Sự nghiệp chuyển đổi số cần phải bảo đảm tiến hành cùng một lúc nhiều nhiệm vụ: Xây dựng kinh tế số, xã hội số, chính phủ số, tài nguyên số, công dân số,… Trong đó, công dân số có vai trò động lực và mục tiêu chuyển đổi số. Một doanh nghiệp công nghệ tạo ra nền tảng số, sản phẩm số. Nền tảng, sản phẩm ấy phải có được một lượng lớn người dùng thì kinh doanh mới thành công. Khi cộng đồng xã hội phần lớn người biết sử dụng điện thoại thông minh để thực hiện các nhu cầu cuộc sống thì động lực chuyển đổi số trở nên mạnh mẽ hơn rất nhiều.
Trong bối cảnh kỉ nguyên số bùng nổ, chuyển đổi số đã trở thành xu thế tất yếu, len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống xã hội. Tuy nhiên, khi nhắc đến chuyển đổi số, không ít người vẫn nghĩ đây là sân chơi dành riêng cho giới trẻ. Thực tế cho thấy, NCT hoàn toàn có thể và đang tích cực tham gia vào quá trình này, thậm chí còn là đối tượng hưởng lợi không nhỏ từ những tiến bộ công nghệ.
Việc trang bị kĩ năng số cho NCT không chỉ là vấn đề thích nghi mà còn là chìa khóa để nâng cao chất lượng cuộc sống của họ.
Lợi ích của NCT trong chuyển đổi số là gì?
- Tiếp cận thông tin và dịch vụ đa dạng: Internet là kho tàng kiến thức khổng lồ. NCT có thể tìm kiếm thông tin về sức khỏe, dinh dưỡng, các khóa học trực tuyến, hoặc đơn giản là theo dõi tin tức, giải trí. Bên cạnh đó, các dịch vụ công trực tuyến, mua sắm online, hay đặt lịch khám bệnh qua app giúp họ tiết kiệm thời gian, công sức và không cần di chuyển nhiều.
- Kết nối cộng đồng, giảm cô đơn: Các ứng dụng mạng xã hội, gọi video giúp NCT dễ dàng trò chuyện với con cháu, bạn bè, tham gia vào các nhóm cộng đồng trực tuyến. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cuộc sống hiện đại khi nhiều gia đình không sống chung, giúp họ cảm thấy bớt cô đơn và hòa nhập hơn.
- Nâng cao sức khỏe và tinh thần: Nhiều ứng dụng sức khỏe giúp NCT theo dõi các chỉ số cơ thể, nhắc nhở uống thuốc, tập luyện. Các trò chơi trí tuệ trực tuyến cũng là cách hiệu quả để duy trì sự minh mẫn, tăng cường khả năng phản xạ.
- Đảm bảo an toàn và tự chủ: Các thiết bị công nghệ như điện thoại thông minh có tính năng định vị, gọi khẩn cấp có thể giúp ích rất nhiều trong trường hợp NCT gặp sự cố. Việc thanh toán không dùng tiền mặt cũng giảm thiểu rủi ro mất mát khi mang theo tiền mặt.
- Quản lí tài sản số: Trong tương lai gần, NCT có thể đầu tư, nhận quà tặng hoặc tham gia giao dịch tiền mã hóa, mua bán trong các đồng coin, tài sản số NFT… Nếu biết kĩ năng thì không chỉ bảo vệ quyền sở hữu của mình mà còn tránh được nguy cơ tiêu cực, con cháu mất đoàn kết.
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, việc tiếp cận công nghệ số của NCT còn đối mặt với không ít rào cản.
Một số rào cản trong chuyển đổi số đối với NCT:
- Rào cản tâm lí: Lo ngại về sự phức tạp của công nghệ, sợ bị lừa đảo trực tuyến, hoặc đơn giản là cảm giác "không thuộc về" thế giới số.
- Hạn chế về kĩ năng: Thiếu kiến thức cơ bản về sử dụng điện thoại thông minh, máy tính, hay truy cập internet.
- Khó khăn về thể chất: Thị lực kém, thính lực suy giảm, hay khó khăn trong việc thao tác với các thiết bị cảm ứng.
Một số biện pháp loại bỏ rào cản và tạo phong trào NCT tham gia chuyển đổi số:
- Hỗ trợ từ doanh nghiệp và các tổ chức xã hội: Hội NCT kết nối với các tổ chức, doanh nghiệp, tổ chức các lớp tập huấn kĩ năng số miễn phí, dễ hiểu, phù hợp với đặc điểm của người cao tuổi. Phát triển các ứng dụng, phần mềm với giao diện thân thiện, font chữ lớn, giọng nói hướng dẫn rõ ràng. Cần có những chính sách ưu đãi về giá cước internet, điện thoại cho NCT.
- Gia đình là môi trường quan trọng: Con cháu nên dành thời gian kiên nhẫn hướng dẫn ông bà, cha mẹ sử dụng các thiết bị công nghệ từ những thao tác cơ bản nhất. Bắt đầu với những ứng dụng đơn giản, thiết thực như gọi điện video, xem tin tức, hoặc nghe nhạc.
- Xây dựng cộng đồng hỗ trợ: Khuyến khích NCT thành lập các câu lạc bộ, nhóm hỗ trợ nhau trong việc học hỏi và ứng dụng công nghệ.
- Truyền thông nâng cao nhận thức: Tăng cường các chiến dịch truyền thông về lợi ích của chuyển đổi số đối với NCT, chia sẻ những câu chuyện thành công để khuyến khích và tạo động lực cho họ.
Chuyển đổi số không loại trừ ai, và NCT hoàn toàn có thể trở thành những công dân số năng động, tận hưởng trọn vẹn những tiện ích mà công nghệ mang lại. Việc trang bị kiến thức và kĩ năng số cho NCT không chỉ giúp họ nâng cao chất lượng cuộc sống, mà còn là minh chứng cho một xã hội văn minh, biết quan tâm đến mọi thế hệ.
