Một đời gắn bó với giáo dục và công tác nghiên cứu
Cụ Trần Văn Thịnh sinh ra và lớn lên tại làng Khê Thị, tổng Vạn Thiện, nay là xã Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Xuất thân trong gia đình có truyền thống hiếu học, ông chuyên tâm theo con đường học vấn và trở thành một nhà giáo tận tụy với nghề.
Trong suốt cuộc đời công tác, cụ Thịnh đã trải qua nhiều cương vị quan trọng: Giảng viên Trường Đại học Sư phạm Vinh; Hiệu trưởng Trường THPT Nông Cống I; Cán bộ Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Thanh Hóa; Ủy viên Thường trực, Tổng Thư kí Ban Chỉ đạo và Biên soạn bộ sách Địa chí Thanh Hóa (5 tập). Và hiện nay, ở tuổi 90, cụ Trần Văn Thịnh đang giữ vai trò là Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Thanh Hóa, Chủ tịch Liên chi hội Khoa học Lịch sử lực lượng vũ trang Thanh Hóa. Cụ vẫn cần mẫn lao động, nghiên cứu với tinh thần bền bỉ đáng kính của một nhà trí thức chân chính.
 |
| Nhà giáo, nhà nghiên cứu Trần Văn Thịnh. |
Năm 2019 - 2022, cụ Thịnh đã chủ trì xây dựng bộ chữ Nôm Dao, được Hội đồng khoa học chuyên ngành tỉnh Thanh Hóa nghiệm thu xếp loại xuất sắc; được Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt và là bộ chữ Nôm Dao đầu tiên trong cả nước được phê duyệt. Sau đó, đã mở 33 lớp học với 1.218 học viên chữ Nôm Dao, trong đó: đào tạo 43 giáo viên dạy chữ Nôm Dao và 1.175 học viên là cộng đồng dân tộc Dao tỉnh Thanh Hóa. Và năm 2023 - 2025, ông Thịnh tiếp tục được giao chủ trì Đề án xây dựng và số hóa bộ chữ dân tộc Mường, dân tộc Thái Thanh Hóa.
Gia tài học thuật đồ sộ và những tác phẩm để đời
Nhắc đến cụ Trần Văn Thịnh là nhắc đến một nhà nghiên cứu có khối lượng tác phẩm lớn, tập trung vào lịch sử, văn hóa và con người xứ Thanh. Chỉ trong thời gian 20 năm, cụ đã có 5.786 trang sách in riêng và 7.889 trang sách in chung - một kho tàng tri thức vô giá mà cụ đã đóng góp cho quê hương xứ Thanh và nền văn hóa dân tộc. Có nhiều cuốn sách tiêu biểu như: Danh sĩ Thanh Hóa và việc học thời xưa; Thanh Hóa: Thiên nhiên - Xã hội - Con người; Truyện cổ danh nhân hào kiệt xứ Thanh; Địa chí Thanh Hóa; Võ tướng Thanh Hóa trong lịch sử dân tộc; Văn quan - Võ tướng xứ Thanh; Khoa học lịch sử quốc phòng - an ninh Thanh Hóa xưa và nay,…
Các tác phẩm sách của cụ Trần Văn Thịnh phần lớn xoay quanh vùng đất và con người xứ Thanh; là kết quả của quá trình khảo cứu lâu dài, điền dã thực địa, thu thập tư liệu từ văn bia, gia phả, di tích và kí ức cộng đồng. Đặc biệt, bộ sách Địa chí Thanh Hóa là công trình mang dấu ấn sâu sắc trong sự nghiệp của cụ. Công trình này được thực hiện suốt hơn 20 năm (1995-2020), với sự tham gia của nhiều học giả trong và ngoài tỉnh, trong đó cụ giữ vai trò then chốt từ xây dựng đề cương, kết nối chuyên gia đến tổ chức biên soạn.
Không chỉ dừng ở việc biên khảo, các tác phẩm của cụ Trần Văn Thịnh còn khắc họa từng con người lịch sử cụ thể, giúp lịch sử trở nên sinh động và gần gũi với độc giả, đặc biệt là với thế hệ trẻ. Qua đó, mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong việc giáo dục truyền thống, lịch sử cho thế hệ trẻ hôm nay. Gần đây nhất, cuối năm 2025, cụ Thịnh đã xuất bản cuốn: Những gương mặt tiêu biểu họ Trần quê Thanh Hóa qua các thời kì lịch sử. Đây là một công trình tâm huyết của cụ, tập hợp những câu chuyện, phác họa một bức tranh chân thực và sống động về sự cống hiến của những người con họ Trần xứ Thanh trong dòng chảy lịch sử của dân tộc Việt Nam.
Niềm đam mê khoa học - hành trình không nghỉ và những phần thưởng cao quý
Dù ở cương vị nào, cụ cũng dành hết tâm huyết để truyền bá tri thức, từ giảng dạy học sinh đến viết sách cho xã hội. Niềm đam mê ấy đã đưa ông đến nhiều cuộc gặp gỡ đặc biệt, trong đó có cơ duyên làm việc và trao đổi học thuật với Đại tướng Võ Nguyên Giáp, khi thực hiện cuốn: Võ tướng Thanh Hóa trong lịch sử dân tộc. Chính những cuộc trao đổi ấy đã củng cố cho ông quan điểm: Nghiên cứu lịch sử phải đặt trong tiến trình vận động của thời đại, không áp đặt cách nhìn hiện tại lên quá khứ.
Với những đóng góp bền bỉ, cụ Trần Văn Thịnh đã được các cấp, các ngành ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý: Giải thưởng Sách Việt Nam, Giải thưởng Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, Kỉ niệm chương vì sự nghiệp giáo dục, Kỉ niệm chương vì sự nghiệp khoa học và công nghệ; Huân chương Kháng chiến hạng Nhì; Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng; Nhiều Bằng khen của UBND tỉnh Thanh Hóa; Bằng khen của các Bộ, ban, ngành; Nhiều Bằng khen của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam…
Đặc biệt, năm 2017, cụ Trần Văn Thịnh được Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam tôn vinh là “Trí thức Khoa học và Công nghệ tiêu biểu”, đồng thời là 1 trong 6 trí thức xuất sắc được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen.
