Ngày càng nhiều người chết vì đột qụy

Đột qụy là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3 ở Mỹ và cũng là nguyên nhân chính gây tàn phế cho những bệnh nhân sống sót. Không những thế, đột qụy còn để lại những hậu quả vô cùng nặng nề cả về thể chất lẫn tinh thần cho bản thân bệnh nhân cũng như gia đình và toàn xã hội. Tại Mỹ, năm 2020 đã phải chi 55,3 tỉ đô la cho điều trị đột qụy. Ở Pháp chi phí cho điều trị đột qụy chiếm 3% tổng chi phí cho y tế.

Đột qụy là gì?

Đột qụy là sự xuất hiện đột ngột các biểu hiện rối loạn khu trú các chức năng của não bộ kéo dài quá 24 giờ hoặc gây ra tử vong cho người bệnh do các nguyên nhân tổn thương mạch máu nuôi não. Như vậy, đột qụy là tình trạng bệnh lí xảy ra do sự tổn thương của một vùng não bộ bởi nguyên nhân mạch máu.

Dịch tễ học đột qụy

Các nghiên cứu về dịch tễ của đột qụy đã được thực hiện gần như khắp thế giới. Từ đó, cho chúng ta một cách nhìn toàn diện hơn về vấn đề này. Tại Mỹ, mỗi năm có khoảng 950.000 trường hợp bị đột qụy và khoảng 275.000 trường hợp bị tử vong, Tại Pháp, hằng năm có khoảng 230.000 trường hợp đột qụy và 73.000 trường hợp tử vong. Theo thống kê về bệnh tim và đột qụy của Hiệp hội Tim mạch Mỹ thì mỗi năm trên thế giới có khoảng 35 triệu trường hợp bị đột qụy mới hoặc đột qụy tái phát. Chỉ có khoảng 10% các trường hợp hồi phục hoàn toàn, 40% các trường hợp còn lại di chứng nhẹ và 50% còn lại bị tàn phế vĩnh viễn.

Tại châu Âu tần suất đột qụy khoảng 8 - 14 trường hợp trên 1.000 dân. Tại các nước châu Á tần suất đột qụy khoảng 1,5-2,5% và hiện đang có khuynh hướng gia tăng, trong khi đó, tần suất đột qụy tại các nước Âu - Mỹ và các nước phát triển đã giảm đi rõ rệt trong khoảng hai thập niên vừa qua.

Ngày càng nhiều người chết vì đột qụy

Nguyên nhân gây đột qụy

Có rất nhiều nguyên nhân gây đột qụy, tuy nhiên, theo cơ chế bệnh sinh của đột qụy người ta chia thành 2 nhóm nguyên nhân chính là xuất huyết não và thiếu máu não cục bộ.

Thiếu máu não cục bộ cấp tính

Ở người bình thường, lưu lượng máu não trung bình khoảng 40 - 50ml/100 gram mô não, nếu lưu lượng máu não giảm còn dưới 10ml/100 gram não sẽ gây ra tổn thương não bộ do thiếu máu cục bộ và dẫn tới đột qụy.

Thiếu máu não cục bộ là nguyên nhân của đột qụy trong khoảng 85% các trường hợp tại các nước Âu - Mỹ, tuy nhiên, tại các nước Á Đông thì tỉ lệ này thấp hơn.

Các nguyên nhân gây thiếu máu não cục bộ bao gồm:

Hẹp động mạch do xơ vữa động mạch: Là nguyên nhân chính gây thiếu máu não cục bộ, trong đó, xơ vữa động mạch cảnh là vị trí thường gặp nhất, gây hẹp lòng động mạch cảnh và cản trở dòng máu lên não. Ngoài ra, tình trạng xơ vữa động mạch cảnh còn làm cho lòng mạch mất độ trơn láng dẫn tới sự tạo lập các cục máu đông trong lòng mạch và các cục máu đông này khi bong ra trôi lên não sẽ dẫn tới nhồi máu não.

Các động mạch trong não bị xơ vữa có thể bị tắc nghẽn do huyết khối hay do chính mảng xơ vữa sẽ dẫn tới nhồi máu não và gây ra đột qụy.

Ngoài xơ vữa động mạch cảnh, tình trạng xơ vữa động mạch chủ ngực cũng có thể dẫn tới sự tạo lập các cục máu đông, hay bản thân các mảng xơ vữa khi bong ra khỏi thành mạch trôi lên não cũng dẫn tới nhồi máu não và đột qụy.

Các bệnh tim cũng là nguyên nhân thường gặp của đột qụy, chiếm từ 25 - 30% các trường hợp đột qụy do nghẽn động mạch não. Nếu như tại các nước phát triển, bệnh cơ tim thiếu máu là nhóm nguyên nhân chính thì ở các nước đang phát triển, các bệnh lí van tim hậu thấp vẫn còn là nguyên nhân hàng đầu của đột qụy do thiếu máu cục bộ. Các bệnh lí van tim, đặc biệt là bệnh van 2 lá có rung nhĩ sẽ tạo ra các cục máu đông trong buồng tim. Khi các cục máu đông này bị bong ra và trôi lên não sẽ gây ra đột qụy.

Ngoài hai nguyên nhân chính kể trên, các nguyên nhân khác của thiếu máu não cục bộ được biết tới là đa hồng cầu, hồng cầu lưỡi liềm, loạn sản sợi xơ, co mạch kéo dài, phình bóc tách động mạch chủ, động mạch cảnh...

Xuất huyết não

Xuất huyết não là nhóm nguyên nhân gây đột qụy nặng, các nguyên nhân gây xuất huyết não thường gặp là cao huyết áp, phồng động mạch não (hay dị dạng mạch máu não), các rối loạn đông máu do bệnh về máu hay do sử dụng thuốc chống đông máu quá liều...

Các yếu tố nguy cơ của đột qụy

Ngoài các nguyên nhân gây đột qụy đã được xác định, các yếu tố nguy cơ cũng đã được chứng minh bao gồm:

-Tuổi: Đây là một yếu tố nguy cơ cao của đột qụy, tần suất đột qụy gia tăng theo tuổi, sau 40 tuổi, cứ thêm 10 tuổi thì nguy cơ đột qụy tăng thêm 3 lần. Người trên 60 tuổi có nguy cơ bị đột qụy cao hơn người dưới 60 tuổi 16 lần.

Theo nghiên cứu tại Rochester, Minnesota, Mỹ, tần suất đột qụy của người từ 55 - 64 tuổi là 276/100.000 dân, trong khi đó, ở nhóm từ 65 - 74 tuổi là 632 và ở nhóm trên 75 tuổi là 1.786/ 100.000 dân.

- Xơ vữa động mạch: Là một yếu tố nguy cơ độc lập của đột qụy. Tình trạng xơ vữa động mạch sẽ dẫn tới sự tạo lập các mảng xơ vữa gây hẹp động mạch cũng như là yếu tố thúc đẩy sự tạo lập các cục máu đông gây tắc động mạch não.

- Cao huyết áp: Là yếu tố nguy cơ chính của đột qụy. Theo hầu hết các nghiên cứu trong và ngoài nước, tần suất cao huyết áp ở những bệnh nhân đột qụy từ 70 - 88% các trường hợp. Tần suất đột qụy ở người có tăng huyết áp cao hơn những người không tăng huyết áp từ 2 - 3,1 lần.

Tăng huyết áp gây suy giảm chức năng nội mạc động mạch, làm tăng tính thấm lipoprotein qua nội mạc, tăng kết dính tiểu cầu, hậu quả là dẫn tới xơ vữa động mạch và vỡ mạch máu. Như vậy, tăng huyết áp có thể gây ra đột qụy xuất huyết lẫn thiếu máu não cục bộ.

- Hút thuốc lá: Làm tăng nguy cơ đột qụy xấp xỉ 3 lần. Nguy cơ của hút thuốc lá tùy thuộc vào thời gian và số lượng thuốc hút. Thuốc lá gây tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, tăng hiện tượng co mạch, tăng độ kết dính tiểu cầu. Trong nghiên cứu Framingham cho thấy, hút thuốc lá làm tăng nguy cơ đột qụy 40% ở nam giới và 60% ở nữ giới.

- Đái tháo đường: Từ năm 1989, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác nhận tiểu đường là một yếu tố nguy cơ của đột qụy. Đái tháo đường làm gia tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Ngoài ra, bệnh nhân bị đái tháo đường còn thường xuyên có các rối loạn lipid máu. Yếu tố này gây xơ vữa và hẹp động mạch cho bệnh nhân.

- Uống rượu: Vai trò của rượu với đột qụy rất khó xác định, tuy nhiên những người nghiện rượu có nguy cơ bị bệnh lí tim mạch cũng như đột qụy cao hơn nhóm không uống rượu.

- Cơn thiếu máu não thoáng qua: Trước đây người ta xếp thiếu máu não thoáng qua là một dạng đột qụy tạm thời, nhưng hiện nay đa số các tác giả thống nhất xem nó như một yếu tố nguy cơ báo hiệu đột qụy. Cơn thiếu máu não thoáng qua có thể là hậu quả của hiện tượng co thắt mạch máu não hoặc do sự tắc nghẽn tạm thời của mạch máu não do các sợi tơ tiểu cầu và tự được giải phóng.

Bệnh tim: được biết như yếu tố nguy cơ của đột qụy chỉ đứng sau xơ vữa động mạch. 20% các trường hợp đột qụy do thiếu máu não cục bộ có nguyên nhân từ tim. Các rối loạn nhịp tim, nhất là rung nhĩ, bệnh lí van tim, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, nhồi máu cơ tim là những nguyên nhân hàng đầu dẫn tới thiếu máu não cục bộ.

Theo nghiên cứu Framingham, có khoảng 0,7 - 4,7% các trường hợp bị đột qụy trong 2 tuần sau nhồi máu cơ tim. Đặc biệt, nhồi máu cơ tim thành trước sẽ dẫn tới nguy cơ đột qụy cao hơn hẳn từ 2 - 6%.

Một số các yếu tố nguy cơ khác của đột qụy đã được ghi nhận là tình trạng dinh dưỡng, các bệnh nhiễm trùng, béo phì, rối loạn chuyển hóa lipid máu, thói quen ăn mặn, tình trạng căng thẳng thần kinh, dùng thuốc ngừa thai có estrogen liều cao, tăng nồng độ homocystein trong máu...

Trần Hùng
(Theo Men’s Health)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Lần đầu tiên tại Việt Nam nuôi sống thành công cặp song sinh nặng 500g

Lần đầu tiên tại Việt Nam nuôi sống thành công cặp song sinh nặng 500g

Chiều 5/10, lãnh đạo Bệnh viện Phụ sản Trung ương thông báo, lần đầu tiên, các bác sỹ của bệnh viện đã nuôi sống cặp song sinh chỉ nặng 500gram, chào đời ở tuần thai thứ 25 từ người mẹ mắc COVID-19.
Vì sao Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh đề nghị cung cấp thông tin nhân viên y tế chưa cho con tiêm vaccine?

Vì sao Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh đề nghị cung cấp thông tin nhân viên y tế chưa cho con tiêm vaccine?

Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh vừa có văn bản đề nghị Sở GD&ĐT TP. Hồ Chí Minh cung cấp danh sách tất cả phụ huynh là nhân viên y tế không đồng thuận cho con tiêm vaccine phòng Covid-19.
Không thể chủ quan với sức khỏe trái tim

Không thể chủ quan với sức khỏe trái tim

Đại hội Tim mạch toàn quốc lần thứ 18, với chủ đề “30 năm Tim mạch học Việt Nam: Hình thành, Phát triển, Hội nhập” được tổ chức từ ngày 7-9/10, tại TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
Biện pháp phòng bệnh đậu mùa khỉ theo khuyến cáo của Bộ Y tế

Biện pháp phòng bệnh đậu mùa khỉ theo khuyến cáo của Bộ Y tế

Ngày 3/10, Việt Nam chính thức ghi nhận ca mắc đậu mùa khỉ đầu tiên. Là bệnh nhân nữ 35 tuổi, khởi phát bệnh ngày 18/9 khi đang du lịch tại Dubai với triệu chứng sốt kèm mệt mỏi, ớn lạnh, đau cơ, đau đầu và ho, xuất hiện các nốt đỏ, ngứa trên cánh tay, thân mình và mặt.
Su hào - từ món ăn đến vị thuốc

Su hào - từ món ăn đến vị thuốc

Su hào được trồng nhiều vào mùa Đông, dùng làm rau ăn nhưng không phải ai cũng biết giá trị với sức khỏe và công dụng làm thuốc của nó.

Tin khác

Những lưu ý khi uống thuốc Bắc

Những lưu ý khi uống thuốc Bắc
Hiện nay trên thị trường có rất nhiều nơi kinh doanh thuốc Bắc kém chất lượng, ngâm tẩm hóa chất. Vì vậy người bệnh cần tỉnh táo lựa chọn những cơ sở y học cổ truyền uy tín để bảo đảm trị đúng bệnh đúng thuốc...

Thức khuya ảnh hưởng không tốt tới sức khoẻ

Thức khuya ảnh hưởng không tốt tới sức khoẻ
Do nhịp sống ngày càng nhanh, bận bịu công việc, giao tiếp nhiều..., nên các sinh hoạt của mọi người ngày nay có phần thay đổi so với trước, và hậu quả là ngày càng có nhiều người thường xuyên phải thức khuya.

Bộ Y tế đề nghị tăng cường phòng, chống bệnh đậu mùa khỉ

Bộ Y tế đề nghị tăng cường phòng, chống bệnh đậu mùa khỉ
Ngày 3/10, Bộ Y tế đã có Công văn khẩn số 5470/BYT-DP gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tăng cường phòng chống bệnh đậu mùa khỉ tại Việt Nam trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh vừa ghi nhận ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên.

Ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên ghi nhận tại TP Hồ Chí Minh

Ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên ghi nhận tại TP Hồ Chí Minh
Ca bệnh đậu mùa khỉ đầu tiên vừa ghi nhận tại TP Hồ Chí Minh. Thông tin do PGS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh cho biết tại buổi giao ban của Sở Y tế về tình hình dịch bệnh và hoạt động trọng tâm quý 4/2022 sáng 3/10.

Bạch quả trong điều trị rối loạn tuần hoàn

Bạch quả trong điều trị rối loạn tuần hoàn
Bạch quả (tên khoa học là Ginkgo biloba) là một cây thuốc quý. Bộ phận làm thuốc là lá và quả được dùng điều trị suy giảm trí nhớ, rối loạn tập trung, trầm cảm, chóng mặt, ù tai, nhức đầu...

9 loại thực phẩm tốt cho sức khỏe mùa Thu

9 loại thực phẩm tốt cho sức khỏe mùa Thu
Một số loại trái cây và rau quả tốt nhất vào mùa Thu và chúng ta nên tranh thủ thời điểm này để tận hương vị ngon và những lợi ích sức khỏe từ những loại thực phẩm này...
Xem thêm
Lần đầu tiên tại Việt Nam nuôi sống thành công cặp song sinh nặng 500g

Lần đầu tiên tại Việt Nam nuôi sống thành công cặp song sinh nặng 500g

Chiều 5/10, lãnh đạo Bệnh viện Phụ sản Trung ương thông báo, lần đầu tiên, các bác sỹ của bệnh viện đã nuôi sống cặp song sinh chỉ nặng 500gram, chào đời ở tuần thai thứ 25 từ người mẹ mắc COVID-19.
Vì sao Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh đề nghị cung cấp thông tin nhân viên y tế chưa cho con tiêm vaccine?

Vì sao Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh đề nghị cung cấp thông tin nhân viên y tế chưa cho con tiêm vaccine?

Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh vừa có văn bản đề nghị Sở GD&ĐT TP. Hồ Chí Minh cung cấp danh sách tất cả phụ huynh là nhân viên y tế không đồng thuận cho con tiêm vaccine phòng Covid-19.
Biện pháp phòng bệnh đậu mùa khỉ theo khuyến cáo của Bộ Y tế

Biện pháp phòng bệnh đậu mùa khỉ theo khuyến cáo của Bộ Y tế

Ngày 3/10, Việt Nam chính thức ghi nhận ca mắc đậu mùa khỉ đầu tiên. Là bệnh nhân nữ 35 tuổi, khởi phát bệnh ngày 18/9 khi đang du lịch tại Dubai với triệu chứng sốt kèm mệt mỏi, ớn lạnh, đau cơ, đau đầu và ho, xuất hiện các nốt đỏ, ngứa trên cánh tay, th
Chăm sóc và dự phòng bệnh loãng xương ở người cao tuổi

Chăm sóc và dự phòng bệnh loãng xương ở người cao tuổi

Loãng xương là căn bệnh diễn biến âm thầm và hầu như NCT nào cũng gặp phải với mức độ nặng hoặc nhẹ khác nhau. Căn bệnh này gây nên các triệu chứng: Đau nhức xương, cong vẹo cột sống, gù... ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống và sinh hoạt của người bệnh...
Rối loạn tiền đình

Rối loạn tiền đình

Chóng mặt, xoay tròn, mất thăng bằng là những biểu hiện thường gặp của bệnh rối loạn tiền đình mà nhiều người gặp phải...
Phòng chống chứng bất lực bằng khí công

Phòng chống chứng bất lực bằng khí công

Trong đông y, lí luận và thực tiễn đều đã chứng minh, việc lựa chọn một bài tập khí công hợp lí rồi tin tưởng và kiên trì thực hành có bài bản chắc chắn sẽ góp phần cải thiện công năng tình dục và phòng chống hữu hiệu những rối loạn sinh lí, trong đó có t
Không thể chủ quan với sức khỏe trái tim

Không thể chủ quan với sức khỏe trái tim

Đại hội Tim mạch toàn quốc lần thứ 18, với chủ đề “30 năm Tim mạch học Việt Nam: Hình thành, Phát triển, Hội nhập” được tổ chức từ ngày 7-9/10, tại TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
Các món ăn bài thuốc cổ truyền chữa bong gân cho người cao tuổi

Các món ăn bài thuốc cổ truyền chữa bong gân cho người cao tuổi

Ở người cao tuổi, các chức năng cơ xương khớp suy yếu khiến họ dễ chịu các tổn thương như gãy xương, trật khớp, bong gân, đặc biệt là khi vận động mạnh và té ngã, tai nạn bất ngờ. Vì vậy, để giúp người cao tuổi nhanh hồi phục khi bị bong gân, có thể kết hợp thêm các món ăn bài thuốc cổ truyền với nguyên liệu dễ tìm.
Tác dụng bất ngờ của sữa chua bổ sung probiotics

Tác dụng bất ngờ của sữa chua bổ sung probiotics

“Theo báo cáo khoa học đăng trên NPJ Biofilms and Microbiomes (thuộc nhà xuất bản Springer Nature), sữa chua bổ sung probiotics giúp giải độc cơ thể, giảm lượng kim loại nặng trong máu hiệu quả.”
Phiên bản di động