Bên li cà phê đen không đường, bà kể cho tôi nghe chuyện cuộc đời. Khi mới 13 tuổi bà tình nguyện đi thanh niên xung phong, làm giao liên cho cách mạng. 18 tuổi bà vào bộ đội, làm “chị nuôi”, đi tải đạn, vận chuyển thương binh, lương thực, thuốc men, vũ khí... Năm 22 tuổi, bà được ra Bắc học văn hóa, đi học Trường Sĩ quan Lục quân Sơn Tây. Năm 1973, tốt nghiệp, bà xin về quê trực tiếp cầm súng chiến đấu. Đất nước thống nhất, bà tiếp tục phục vụ trong quân ngũ cho đến lúc nghỉ hưu với quân hàm Thượng úy, mức lương 6 triệu đồng/tháng.
Nghỉ hưu, bà sửa nhà, đốt rẫy, làm nương, trồng rau, bắc nước sạch từ rừng về phục vụ sinh hoạt, sản xuất. Bà nuôi 20 con bò cái, hàng trăm con gà, có của ăn của để và chia sẻ với những gia đình nghèo, đặc biệt là người già cô đơn không nơi nương tựa. Bà HLâm sống mẫu mực, uy tín, hiếu nghĩa với dân theo đạo đức bộ đội Cụ Hồ, nên dân làng ưng lắm. Từ năm 1990 đến nay, bà liên tục được bà con tín nhiệm bầu làm già làng. Cả cuộc đời gắn bó với quê hương, bà hiểu được sự vất vả, khó khăn của người dân.
 |
| Già làng Hlâm với Chính ủy- Trung tá Lưu Văn Đoàn |
Trước đây mảnh đất cằn cỗi nơi đây chỉ trồng được cây sắn, cây ngô bằng phương pháp chọc, tỉa cổ lỗ. Bà suy nghĩ: “Làng Krông chạy dọc biên giới với Campuchia, có trên 100 hộ dân là người Jrai, trình độ dân trí hạn hẹp. Muốn có an ninh trật tự thì dân phải thoát nghèo, người lao động có công ăn việc làm ổn định, các cháu được cắp sách đến trường. Mình phải gần dân, hiểu dân đang cần gì, để có phương án hỗ trợ kịp thời”. Với sự lanh lợi, cần cù, biết vận dụng khoa học, bà hướng dẫn dân làng trồng lúa nước thay lúa rẫy, trồng đậu xen canh, nhận khoán cây cà phê, nuôi bò, lợn, ủ phân bón cây để phủ xanh đồi trọc. Bà cho các hộ nghèo mượn bò cái của mình về nuôi, khi nào đẻ thì giữ lại bê, còn bò mẹ chuyển cho nhà khác nuôi nhân giống. 10 năm kiên trì thực hiện phương pháp này, hiện các hộ đều có đàn bò từ 5 con trở lên làm sức kéo phục vụ sản xuất.
Bà còn là một “địa chỉ” tin cậy cho các đơn vị bộ đội khi kết nối quân dân ở vùng biên cương Tổ quốc. Trung tá Lưu Văn Đoàn, Chính ủy Trung đoàn 710, Binh đoàn 15 (Bộ Quốc phòng) cho biết: “Khi đơn vị về địa bàn, nhờ sự giúp đỡ của già làng HLâm mà công tác tuyên truyền ở đây rất tốt. Bà có uy tín, gương mẫu, miệng nói tay làm nên bà con tin yêu, nể phục”. Đến nay Trung đoàn 710 đã lắp đặt cho làng Krông hệ thống loa phát thanh tạo thuận lợi đưa chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước đến với Nhân dân dễ dàng hơn. Đời sống của đồng bào từng bước tiến bộ, an ninh chính trị xã hội ổn định, nhiều hủ tục lạc hậu bị loại bỏ. Ở đây, tôi được nghe một câu chuyện cảm động: Vợ chồng Sưu Tróc và Rơ Châm Thon sinh đôi 2 cậu con trai, theo tục lệ thì phải bóp chết một cháu. Già làng HLâm đã phá bỏ hủ tục, nhận nuôi 2 cháu, đặt tên là Rơ Châm Phát, Rơ Châm Phết. Nay các cháu đã 15 tuổi, đang học lớp 10, Trường THPT huyện Chư Prông (Gia Lai).
Giờ đây già làng HLâm sống thanh đạm trong ngôi nhà sàn vừa được Trung đoàn 710 “nâng cấp” sạch đẹp. Đây cũng là nơi bà con dân làng tụ họp mỗi khi có công việc với vị nữ già làng đáng kính của mình.
Lê Sỹ Tứ
