Lời thì thầm của Đăk Bla

Dòng sông đó mang biết bao huyền thoại và cả những câu chuyện tình đẫm nước mắt đôi bờ. Nhưng tiếc thay, mấy năm gần đây dòng sông đang lịm dần giữa mùa nước cạn.

Ánh mắt xa xăm và lời thủ thỉ của già làng

Dòng Đăk Bla như dải lụa vắt qua Kon Tum, được hợp lưu bởi nguồn nước từ các con suối và 3 nhánh sông nhỏ là Đăk A Kôi, Đăk Snghe và Đăk Pne bắt nguồn từ dãy Ngọk Linh hùng vĩ và chảy dài 139km và cứ thế ngược về phía Tây trước khi gặp sông Krông Pô Cô ở huyện Sa Thầy nhập làm một thành sông Sê San, chảy qua đập thủy điện Yaly rồi sang lãnh thổ Campuchia để hòa vào dòng Mê Kông đổ ra biển Đông.

Nhìn dòng sông lững lờ lúc hoàng hôn, già A Xép, ở làng Kon Ktu, xã Đăk Rơ Wa, TP Kon Tum, một trong những ngôi làng cổ hiếm hoi còn lại của Tây Nguyên nằm bên bờ Đăk Bla, thủ thỉ rằng, Đăk Bla ngàn đời đã chở che, nuôi sống cho người dân của làng, cũng như của các làng Bahnar khác, như làng Pei Đôn, Plei Rơ Hai, Plei Tơ Nghia, làng Kon Jơri… ở hai bên bờ. Dòng sông ấy có lúc hiền lành như mái tóc êm của người con gái, có lúc lại hung dữ tựa cơn nóng giận của các chiến binh. Già A Xép kể, từ xa xưa người Bahnar đã gọi dòng sông này là Đăk Krong Plăh - dòng sông nước lớn. Trong tiếng Banah, “đăk” là nguồn nước, “plăh” là hung bạo, dữ tợn.

loi thi tham cua dak bla
Những con thuyền độc mộc trên dòng Đăk Bla.

Những mùa lũ, dòng sông cồn lên con nước hung hăng cuốn đi biết bao trâu bò, lúa gạo và cả người làng ở hai bên bờ. Mỗi mùa lũ như thế, những người làng lại cầu mong Yang đừng trừng phạt. A Xép kể, người của các làng Bahnar và Jrai hai bên sông này vẫn lưu truyền câu chuyện tình diễm lệ nhưng đầy xót xa. Nhiều đời trước, những người đầu tiên đến bên dòng Đăk Bla dựng buôn, lập làng là người Jrai và Bana. Người Jrai lập làng bên hữu ngạn, phía thượng lưu. Người Bana lập làng bên tả ngạn, phía hạ lưu. Tuy khác bộ tộc nhưng 2 buôn làng vẫn sống chan hòa, yêu thương nhau giữa núi rừng hùng vĩ. Một ngày, chiến tranh nổ ra khắp vùng Tây Nguyên, người làng Jrai và người làng Bana cũng trở nên thù địch, đánh nhau thường xuyên.

Nhưng, một chàng trai người Jrai lại đem lòng yêu thương cô gái người Bana mà không được buôn làng chấp nhận. Tuyệt vọng, họ hẹn nhau một đêm sáng trăng sẽ ra sông Đăk Bla tự sát để được chết bên nhau, qua đó hóa giải thù hận giữa 2 buôn làng. Ngày hẹn, đôi trai gái tự lao xuống dòng nước đang cuồn cuộn chảy. Dòng sông như hiểu được nỗi lòng của đôi trai gái ấy đã gầm lên những tiếng giận dữ báo hiệu cho 2 làng. Đến lúc biết sự thật, người dân 2 làng đều hối hận vì sự thù hận đã khiến cho đôi uyên ương phải chết tức tưởi. Cảm động trước tình yêu này, 2 làng quyết định gạt bỏ quá khứ, kết nghĩa anh em. Từ đấy, người làng của những Pei Đôn, Plei Rơ Hai, Plei Tơ Nghia, Kon Ktu… yêu thương lẫn nhau và cùng sống với dòng sông huyền thoại này.

loi thi tham cua dak bla
Những đứa trẻ tắm bên dòng sông mùa khô

Cuộc sống của người Bahnar hay Jrai và của người Rơ Ngao bên dòng sông này vẫn thế. Vào mùa mưa, nước lớn nên bà con phải qua lại bằng thuyền độc mộc hoặc bè. Mùa lũ, nước sông Đăk Bla trở nên hung dữ, không ai dám đi qua, mọi sinh hoạt, lao động cũng vì vậy mà trở nên gián đoạn. Đến mùa khô, dòng sông lặng lẽ trôi và bồi phù sa, để người làng trồng cấy và chăn nuôi.

Năm 1994, cầu Kon Klor khánh thành đã “đánh thức” kinh tế 2 bờ, tạo giao thương thuận tiện, cuộc sống của người dân cũng nhờ đó no đủ, nhộn nhịp hơn. Cầu Kon Klor đã bắt nhịp đôi bờ đưa mọi người đến gần nhau hơn và chiếc cầu được đưa vào sử dụng cũng chấm dứt luôn những chuyến đò ngang bằng xuồng độc mộc đã từng bao năm qua lại đôi bờ.

Ở dòng sông này, có những chiếc thuyền độc mộc như những chiếc lá rừng lững lờ trôi trong nắng cao nguyên. Chiếc thuyền ấy đưa người qua sông, mang nông sản trao đổi, hay đơn giản chỉ là nơi để trai gái hò hẹn mùa trăng sáng Ning Nơng.

Đừng để dòng sông hấp hối

Nhưng, mùa này đang là cuối mùa khô ở Tây Nguyên và con sông Đăk Bla đang trở mình lặng lẽ. Nhiều người đi trên cầu Đăk Bla khi nhìn xuống dòng sông chỉ còn thấy những cồn cát trắng, dòng sông hùng vĩ bao năm chỉ còn lại giống như những con lạch nhỏ. Dòng Đăk Bla chảy lặng lẽ, kiệt quệ nguồn nước và đầy xót xa.

Đầu nguồn sông, người ta đã xây dựng nhà máy thủy điện thượng Kon Tum. Dự án Thủy điện Thượng Kon Tum là Dự án bậc một trên hệ thống bậc thang Thủy điện sông Sê San. Để có nước chạy máy phát điện, nguồn nước của con sông đã bị chặn lại. Thêm vào đó, thời tiết những năm gần đây khắc nghiệt hơn, lượng mưa ít hơn và trữ lượng nước ngầm đáng kể.

Với già làng A Xép và với nhiều người, những ngôi làng cùng dòng Đăk Bla là một và sự gắn kết ấy đã trở nên một thứ trầm tích, là trầm tích của văn hóa và lịch sử về một vùng đất đầy ắp huyền thoại mà không phải ai cũng được may mắn nghe ông kể. Thời gian đi qua, khi già A Xép già hơn và khi dòng sông không còn nữa, nhưng câu chuyện của ông, của dòng sông chắc chắn sẽ khiến nhiều người không thể nguôi ngoai.

Minh Ngọc - Đinh Dũng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

bat nguyen giam doc benh vien bach mai

Bắt nguyên Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai

PGS.TS Nguyễn Quốc Anh, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, đã bị Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
bac giang khoi to bat giam nu ke toan tham o nhieu ty dong

Bắc Giang: Khởi tố, bắt giam nữ kế toán tham ô nhiều tỷ đồng

Người phụ nữ 37 tuổi đã lợi dụng vị trí khi làm nhân viên kế toán để tham ô chiếm đoạt nhiều tỷ đồng của công ty.
vu tai nan khien 3 phu nu tu vong tai phu tho khoi to tam giam tai xe innova

Vụ tai nạn khiến 3 phụ nữ tử vong tại Phú Thọ: Khởi tố, tạm giam tài xế Innova

Bước đầu, nam tài xế điều khiến xe Innova trong vụ tai nạn xảy ra tại Phú Thọ khiến 3 phụ nữ tử vong khai nhận, do trời tối, đường nhiều khúc cua, khuất tầm nhìn nên xảy ra va chạm giao thông.
kha nang bao tan cong va khong khi lanh don dap tran ve trong thang toi

Khả năng bão "tấn công" và không khí lạnh dồn dập tràn về trong tháng tới

Sang tháng 10/2020, không khí lạnh tiếp tục có xu hướng hoạt động gia tăng về tần suất và kết hợp với các hình thế thời tiết khác như hoạt động của áp thấp nhiệt đới/bão.
chua the truy nguon goc hon 300 nghin bao cao su cu duoc tai che

Chưa thể truy nguồn gốc hơn 300 nghìn bao cao su cũ được tái chế

Sau khi bị bắt quả tang tái chế hơn 300 nghìn bao cao su đã qua sử dụng, chủ cơ sở đã rời khỏi nơi tập kết nên việc xác định nguồn gốc số bao cao su này đang bị “kẹt”.

Tin khác

Hà Tĩnh: Khởi công xây dựng chùa Hương Sơn

ha tinh khoi cong xay dung chua huong son
Sáng 24/9, Ban trị Sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Hà Tĩnh và huyện Hương Sơn đã tổ chức lễ khởi công Dự án xây dựng chùa Hương Sơn. Đây hứa hẹn sẽ là nơi đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh, tín ngưỡng của bà con Phật tử trong và ngoài huyện.

Triệt phá đường dây đánh bạc 3 nghìn tỷ đồng qua mạng

triet pha duong day danh bac 3 nghin ty dong qua mang
Đường dây đánh bạc và tổ chức đánh bạc tại nhiều tỉnh, thành thông qua trang web bong88.com vừa bị cánh sát triệt phá. Ước tính, chỉ riêng từ đầu năm 2020 đến nay số tiền giao dịch đánh bạc lên đến trên 3.000 tỷ đồng.

Nghi án chồng đoạt mạng vợ do ghen tuông ở Nghệ An

nghi an chong doat mang vo do ghen tuong o nghe an
Hoàng Văn Hùng (28 tuổi) đang bị cảnh sát tạm giữ do bị nghi ngờ ra tay đoạt mạng vợ vì ghen tuông.

Phát hiện thi thể trẻ sơ sinh trong túi ni lông tại Hà Nội

phat hien thi the tre so sinh trong tui ni long tai ha noi
Thi thể trẻ sơ sinh trong túi ni lông được người dân phát hiện tại khu vực gần nhà dân thuộc thôn Ngoại Độ, xã Đội Bình, huyện Ứng Hòa, Hà Nội, sát mặt đường quốc lộ 21B.

Công an tạm giữ nhóm người ẩu đả tại cổng bệnh viện E

cong an tam giu nhom nguoi au da tai cong benh vien e
Sau một ngày gây ra vụ ẩu đả tại cổng Bệnh viện E, Công an quận Cầu Giấy, TP Hà Nội đã tạm giữ nhóm xe ôm này để làm rõ hành vi "gây rối trật tự công cộng".

TP Hà Nội: Yêu cầu ăn mặc lịch sự, cấm nói tục trên phố đi bộ

tp ha noi yeu cau an mac lich su cam noi tuc tren pho di bo
UBND TP Hà Nội hoàn thiện Quy chế quản lý hoạt động trong không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận. Những hành vi vi phạm quy định tại đây phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và bị xử lý theo các quy định của pháp luật.
Xem thêm
bat nguyen giam doc benh vien bach mai

Bắt nguyên Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai

PGS.TS Nguyễn Quốc Anh, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, đã bị Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành ...
ong doan hong phong tai dac cu bi thu tinh uy nam dinh

Ông Đoàn Hồng Phong tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Nam Định

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Nam Định khóa XX tiếp tục bầu ông Đoàn Hồng Phong giữ chức Bí thư tỉnh Nam Định
bac giang khoi to bat giam nu ke toan tham o nhieu ty dong

Bắc Giang: Khởi tố, bắt giam nữ kế toán tham ô nhiều tỷ đồng

Người phụ nữ 37 tuổi đã lợi dụng vị trí khi làm nhân viên kế toán để tham ô chiếm đoạt nhiều tỷ đồng của công ty.
cho hoc sinh dung dien thoai trong lop giai phap nao loi ca doi duong

Cho học sinh dùng điện thoại trong lớp: Giải pháp nào "lợi cả đôi đường"?

Nhiều thầy cô giáo cho rằng quy định cho học sinh dùng điện thoại trong lớp của Bộ GD&ĐT cần được hiểu đúng. Mặt khác Bộ GD&ĐT cũng cần quy ...
phat can bo dh duy tan viet thu nac danh ha uy tin cac truong dai hoc tai da nang

Phạt cán bộ ĐH Duy Tân viết thư nặc danh hạ uy tín các trường đại học tại Đà Nẵng

Ông Lê Văn Chung, Phó Giám đốc Trung tâm Mô phỏng thuộc Trường Đại học Duy Tân và bà Trần Thị Thắm cộng tác viên công tác tuyển sinh vừa ...
hieu truong dai hoc khoa hoc xa hoi va nhan van ha noi xin tu chuc

Hiệu trưởng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội xin từ chức

GS.TS Phạm Quang Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã có đơn xin từ chức.
khat nuoc sach giua long thu do

Khát nước sạch giữa lòng thủ đô

Nhiều năm nay hàng trăm nghìn hộ dân phía Nam Hà Nội phải sống trong cảnh thiếu nước sạch trầm trọng. Họ khoan giếng, mua máy lọc nước, xin nước ...
nhuc nhoi te nan co bac bang cong nghe cao

Nhức nhối tệ nạn cờ bạc bằng công nghệ cao

Thời gian qua, tình hình hoạt động của các loại tệ nạn xã hội nói chung và tệ nạn cờ bạc nói riêng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình có ...
hoang hon tat nang

Hoàng hôn tắt nắng

Sự thờ ơ của một số người ở địa phương làm cho nguyện vọng chính đáng của bà Hà Thị Toán, vợ liệt sĩ, đã cùng bà sang thế giới ...
Phiên bản di động