Người cao tuổi giữ lửa bánh chưng giữa lòng Sài Gòn

Vợ chồng ông Nguyễn Đức Lộ, người cao tuổi phường Tân Hưng, TP. Hồ Chí Minh nấu những nồi bánh chưng truyền thống, bền bỉ giữ gìn hương vị Tết Bắc giữa lòng đô thị phương Nam 30 năm qua

Vào Nam lập nghiệp từ năm 1996, mang theo bao nhọc nhằn của cuộc sống mưu sinh, nhưng ông bà chưa từng để phong tục gói bánh chưng ngày Tết bị mai một. Với ông bà, Tết chỉ thật sự hiện diện khi trong nhà thoảng hương lá dong, nếp mới và tiếng nước sôi đều đều suốt đêm bên nồi bánh.

Giữ trọn hương vị từ nguyên liệu “đúng gốc”

Theo bà Nguyễn Thị Liên, để bánh chưng giữ được vị truyền thống, nguyên liệu phải được lựa chọn kỹ lưỡng. Gạo nếp, đậu xanh và lá dong đều được đặt mua từ miền Bắc gửi vào.

Gạo phải là nếp Bắc hạt tròn, thơm tự nhiên, khi nấu dẻo mà không nát. Gạo được vo nhẹ, ngâm đủ giờ, trộn chút muối hạt và thêm nước cốt lá dứa để tạo màu xanh dịu mắt

Đậu xanh là loại đậu ta hạt nhỏ, ruột vàng, vị bùi. Sau khi đãi sạch và ngâm mềm. Gia vị chỉ gồm muối, tiêu, tuyệt đối không dùng phụ gia. “Bánh chưng phải ra vị gạo, vị đậu nguyên bản thì mới đúng hồn Tết,” bà Liên chia sẻ.

Đậu xanh là loại đậu ta hạt nhỏ, ruột vàng, vị bùi

Gia vị chỉ gồm muối, tiêu, tuyệt đối không dùng phụ gia

Lá dong yếu tố tạo nên sắc xanh đặc trưng, cũng được tuyển chọn từ những vùng trồng lâu năm ở miền Bắc, bản lá to, dày, xanh đậm. Trước khi gói, lá được rửa sạch nhiều lần, lau khô, cắt gọn sống để khi luộc bánh lên có màu xanh mướt, vuông vức.

Trước khi gói, lá được rửa sạch nhiều lần, lau khô, cắt gọn sống để khi luộc bánh lên có màu xanh mướt, vuông vức

Thịt heo được lấy từ lò mổ quen, chọn phần ba chỉ, vai hoặc má có tỷ lệ nạc mỡ cân đối, còn tươi mới. Thịt chỉ ướp muối, tiêu và hành khô, đủ để giữ vị ngọt tự nhiên sau nhiều giờ nấu.

Thịt chỉ ướp muối, tiêu và hành khô, đủ để giữ vị ngọt tự nhiên sau nhiều giờ nấu

Người “gác lửa” thầm lặng

Nếu bà Liên chăm chút từng nguyên liệu, thì ông Nguyễn Đức Lộ chính là người giữ lửa cho nồi bánh suốt nhiều năm qua. Ông cho biết, nấu bánh chưng quan trọng nhất là kiểm soát lửa và mực nước. Lửa phải đều, không quá lớn cũng không quá nhỏ; nước luôn ngập bánh và chỉ châm thêm nước sôi để tránh làm sượng gạo.

Trong suốt quá trình nấu kéo dài 8–10 giờ liên tục, luôn châm thêm nước sôi, canh lửa

Suốt 8–10 giờ nấu liên tục, ông đều đặn kiểm tra lửa và nước mỗi nửa giờ. Nhiều đêm, cả gia đình cùng thức canh nồi bánh, vừa trông lửa vừa trò chuyện, tạo nên không khí Tết ấm áp, sum vầy.

Khi bánh chín, bánh được rửa sạch lớp nhựa lá, giúp bánh sạch và xanh

Bánh được xếp ngay ngắn, ép nhẹ bằng ván phẳng trong vài giờ để thoát bớt nước, giữ dáng vuông đẹp, khi cắt ra sắc cạnh, lớp nếp dẻo mịn ôm trọn phần nhân

Sau khi bánh nguội được hút chân không để bảo quản lâu hơn, thuận tiện cho việc biếu tặng và vận chuyển

Lan tỏa hồn Tết Việt

Với bà Liên, gói bánh chưng không chỉ để có món ăn ngày Tết mà còn là dịp con cháu sum họp. Người rửa lá, người vo gạo, người gói bánh; vừa làm vừa trò chuyện rộn ràng. Đó là cách tự nhiên nhất để thế hệ trẻ hiểu và trân trọng giá trị truyền thống.

Gói bánh chưng không chỉ để có món ăn ngày Tết mà còn là dịp con cháu sum họp

Năm nay, bé Phúc, mới 27 tháng tuổi cũng được ông bà cho “tham gia” cùng gia đình. Dù còn nhỏ, bé Phúc vẫn háo hức tham gia từng công đoạn. “Chỉ cần cháu nhớ được mùi bánh, nhớ không khí này, sau này lớn lên cháu sẽ nhớ Tết,” bà Liên xúc động nói.

Dù còn nhỏ, bé Phúc vẫn háo hức tham gia từng công đoạn

Mỗi dịp Tết, gần 700 chiếc bánh chưng ra đời từ căn bếp nhỏ của ông bà, không chỉ phục vụ gia đình mà còn theo chân nhiều người con xa quê mang hương vị Tết Bắc đi khắp Sài Gòn.

Việc cho con cháu cùng tham gia gói bánh chưng chính là cách tự nhiên nhất để truyền lại nếp xưa

Giữa một Thành phố luôn vận động không ngừng, hình ảnh người cao tuổi bền bỉ canh lửa nồi bánh chưng suốt đêm là minh chứng sinh động cho vai trò gìn giữ văn hóa truyền thống. Không ồn ào, không phô trương, bằng sự tận tâm và tình yêu quê hương, ông Nguyễn Đức Lộ và bà Nguyễn Thị Liên đã và đang góp phần giữ cho hồn Tết Việt tiếp tục lan tỏa, ấm áp và bền bỉ qua từng thế hệ.