Sa sút trí tuệ - Nỗi khổ của người cao tuổi

Bệnh Alzheimer là nguyên nhân phổ biến nhất của sa sút trí tuệ ở các nước phương Tây. Ngược lại, ở các nước châu Á, nguyên nhân gây sa sút trí tuệ chủ yếu lại do bệnh mạch máu não bao gồm sa sút trí tuệ đa nhồi máu và sa sút trí tuệ chất trắng lan tỏa (còn gọi là bệnh não xơ cứng động mạch dưới vỏ). Người bệnh mắc chứng sa sút trí tuệ đòi hỏi các thành viên trong gia đình phải chịu đựng nặng nề về mặt tình cảm, kể cả người chăm sóc cho bệnh nhân.

Sa sút trí tuệ do bệnh Alzheimer

Alzheimer được cho là một dạng sa sút trí tuệ tiền lão suy không hay gặp. Tuy nhiên, về sau người ta thấy rằng bệnh Alzheimer có thể xảy ra ở bất cứ lứa tuổi nào ở người lớn và là nguyên nhân phổ biến nhất gây sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi.

Về mặt lâm sàng, bệnh Alzheimer thường biểu hiện lúc đầu chỉ là hơi mất trí nhớ, tiếp theo sau là sa sút trí tuệ tiến triển chậm với một tiến trình nhiều năm. Về mặt bệnh lí thì có tình trạng teo vỏ não lan tỏa kèm theo giãn rộng não thất thứ phát. Việc nhận diện được gần đây với 4 mẫu gene mẫn cảm khác nhau đối với bệnh Alzheimer đã tạo một nền móng giúp các nhà khoa học nhanh chóng hiểu biết được cơ sở sinh học của căn bệnh này.

Trong giai đoạn đầu của bệnh thì việc mất trí nhớ có thể không được nhận ra hoặc có thể chỉ cho là cái tính hay quên vô hại. Dần dần, những vấn đề về nhận thức bắt đầu gây cản trở những hoạt động thường nhật. Ngôn ngữ có thể bị ảnh hưởng, nhất là việc hiểu ra và gọi tên các đối tượng cũng như các sự vật. Những khó khăn trong tìm từ ngữ và việc nói lòng vòng cũng hay gặp.

Trong giai đoạn sau của bệnh, một số bệnh nhân vẫn đi lại được nhưng đi lang thang không mục đích và có thể mất hoàn toàn khả năng phán đoán, nhận thức. Kiểu thức, ngủ chập chờn có thể gây khó chịu và việc đi lang thang trong đêm tối có thể gây rất nhiều phiền hà cho những người thân trong gia đình. Bệnh nhân có thể cần được giúp đỡ trong những việc đơn giản nhất như cho ăn uống, mặc quần áo, đi vệ sinh... Bệnh nhân thường bị tử vong do suy dinh dưỡng, bội nhiễm hay do bệnh tim mạch. Tiến trình của bệnh thường kéo dài từ 8-10 năm.

sa sut tri tue noi kho cua nguoi cao tuoi

Trong giai đoạn đầu của bệnh, cần loại trừ với những căn bệnh khác gây sa sút trí tuệ có thể điều trị được như bệnh tuyến giáp, bệnh thiếu hụt vitamin, u não, nhiễm độc chất ma túy hoặc dược liệu, nhiễm khuẩn mạn tính và trầm cảm nặng (sa sút trí tuệ giả).

Điều trị khó khăn

Việc điều trị bệnh Alzheimer còn gặp nhiều khó khăn vì không có một liệu pháp nào đặc hiệu. Xây dựng quan hệ tốt với bệnh nhân, các thành viên trong gia đình và những người chăm sóc là rất cần thiết. Tacrin (Tetrahydroaminoacridin) là thuốc duy nhất được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Thuốc của Hoa Kỳ chấp nhận cho điều trị bệnh Alzheimer. Tuy nhiên, thuốc này không có tác dụng trong giai đoạn cuối của bệnh, lại đắt tiền và độc hại cho gan, cần phải kiểm tra chức năng gan thường xuyên. Nhiều thuốc khác như estrogen, các thuốc kháng viêm, các chất kháng cholinesterase hiện đang được nghiên cứu. Người bệnh thường có các triệu chứng trầm cảm từ nhẹ đến vừa trong giai đoạn đầu của bệnh và có thể đáp ứng với các thuốc chống trầm cảm. Trong giai đoạn đầu của bệnh Alzheimer thì các biện pháp hỗ trợ cho trí nhớ như sổ tay, máy nhắc công việc hằng ngày là rất hữu ích. Giao lưu trò chuyện và duy trì tâm trạng bình thản là rất cần thiết.

Sa sút trí tuệ do bệnh mạch máu não

Sa sút trí tuệ liên kết tới bệnh mạch máu não có thể phân chia thành 2 loại chính: sa sút trí tuệ đa nhồi máu và sa sút trí tuệ chất trắng lan tỏa còn gọi là bệnh não xơ cứng động mạch dưới vỏ. Những người đã từng bị nhiều cơn đột qụy có thể phát triển những thiếu hụt mạn tính về nhận thức và thường được gọi là sa sút trí tuệ đa nhồi máu. Những đột qụy có thể lớn, có thể nhỏ và thường gây tổn thương nhiều vùng não khác nhau. Việc xuất hiện sa sút trí tuệ dường như một phần phụ thuộc vào tổng thể tích vỏ não bị hư hại, nhưng cũng phổ biến hơn ở những người bị thương tổn bán cầu não bên trái, độc lập với bất kì rối loạn nào khác về ngôn ngữ. Bệnh nhân sa sút trí tuệ đa nhồi máu thường có tiền sử bị bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh động mạch vành hoặc những biểu hiện khác của vữa xơ động mạch lan tỏa. Khám thực thể thường thấy những thiếu hụt thần kinh cục bộ như liệt nhẹ nửa người, phản xạ babinski dương tính, khuyết thị trường... Nghiên cứu hình ảnh thần kinh cho thấy rõ ràng có nhiều vùng nhồi máu.

Một số người sa sút trí tuệ được phát hiện bằng chụp cộng hưởng từ (MRI) có những bất thường 2 bên của chất trắng dưới vỏ gọi là bệnh chất trắng lan tỏa. Thể sa sút trí tuệ này có thể khởi phát âm thầm và tiến triển chậm. Những triệu chứng ban đầu là hơi bị lẫn lộn, vô cảm, thay đổi tính cách và thiếu hụt trí nhớ. Sau đó, người bệnh bắt đầu có khó khăn trong phán đoán và định hướng rồi là sự lệ thuộc vào người khác trong những hoạt động thường nhật. Những bệnh nhân này thường có tiền sử tăng huyết áp, nhưng bất kì bệnh nào làm hẹp các mạch não nhỏ cũng có thể là yếu tố nguy cơ quan trọng.

Điều trị sa sút trí tuệ do mạch máu cần phải tập trung vào những nguyên nhân nền như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch và đái tháo đường. Việc phục hồi chức năng nhận thức đã mất hầu như là không thể.

Quý Nhân (Theo TS Nguyễn Quang)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

covid 19 do i tu o ng co nguy co cao die n bie n ta ng na ng se ta p trung va o nho m ngu o i cao tuo i trong thoi gian toi

Covid -19: Đối tượng có nguy cơ cao diễn biến tăng nặng sẽ tập trung vào nhóm người cao tuổi trong thời gian tới

"Nếu người cao tuổi bị bệnh, COVID-19 sẽ làm cho các bệnh mãn tính đó thúc đẩy chuyển thành giai đoạn cấp hoặc đợt cấp, do đó bệnh nhân rất dễ tử vong".
tu xoa bop phong chong roi loan lipid mau

Tự xoa bóp phòng chống rối loạn lipid máu

Trong mươi năm gần đây, cùng với đà phát triển của nền kinh tế và đời sống vật chất, các bệnh lí liên quan đến rối loạn chuyển hoá như đái đường, gút, thừa cân và béo phì, tăng cholesterol máu… có xu hướng ngày càng gia tăng, trong đó bệnh lí rối loạn chuyển hoá lipid máu là thường gặp nhất.
dau nua dau mot chung benh rat nguy hiem

Đau nửa đầu một chứng bệnh rất nguy hiểm

Đau nửa đầu là một chứng bệnh nguy hiểm. Các cơn đau làm suy giảm hoạt động của các tế bào thần kinh và có đến 90% người bị chứng đau nửa đầu phải bỏ dở công việc hay các hoạt động bình thường khác trong đời sống hằng ngày.
bien phap du phong hoi chung chuyen hoa

Biện pháp dự phòng hội chứng chuyển hóa

Hội chứng chuyển hóa thường được định nghĩa là một nhóm các chứng bệnh: Tăng huyết áp, tăng đường - máu, dư thừa mỡ trung tâm hay bất thường về cholesterol xảy ra đồng thời, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và các vấn đề khác về sức khỏe như đột qụy, đái tháo đường...
ngua ung thu da day bang ca chua

Ngừa ung thư dạ dày bằng cà chua

Cà chua không chỉ là một loại quả thơm ngon được dùng để chế biến thức ăn mà nó còn có nhiều công dụng bất ngờ đối với sức khỏe.

Tin khác

Người cao tuổi cần lưu ý khi đi bộ

nguoi cao tuoi can luu y khi di bo
Đi bộ là một trong những loại hình vận động thể chất được yêu thích nhất. Đi bộ mang lại nhiều lợi ích sức khỏe như làm chắc khỏe cơ, xương, các mô kết nối và cải thiện sức khỏe tim mạch.

Tỉnh Bắc Giang: Đẩy mạnh các hoạt động truyền thông chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi

tinh bac giang day manh cac hoat dong truyen thong cham soc suc khoe nguoi cao tuoi
Cùng với sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước, ở nước ta hiện nay, tuổi thọ trung bình của người dân năm 2019 đã đạt mức 73,6 tuổi, tăng hơn 33 tuổi so với thời kì những năm 1960.

Khai trương Bệnh viện TNCK Mắt Quốc tế DND Hải Dương: Cơ hội cho người dân tiếp cận công nghệ điều trị hiện đại, chất lượng cao

khai truong benh vien tnck mat quoc te dnd hai duong co hoi cho nguoi dan tiep can cong nghe dieu tri hien dai chat luong cao
Ngày 28/6, tại TP Hải Dương, Bệnh viện Tư nhân Chuyên khoa (TNCK) Mắt Quốc tế DND Hải Dương theo tiêu chuẩn quốc tế đầu tiên tại Hải Dương chính thức khai trương đi vào hoạt động. Đoàn TƯ Hội NCT Việt Nam do Ủy viên Ban Thường vụ, Chánh Văn phòng Đặng Tài Tính; Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Chăm sóc Lưu Thị Hường dự lễ khai trương, tặng lẵng hoa tươi thắm chúc mừng Bệnh viện làm tròn sứ mệnh “vì đôi mắt cộng đồng”.

Phòng tránh đột qụy ở NCT mùa nắng nóng

phong tranh dot quy o nct mua nang nong
NCT (định nghĩa lão là từ 60) dễ bị stress và gặp nhiều vấn đề sức khỏe do nhiệt độ tăng cao hơn người trẻ tuổi vì nhiều lí do: Giảm khả năng thích nghi hoặc điều hòa cơ thể khi nhiệt độ đột ngột thay đổi; tình trạng bệnh lí mạn tính có thể tiến triển nặng lên khi thay đổi nhiệt độ môi trường ảnh hưởng đến cơ thể NCT. Thời tiết nắng nóng, sự bài tiết mồ hôi nhiều nên dễ mất nước nhiều quá còn có thể dẫn đến hiện tượng cô đặc máu dễ tăng nguy cơ đột qụy cấp...

Cảnh giác với chứng chóng mặt ở NCT

canh giac voi chung chong mat o nct
Chóng mặt là một loại triệu chứng có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng ở NCT chiếm tỉ lệ cao hơn và nguy hiểm hơn...

Chứng ù tai và những lưu ý cần thiết

chung u tai va nhung luu y can thiet
Chứng ù tai phổ biến hơn vẫn tưởng, đặc biệt đối với những người sinh hoạt trong môi trường ồn ào, và có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho các nạn nhân.
Xem thêm
sa ng 58 them 2 ma c covid 19 tai quang nam

Sáng 5/8: Thêm 2 mắc COVID-19 tại Quảng Nam

Sáng 5/8, Việt Nam ghi nhận thêm 2 ca nhiễm nCoV, đều là người Quảng Nam liên quan đến Bệnh viện Đà Nẵng.
xac nhan ca tu vong thu 3 lien quan den covid 19 tai viet nam

Xác nhận ca tử vong thứ 3 liên quan đến Covid -19 tại Việt Nam

Bệnh nhân tử vong được xác nhận tử vong do ung thư đường máu ác tính, viêm phổi nặng và Covid -19.
benh nhan thu 2 mac covid 19 tu vong vi benh ly nang

Bệnh nhân thứ 2 mắc COVID-19 tử vong vì bệnh lý nặng

Tối ngày 31/7, Bộ Y tế thông tin về trường hợp bệnh nhân số 437 tử vong. Nguyên nhân tử vong là do sốc nhiễm trùng, suy đa tạng, ngừng ...
dau hieu canh bao benh tang huyet ap

Dấu hiệu cảnh báo bệnh tăng huyết áp

Mặc dù, tăng huyết áp gần như không có dấu hiệu đặc trưng nhưng nếu có những biểu hiện như đau đầu, choáng váng thường xuyên, đỏ mặt, buồn nôn ...
cach cai thien tri nho o nguoi cao tuoi

Cách cải thiện trí nhớ ở người cao tuổi

Để cải thiện trí nhớ, người cao tuổi nên rèn luyện thể lực với hình thức phù hợp, ngủ đủ giấc, xây dựng chế độ ăn lành mành và tích ...
6 nguyen nhan hang dau gay suy giam tri nho nguoi cao tuoi luu y

6 nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm trí nhớ, người cao tuổi lưu ý

Thiếu ngủ, trầm cảm, làm dụng chất gây nghiện, thiếu hụt Vitamin B1 hay thậm chí là thói quen làm nhiều việc cùng lúc là những nguyên nhân phổ biến ...
8 thuc pham an hang ngay de gay ngo doc

8 thực phẩm ăn hàng ngày dễ gây ngộ độc

Trong quà cà chua xanh có chứa Solanine, một loại glyco-alkaloid đắng và độc, ăn nhiều có nguy cơ ngộ độc rất cao. Trong khi đó, khoai lang có đốm đen thường ...
8 thuc pham tang cuong tri nho tot cho nguoi cao tuoi

 8 thực phẩm tăng cường trí nhớ tốt cho người cao tuổi

Các loại cá, trái cây giàu Vitamin C, đậu nành, rau xanh,... là những thực phẩm giúp tăng cường trí nhớ, rất tổt cho người cao tuổi. Bên cạnh chế ...
nhung thoi quen hang ngay gia tang nguy co ung thu

Những thói quen hàng ngày gia tăng nguy cơ ung thư

Ăn quá nhiều thực phẩm chiên, nướng, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, lười vận động... là những thói quen xấu làm gia tăng nguy cơ ung thư.
Phiên bản di động