Mỹ đang đẩy Iran vào “vòng tay” Trung Quốc?

Dù Tổng thống Iran có quan điểm ôn hòa và ủng hộ cải thiện quan hệ với phương Tây nhưng sự cứng rắn của Mỹ đang đẩy Tehran xích lại gần Trung Quốc…

“Cuộc chiến” trong chính trường Iran

Khi ông Hassan Rouhani giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2013, dường như đó là thời điểm thuận lợi và dễ dàng để tiến hành đàm phán với Mỹ nhằm giải quyết những vấn đề khúc mắc giữa hai bên. Tuy nhiên, thật khó để tưởng tượng khi nhiệm kì của ông Hassan Rouhani đã bước sang năm thứ 7 nhưng mối quan hệ Mỹ - Iran vẫn trượt dài trong những căng thẳng và bất đồng. 

Giành chiến thắng năm 2013, ông Rouhani hứa sẽ nỗ lực làm giảm căng thẳng với phương Tây. Sự dịch chuyển này của Tổng thống Rouhani đã tạo nên những quan điểm trái chiều trong lòng Iran giữa một bên là phe cải cách hướng về phương Tây và một bên là những người có đường lối cứng rắn ủng hộ Trung Quốc. 

Mỗi lần lãnh đạo Iran thay đổi với sự dịch chuyển về lập trường theo một trong 2 xu hướng trên, điều đó lại có tác động đáng kể đến hướng chiến lược của nước Cộng hòa Hồi giáo này. Chính phủ của Tổng thống Mohammad Khatami theo xu hướng đổi mới (1997 - 2005) từng cải thiện mối quan hệ với các nước châu Âu, nhưng khi ông Ahmadinejad trở thành Tổng thống từ năm 2005 - 2013, ông lại tập trung chính sách đối ngoại vào việc xây dựng mối quan hệ thân thiết với Nga và Trung Quốc. Cuối nhiệm kì của ông Ahmadinejad, khi các lệnh trừng phạt quốc tế khiến nền kinh tế Iran điêu đứng, công chúng lại một lần nữa muốn chuyển hướng quay về phía phương Tây.

Ông Rouhani đã nắm bắt được tâm lí này và giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2013 bằng cách hứa hẹn sẽ giải quyết các vấn đề xoay quay lệnh trừng phạt quốc tế và chương trình hạt nhân. Năm 2015, thỏa thuận hạt nhân Iran mà nhà lãnh đạo này đàm phán với các nước phương Tây đã được kí kết. 

my dang day iran vao vong tay trung quoc
Tổng thống Iran Hassan Rouhani và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Tehran, Iran ngày 23/1/2016. Ảnh: AFP

Iran đang sa vào “vòng tay” Trung Quốc

Những đối thủ theo đường lối cứng rắn của ông Rouhani đã chỉ trích mạnh mẽ Tổng thống Iran về cái mà họ gọi là “sự xoay trục sang phương Tây”. Một mặt, giới “diều hâu” (những người có quan điểm cứng rắn) của Iran cảm thấy sự tương đồng về thể chế chính trị với Trung Quốc và Nga, trong khi mặt khác, nhiều người lo ngại nếu Iran phát triển mối quan hệ kinh tế với các công ty châu Âu và Mỹ có thể làm gián đoạn hoặc hủy hoại quan hệ hợp tác thương mại với Trung Quốc.

Những yếu tố trên đã buộc Tổng thống Rouhani phải cân bằng trong quá trình đàm phán với phương Tây và khi Tổng thống Barack Obama vẫn đương nhiệm, việc này diễn ra khá thuận lợi.

Tuy nhiên, khi ông Donald Trump trở thành Tổng thống với những thay đổi về quan điểm và chính sách, những hi vọng của chính quyền ông Rouhani đã sụp đổ. Thông báo rút khỏi thỏa thuận hạt nhân hồi tháng 5/2018 khiến những thành quả của ông Rouhani và đồng minh bị xóa nhòa. Sau hơn 2 năm đối mặt với nền kinh tế suy thoái, ông Rouhani dường như chấp nhận rằng, cách duy nhất để “cứu” Iran là “xoay trục” về phương Đông.

Ngày 21/6/2020, một thỏa thuận 25 năm giữa Iran và Trung Quốc đã được nội các Iran thông qua. Các nội dung chi tiết về thỏa thuận vẫn chưa được công khai. Trong khi thỏa thuận này được cho là nhằm thúc đẩy quan hệ đối tác kinh tế thì có nhiều đồn đoán nhận định rằng, thỏa thuận này sẽ bao gồm cả các yếu tố về quân sự.

Bất kì thỏa thuận quốc phòng nào đều sẽ làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác an ninh giữa Tehran và Bắc Kinh kể từ khi Tổng thống Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Iran đã tiến hành các cuộc tập trận quân sự chung với Nga và Trung Quốc ở Ấn Độ Dương và vịnh Oman vào tháng 12/2019. Theo một số đồn đoán, thỏa thuận gần đây giữa Iran và Trung Quốc sẽ cho phép Bắc Kinh tiếp cận đảo Kish ở vịnh Ba Tư.

Mặc dù thỏa thuận trên vẫn chưa được chính phủ 2 nước thông qua nhưng đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy những người cùng chí hướng với ông Rouhani đã yếu thế hơn trong việc bảo vệ lập trường của mình. 

Tuy nhiên, chiến lược gây sức ép tối đa với đường lối cứng rắn của chính quyền Tổng thống Trump đã buộc Iran phải đưa ra lựa chọn và các nhà lãnh đạo Iran dường như ngày càng cảm nhận rõ, Trung Quốc là lựa chọn duy nhất còn lại của họ.

Đ.K (Tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

my khuynh huong hop tac tich cuc hon voi opec

Mỹ: Khuynh hướng hợp tác tích cực hơn với OPEC

Kể từ khi Saudi Arabia và các nước thành viên A rập khác của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ đối với Mỹ để phản đối việc nước này ủng hộ Israel trong cuộc chiến tranh Yom Kippur, những thay đổi trong tình hình chính trị toàn cầu, cùng xu hướng gia tăng sản lượng dầu mỏ của nền kinh tế lớn nhất thế giới, đã phần nào giúp Washington “lật ngược thế cờ”…
nhat ban dung truoc bien dong hau ki nguyen abe

Nhật Bản đứng trước biến động hậu “Kỉ nguyên Abe”

Quyết định từ chức của Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo diễn ra vào thời điểm có những biến động lớn về địa chính trị trong khu vực và trên thế giới…
libya lieu da den luc saif gaddafi tro lai

Libya: Liệu đã đến lúc Saif Gaddafi trở lại?

Thực tiễn đang diễn ra tại Libya cho thấy hình mẫu chế độ Gaddafi không chỉ còn là ước vọng của người dân Libya mà đã định hình...
my trung quoc lieu co the tranh duoc chien tranh lanh

Mỹ - Trung Quốc liệu có thể tránh được Chiến tranh Lạnh?

Từ góc nhìn lịch sử và thực tiễn hiện nay, Chiến tranh Lạnh giữa Mỹ và Trung Quốc dường như là tất yếu. Một số chuyên gia còn cảnh báo hai nước có nguy cơ nổ ra xung đột quân sự…
lo hong chet nguoi cua hang hai quoc te

Lỗ hổng “chết người” của hàng hải quốc tế

Lỗ hổng trong hệ thống hàng hải quốc tế, khiến 2.750 tấn amoni nitrat mắc kẹt ở Beirut được cho là một nguyên nhân dẫn tới vụ nổ thảm khốc…

Tin khác

Tái phong tỏa, liệu Philippines có “sửa sai” thành công?

tai phong toa lieu philippines co sua sai thanh cong
Hai tuần phong tỏa kể từ ngày 4/8 được xem là vô cùng quan trọng với chính phủ Philippines để "sửa sai" nỗ lực chống Covid nửa vời trước đó…

Liban: Thảm họa vụ nổ chồng chất thêm khó khăn

liban tham hoa vu no chong chat them kho khan
Sáng 5/8, một ngày sau vụ nổ kinh hoàng ở cảng Beirut làm chấn động khắp Thủ đô của Liban và toàn khu vực, nhiều người dân Beirut chưa hết bàng hoàng khi đứng trước cảnh tượng hoang tàn với những đống đổ nát, nhà cửa và phương tiện bị hư hỏng nặng nề. Hàng trăm người đã thiệt mạng và hơn 5.000 người bị thương…

Viễn cảnh xấu nếu Anh bước vào vòng xoáy đối đầu với Trung Quốc

vien canh xau neu anh buoc vao vong xoay doi dau voi trung quoc
Giáo sư Adrian Pabst cảnh báo các lệnh trừng phạt của Anh nhằm vào Trung Quốc sẽ khiến Bắc Kinh đáp trả và điều đó sẽ gây tổn thất lớn cho London…

Trung Quốc trong đối sách “cương - nhu” với Mỹ

trung quoc trong doi sach cuong nhu voi my
Tuy bề ngoài Trung Quốc đang cố gắng “rắn” với Mỹ, có dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang nỗ lực giữ cho tình hình đối đầu không đi quá xa…

Vòng lặp đáng sợ của Covid-19 với châu Á - Thái Bình Dương

vong lap dang so cua covid 19 voi chau a thai binh duong
Các nước ở châu Á - Thái Bình Dương từng là hình mẫu nay lại quay cuồng đối phó với các ca bệnh trong cộng đồng đã cho thấy vòng lặp đáng sợ của Covid-19…
Xem thêm
singapore sang che ra khau trang phat hien covid 19

Singapore sáng chế ra khẩu trang phát hiện COVID -19

Mới đây Viện Nghiên cứu khoa học - công nghệ Singapore (AStar) cho ra đời loại khẩu trang thông minh, kiêm chức năng tầm soát người mắc COVID-19.
google doodle ton vinh van dong vien terry fox nha hoat dong nhan dao

Google Doodle tôn vinh vận động viên Terry Fox - nhà hoạt động nhân đạo

Google Doodle ngày 13.9 tôn vinh Terry Fox - vận động viên, nhà hoạt động nhân đạo người Canada.
my tuong niem cac nan nhan vu tan cong khung bo 119

Mỹ tưởng niệm các nạn nhân vụ tấn công khủng bố 11/9

Tối qua theo giờ ở Việt Nam, nước Mỹ đã tiến hành lễ tưởng niệm hàng nghìn nạn nhân thiệt mạng trong vụ tấn công khủng bố ngày 11/9 cách ...
chinh sach cua my voi trung quoc se ra sao neu ong biden thang cu

Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Theo giới phân tích, chính quyền ông Biden sẽ ít đối đầu công khai với Trung Quốc, nhưng bản chất không thay đổi nhiều so với chính phủ tiền nhiệm…
khai mac hoi nghi cap cao asean lan thu 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương ...
carnival duong pho mo man an tuong cho le hoi du lich bien sam son 2020

Carnival đường phố mở màn ấn tượng cho Lễ hội Du lịch biển Sầm Sơn 2020

Đến hẹn lại lên, dàn xe hoa lộng lẫy, những vũ điệu nóng bỏng của các vũ công châu Âu trong Carnival đường phố sôi động được Sun Group chung ...
Phiên bản di động