Xã hội 07/08/2025 14:58
Tôi đến với mạng xã hội khá sớm để được hòa mình vào thế giới công nghệ ảo nhưng thật và thật mà ảo này. Rồi tôi bỗng thành kẻ săn hàng lạ, hàng hiếm, hàng độc được rao trên mạng.
Phải công nhận Internet và mạng xã hội có công lớn trong việc giới thiệu những sản phẩm lạ rất tiện ích và thiết yếu trong cuộc sống.
Sau khi è cổ còng lưng, cụp xương sống vì khiêng dọn đồ đạc chuyển nhà, bạn sẽ phải reo lên khi thấy trên mạng rao bán bộ đồ kê kích có bánh xe để nhấc bổng và di dời cả một cái tủ cồng kềnh hay một bộ bàn ghế nặng như con hà mã. Hoặc sau khi bạn mắt nhắm mắt mở tìm công tắc đèn toilet hay đèn cầu thang trong tuyệt vọng, bạn sẽ vô cùng thích thú khi trên mạng cung cấp những bộ đèn cảm biến, bạn đi đến đâu đèn sẽ tự bật sáng dẫn đường cho bạn lúc bạn đang say xỉn bước thấp bước cao khi tìm toilet.
 |
| Người già mê công nghệ đem lại niềm vui nhưng cũng không ít phiền toái về sức khỏe. Ảnh minh họa |
Gì nữa, khi bạn đang vô cùng bực bội và điên tiết vì con cún mới nhập hộ khẩu nhà bạn cứ nhờ ti mẹ mà sủa thâu đêm suốt sáng, bạn sẽ mừng như bắt được vàng khi thấy trên mạng rao bán công cụ trị chó sủa, máy chạy pin, bấm một cái sẽ phát âm thanh khiến con cún bất trị cụp đuôi, len lén chui vào góc cầu thang để trốn.
Gì nữa nhỉ. À, khi bạn nổi cơn yêu động vật, bạn có thể thích nuôi rùa trong nhà, bạn sẽ đau khổ vì không biết cho chú rùa ở đâu và đi ị chỗ nào, thì lúc ấy, bạn sẽ vô cùng mừng rỡ thấy trên mạng rao bán cái bể nuôi rùa, mà theo hình chụp quảng cáo thì cái bể nhựa lộng lẫy này không khác gì chốn thủy cung.
Phải nói thật, công của nhà mạng là vô cùng vĩ đại, vì trên mạng cho ta biết đến nguồn hàng cũng lạ, mới, độc và thiết yếu mà chắc khó ai hình dung sao họ có thể nghĩ ra được để đáp ứng nhu cầu sử dụng rất chi là "kinh không" của con người.
Sau một thời gian liều mạng pha chút cả tin, ngây thơ lẫn chút nhẹ dạ, tôi đã mua khá nhiều món hàng rao mời trên mạng.
Đầu tiên là phải có lời khen cho những ngôn ngữ PR và tiếp thị. Sinh viên học môn truyền thông và PR, tiếp thị rất nên ngả mũ kính nể các phù thủy ngôn từ rao mời trên mạng. Nghe họ rao thì đến Lão Hà Tiện của nhà văn Pháp Molière cũng phải dốc hầu bao ra tậu cả núi hàng mà không thèm cảnh giác.
Tiếp theo là phải ngợi khen công nghệ số hóa truyền thông của mạng. Chỉ sau một cái nút bấm vô cùng hào hứng hoặc do dự của người mua, chỉ vài giây sau đã hiện lên lời chào mừng và săn sóc của các khách hàng vốn được coi là thượng đế” trước khi mua và là nạn nhân sau khi đã thanh toán tiền. Đến lúc này thì bạn đã rơi vào vòng vây “không cho chúng nó thoát” của mê trận mua bán. Nào là giảm giá, nào là ưu đãi, nào là khuyến mãi, thêm bớt... Bạn luôn cảm thấy mình là người may mắn và hạnh phúc nhất giới, và chỉ riêng bạn là người trúng số và được hưởng đặc ân mua đồ ngon và rẻ, dù cho người bán họ chẳng biết bạn mồm ngang mũi dọc thế nào.
Có không ít người bán hàng trên mạng ít khi ghi địa chỉ để bạn khó tìm họ mà mua hàng trực tiếp, vì bạn gọi Grab đến mua thì còn gì là bí mật của món hàng. Hàng của họ độc lạ về kiểu dáng, hấp dẫn về đặc tính, thú vị về chức năng, bất ngờ về “tiện ích” nhưng là theo chủ nghĩa tiện ích cũ người mới ta. Với những kẻ lười lượn lờ trên thị trường thì là mới, nhưng với thế giới sành điệu thì hàng này đã “xưa như trái đất”. Nghệ thuật của những nghề bán hàng trên mạng là mua hàng lạ giá rẻ hoặc quá đát xứ lạ rồi về rao những lời có cánh trên mạng để chiêu dụ người mua. Nếu bạn đang còn chút đắn đo do dự, thì dòng chữ: Chỉ khuyến mãi hôm nay là ngày cuối, rồi những con số đếm ngược báo sắp hết hạn mua rẻ (nhưng thực ra là vô hạn), rồi những lời còm men”(bình luận) khen sản phẩm hết lời của khách hàng (ảo), khiến bạn can đảm “xô cửa xông vào, liều mình như chẳng có” mà bấm chọn mua.
Bạn mua thì bạn ráng chịu. Thuận mua vừa bán mà. Bạn mua xong mà hàng không được như hàng lúc họ quảng cáo là có 1.001 lý do. Có ba bảy nỗi buồn sau khi nhận hàng. Nó nhỏ nhẹ, mộc mạc hơn món hàng quảng cáo. Nó đắt hơn giá thật. Tuổi thọ có ngắn hơn và xuất xứ ra đời của nó làm ta cụt hứng. Và cái thất vọng nhất là bạn thất vọng về sự lựa chọn và quyết định của mình.
 |
Khi bạn mua một cái lều cho trẻ con mà nó không hề giống lâu đài công chúa. Khi mà bạn mua cái bể nuôi rùa mà nó không hề giống thủy cung, mà lại hơi giống cái bô tiểu của bệnh nhân? trong bệnh viện. Khi mà bạn mua cái súng khống chế chó sủa thì con chó bướng bỉnh lại tỏ ra thích thú, vẫy đuôi mỗi khi bạn chĩa súng vào nó. Tôi đã thất bại trong việc bật quạt thổi vào cái giường phao để hy vọng nó phồng cũng đủ sức chịu được sức nặng của một lứa đôi yêu đương như trong quảng cáo. Tôi đã tiu nghỉu khi mua cái vòi tăng áp rửa chén mà phát hiện ra nước chảy chỉ hơn ve đái một chút. Và bộ đèn cảm biến tự động chiếu sáng - cứu tinh cho dân xỉn ban đêm - cũng xỉn luôn.
Nghệ thuật của những nghề bán hàng trên mạng là mua hàng lạ giá rẻ hoặc quá đát xứ lạ rồi về rao những lời có cánh trên mạng để chiêu dụ người mua.
| Chỉ sau một cái nút bấm của người mua đã hiện lên lời chào mừng và săn sóc của các khách hàng vốn được coi là thượng đế”!!! |
Tôi là người đã cao niên, nên có cái tính hay quên, nhiều lúc người một nơi, kính một nơi, nên làm mất kính hoài. Vì vậy, khi thấy trên mạng rao bán kính lão có thể xếp gọn, lại có tính năng tự điều chỉnh theo độ của mắt, tôi liền đặt hàng. Khi đeo thử thì hỡi ôi, cái tròng mắt kính không hề “tự điều chỉnh” mà chính tay tôi phải điều chỉnh gọng kính ra xa vào gần để nhìn cho rõ. Thế là tự mắng mình, có bao nhiêu bạn bè làm bác sĩ chuyên khoa mắt mà không nhờ họ tư vấn, để rồi mua cặp kính phải điều chỉnh bằng tay này. Đúng là “còn hai con mắt khóc người một con” chỉ vì sự “thần kỳ” của cặp kính mua qua mạng.
Sau những phi vụ liên tục đầy bất tín này, tôi chặc lưỡi “mình ngu mình chịu“ và tự hứa không bao giờ mua hàng trên mạng nữa. Song, đọc những quảng cáo với những lời vàng ngọc về những món hàng đặc biệt độc đáo tiện dụng và rẻ bất ngờ trên mạng, tôi lại tiếp tục sa bẫy hàng độc hàng lạ.
Và lại là những vụ mua bán tẽn tò như mua cái lược chải kiêm nhuộm tóc để “đảo ngói” mái tóc muối nhiều hơn tiêu, mới phát hiện ra cái lược này chỉ là cái lược nhựa không kèm thuốc nhuộm, đắt hơn giá thị trường. Mua cái camera quay phim nhỏ xíu để đi du lịch, xong về nó cũng đi du lịch trước khi mình đi du lịch. Mua cái đồng hồ mạ vàng có tặng kèm nhẫn mạ, về thì bị vợ dọa bỏ nếu mà chồng đeo nó ra đường. Chỉ có mấy cái quạt không cánh hoặc quạt gấp khi đi du lịch là dùng tạm được, nhưng lại phát hiện ra nó là từ nguồn hàng không mấy tin tưởng.
Thời đại công nghệ, mua hàng qua mạng, mà con người chưa công nghệ thì dễ toang mạng lắm. May là tôi còn đủ một chút tỉnh táo để không mua các sản phẩm thuốc men tăng chiều cao cho cái thân cao chưa đầy một sáu của mình, hay các loại thuốc tăng sinh lực đàn ông cho cái tuổi xế chiều của mình. May là cũng chưa mắc bẫy kết bạn làm quen, tỏ tình, mua bán hàng giả qua mạng.
Và quan trọng nhất là sau một loạt mua hớ hàng qua mạng đó, bà xã tôi vừa chì chiết vừa hứa hẹn đầy yêu thương rằng:
Từ nay tôi cấm ông mua bất cứ thứ gì trên mạng. Ông muốn gì cứ nói tôi mua đồ thiệt, đồ chính hiệu cho. Nhớ chưa?
Thưa vợ và thưa các đại gia bán hàng qua mạng, là không cần vợ đay nghiến tôi cũng xin tạc dạ một điều: Tiên trách kỷ, hậu trách nhân.
Mất tiền, được kinh nghiệm. Vậy bạn nên tự hỏi mình có bị mắc bệnh mê của lạ và ham giá rẻ, món hời hay không. Và hãy tỉnh táo khi mua hàng qua mạng.
Nhiều ông bà nghĩ: Mất vài trăm ngàn thôi, không đáng kể. Nhưng nếu cộng dồn, mỗi tháng vài lần, cả năm cũng ra một khoản lương hưu. Sở dĩ nhiều NCT bị lừa cũng một phần là vì họ ngại, không dám kể ra chuyện bị lừa. Họ sợ con cháu chê mình nhẹ dạ, sợ bị cười,... Nhưng chính sự im lặng đó lại khiến bọn xấu ngày càng lộng hành hơn. Những kẻ lừa đảo biết rằng người già thường nhẫn nhịn, ít khi lên tiếng, càng tiếp tục giăng bẫy.
May mắn là hiện nay, nhiều nền tảng thương mại điện tử lớn đã bắt đầu siết chặt kiểm duyệt: Yêu cầu người bán xác minh danh tính, công khai chính sách đổi trả, rà soát kỹ nội dung quảng cáo. Dù vậy, luật pháp cũng chỉ là hàng rào chung, người tiêu dùng vẫn phải tự xây thêm một cánh cửa khóa từ bên trong để bảo vệ chính mình và người thân.
Hiện ở nhiều địa phương đã tổ chức các lớp tập huấn về công nghệ dành riêng cho NCT. Ở đó, NCT được hướng dẫn cách sử dụng điện thoại an toàn, cài đặt ứng dụng mua hàng chính thống.
NCT bây giờ, ngoài việc chăm sóc sức khỏe thể chất, cũng nên dành một chút thời gian để chăm sóc sức khỏe “tinh thần” về công nghệ, học những kỹ năng mềm thiết yếu trong thời đại số, để có “kháng thể số”. Đơn giản như cách phân biệt thật - giả khi xem quảng cáo, cách tra cứu nguồn tin đáng tin cậy, cách đọc bình luận đánh giá sản phẩm và đặc biệt, cách giữ bình tĩnh, không vội vàng chốt đơn khi chưa hiểu rõ. (Còn nữa)
