Sa sút trí tuệ - Nỗi khổ của người cao tuổi

Bệnh Alzheimer là nguyên nhân phổ biến nhất của sa sút trí tuệ ở các nước phương Tây. Ngược lại, ở các nước châu Á, nguyên nhân gây sa sút trí tuệ chủ yếu lại do bệnh mạch máu não bao gồm sa sút trí tuệ đa nhồi máu và sa sút trí tuệ chất trắng lan tỏa (còn gọi là bệnh não xơ cứng động mạch dưới vỏ). Người bệnh mắc chứng sa sút trí tuệ đòi hỏi các thành viên trong gia đình phải chịu đựng nặng nề về mặt tình cảm, kể cả người chăm sóc cho bệnh nhân.

Sa sút trí tuệ do bệnh Alzheimer

Alzheimer được cho là một dạng sa sút trí tuệ tiền lão suy không hay gặp. Tuy nhiên, về sau người ta thấy rằng bệnh Alzheimer có thể xảy ra ở bất cứ lứa tuổi nào ở người lớn và là nguyên nhân phổ biến nhất gây sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi.

Về mặt lâm sàng, bệnh Alzheimer thường biểu hiện lúc đầu chỉ là hơi mất trí nhớ, tiếp theo sau là sa sút trí tuệ tiến triển chậm với một tiến trình nhiều năm. Về mặt bệnh lí thì có tình trạng teo vỏ não lan tỏa kèm theo giãn rộng não thất thứ phát. Việc nhận diện được gần đây với 4 mẫu gene mẫn cảm khác nhau đối với bệnh Alzheimer đã tạo một nền móng giúp các nhà khoa học nhanh chóng hiểu biết được cơ sở sinh học của căn bệnh này.

Trong giai đoạn đầu của bệnh thì việc mất trí nhớ có thể không được nhận ra hoặc có thể chỉ cho là cái tính hay quên vô hại. Dần dần, những vấn đề về nhận thức bắt đầu gây cản trở những hoạt động thường nhật. Ngôn ngữ có thể bị ảnh hưởng, nhất là việc hiểu ra và gọi tên các đối tượng cũng như các sự vật. Những khó khăn trong tìm từ ngữ và việc nói lòng vòng cũng hay gặp.

Trong giai đoạn sau của bệnh, một số bệnh nhân vẫn đi lại được nhưng đi lang thang không mục đích và có thể mất hoàn toàn khả năng phán đoán, nhận thức. Kiểu thức, ngủ chập chờn có thể gây khó chịu và việc đi lang thang trong đêm tối có thể gây rất nhiều phiền hà cho những người thân trong gia đình. Bệnh nhân có thể cần được giúp đỡ trong những việc đơn giản nhất như cho ăn uống, mặc quần áo, đi vệ sinh... Bệnh nhân thường bị tử vong do suy dinh dưỡng, bội nhiễm hay do bệnh tim mạch. Tiến trình của bệnh thường kéo dài từ 8-10 năm.

sa sut tri tue noi kho cua nguoi cao tuoi

Trong giai đoạn đầu của bệnh, cần loại trừ với những căn bệnh khác gây sa sút trí tuệ có thể điều trị được như bệnh tuyến giáp, bệnh thiếu hụt vitamin, u não, nhiễm độc chất ma túy hoặc dược liệu, nhiễm khuẩn mạn tính và trầm cảm nặng (sa sút trí tuệ giả).

Điều trị khó khăn

Việc điều trị bệnh Alzheimer còn gặp nhiều khó khăn vì không có một liệu pháp nào đặc hiệu. Xây dựng quan hệ tốt với bệnh nhân, các thành viên trong gia đình và những người chăm sóc là rất cần thiết. Tacrin (Tetrahydroaminoacridin) là thuốc duy nhất được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Thuốc của Hoa Kỳ chấp nhận cho điều trị bệnh Alzheimer. Tuy nhiên, thuốc này không có tác dụng trong giai đoạn cuối của bệnh, lại đắt tiền và độc hại cho gan, cần phải kiểm tra chức năng gan thường xuyên. Nhiều thuốc khác như estrogen, các thuốc kháng viêm, các chất kháng cholinesterase hiện đang được nghiên cứu. Người bệnh thường có các triệu chứng trầm cảm từ nhẹ đến vừa trong giai đoạn đầu của bệnh và có thể đáp ứng với các thuốc chống trầm cảm. Trong giai đoạn đầu của bệnh Alzheimer thì các biện pháp hỗ trợ cho trí nhớ như sổ tay, máy nhắc công việc hằng ngày là rất hữu ích. Giao lưu trò chuyện và duy trì tâm trạng bình thản là rất cần thiết.

Sa sút trí tuệ do bệnh mạch máu não

Sa sút trí tuệ liên kết tới bệnh mạch máu não có thể phân chia thành 2 loại chính: sa sút trí tuệ đa nhồi máu và sa sút trí tuệ chất trắng lan tỏa còn gọi là bệnh não xơ cứng động mạch dưới vỏ. Những người đã từng bị nhiều cơn đột qụy có thể phát triển những thiếu hụt mạn tính về nhận thức và thường được gọi là sa sút trí tuệ đa nhồi máu. Những đột qụy có thể lớn, có thể nhỏ và thường gây tổn thương nhiều vùng não khác nhau. Việc xuất hiện sa sút trí tuệ dường như một phần phụ thuộc vào tổng thể tích vỏ não bị hư hại, nhưng cũng phổ biến hơn ở những người bị thương tổn bán cầu não bên trái, độc lập với bất kì rối loạn nào khác về ngôn ngữ. Bệnh nhân sa sút trí tuệ đa nhồi máu thường có tiền sử bị bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh động mạch vành hoặc những biểu hiện khác của vữa xơ động mạch lan tỏa. Khám thực thể thường thấy những thiếu hụt thần kinh cục bộ như liệt nhẹ nửa người, phản xạ babinski dương tính, khuyết thị trường... Nghiên cứu hình ảnh thần kinh cho thấy rõ ràng có nhiều vùng nhồi máu.

Một số người sa sút trí tuệ được phát hiện bằng chụp cộng hưởng từ (MRI) có những bất thường 2 bên của chất trắng dưới vỏ gọi là bệnh chất trắng lan tỏa. Thể sa sút trí tuệ này có thể khởi phát âm thầm và tiến triển chậm. Những triệu chứng ban đầu là hơi bị lẫn lộn, vô cảm, thay đổi tính cách và thiếu hụt trí nhớ. Sau đó, người bệnh bắt đầu có khó khăn trong phán đoán và định hướng rồi là sự lệ thuộc vào người khác trong những hoạt động thường nhật. Những bệnh nhân này thường có tiền sử tăng huyết áp, nhưng bất kì bệnh nào làm hẹp các mạch não nhỏ cũng có thể là yếu tố nguy cơ quan trọng.

Điều trị sa sút trí tuệ do mạch máu cần phải tập trung vào những nguyên nhân nền như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch và đái tháo đường. Việc phục hồi chức năng nhận thức đã mất hầu như là không thể.

Quý Nhân (Theo TS Nguyễn Quang)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

viem dai trang man tinh can benh de mac nhung kho chua

Viêm đại tràng mạn tính, căn bệnh dễ mắc nhưng khó chữa

Viêm đại tràng mạn tính là một bệnh thường gặp ở nước ta, bệnh rất khó trị dứt điểm và hay tái phát, biểu hiện bằng những cơn đau bụng thường xuyên, rối loạn tiêu hóa gây ảnh hưởng tới sức khỏe và cuộc sống của người bệnh.
cach tu nhien de xuong chac khoe

Cách tự nhiên để xương chắc khỏe

Mật độ xương rất quan trọng đối với xương và sức khỏe tổng thể. Nếu xương giảm mật độ, chúng có thể dễ dàng bị gãy. Tuy nhiên, có nhiều cách giúp tăng cường và duy trì mật độ xương một cách tự nhiên.
tang mo mau o nguoi cao tuoi

Tăng mỡ máu ở người cao tuổi

Tăng mỡ máu là một chứng bệnh gặp khá phổ biến, đặc biệt ở NCT. Tăng mỡ máu có ảnh hưởng xấu tới sức khỏe và chất lượng cuộc sống người bệnh, thậm chí gây biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, NCT nên làm gì để phòng chứng tăng mỡ máu?...
huong dan cach bao dam an toan trong cham soc nguoi cao tuoi trong dai dich covid 19

Hướng dẫn cách bảo đảm an toàn trong chăm sóc Người cao tuổi trong đại dịch COVID-19

Trong bối cảnh COVID- 19 đang đe dọa toàn cầu và mỗi quốc gia, Trong số người bị nhiễm COVID-19, người cao tuổi (NCT) luôn có nguy cơ tử vong cao hơn những người ở lứa tuổi trẻ hơn vì hầu hết NCT bị mắc bệnh nền.
giup nct phong benh ho hap mua nang nong

Giúp NCT phòng bệnh hô hấp mùa nắng nóng

Nắng nóng kéo dài, nhất là những ngày gần đây, thời tiết ngoài trời ở miền Bắc nước ta có ngày lên trên 40 độ, nhiều bệnh có xu hướng gia tăng, trong đó có bệnh đường hô hấp, đặc biệt hay gặp ở NCT. Vậy, mùa Hè NCT nên làm gì để phòng bệnh đường hô hấp?

Tin khác

Đột qụy nhiệt và những phương pháp phòng ngừa trong mùa nắng nóng

dot quy nhiet va nhung phuong phap phong ngua trong mua nang nong
Nắng nóng không chỉ ảnh hưởng đến tuyến bài tiết trên da, đốt cháy các tế bào,… Mà còn khiến đột qụy có nguy cơ tăng cao do sốc nhiệt, đặc biệt là các đối tượng người cao tuổi có tiền sử bị tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao…

Covid -19: Đối tượng có nguy cơ cao diễn biến tăng nặng sẽ tập trung vào nhóm người cao tuổi trong thời gian tới

covid 19 do i tu o ng co nguy co cao die n bie n ta ng na ng se ta p trung va o nho m ngu o i cao tuo i trong thoi gian toi
"Nếu người cao tuổi bị bệnh, COVID-19 sẽ làm cho các bệnh mãn tính đó thúc đẩy chuyển thành giai đoạn cấp hoặc đợt cấp, do đó bệnh nhân rất dễ tử vong".

Tự xoa bóp phòng chống rối loạn lipid máu

tu xoa bop phong chong roi loan lipid mau
Trong mươi năm gần đây, cùng với đà phát triển của nền kinh tế và đời sống vật chất, các bệnh lí liên quan đến rối loạn chuyển hoá như đái đường, gút, thừa cân và béo phì, tăng cholesterol máu… có xu hướng ngày càng gia tăng, trong đó bệnh lí rối loạn chuyển hoá lipid máu là thường gặp nhất.

Đau nửa đầu một chứng bệnh rất nguy hiểm

dau nua dau mot chung benh rat nguy hiem
Đau nửa đầu là một chứng bệnh nguy hiểm. Các cơn đau làm suy giảm hoạt động của các tế bào thần kinh và có đến 90% người bị chứng đau nửa đầu phải bỏ dở công việc hay các hoạt động bình thường khác trong đời sống hằng ngày.

Biện pháp dự phòng hội chứng chuyển hóa

bien phap du phong hoi chung chuyen hoa
Hội chứng chuyển hóa thường được định nghĩa là một nhóm các chứng bệnh: Tăng huyết áp, tăng đường - máu, dư thừa mỡ trung tâm hay bất thường về cholesterol xảy ra đồng thời, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và các vấn đề khác về sức khỏe như đột qụy, đái tháo đường...

Ngừa ung thư dạ dày bằng cà chua

ngua ung thu da day bang ca chua
Cà chua không chỉ là một loại quả thơm ngon được dùng để chế biến thức ăn mà nó còn có nhiều công dụng bất ngờ đối với sức khỏe.
Xem thêm
soi noi ngay hoi hien mau tam binh se giot mau dao cung trao hy vong

Sôi nổi Ngày hội Hiến máu Tâm Bình “Sẻ giọt máu đào - Cùng trao hy vọng”

Sáng 19/9, Ngày hội Hiến máu Tâm Bình với chủ đề “Sẻ giọt máu đào - Cùng trao hy vọng” đã được tổ chức tại Trụ sở Công ty Dược ...
bat nu giam doc lien quan nghi an nang gia thiet bi tu 2 ty len 12 ty ban cho benh vien

Bắt nữ Giám đốc liên quan nghi án nâng giá thiết bị từ 2 tỷ lên 12 tỷ, bán cho bệnh viện

Bà Mai Thị Hoa (46 tuổi), Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư trang thiết bị y tế Hà Tĩnh vừa bị Cơ quan cảnh sát điều tra Công ...
vi pham quang cao dai trang khang bi cuc an toan thuc pham canh bao

Vi phạm quảng cáo, Đại Tràng Khang bị Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Đại Tràng Khang đang được quảng trên website daitrangkhang.com gây hiểu lầm như thuốc chữa bệnh. Ngoài ra, website này còn sử dụng hình ảnh, ...
phong benh gan o nguoi cao tuoi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
8 thuc pham giup danh tan chung tao bon hieu qua

 8 thực phẩm giúp ‘đánh tan’ chứng táo bón hiệu quả

Táo bón kéo dài có thể làm giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến cơ thể suy nhược và gây nhiều phiền toái trong cuộc sống. Tuy nhiên, chỉ cần ...
dau hieu canh bao roi loan mo mau nguoi cao tuoi can luu y

Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

Hầu hết người bị rối loạn mỡ máu ban đầu thường ít có triệu chứng rõ ràng, nhưng một số dấu hiệu như chân đau, tê bì, đau ngực hoặc ...
lam song lai nhung cay thuoc truyen thong quy hiem tai viet nam

Làm sống lại những cây thuốc truyền thống quý hiếm tại Việt Nam

Trong hơn 12.000 loài thực vật tại Việt Nam thì có gần 6.000 loài cho công dụng làm thuốc, nhiều loài dược liệu được xếp vào loài quý hiếm trên ...
3 loi ich bat ngo cua vo mang cut

3 lợi ích bất ngờ của vỏ măng cụt

Vỏ măng cụt có tác dụng hỗ trợ điều trị các vấn đề về da như mụn, nám, góp phần ngăn ngừa lão hóa và giúp hơi thở thơm tho ...
an gi de tot hon cho suc khoe khi tren 50 tuoi

Ăn gì để tốt hơn cho sức khỏe khi trên 50 tuổi?

Các nhà nghiên cứu cho rằng những người lớn tuổi nên ăn nhiều Vitamin C, để có khối lượng cơ xương tốt nhất.
Phiên bản di động