Kì 2: Các tín hiệu cảnh báo
1.Nhìn (quan sát)
Nhìn toàn bộ tránh bỏ sót: Cổ chân, mu chân, hai bên mắt cá chân, phần sau của gót chân, rồi đến các ngón chân, móng chân. Tiếp theo nhìn đến phần dưới bàn chân gồm: Lòng bàn chân, gót chân, các kẽ ngón chân.
Nhìn màu sắc da để xem có bình thường không. Bàn chân bình thường thì màu sắc da đỏ nhạt. Nếu như bàn chân có thiên hướng màu đỏ đậm thì chứng tỏ cơ thể đang có bệnh về nhiệt, nóng trong, bốc hỏa. Nếu như bàn chân trắng nhạt có sắc xanh, thì cơ thể đang bị hàn, lạnh hoặc thiếu máu nuôi dưỡng bàn chân. Nếu như bàn chân có sắc vàng, thì cơ thể có thể bị bệnh về gan, mật; nhưng chỉ có lòng bàn chân vàng thì khả năng do thiếu máu nuôi dưỡng bàn chân. Nếu như bàn chân có màu thiên về tím hoặc đen, thường là do nguyên nhân tuần hoàn máu kém, bị ứ trệ.
Nhìn xem có thấy các tĩnh mạch nổi trên mu bàn chân hay không. Nếu xuất hiện dấu hiệu này, chứng tỏ máu đang bị ứ lại tại các tĩnh mạch, tuần hoàn tĩnh mạch kém.
Nhìn các ngón chân xem có lông chân hay không. Bình thường ở đốt thứ nhất ngón chân có một số sợi lông. Nếu chúng ta không thấy xuất hiện các sợi lông chân này thì có thể lượng máu đi nuôi dưỡng bàn chân bị giảm.
Nhìn xem có vết chai hay không. Nếu vết chai xuất hiện ở đầu ngón chân thường là do chúng ta đi giày bị chật. Nhưng cũng có nhiều nốt chai, sần do một loại virus kí sinh, nếu không được điều trị, vết chai sẽ không mất đi mà tăng kích thước, xâm lấn sang vùng xung quanh và lây lan sang những vùng khác. Nên đi khám bác sĩ chuyên khoa để được lời khuyên tốt nhất về cách điều trị.
 |
| Cách bắt mạch mu chân |
Nhìn xem ngón chân có bị cong vẹo, biến dạng hay không. Một số trường hợp thường xuyên đi giày cao gót chật quá gây ra hiện tượng trên. Ở người trung và cao tuổi, các trường hợp thoái hóa khớp bàn ngón chân hoặc bị viêm khớp dạng thấp đều gây ra hiện tượng biến dạng khớp.
Nhìn xem móng chân có bình thường không. Móng chân bình thường phải có màu hồng, bề mặt móng bóng và hơi cong. Các móng đều xuất hiện hình bán nguyệt màu trắng ngà ở phần gốc móng với kích thước bằng 1/5 chiều dài của móng. Nếu móng chân màu trắng, chứng tỏ các ngón chân bị thiếu máu nuôi dưỡng. Nếu móng chân màu vàng và dầy lên thì có thể móng chân bị nấm. Nếu móng chân có các vạch màu đen chạy dọc (sau khi đã rửa sạch móng chân bằng chanh hoặc xà phòng) thì đây là tín hiệu có thể trong cơ thể tích tụ nhiều độc tố. Nếu bề mặt móng chân không nhẵn có các điểm lỗ rỗ chứng tỏ quá trình “tăng phản” của móng không tốt.
Nhìn xem da chân có bình thường không. Nếu trên da bàn chân xuất hiện những vết đen thì đó có thể là dấu hiệu của ung thư sắc tố da. Nếu trên da xuất hiện những vết loét lâu lành thì có thể đường huyết trong máu tăng cao nguy cơ rất dễ bị đái tháo đường.
Nhìn xem các kẽ của ngón chân có bị viêm nhiễm hay không, nhiều trường hợp hay bị viêm nhiễm ở các kẽ của ngón chân đặc biệt là ngón chân út và áp út mà chúng ta không biết.
Trong trường hợp bạn không cúi xuống được để kiểm tra lòng bàn chân thì bạn dùng một chiếc gương nhỏ để soi và kiểm tra qua gương. Nhìn nghiêng lòng bàn chân thấy có độ cong hay không. Nếu bàn chân mất độ cong thì bạn bị hội chứng bàn chân bẹt. Hội chứng này sẽ được trình bày kĩ ở kì sau.
2. SờKiểm tra nhiệt độ bàn chân xem bàn chân bị nóng hay bị lạnh. Đông y cho rằng âm hư sinh nội nhiệt, dương hư sinh ngoại hàn. Nếu bàn chân lạnh kèm theo khả năng cơ thể chịu lạnh kém, đi tiểu đêm có thể bạn bị chứng dương hư, còn theo y học hiện đại bàn chân lạnh thường do lưu lượng máu luân chuyển đến bàn chân ít. Cấu véo với một lực vừa phải đều khắp cả hai chân để kiểm tra xem cảm giác của các vùng có tốt không. Rất nhiều trường hợp bị giảm, mất cảm giác, tê bì ở chân, nếu có hiện tượng này phải đi khám ngay. Lưu ý: Cũng có thể dùng một chiếc tăm tre châm lên các vùng của bàn chân để thay cho việc cấu véo.
Bắt mạch mu chân. Động mạch mu chân nằm ngay sát vùng mu chân tiếp nối với cổ chân giữa khe của ngón chân cái và ngón chân thứ hai. Khi chúng ta cong đầu ngón chân cái về phía mu chân sẽ thấy một gân cơ chạy dọc từ cổ chân xuống ngón cái lúc đó dùng 3 đầu ngón tay đặt bên cạnh gân cơ đó. Ở người khỏe mạnh khi sờ hai mạch ở hai mu chân thấy đập đều nhau, nếu mạch hai bên đập không đều nhau hoặc mạch đập rất yếu, khó sờ thấy được thì hệ thống mạch máu nuôi dưỡng bàn chân đang có vấn đề phải đi khám bệnh ngay.
Bàn chân là “gốc rễ, là trái tim thứ hai của cơ thể”. Bởi vậy thường xem kiểm tra và theo dõi những dấu hiệu bất thường ở bàn chân là việc hết sức quan trọng.
BS Đỗ Nam Khánh
