Tranh dân gian làng Đông Hồ

Tranh làng Hồ in trên loại giấy dó là loại giấy dân tộc chế tạo bằng tre, nứa. Loại giấy này có đặc tính bền, dai, ăn màu, nhất là các loại màu được chế tạo bằng nguyên liệu thực vật.
Nhân dân vùng Kinh Bắc cũ vẫn còn truyền tụng câu ca dao:

Hỡi cô thắt dải lưng xanh

Có về làng Mái với anh thì về

Làng anh có lịch có lề

Có ao tắm mát có nghề làm tranh

Làng Mái là tên của làng Đông Mai, cái tên trước đây của làng Đông Hồ, gọi nôm là làng Hồ. Làng Đông Hồ là quê hương của tranh dân gian Việt Nam, một nghệ thuật thuần túy dân tộc, xuất phát từ điều kiện sinh hoạt xã hội nông nghiệp của Nhân dân ta và tâm hồn phong phú, phóng khoáng, chân thực của những nghệ nhân dân gian.

Hai bà Trưng
Hai bà Trưng

Tranh làng Hồ in trên loại giấy dó là loại giấy dân tộc chế tạo bằng tre, nứa. Loại giấy này có đặc tính bền, dai, ăn màu, nhất là các loại màu được chế tạo bằng nguyên liệu thực vật. Những tờ giấy dó được quét lên trên bằng loại điệp, là chất bột màu của vỏ sò, hến biển, đã được đốt thành than tán nhỏ. Mặt giấy dó lúc đó đã trở thành trắng mịn, một màu trắng khá độc đáo, đẹp và thanh nhã.

Những màu sắc dùng để in tranh cũng hoàn toàn dân tộc. Nghệ nhân dùng những chất liệu thiên nhiên có sẵn; than rơm cho màu đen, càng để lâu càng đậm và lại xốp; màu xanh rỉ đồng; màu vàng của dành dành, hoa hòe; màu lam của lá chàm. Tất cả những màu sắc nguyên chất này được dùng để vẽ trong một bức tranh, đã tạo nên màu rực rỡ vừa hài hòa vừa tương phản, khiến bức tranh trở nên đẹp, gợi cảm…

Nghệ nhân làng Hồ đã dùng chất liệu gỗ để khắc tranh, thường là dùng gỗ thị, loại gỗ vừa nhuyễn vừa bền lại dễ khắc, không bị mọt. Có khi nghệ nhân dùng gỗ vàng tâm để làm bản khắc.

Tranh dân gian làng Đông Hồ
Đám cưới chuột

Nội dung của tranh Đông Hồ rất phong phú và phản ánh được nhiều vẻ của đời sống, đồng thời biểu hiện tính trữ tình, tính anh hùng của Nhân dân trong nhận thức với Tổ quốc, với xóm làng, với gia đình, bạn bè, tình yêu... Ta có thể xếp loại như sau:

Tranh thờ: Loại tranh tôn giáo dùng để thờ cúng ở các chùa, miếu, nhà riêng. Nghệ nhân đã lấy các điển tích trong đạo Phật, đạo Lão mà vẽ qua sự tưởng tượng của mình. Đó là những bức tranh Thập điện, Phật Bà Quan Âm, Phật nhập Niết Bàn, Hắc hổ, Ngũ hổ thần tướng, ông Hoàng cầm quân, Bà Chúa thượng ngàn v.v... Tuy chủ đề tôn giáo, nhưng nghệ nhân đã thể hiện những nhân vật gần gũi với cuộc sống quanh mình.

Tranh sinh hoạt xã hội: Phản ánh những ước mơ của con người hoặc những điều kiện sinh hoạt xã hội như tranh gà, lợn nói lên sự giàu có sung túc; tranh tiến tài tiến lộc, bầu bí, hái đào nói lên sự thịnh vượng. Có những tranh ca ngợi lao động như cày bừa, tát nước, làm mùa, chăn trâu v.v... Những tranh diễn tả niềm vui trong sinh hoạt như: Đánh vật, đánh cờ, đánh đàn. Có những tranh đả kích như: Tranh đánh ghen, thầy đồ cóc, đám cưới chuột...

Tranh diễn ra cảnh vật: Gồm các loại tranh cỡ nhỏ và các loại cỡ lớn treo chiếc một như cá trông trăng, chim công, tranh tứ bình (bốn chiếc) vẽ cảnh bốn mùa và tranh tố nữ vẽ bốn cô gái, bên trên có đề thơ và tranh hứng dừa.

Tranh nội dung là truyện cổ tích: Lấy chủ đề trong các truyện cổ tích dân gian và các truyện như: Thạch Sanh, Kim Vân Kiều, Bích Câu Kì Ngộ, Nhị độ mai, Bát tiên quá hải, v.v...

Tranh có chủ đề lấy trong lịch sử dân tộc ta: Loại tranh này xuất hiện sớm hơn những loại tranh khác và thường vẽ những anh hùng có công chống xâm lược như: Đinh Tiên Hoàng, Hai Bà Trưng, Phù Đổng Thiên Vương, Trần Hưng Đạo, v.v...

Trong mỗi bức tranh thường có đề thơ viết bằng chữ nôm và viết bằng chữ quốc ngữ; những câu thơ này thường là do nghệ nhân sáng tác ra, nhìn tranh mà tức cảnh hoặc là lấy những câu phong dao, ca dao đã có sẵn để minh họa cho tranh. Lời của những bài thơ này mộc mạc, chân thực, trữ tình và phong phú về hình tượng nghệ thuật, đạt tới mức độ truyền cảm:

Cuộc sống đồng quê:

… Mẹ với chị Hai đang cấy dở

Cha cùng chú Sửa mới bừa xong

Heo, gà, vịt, ngỗng kêu vòi bữa

Cuộc sống êm trôi chẳng bận lòng.

Chơi xuân:

Hội xuân nô nức khắp xa gần

Màu thắm hoa chen sắc áo quần

Yếm thắm em khoe tô xứ Lạng

Quần thoa chị diện lụa làng Vân.

Hai Bà Trưng

Mê Linh tiếng trống hùng vang dội

Lãng Bạc bóng cờ nghĩa chói ngời

Quét sạch quân thù ghi sử mới

Rạng danh trang liệt nữ đương thời.

Ham học

Chí lớn dày công đời đắc dụng

Ngàn sau sáng mãi tấm gương soi.

Và còn nhiều loại tranh khác không đề thơ nhưng căn cứ vào nội dung mỗi bức tranh là ta có thể liên hệ ngay đến những câu ca dao, phong dao, tục ngữ phong phú trong kho tàng văn học dân gian giàu có, tươi đẹp của Nhân dân ta.

Qua tranh dân gian làng Đông Hồ, có thể suy nghĩ: Nhân dân ta vốn có truyền thống văn hiến và anh hùng từ lâu đời. Văn hiến vì đã có nền nghệ thuật, văn học cổ truyền và rực rỡ, anh hùng vì trải qua mấy nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, Nhân dân ta đã lập bao chiến công rực rỡ, đánh bại bao cuộc xâm lược.

Những cảnh sinh hoạt vui tươi, những ước mơ hạnh phúc của con người đã thể hiện ở trong các tranh gà, lợn, hứng dừa, cấy lúa, rực rỡ màu sắc của thiên nhiên và tình cảm con người.

Những anh hùng dân tộc có chiến công vẻ vang chống xâm lược như: Phù Đổng Thiên Vương, Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, v.v.... Chứng tỏ những người vì dân, vì nước bao giờ Nhân dân cũng tôn thờ, nhớ ơn mãi mãi.

Nhà văn Chi Phan

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

‘Sơ sểnh’ của các nhà mạng ‘giúp’ 14 đối tượng kiếm chác hàng tỷ đồng

‘Sơ sểnh’ của các nhà mạng ‘giúp’ 14 đối tượng kiếm chác hàng tỷ đồng

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Yên Bái vừa kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ đến Viện KSND tỉnh đề nghị truy tố 14 bị can sử dụng thủ đoạn phạm tội tinh vi để chiếm đoạt tài sản.
Phuc Khang Corp triển khai “Rau sạch yêu thương – Kiên cường chống dịch” tới cư dân

Phuc Khang Corp triển khai “Rau sạch yêu thương – Kiên cường chống dịch” tới cư dân

Trước sự đón nhận và trân trọng của quý cư dân các dự án và toàn thể cán bộ nhân viên (CBNV) công ty dành cho chương trình “Rau sạch yêu thương – kiên cường chống dịch”, Ban Lãnh đạo Phuc Khang Corp đã triển khai thành công đợt 2 với 20 tấn rau, củ, quả dinh dưỡng được trao tặng miễn phí đến quý cư dân và CBNV.
Quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh: Tổ chức đưa người dân đang sinh sống làm và việc trên địa bàn quận về quê theo nguyện vọng

Quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh: Tổ chức đưa người dân đang sinh sống làm và việc trên địa bàn quận về quê theo nguyện vọng

Ngày 30/7, UBND quận Bình Tân phối hợp với UBND tỉnh Bến Tre tổ chức buổi lễ đưa người dân đang làm việc và sinh sống trên địa bàn quận Bình Tân về tỉnh Bến Tre theo nguyện vọng. Dự lễ có đại điện lãnh đạo UBND tỉnh Bến Tre; ông Lê Văn Thinh, Bí thư Quận ủy quận Bình Tân.
Đồng Tháp: Những “tấm vé yêu thương” hỗ trợ bà con bị ảnh hưởng dịch bệnh

Đồng Tháp: Những “tấm vé yêu thương” hỗ trợ bà con bị ảnh hưởng dịch bệnh

Nhằm tiếp sức cùng cộng đồng với tinh thần tương thân tương ái, Câu lạc bộ Văn hoá Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh đồng hành cùng Hội Nữ doanh nhân tỉnh Đồng Tháp. Công ty Vàng bạc đá quý Phú Nhuận PNJ phối hợp với Sở Công Thương, UBND huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp thực hiện chương trình “Siêu Thị 0 đồng” trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Thời gian dự kiến thực hiện từ ngày 9 -11/8/2021, tại khu vực Trường Trung học Cơ sở Long Hưng B - tỉnh lộ ĐT 852, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp.
Kiều bào trao tặng 30.000 khẩu trang N95 cho các đơn vị tuyến đầu phòng chống dịch Covid-19

Kiều bào trao tặng 30.000 khẩu trang N95 cho các đơn vị tuyến đầu phòng chống dịch Covid-19

Ngày 30/7/2021, Quỹ Thiện nguyện Steve Bùi và Những người bạn của ông Steve Bùi, người Việt Nam ở Nhật Bản đã trao tặng 30.000 khẩu trang y tế N95 cho các đơn vị trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh, chung tay đẩy lùi dịch bệnh, sớm đưa Thành phố trở về trạng thái bình thường mới. Hoạt động này nhằm hưởng ứng “Thư kêu gọi kiều bào và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài” của Chủ nhiệm Ủy ban về Người Việt Nam ở nước ngoài TP.Hồ Chí Minh.

Tin khác

Khởi tố Giám đốc và kế toán trưởng liên quan đến vụ án Bệnh viện Tim Hà Nội

Khởi tố Giám đốc và kế toán trưởng liên quan đến vụ án Bệnh viện Tim Hà Nội
Ngày 29-7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ra Quyết định khởi tố bị can đối với Giám đốc và kế toán trưởng Công ty Cổ phần Thiết bị y tế Hoàng Nga, liên quan đến vụ án xảy ra tại Bệnh viện Tim Hà Nội.

TP Châu Đốc, tỉnh An Giang: Phát huy sức mạnh tổng hợp thực hiện “mục tiêu kép”

TP Châu Đốc, tỉnh An Giang: Phát huy sức mạnh tổng hợp thực hiện “mục tiêu kép”
Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh An Giang,TP Châu Đốc tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủđến hết ngày 10/8/2021. Đây là yêu cầu cần thiết, nhưng cũng đặt ra những thử thách cho địa phương trong thực hiện “mục tiêu kép”

Tháo gỡ khó khăn cho người lao động, góp phần chăm sóc tốt NCT

Tháo gỡ khó khăn cho người lao động, góp phần chăm sóc tốt NCT
Nền kinh tế nước ta đang chịu tác động nghiêm trọng bởi dịch Covid-19. Vì thế, cần có các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp (DN) và người lao động (NLD) vượt qua khó khăn, góp phần chăm sóc NCT,… đang được đặt ra hết sức cấp bách.

Hội CTĐ TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Tiếp nhận và phân phối lương thực, thực phẩm từ các cơ sở tôn giáo

Hội CTĐ TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Tiếp nhận và phân phối lương thực, thực phẩm từ các cơ sở tôn giáo
Sáng 29/7/2021, đại đức Thích Hạnh Thái, Trụ trì tịnh thất Tâm Đức trao tặng cho thường trực Hội Chữ thập đỏ thành phố Thủ Đức 200 thùng mì, 500 kg gạo, đồng thời, Ni Sư Thích Nữ Diệu Đàm, Trưởng ban từ thiện tỉnh Thừa Thiên Huế ủng hộ 300 hộp thực phẩm.

Tiền Giang: Tạm dừng hoạt động sản xuất theo phương án“3 tại chỗ”

Tiền Giang: Tạm dừng hoạt động sản xuất theo phương án“3 tại chỗ”
Ngày 29/7, Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang ban hành Công văn 4093 về việc tạm dừng hoạt động đối với các doanh nghiệp trong khu, cụm công nghiệp đang hoạt động theo phương án “3 tại chỗ” kể từ ngày 5/8 cho đến khi nào có thông báo mới.

Gần 200 người khuyết tật và yếu thế được tiêm vắc xin Covid-19

Gần 200 người khuyết tật và yếu thế được tiêm vắc xin Covid-19
Sáng 29/7/2021 tại Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư triển khai tiêm vắc xin phòng Covid-19 cho gần 150 người đủ điều kiện tiêm chủng thuộc 08 nhóm khuyết tật và yếu thế mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư bảo trợ trong nhiều năm qua
Xem thêm
‘Sơ sểnh’ của các nhà mạng ‘giúp’ 14 đối tượng kiếm chác hàng tỷ đồng

‘Sơ sểnh’ của các nhà mạng ‘giúp’ 14 đối tượng kiếm chác hàng tỷ đồng

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Yên Bái vừa kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ đến Viện KSND tỉnh đề nghị truy tố 14 bị can sử dụng thủ ...
Phuc Khang Corp triển khai “Rau sạch yêu thương – Kiên cường chống dịch” tới cư dân

Phuc Khang Corp triển khai “Rau sạch yêu thương – Kiên cường chống dịch” tới cư dân

Trước sự đón nhận và trân trọng của Quý cư dân các dự án và toàn thể Cán bộ nhân viên (CBNV) công ty dành cho chương trình “Rau sạch ...
Quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh: Tổ chức đưa người dân đang sinh sống làm và việc trên địa bàn quận về quê theo nguyện vọng

Quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh: Tổ chức đưa người dân đang sinh sống làm và việc trên địa bàn quận về quê theo nguyện vọng

Ngày 30/7, UBND quận Bình Tân phối hợp với UBND tỉnh Bến Tre tổ chức buổi lễ đưa người dân đang làm việc và sinh sống trên địa bàn quận ...
Các trường đại học lần lượt công bố điểm xét tuyển năm 2021

Các trường đại học lần lượt công bố điểm xét tuyển năm 2021

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi tốt nghiệp THPT 2021, nhiều trường đại học đồng loạt công bố mức điểm sàn xét tuyển liên quan đến điểm thi. ...
TP.Hồ Chí Minh: Thí sinh có nguyện vọng xét đặc cách tốt nghiệp THPT 2021 nộp đơn trước 30/7

TP.Hồ Chí Minh: Thí sinh có nguyện vọng xét đặc cách tốt nghiệp THPT 2021 nộp đơn trước 30/7

Ngày 28/7, Sở GD&ĐT TP.Hồ Chí Minh có văn bản hướng dẫn về việc phúc khảo bài thi đợt 1 và đăng ký thi hoặc xét đặc cách công nhận ...
Hà Nội quyết định không tổ chức thi tốt nghiệp THPT đợt 2

Hà Nội quyết định không tổ chức thi tốt nghiệp THPT đợt 2

Thí sinh điền đầy đủ thông tin trong mẫu đơn xin xét đặc cách, gửi file ảnh đơn theo email của đơn vị nơi thí sinh đăng ký dự thi ...
Người cao tuổi không ngoài cuộc (Tiếp theo và hết)

Người cao tuổi không ngoài cuộc (Tiếp theo và hết)

Trung ương Hội tổ chức quyên góp từ cán bộ, viên chức NCT cơ quan để có 22,71 triệu đồng ủng hộ Quỹ Phòng chống dịch
Những ngày giãn cách phòng, chống dịch…

Những ngày giãn cách phòng, chống dịch…

Tin thành phố có người nhiễm Covid-19 ở phường Tân An được lan truyền trong đêm 24/7. Sáng 25/7 và những ngày tiếp theo, Hội An lại bình lặng ...
Người cao tuổi không ngoài cuộc

Người cao tuổi không ngoài cuộc

Bài 1: Chỉ đạo đồng bộ từ Trung ương…
Phiên bản di động