Người cao tuổi Việt Nam - Động lực phát triển kinh tế và xã hội
Kinh tế bạc
11/12/2025 08:00
Tại Singapore, theo báo cáo “Singapore Demographics: Population Brief, 2023”, quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng. Tỉ lệ NCT (từ 65 tuổi trở lên) trong tổng dân số đã tăng từ 11,7% năm 2013 lên 19,1% năm 2023. Đặc biệt, số người từ 80 tuổi trở lên là 136.000 người vào năm 2023.
+
aa
-
Dự báo đến năm 2030, cứ 4 công dân Singapore sẽ có 1 người ở độ tuổi 65 trở lên. Theo tổ chức Aging Asia - doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển các sản phẩm, dịch vụ dành cho NCT - giá trị nền “Kinh tế bạc” của Singapore dự kiến sẽ đạt 72,4 tỉ USD vào năm 2025, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và mở ra cơ hội hợp tác đầu tư cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Các quốc gia có dân số già đều xem “kinh tế bạc” là động lực phát triển mới trong bối cảnh già hóa dân số toàn cầu. Nền kinh tế này bao gồm các hoạt động kinh tế do NCT trực tiếp thực hiện, cũng như các dịch vụ, sản phẩm và ngành công nghiệp chăm sóc, phụng dưỡng NCT, tạo nên một chuỗi giá trị kinh tế - xã hội bền vững.
Tại Liên minh châu Âu (EU), nghiên cứu của Ủy ban Châu Âu (European Commission, 2018) cho biết, giá trị cơ sở của “Kinh tế bạc” ở châu Âu ước đạt 3,7 nghìn tỉ euro (chiếm 25 - 30% GDP năm 2015), chủ yếu đến từ chi tiêu cá nhân của nhóm dân số trên 50 tuổi cho nhiều loại hàng hóa và dịch vụ, từ nhà ở, chăm sóc sức khỏe đến giải trí và du lịch.
 |
| Phó Chủ tịch Thường trực Trương Xuân Cừ chủ trì cuộc gặp mặt báo chí trước Hội thảo Kinh tế bạc. |
Dự báo dân số chính thức cho thấy, nền “Kinh tế bạc” của EU sẽ tiếp tục tăng trưởng đều trong 10 năm tới. Theo các giả định của nghiên cứu, nền kinh tế này có tiềm năng tăng trưởng khoảng 5% mỗi năm đến năm 2025, đạt quy mô 5,7 nghìn tỉ euro. Các chuyên gia dự đoán rằng đến năm 2025, “kinh tế bạc” châu Âu sẽ đóng góp 6,4 nghìn tỉ euro và tạo ra khoảng 88 triệu việc làm, tương đương 32% GDP và 38% tổng việc làm của toàn Liên minh châu Âu.
4. Đề xuất phát triển “kinh tế bạc” tại Việt Nam
Sự trỗi dậy của “kinh tế bạc” phản ánh sự thay đổi trong nhận thức xã hội, khi NCT không còn được nhìn nhận là gánh nặng kinh tế mà là nguồn lực có giá trị, với những đóng góp thiết thực và tiềm năng to lớn cho phát triển đất nước. NCT không chỉ là người tiêu dùng mà còn là nhân tố quan trọng, nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội, tham gia vào nhiều lĩnh vực như sản xuất, kinh doanh, giáo dục, y tế, chuyển đổi số và các hoạt động cộng đồng.
Đóng góp của NCT vào GDP không chỉ thể hiện qua sản lượng kinh tế, mà còn thông qua giá trị xã hội, tri thức, kinh nghiệm và các đóng góp phi vật chất truyền lại cho các thế hệ sau. Để phát huy hơn nữa vai trò này, Đảng và Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ đồng bộ, bao gồm:
Ưu đãi về thuế, đất đai, khoa học - công nghệ cho NCT khởi nghiệp, tạo việc làm;
Mở rộng hệ thống bảo hiểm y tế, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe toàn diện;
Đẩy mạnh đào tạo kĩ năng số, xây dựng chương trình công nghệ thông tin phù hợp với NCT, hỗ trợ họ tham gia thương mại điện tử và quản trị kinh doanh trực tuyến;
Tổ chức các CLB khởi nghiệp, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo, phát động phong trào “NCT Việt Nam nêu gương sáng” gắn với các mục tiêu phát triển bền vững;
Khuyến khích NCT tham gia xây dựng nông thôn mới, đô thị thông minh, xã hội xanh, văn minh.
Đặc biệt, cần xây dựng Đề án quốc gia về “Phát triển Kinh tế bạc” để xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp tổng thể phát triển lĩnh vực này trong kỉ nguyên mới - hướng tới một Việt Nam giàu mạnh, hùng cường, văn minh và hạnh phúc.
Để tiếp tục phát huy vai trò của NCT trong nền “kinh tế bạc”, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế phối hợp liên ngành. Một số đề xuất cụ thể như sau:
Trung ương Đảng chỉ đạo tổng kết việc thực hiện Chỉ thị số 59-CT/TW của Bộ Chính trị về chăm sóc NCT; trên cơ sở đó, ban hành Nghị quyết chuyên đề của Trung ương về công tác NCT trong tình hình mới, tạo cơ sở chính trị và pháp lí để huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích NCT tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục thế hệ trẻ, giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các Bộ, ban, ngành liên quan xây dựng Đề án “Chăm sóc và phụng dưỡng NCT giai đoạn 2026 - 2031, tầm nhìn 2045”. Nội dung trọng tâm gồm:
Hoàn thiện chính sách, phát triển dịch vụ chăm sóc sức khỏe, y tế dự phòng, điều trị, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và tại nhà;
Phát triển các giải pháp y tế số, ứng dụng công nghệ trong theo dõi sức khỏe từ xa, hỗ trợ điều trị, chăm sóc dinh dưỡng và tinh thần;
Bảo đảm an toàn thực phẩm, mở rộng các dịch vụ cộng đồng, đồng thời tăng cường các lựa chọn về giáo dục, giải trí cho NCT;
Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu chăm sóc NCT trong bối cảnh già hóa dân số;
Tạo việc làm linh hoạt và khuyến khích tinh thần khởi nghiệp cho NCT - khuyến khích doanh nghiệp tạo việc làm bán thời gian, linh hoạt hoặc phù hợp với sức khỏe và kinh nghiệm của họ; hỗ trợ NCT khởi nghiệp, tham gia kinh doanh để phát huy tri thức và vốn sống tích lũy.
Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các Bộ, ban, ngành xây dựng Đề án “NCT là chủ thể phát triển kinh tế giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn 2045”, tập trung vào các lĩnh vực có thế mạnh và tính lan tỏa cao như:
Nông, lâm, ngư nghiệp;
Tiểu thủ công nghiệp, làng nghề truyền thống;
Du lịch cộng đồng, dịch vụ và kinh tế xanh;
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương mại điện tử.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên sẽ góp phần hình thành và phát triển nền “kinh tế bạc” tại Việt Nam - một cấu phần quan trọng của nền kinh tế nhân văn, sáng tạo và bền vững trong thời kỳ già hóa dân số và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Kết luận
Thế giới hiện nay đang trải qua những biến đổi mang tính thời đại, tạo ra nhiều thời cơ, thuận lợi, khó khăn và thách thức đan xen, trong đó già hóa dân số được đánh giá là một trong những vấn đề nổi bật của thế kỉ 21.
Ở trong nước, sau 40 năm đổi mới với nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đang triển khai những quyết sách chiến lược mang tính cách mạng, hướng tới phát triển nhanh và bền vững. Trong quá trình đó, già hóa dân số đang diễn ra nhanh và sớm hơn dự kiến, đặt ra những yêu cầu mới, cao hơn trong hoạch định chính sách, phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an sinh. Đồng thời, đây cũng là bước ngoặt mới, vận hội mới mang tầm lịch sử đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong kỉ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc.
Đại hội XIV của Đảng sẽ tiếp tục định hướng, mở ra giai đoạn phát triển mới, đưa đất nước ta bước vào kỉ nguyên vươn mình và khẳng định vị thế Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc. Trong bối cảnh đó, NCT Việt Nam cần nhận thức sâu sắc bối cảnh quốc tế, tình hình trong nước và yêu cầu của cách mạng, từ đó phát huy hơn nữa truyền thống Diên Hồng trong kỉ nguyên mới - tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, cống hiến vì lợi ích quốc gia, dân tộc.
Tham gia tích cực vào phát triển “Kinh tế bạc” không chỉ là trách nhiệm cao cả của NCT mà còn là sự chung tay của toàn xã hội, cộng đồng doanh nghiệp, các cấp, các ngành, nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước bền vững, hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc - khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và tầm vóc Việt Nam trong thời đại mới.
 Người cao tuổi Việt Nam - Động lực phát triển kinh tế và xã hội |
 Người cao tuổi Việt Nam - Động lực phát triển kinh tế và xã hội |
(Đại biểu Quốc hội khóa XV, Phó Chủ tịch Thường trực Hội NCT Việt Nam)
Tin liên quan
Tin tức bạn quan tâm
Lão nông biến đồi hoang thành trang trại lợn công nghệ cao
Từ vùng đất đồi cằn cỗi, bỏ hoang nhiều năm ở xã Hy Cương, tỉnh Phú Thọ, lão nông Nguyễn Văn Toàn đã xây dựng thành công một trang trại chăn nuôi lợn ứng dụng công nghệ cao, trở thành mô hình tiêu biểu của địa phương. Không chỉ làm giàu cho gia đình, ông còn góp phần tạo việc làm cho lao động nông thôn, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, lan tỏa tinh thần đổi mới trong phát triển kinh tế nông nghiệp.
Mô hình nuôi bò sinh sản mang lại thu nhập ổn định
Những năm gần đây, nhiều hộ dân trên địa bàn xã Thăng Bình, tỉnh Thanh Hóa đã mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế. Trong đó, mô hình nuôi bò sinh sản của ông Lê Văn Toản đang cho thấy hiệu quả thiết thực, trở thành hướng phát triển kinh tế đầy triển vọng ở địa phương.
Người phụ nữ cao tuổi tạo việc làm cho người dân địa phương
Hơn 30 năm gắn bó với nghề chế biến chè, bà Đỗ Thị Hoa, Phó Giám đốc Công ty TNHH Chè Biên Cương, hội viên NCT tổ dân phố số 8, xã Bắc Quang, tỉnh Tuyên Quang, là một trong những tấm gương tiêu biểu trong phát triển kinh tế bạc ở địa phương. Không chỉ xây dựng thành công thương hiệu chè mang đậm bản sắc quê hương, bà còn góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và tích cực tham gia các hoạt động xã hội.
Trồng keo giống cho thu nhập cao
Những năm gần đây, cùng với nhu cầu phát triển kinh tế lâm nghiệp, nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng để nâng cao hiệu quả sản xuất. Trong đó, mô hình trồng keo giống của ông Nguyễn Văn Lợi, ở xã Thăng Bình, đang được xem là một hướng đi hiệu quả, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình và góp phần cung cấp cây giống chất lượng cho người dân trong vùng.
Người cao tuổi tiên phong làm giàu từ du lịch sinh thái
Đó là ông Trần Bá Sanh, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Du lịch Ba Lan, phường An Hội, tỉnh Vĩnh Long. Từ ý chí và bản lĩnh của người lính năm xưa, ông đã xây dựng thành công Khu du lịch sinh thái Lan Vương, trở thành hội viên NCT làm kinh tế giỏi tiêu biểu toàn quốc giai đoạn 2018 - 2023.
Làm giàu từ mô hình hồ tiêu xen canh ở Đắk Lắk
Không ngại đổi mới sản xuất, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật và nhạy bén nắm bắt nhu cầu thị trường, bà Lê Thị Nhứt, hội viên NCT tổ dân phố 3, xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk đã xây dựng thành công mô hình kinh tế tổng hợp, mang lại nguồn thu ổn định ngay trên mảnh đất quê hương.
Người cao tuổi làm giàu trên vùng cát trắng
Với mô hình làm nông nghiệp hữu cơ, ông Phan Lại Đức, 70 tuổi, hội viên Hội NCT xã Đan Điền, TP Huế là tấm gương làm kinh tế trang trại nổi bật ở vùng cát trắng ven phá Tam Giang. Ông phát triển mô hình nông nghiệp đa canh, kết hợp trồng rừng, nuôi gia súc, gia cầm, và trồng dừa xiêm… mang lại doanh thu tiền tỷ.
Lão nông Hải Phòng tiên phong phát triển mô hình trồng nho công nghệ cao
Từ tinh thần dám nghĩ, dám làm của người cao tuổi, ông Nguyễn Văn Thuấn (sinh năm 1964), Giám đốc HTX Sản xuất và Kinh doanh nông sản sạch Bạch Đằng, phường Bắc An Phụ, TP Hải Phòng, đã xây dựng thành công mô hình trồng khoảng 2.000 gốc nho công nghệ cao. Mô hình không chỉ mang lại lợi nhuận khoảng 300 triệu đồng mỗi năm mà còn góp phần phát triển nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm tại địa phương.
