũ đó không phải là chuyện một sớm một chiều. Câu chuyện về hủ tục treo thi hài người đã mất trong nhà của đồng bào đã tồn tại từ không biết bao nhiêu đời của các dòng họ, không chỉ ở xã Tà Mung mà còn nhiều nơi khác cũng vậy.

Bước qua ngưỡng cửa - Bài 4: Lý mới từ trong tiếng khèn
Thắp hương cúng tổ tiên

Nhưng với Bộ đội cụ Hồ, chiến sĩ công an Nhân dân ở huyện Than Uyên, trong đó có vai trò của đồng chí Trưởng Ban vận động xây dựng câu lạc bộ Văn hóa, văn nghệ dân gian dân tộc Mông, đã tìm ra con đường, đi đúng với suy nghĩ, nguyện vọng của bà con người Mông. Giờ thì người Mông ở Tà Mung hiểu về lý do đó quá, hiểu từ sau khi những lời ca được cất lên từ trong báu vật. Việc chuyển đổi được cái lý này, bà con đã ký vào cam kết, để có một sự ràng buộc chặt chẽ. Trung tá Lầu A Tình, Chính trị viên Ban chỉ huy Quân sự huyện Than Uyên cho chúng tôi biết: "Để thực hiện việc này chúng tôi phải làm cam kết, do vậy bà con rất đoàn kết, găn bó, quyết tâm thực hiện. Khi thực hiện chuyển từ người chết treo sang người chết cho vào quan tài thì phải làm cái lý. Việc khó khăn lớn nhất là Ban vận động phải đi tìm những bà cô, ông cậu từ thuở xưa để chữa lại cái lý, chữa lại lời nguyền trước đó. Đặc biệt là phải có bài khèn là “Đưa người vào quan tài”. Do vậy phải tìm nghệ nhân rất giỏi để truyền lại và tham mưu cho huyện mở lớp dạy khèn để làm được thủ tục đưa người chết vào quan tài".

Ông Lý A Phềnh, ở bản Nậm Phắt là một trong số nghệ nhân nổi tiếng ở bản Lán Tọ, xã Tà Mung, vừa là nghệ nhân dạy khèn, vừa là hộ gia đình dân tộc Mông chấp hành rất tốt chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Bản thân ông cũng là người có nhận thức tích cực trong việc tham gia xóa bỏ hủ tục lạc hậu. Vì vậy để có cái lý mới tiến bộ trong lời khèn thì phải bằng mọi cách khôi phục lại tiếng khèn phục vụ cho sinh hoạt văn hóa, văn nghệ nói chung và tiếng khèn dùng trong tang lễ nói riêng, nhất là khi mà nó đang ngày càng có dấu hiệu mai một. Ông Phềnh nói: "Bây giờ để nối tiếp được việc bảo tồn vă hóa dân gian dân tộc Mông, tới đây hết lứa tuổi già chúng tôi phải dạy thêm các cháu học sinh các cấp, kể cả nam và nữ để sau này các cháu còn nối được dòng dõi của dân tộc và duy trì được bản sắc của dân tộc, tránh để mất và mai một đi phong tục, nhất là tiếng khèn. Trong nếp sống văn hóa mới hiện nay đang được đưa vào, đặc biệt là Ban vận động dân gian dân tộc Mông đang được củng cố lại nền văn hóa đó của dân tộc Mông để phục vụ cho lễ tang của dân tộc Mông mãi mãi về sau này".

Bước qua ngưỡng cửa - Bài 4: Lý mới từ trong tiếng khèn
Bà con người Mông làm đường vào bản

Mở lớp dạy khèn chính là khôi phục lại một phần nét đẹp văn hóa của đồng bào đang bị mai một do điều kiện sống và do cả nhận thức của con người. Một nét đẹp văn hóa được khôi phục thì những chuẩn mực truyền thống mang đậm yếu tố tiến bộ, văn minh cũng được khơi dậy trong mỗi con người. Việc người Mông ở Tà Mung đã chấp nhận cho những bà cô, ông cậu chỉnh sửa lại cái lý trong việc tang, rồi cùng nhau ký kết, làm lý để từ bỏ hủ tục treo thi hài là một sự đổi thay vô cùng lớn. Một lời ca tiến bộ được chắt chiu rồi thổi hồn vào báu vật của người Mông là cây khèn đã làm cho đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào hoàn toàn khác.

Ông Giàng A Vảng, ở bản Ho Ta, người đang theo lớp học khèn cũng nhận định: Sau khi được học tiếng khèn để duy trì, bảo tồn văn hóa dân gian dân tộc Mông, đặc biệt là bài khèn đưa người vào áo quan, hiện nay chúng tôi đã yên tâm về mọi mặt trên các hủ tục của dân tộc. Chúng tôi cũng sẽ yên tâm rằng, giờ thì không thể mất được tiếng Khèn trong đám tang của người Mông nữa.

Việc dạy khèn như vậy sẽ giảm được rất nhiều chi phí cho các hộ gia đình mỗi khi có việc tang, việc lễ. Ngày xưa thợ khèn còn ít thì họ gần như chiếm đặc quyền đặc lợi trong việc lấy tiền công. Bây giờ thợ khèn nhiều rồi, thay vì phải mổ con trâu, bà con có thể mổ lợn, nếu không có lợn thì gà cũng chẳng sao. Ông Phùng Tiến Hưng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tà Mung nói: "Cấp ủy chính quyền địa phương trong quá trình tuyên truyền vận động đã phối hợp với các cấp chính quyền của huyện Than Uyên tham gia tích cực trong việc tuyên truyền vận động, khi gia đình có việc thì trực tiếp đến từng nhà để tuyên truyền vận động và cùng với già làng, trưởng bản, người có uy tín để giải thích và vận động, từ đó đã giúp các hộ dân hiểu và hạn chế được việc mổ nhiều trâu, bò, lợn".

Đặc biệt, vừa qua, cán bộ, chiến sỹ của Ban Chỉ huy quân sự huyện Than Uyên cùng với Ban vận động xây dựng câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân gian dân tộc Mông của huyện đã vận động thành công từng dòng họ tự đóng góp quỹ để phục vụ cho các công việc lớn, trong đó có việc tang lễ. Nếu gia đình nào điều kiện kinh tế quá khó khăn thì già làng, trưởng bản sẽ trích một phần quỹ đó để giúp bà con.

Tà Mung có tám dòng họ lớn thì nay đã có bảy dòng họ ký vào bản cam kết xóa bỏ hoàn toàn hủ tục. Họ Sùng là dòng họ cuối cùng cũng vừa ký vào bản cam kết, chỉ cần làm một cái lý nữa là xong. Hôm nay, đã có một nguồn ánh sáng mới từ chính quyền đẩy lùi những điều lạc hậu, để đồng bào Mông nơi đây tự tin bước qua cái ngưỡng cửa cao- bao nhiêu năm ngăn đường, cản lối.

Kế Nghiệp

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đoàn công tác tỉnh Long An thăm và làm việc với Tập đoàn STS Development

Đoàn công tác tỉnh Long An thăm và làm việc với Tập đoàn STS Development

Ngày 27/5, trong khuôn khổ chuyến công tác tại Hàn Quốc, đoàn công tác của tỉnh Long An, do ông Nguyễn Văn Út, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng đoàn đến thăm và làm việc với Tập đoàn STS Development tại Seoul, Hàn Quốc.
Đoàn công tác tỉnh Long An đến khảo sát Thung lũng công nghệ Pangyo Techno Valley

Đoàn công tác tỉnh Long An đến khảo sát Thung lũng công nghệ Pangyo Techno Valley

Ngày 26/5, Đoàn công tác của tỉnh Long An do ông Nguyễn Văn Út, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng đoàn đến khảo sát Thung lũng công nghệ Pangyo Techno Valley, tại tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc.
Danh sách học sinh được miễn thi tốt nghiệp THPT năm 2023

Danh sách học sinh được miễn thi tốt nghiệp THPT năm 2023

Bộ GD&ĐT vừa có quyết định về việc miễn thi thi tốt nghiệp THPT năm 2023 đối với 140 học sinh lớp 12 trên cả nước. Đây là các học sinh đã có thành tích học tập xuất sắc.
Trường Đại học Luật Hà Nội công bố điểm trúng tuyển từng ngành năm 2023, cao nhất 30.30 điểm

Trường Đại học Luật Hà Nội công bố điểm trúng tuyển từng ngành năm 2023, cao nhất 30.30 điểm

Tối muộn ngày 25/5, Trường Đại học Luật Hà Nội chính thức công bố điểm trúng tuyển đại học chính quy năm 2023 theo phương thức xét kết quả học tập THPT (học bạ) và xét kết quả chứng chỉ tiếng Anh quốc tế.
Công bố danh sách Hội đồng Giáo sư cơ sở năm 2023

Công bố danh sách Hội đồng Giáo sư cơ sở năm 2023

Mới đây Hội đồng Giáo sư Nhà nước đã công bố danh sách Hội đồng Giáo sư cơ sở năm 2023, cập nhật đến ngày 25/5.

Tin khác

Giấc mơ sâm từ những nhọc nhằn

Giấc mơ sâm từ những nhọc nhằn
Trong giấc mơ ngàn năm ở vùng sâm, người Xê Đăng hay Ca Dong về một ngày giàu lên từ núi, cuộc sống được đổi thay từ cây thuốc giấu. Giấc mơ ấy đã trở thành sự thật như được đổi bằng những nhọc nhằn không nhỏ...

TP. Hồ Chí Minh: Xét xử cựu cán bộ Công an buôn lậu hơn 1.000 container thiết bị, máy móc cũ

TP. Hồ Chí Minh: Xét xử cựu cán bộ Công an buôn lậu hơn 1.000 container thiết bị, máy móc cũ
Ngày 25/5, TAND TP. Hồ Chí Minh đã mở phiên tòa sơ thẩm xét xử 26 bị cáo trong vụ án buôn lậu 1.287 container thiết bị, máy móc đã qua sử dụng từ Nhật Bản, Trung Quốc về Việt Nam, với tổng giá trị hơn 217 tỷ đồng.

Đà Nẵng: Danh tính các nạn nhân trong vụ sập giàn giáo sáng 25/5

Đà Nẵng: Danh tính các nạn nhân trong vụ sập giàn giáo sáng 25/5
Theo thông tin ban đầu, vào rạng sáng ngày 25/5 lúc 2h10', tại công trình xây dựng có địa chỉ số 34-36 đường 2/9, phường Bình Hiên, quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng đã xảy ra vụ sập giàn bê-tông.

VEPIC cùng 3 Nhà xuất bản tập huấn sử dụng SGK lớp 4, 8, 11 bộ sách Cánh Diều

VEPIC cùng 3 Nhà xuất bản tập huấn sử dụng SGK lớp 4, 8, 11 bộ sách Cánh Diều
Ngày 25/5, Công ty CP Đầu tư Xuất bản – Thiết bị Giáo dục Việt Nam (VEPIC) phối hợp với NXB Đại học Sư phạm, NXB Đại học Huế, NXB Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị tập huấn sử dụng sách giáo khoa các lớp 4, 8, 11 (bộ sách Cánh Diều).

Hà Nội dẫn đầu cả nước về số học sinh đạt giải trong các cuộc thi quốc gia, quốc tế

Hà Nội dẫn đầu cả nước về số học sinh đạt giải trong các cuộc thi quốc gia, quốc tế
Ngày 24/5, Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức Lễ tuyên dương khen thưởng học sinh giỏi tiêu biểu Thủ đô năm học 2022-2023.

Luôn bám dân và sắt son theo Đảng

Luôn bám dân và sắt son theo Đảng
Trận lũ quét kinh hoàng 6 năm trước đã vùi lấp hơn chục mạng người, xóa sổ gần 30 ngôi nhà còn ám ảnh mãi những đảng viên mẫn cán ở bờ suối Huổi Phăn. Nhưng hôm nay nhìn lại bao mất mát buồn đau ấy mới thấy các ông Lò Văn Ke, Lò Văn Sùn, Lường Văn Hiếm, Bí thư, nguyên Bí thư chi bộ thôn Lừu 2, xã Hát Lừu, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái sâu sát trong lãnh đạo, vận động đồng bào Thái thực hiện cuộc di chuyển lên khu tái định cư xây dựng nông thôn mới đầy ngoạn mục…

Đã 40 năm bếp từ thiện luôn đỏ lửa

Đã 40 năm bếp từ thiện luôn đỏ lửa
Đến nay, bếp từ thiện của Cơ sở nhân đạo xã hội bệnh viện, thuộc Hội Chữ thập đỏ tỉnh An Giang hoạt động được 40 năm. Mỗi ngày, các tình nguyện viên, đa phần là NCT cùng nhau góp sức, góp của, nấu tặng hàng ngàn suất cơm, cháo, nước sôi... miễn phí cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân ở 4 bệnh viện ở An Giang...

Xét xử phúc thẩm vụ AIC: 2 bị cáo được giảm án, trả tự do ngay tại tòa

Xét xử phúc thẩm vụ AIC: 2 bị cáo được giảm án, trả tự do ngay tại tòa
Sáng 24/5, sau khi nghị án, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm TAND cấp cao tại Hà Nội đã đưa ra phán quyết đối với các bị cáo và bên liên quan có kháng cáo trong vụ án sai phạm xảy ra tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, Công ty AIC và các đơn vị liên quan.

Đồng Nai: Đình chỉ công tác cô giáo mầm non tát bé trai trong bữa ăn

Đồng Nai: Đình chỉ công tác cô giáo mầm non tát bé trai trong bữa ăn
Ngày 24/5, Phòng GD&ĐT thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai cho biết, Trường Mầm non Tuổi Ngọc (khu phố 11, phường An Bình, thành phố Biên Hòa) đã ra quyết định đình chỉ công tác đối với cô giáo Nguyễn Thị Bích Hường.

Đà Nẵng lập đoàn kiểm tra Viện dưỡng lão từ tâm S-Merciful đột ngột dừng hoạt động

Đà Nẵng lập đoàn kiểm tra Viện dưỡng lão từ tâm S-Merciful đột ngột dừng hoạt động
Mấy ngày qua, nhiều thân nhân của các cụ già cao tuổi đã tập trung tại Viện dưỡng lão Từ Tâm S-Merciful Đà Nẵng bức xúc phản ánh việc họ bất ngờ nhận được thông báo tạm dừng hoạt động của viện dưỡng lão này.

Dược phẩm Tâm Bình đồng hành cùng “Mùa hè xanh” tại Thanh Hóa

Dược phẩm Tâm Bình đồng hành cùng “Mùa hè xanh” tại Thanh Hóa
Chương trình “Mùa hè xanh 2023” vừa được Đội Thanh niên Tình nguyện Trường Đại học Dược Hà Nội tổ chức tại xã Phú Lệ và xã Phú Thanh, huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Công ty Dược phẩm Tâm Bình là Nhà tài trợ Kim cương đồng hành với chương trình, tài trợ toàn bộ kinh phí tổ chức.

Luôn bám dân và sắt son theo Đảng

Luôn bám dân và sắt son theo Đảng
Chòm Cu Vai hiện tại như một trang sách đẹp và những người đầu tiên viết vào trang sách ấy chính là các ông Mùa A Vàng, Bí thư chi bộ; Mùa A Ly, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Háng Xê, xã Xà Hồ, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái. Hai đảng viên kiên trung, mẫn cán này được đồng bào Mông tin yêu hết mực…

Sở GD&ĐT Hà Nội lên tiếng vụ học sinh và phụ huynh tử vong khi đi trải nghiệm bắt ngao

Sở GD&ĐT Hà Nội lên tiếng vụ học sinh và phụ huynh tử vong khi đi trải nghiệm bắt ngao
Tối 22/5, ông Nguyễn Xuân Mạnh, Chủ tịch UBND xã Giao Thiện, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định xác nhận trên địa bàn vừa xảy ra vụ 1 học sinh và 1 phụ huynh tử vong khi tham gia trải nghiệm bắt ngao tại khu vực Vườn Quốc gia Xuân Thủy.

Việt Nam vẫn nằm trong số 15 nước sử dụng thuốc lá cao nhất thế giới

Việt Nam vẫn nằm trong số 15 nước sử dụng thuốc lá cao nhất thế giới
Ngày 31/5/2023, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các nhà tiên phong về sức khỏe cộng đồng trên khắp thế giới sẽ cùng nhau kỷ niệm Ngày Thế giới Không Thuốc lá (WNTD). Chủ đề của Ngày Thế giới Không Thuốc lá năm nay là “Chúng ta cần lương thực, không cần thuốc lá”.

Luôn bám dân và sắt son theo Đảng

Luôn bám dân và sắt son theo Đảng
Đến với vùng cao hiểm trở nhất của tỉnh Yên Bái, chúng tôi gặp các đảng viên kiên trung, mẫn cán tích cực hiến đất mở đường và vận động dân bản xóa bỏ hủ tục lạc hậu, đoàn kết xây dựng nông thôn mới. Họ chính là những nhân tố nòng cốt trong lãnh đạo phát triển kinh tế, văn hóa lành mạnh ở ngay núi rừng quê hương nơi tái định cư...
Xem thêm
Đoàn công tác tỉnh Long An thăm và làm việc với Tập đoàn STS Development

Đoàn công tác tỉnh Long An thăm và làm việc với Tập đoàn STS Development

Ngày 27/5, trong khuôn khổ chuyến công tác tại Hàn Quốc, đoàn công tác của tỉnh Long An, do ông Nguyễn Văn Út, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng đoàn đến thăm và làm việc với Tập đoàn STS Development tại Seoul, Hàn Quốc.
Đoàn công tác tỉnh Long An đến khảo sát Thung lũng công nghệ Pangyo Techno Valley

Đoàn công tác tỉnh Long An đến khảo sát Thung lũng công nghệ Pangyo Techno Valley

Ngày 26/5, Đoàn công tác của tỉnh Long An do ông Nguyễn Văn Út, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng đoàn đến khảo sát Thung lũng công nghệ Pangyo Techno Valley, tại tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc.
TP. Hồ Chí Minh: Xét xử cựu cán bộ Công an buôn lậu hơn 1.000 container thiết bị, máy móc cũ

TP. Hồ Chí Minh: Xét xử cựu cán bộ Công an buôn lậu hơn 1.000 container thiết bị, máy móc cũ

Ngày 25/5, TAND TP. Hồ Chí Minh đã mở phiên tòa sơ thẩm xét xử 26 bị cáo trong vụ án buôn lậu 1.287 container thiết bị, máy móc đã qua sử dụng từ Nhật Bản, Trung Quốc về Việt Nam, với tổng giá trị hơn 217 tỷ đồng.
Danh sách học sinh được miễn thi tốt nghiệp THPT năm 2023

Danh sách học sinh được miễn thi tốt nghiệp THPT năm 2023

Bộ GD&ĐT vừa có quyết định về việc miễn thi thi tốt nghiệp THPT năm 2023 đối với 140 học sinh lớp 12 trên cả nước. Đây là các học sinh đã có thành tích học tập xuất sắc.
Trường Đại học Luật Hà Nội công bố điểm trúng tuyển từng ngành năm 2023, cao nhất 30.30 điểm

Trường Đại học Luật Hà Nội công bố điểm trúng tuyển từng ngành năm 2023, cao nhất 30.30 điểm

Tối muộn ngày 25/5, Trường Đại học Luật Hà Nội chính thức công bố điểm trúng tuyển đại học chính quy năm 2023 theo phương thức xét kết quả học tập THPT (học bạ) và xét kết quả chứng chỉ tiếng Anh quốc tế.
Công bố danh sách Hội đồng Giáo sư cơ sở năm 2023

Công bố danh sách Hội đồng Giáo sư cơ sở năm 2023

Mới đây Hội đồng Giáo sư Nhà nước đã công bố danh sách Hội đồng Giáo sư cơ sở năm 2023, cập nhật đến ngày 25/5.
Niềm vui nhân ba…

Niềm vui nhân ba…

CLB Tango Người cao tuổi Times City lên thăm và giao lưu văn nghệ tại Trung tâm Chăm sóc Người cao tuổi Bách niên Thiên đức
Như ngàn hoa ban giữa núi rừng Tây Bắc

Như ngàn hoa ban giữa núi rừng Tây Bắc

Ở xã vùng sâu vùng xa Mường Toong của huyện Mường Nhé xa xôi có ông Khoàng Văn Cớm, dân tộc Thái, cán bộ hưu trí, hội viên Hội NCT
Những điều tâm huyết của Bí thư cao tuổi Đặng Văn The

Những điều tâm huyết của Bí thư cao tuổi Đặng Văn The

ông Đặng Văn The, hội viên NCT thôn Tân Lập, xã Thổ Bình, huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang
Phiên bản di động