Vụ bê tông hóa di tích 300 tuổi ở Hà Nội: Tư duy ngược trong bảo tồn và huy động xã hội hóa

Vụ bê tông hóa di tích đình Lương Xá 300 tuổi ở huyện Ứng Hòa vẫn tiếp tục “nóng” dư luận, vì lần đầu tiên tại Hà Nội có việc trùng tu di tích bằng cách phá bỏ hoàn toàn để xây mới bằng bê tông.

Dù dư luận lên tiếng phản đối song một số người có trách nhiệm ở thôn Lương Xá, xã Liên Bạt vẫn không nhận ra tính chất nghiêm trọng của vụ việc mà tiếp tục bảo vệ quan điểm của mình. Điều này khiến bất cứ ai cũng day dứt bởi quan điểm bảo tồn di tích của chính quyền xã Liên Bạt và thôn Lương Xá với lối tư duy ngược, thậm chí ngược cả trong huy động xã hội hóa để trùng tu di tích.

Sai cả về nhận thức và ý thức

Dù hội đủ các yếu tố để đình Lương Xá được xếp hạng di tích song do những người có trách nhiệm ở chính quyền xã Liên Bạt và huyện Ứng Hòa chưa thực sự quan tâm đến việc xây dựng hồ sơ trình xếp hạng nên ngôi đình 300 năm vẫn chưa có danh.

Thứ duy nhất nó có được là nằm trong danh mục kiểm kê di tích của thành phố Hà Nội, bởi vậy đình Lương Xá vẫn được bảo vệ theo Luật Di sản văn hóa. Việc trùng tu đình phải tuân theo mọi trình tự thủ tục và được sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền là Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội.

Trước hết, phải thừa nhận rằng, khi di tích đã xuống cấp nghiêm trọng, việc trùng tu, tôn tạo là cần thiết, nhưng không có nghĩa trùng tu theo cách phá đi xây lại như di tích đình Lương Xá.

Bởi khi đó, di tích không còn là chính nó, mà là một công trình xây dựng mới phỏng theo kiến trúc di tích; các giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc cũng không còn tồn tại. Một ngôi đình cổ kính bằng gỗ, mái cong bốn góc, ngả màu theo thời gian, từng gắn bó với đời sống tinh thần người dân Lương Xá vĩnh viễn mất đi sau quyết định phá bỏ của những người có trách nhiệm ở thôn Lương Xá và xã Liên Bạt.

Việc bê tông hóa di tích đình Lương Xá không nằm ngoài lý do để ngôi đình vững chắc, khang trang, hiện đại hơn nên họ đã mặc nhiên phá bỏ một cách không thương tiếc ngôi đình cổ. Đó là cái sai về nhận thức của những người có trách nhiệm ở thôn Lương Xá và xã Liên Bạt. Vì thực tế, khi bê tông hóa di tích sẽ gây tác dụng ngược lại rất lớn và chính ở thời điểm này, người dân Lương Xá đang phải gánh chịu.

vu be tong hoa di tich 300 tuoi o ha noi tu duy nguoc trong bao ton va huy dong xa hoi hoa
Dù UBND huyện Ứng Hòa đã đình chỉ thi công nhưng công nhân vẫn tiếp tục làm. Ảnh: Đinh Thuận - TTXVN

Cùng với cái sai về nhận thức, những người có trách nhiệm ở thôn Lương Xá và xã Liên Bạt còn sai cả về ý thức khi thực hiện trùng tu đình làng. Bằng chứng là, chính quyền xã đã chủ động gửi văn bản lên UBND huyện Ứng Hòa xin chủ trương trùng tu di tích. Điều này có nghĩa địa phương này nắm được quy định về thủ tục trùng tu. Tuy nhiên, sau khi có văn bản hướng dẫn của UBND huyện Ứng Hòa phải lập hồ sơ báo cáo kinh tế kỹ thuật và hướng dẫn xác định rõ nguồn vốn gửi về huyện, xã Liên Bạt không phản hồi và tự ý cho phá dỡ đình để xây mới bằng bê tông. Đó là sự bất chấp quy định.

Ông Nguyễn Doãn Văn, Trưởng ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, không phải chính quyền xã và thôn không nắm được quy định nhưng họ vẫn cố tình phá bỏ di tích cũ để xây mới. Hành động phá di sản như vậy cần phải xử lý nghiêm, bởi bất cứ việc gì liên quan đến di sản phải tuân thủ đúng Luật và quy định của thành phố. Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã đề nghị huyện Ứng Hòa làm rõ trách nhiệm cụ thể của những người liên quan để kiểm điểm, xử lý.

Ngược trong huy động xã hội hóa

Sau khi thôn Lương Xá thông qua chủ trương trùng tu lại di tích bằng cách xây mới bằng bê tông, dự toán xây dựng công trình đình Lương Xá đội vốn lên 5 tỷ đồng. Với số tiền lớn như vậy, hoàn toàn không được ngân sách cấp.

Do đó, theo ông trưởng thôn Lương Xá, Ban Khánh tiết là đại diện các đoàn thể trong thôn đã họp với nhân dân thống nhất mỗi khẩu đóng 800 nghìn đồng, kể cả người già, trẻ nhỏ. Dự kiến số tiền huy động này thu được 1,5 tỷ đồng, số còn lại do hai cá nhân khác đóng góp. Đến thời điểm này, số tiền thu được từ người dân trong thôn được hơn 1 tỷ đồng. Tuy nhiên, nhiều người dân cho rằng không biết cuộc họp trên, chỉ thấy thông báo đóng góp xây dựng đình.

vu be tong hoa di tich 300 tuoi o ha noi tu duy nguoc trong bao ton va huy dong xa hoi hoa
Đình Lương Xá bị phá bỏ hoàn toàn, đang xây mới lại bằng bê tông. Ảnh: Đinh Thuận - TTXVN

Vấn đề đặt ra, việc huy động xã hội hóa bằng cách bổ đều theo nhân khẩu, buộc mỗi người nộp 800 nghìn đồng không phù hợp với ý nghĩa của công tác xã hội hóa. Trong khi, điều kiện kinh tế, hoàn cảnh mỗi người khác nhau, thậm chí còn nhiều người thuộc diện hộ có thu nhập thấp. Chính vì vậy mới xảy ra trường hợp, một số gia đình không lo nổi tiền do nhân khẩu đông nên chỉ nộp được một nửa, phần còn lại trả nợ sau. Việc áp thu mỗi người 800 nghìn đồng để trùng tu di tích ở Lương Xá khiến nhiều người liên tưởng tới việc thu sưu, thuế thời phong kiến theo suất đinh.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Huy, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy Giá trị di sản Văn hóa cho rằng, buộc dân đóng góp tiền với một mức chung như vậy là không phù hợp. Theo ông Huy, việc đóng góp cần có sự bàn bạc, thỏa thuận trong dân trên tinh thần tự nguyện vì phụ thuộc vào nền tảng kinh tế từng gia đình.

Cùng chung quan điểm này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia cũng cho biết, xã hội hóa là phải giải thích, thuyết phục, không có nghĩa bổ đầu, áp đặt, bắt buộc. Xã hội hóa là tùy tâm đóng góp nhân lực và trí tuệ, đóng góp tài chính một cách tự nguyện, tùy theo khả năng mỗi người.

vu be tong hoa di tich 300 tuoi o ha noi tu duy nguoc trong bao ton va huy dong xa hoi hoa
Đình Lương Xá vẫn còn nguyên vẹn cách đây 2 năm

Cũng về vấn đề xã hội hóa di tích, các nhà nghiên cứu văn hóa cho biết, ở nhiều nước trên thế giới, các tổ chức, cá nhân thường đóng góp vào quỹ hoạt động văn hóa. Trên cơ sở đó, quỹ này tài trợ cho các nơi theo đúng quy định, quy tắc của quỹ đó, người tài trợ sẽ không can thiệp vào hoạt động của quỹ. Còn ở nước ta, nhà tài trợ thường trực tiếp ủng hộ cho di tích họ muốn tài trợ, vì vậy nhiều ngôi đình, chùa bị chi phối bởi ý đồ nhà tài trợ, thậm chí các hoành phi, câu đối làm theo ý muốn của nhà tài trợ. Vì thế mới xảy ra nhiều di tích bị biến dạng khi trùng tu, tôn tạo từ nguồn xã hội hóa, nhiều hiện vật lạ được đưa vào di tích từ việc cung tiến của các tổ chức, cá nhân.

Từ những vấn đề xảy ra tại di tích đình Lương Xá, cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm sai phạm để không tạo tiền lệ xấu cho việc tự ý phá bỏ, xây mới di tích. Một mặt, trách nhiệm quản lý của các cơ quan chuyên môn cần phải chấn chỉnh lại, bởi vụ việc ở di tích đình Lương Xá chính là tiếng chuông cảnh tỉnh cho công tác quản lý di tích trên địa bàn Hà Nội.

Thethaovanhoa.vn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

bac kan khoi to bat tam giam pho hieu truong to chuc su dung ma tuy

Bắc Kạn: Khởi tố, bắt tạm giam Phó hiệu trưởng tổ chức sử dụng ma túy

Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS xã An Thắng - Dương Xuân Kiểm bị khởi tố, lệnh bắt tạm giam về tội "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy".
benh nhan tai duong tinh o hai duong da 2 lan am tinh voi sars cov 2

Bệnh nhân tái dương tính ở Hải Dương đã 2 lần âm tính với SARS-CoV-2

Bệnh nhân 972 đã 2 lần xét nghiệm liên tiếp cho kết quả âm tính với SARS-CoV-2 sau khi được xác định tái dương tính vào ngày 19/9.
da nang xay dung de an bao ton sinh hoc ba na nui chua son tra

Đà Nẵng xây dựng đề án bảo tồn sinh học Bà Nà – Núi Chúa, Sơn Trà

UBND TP. Đà Nẵng cho biết vừa có quyết định phê duyệt đề án bảo tồn đa dạng sinh học thành phố đến năm 2025, tầm nhìn 2045. Trong đề án, Đà Nẵng tập trung bảo bảo vệ đa dạng sinh học các khu vực Bà Nà - Núi Chúa, Sơn Trà...
ha tinh khoi to bat tam giam nguyen dai uy quan doi lua dao chiem doat hon 2 ty dong

Hà Tĩnh: Khởi tố, bắt tạm giam nguyên Đại úy Quân đội lừa đảo chiếm đoạt hơn 2 tỷ đồng

Sáng 30/9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Hà Tĩnh vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Phạm Văn Dũng (nguyên Đại úy Quân đội) với tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.    
chinh thuc khoi cong 3 du an cao toc bac nam

Chính thức khởi công 3 dự án cao tốc Bắc - Nam

Ba dự án cao tốc Bắc Nam gồm đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45, Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây chính thức đồng loạt khởi công hôm nay (30/9).

Tin khác

Chủ nhà Việt Nam sẽ bổ sung 4 môn thể thao tại SEA Games 31

chu nha viet nam se bo sung 4 mon the thao tai sea games 31
Bên cạnh 36 môn thể thao đã được phê duyệt, chủ nhà Việt Nam sẽ xem xét bổ sung thêm 4 môn thi đấu tại SEA Games 31 dựa theo đề xuất của các nước thành viên.

Khánh Hoà tiếp tục kỷ luật nhiều cựu giám đốc, phó giám đốc sở

khanh hoa tiep tuc ky luat nhieu cuu giam doc pho giam doc so
Uỷ ban Kiểm tra Tỉnh uỷ Khánh Hoà vừa kỷ luật nguyên Giám đốc, Phó giám đốc Sở TN&MT tỉnh, nguyên Phó giám đốc và một Phó giám đốc Sở Tài chính tỉnh này.

Đồng Nai: Ngăn kịp thời 2 băng nhóm gần 60 người 'hỗn chiến' tranh giành đất

dong nai ngan kip thoi 2 bang nhom gan 60 nguoi hon chien tranh gianh dat
Hai băng nhóm khoảng 60 người mang theo hung khí chuẩn bị "hỗn chiến" để tranh giành đất thì bị lực lượng công an phát hiện, vây bắt.

Tham ô 200 tỷ đồng, một kế toán trưởng ở Đồng Tháp bị bắt

tham o 200 ty dong mot ke toan truong o dong thap bi bat
Lợi dụng chức vụ làm kế toán trưởng của một công ty có trụ sở tại cụm Công nghiệp Thanh Bình, Thành đã tham ô số tiền khoảng 200 tỷ đồng.

Hà Nội: Tàu hoả va chạm với xe chở học sinh

ha noi tau hoa va cham voi xe cho hoc sinh
16h ngày 29-9, tàu hỏa chở hàng qua nút giao Tây Mỗ với đường sắt quận Nam Từ Liêm đã va chạm với một xe đưa đón học sinh.

Hà Nội: Nghiên cứu xây dựng sân bay thứ 2 cho Vùng thủ đô tại huyện Ứng Hòa

ha noi nghien cuu xay dung san bay thu 2 cho vung thu do tai huyen ung hoa
  Trong Quy hoạch xây dựng Vùng Thủ đô Hà Nội đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, dự kiến sân bay thứ hai (sân bay quốc tế Nam Hà Nội) đặt tại khu vực huyện Ứng Hòa (Hà Nội).
Xem thêm
42 thi sinh thay doi nguyen vong diem chuan dai hoc du kien tang

42% thí sinh thay đổi nguyện vọng, điểm chuẩn đại học dự kiến tăng

Kết thúc đợt điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2020, có trên 42% thí sinh thay đổi nguyện vọng ban đầu, tập trung chủ yếu vào các ...
nu sinh lop 10 o ben tre bi nhom ban danh hoi dong xe rach ao dai

Nữ sinh lớp 10 ở Bến Tre bị nhóm bạn đánh hội đồng, xé rách áo dài

Nữ sinh lớp 10 bị bạn học cùng trường giật tóc, tát vào mặt, thậm chí còn bị một học sinh cầm ghế tấn công. Bị bạn đánh hội đồng, ...
cho hoc sinh dung dien thoai trong lop giai phap nao loi ca doi duong

Cho học sinh dùng điện thoại trong lớp: Giải pháp nào "lợi cả đôi đường"?

Nhiều thầy cô giáo cho rằng quy định cho học sinh dùng điện thoại trong lớp của Bộ GD&ĐT cần được hiểu đúng. Mặt khác Bộ GD&ĐT cũng cần quy ...
gap nghe nhan duy nhat lam khuon banh trung thu go o ha thanh

Gặp nghệ nhân duy nhất làm khuôn bánh Trung thu gỗ ở Hà thành

Ngày nay, khi xã hội phát triển, bánh Trung thu được người ta làm bằng khuôn nhựa, với đa dạng về mẫu mã rất được ưa chuộng. Thế nhưng, ở ...
dak lak thi dua yeu nuoc tu phong trao den thuc tien

Đắk Lắk: Thi đua yêu nước từ phong trào đến thực tiễn.

5 năm qua, kinh tế - xã hội Đắk Lắk tăng trưởng 8,75%/năm; thu nhập bình quân đầu người ước đạt 54,5 triệu đồng/người/năm, tăng gấp 1,67 lần so với ...
khat nuoc sach giua long thu do

Khát nước sạch giữa lòng thủ đô

Nhiều năm nay hàng trăm nghìn hộ dân phía Nam Hà Nội phải sống trong cảnh thiếu nước sạch trầm trọng. Họ khoan giếng, mua máy lọc nước, xin nước ...
Phiên bản di động