Khơi dậy nguồn lực người cao tuổi trong phát triển đất nước

PV: Thưa bà, nhìn lại nhiệm kỳ qua, bà đánh giá thế nào về những đóng góp của NCT trong phát triển kinh tế - xã hội?

Bà Hà Thị Minh Tâm: NCT ngày càng khẳng định mình không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực trực tiếp tham gia phát triển kinh tế - xã hội. Đến nay, hơn 9 triệu NCT vẫn tích cực lao động, sản xuất; 455.267 NCT được tôn vinh làm kinh tế giỏi, trong đó 321.718 người là chủ trang trại, chủ doanh nghiệp. Phong trào không chỉ góp phần thúc đẩy sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế mà còn tạo việc làm cho gần 10 triệu lao động, đóng góp gần 12.000 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước. Đáng chú ý, nhiều NCT chủ động ứng dụng khoa học, công nghệ, phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, du lịch cộng đồng, làng nghề truyền thống. Qua đó, vừa tạo thêm thu nhập, việc làm, vừa truyền lại kinh nghiệm, kỹ năng và tinh thần lao động cho thế hệ sau.

Trong bối cảnh già hóa dân số nhanh, kinh tế bạc cũng mở ra hướng đi mới. NCT không chỉ là người sử dụng mà còn có thể tham gia tạo ra những sản phẩm, dịch vụ phù hợp với một xã hội đang già hóa. Điều quan trọng là xây dựng cơ chế và môi trường để họ tiếp tục phát huy năng lực, kinh nghiệm, phù hợp với sức khỏe và điều kiện của từng người.

Bà Hà Thị Minh Tâm, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Phát huy vai trò NCT, Hội NCT Việt Nam.

PV: Không chỉ trong lao động, sản xuất, NCT còn có những đóng góp thiết thực trong xây dựng cộng đồng, nông thôn mới và bảo vệ môi trường. Bà nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

Bà Hà Thị Minh Tâm: NCT có vốn sống, sự từng trải và uy tín, nên có sức ảnh hưởng lớn trong gia đình, dòng họ và cộng đồng. Trong xây dựng đời sống văn hóa, khuyến học, khuyến tài, bảo tồn bản sắc dân tộc và xây dựng nông thôn mới, nhiều NCT gương mẫu đi đầu, từ hiến đất, tháo dỡ công trình, đóng góp ngày công đến vận động con cháu cùng tham gia. Trong nhiệm kỳ, NCT đã đóng góp trên 5.782.000 ngày công, hiến trên 6.175.000m² đất làm đường giao thông nông thôn; đóng góp hơn 452 tỷ đồng xây dựng trường học, trạm y tế, làm cầu, đường và các công trình phúc lợi. Những con số ấy cho thấy sự tham gia cụ thể, thiết thực của NCT trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh. Quan trọng hơn, sự gương mẫu của họ tạo sức lan tỏa, góp phần củng cố đồng thuận từ mỗi gia đình đến cộng đồng.

Trong bảo vệ môi trường, NCT tích cực trồng cây, phân loại rác tại nguồn, xây dựng tuyến đường xanh, mô hình tự quản, vườn cây thảo dược; vận động gia đình thực hiện nếp sống văn minh, sử dụng tiết kiệm tài nguyên. Trung ương Hội phối hợp tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo cho 4.000 hội viên NCT; Hội NCT các tỉnh, thành phố tổ chức 200 cuộc tuyên truyền, tập huấn về bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, phòng, chống rác thải nhựa cho hơn 3 triệu cán bộ, hội viên NCT.

Hội cũng phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm nhân rộng mô hình nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn; phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tập đoàn CT Group thực hiện xanh hóa môi trường sống, góp phần thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Cùng với đó, CLB Liên thế hệ tự giúp nhau tiếp tục là môi trường để NCT hỗ trợ nhau về đời sống, sức khỏe, văn hóa và phát triển kinh tế, qua đó tạo điều kiện để họ chủ động tham gia các hoạt động ngay tại cộng đồng.

PV: Với uy tín trong gia đình và cộng đồng, NCT có vai trò như thế nào trong bảo vệ an ninh Tổ quốc, giữ gìn an ninh trật tự ở cơ sở thưa bà?

Bà Hà Thị Minh Tâm: Vai trò ấy được thể hiện qua nhiều việc làm cụ thể. Thông qua các tổ hòa giải, tổ tự quản, dòng họ tự quản, câu lạc bộ phòng, chống tội phạm và các mô hình bảo đảm an ninh trật tự, NCT tích cực tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật, phòng ngừa tội phạm và tệ nạn xã hội. Trong gia đình, NCT có tiếng nói trong giáo dục, nhắc nhở con cháu chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, sống có trách nhiệm với cộng đồng. Nhiều CCB, cựu công an, cán bộ hưu trí tiếp tục tham gia giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng cho thế hệ trẻ.

Trước sự gia tăng của tội phạm công nghệ cao và lừa đảo trên không gian mạng, NCT cũng cần chủ động trang bị kỹ năng số để tự bảo vệ mình, đồng thời nhắc nhở con cháu và cộng đồng nâng cao cảnh giác. Phát huy nguồn lực NCT vì thế không chỉ dựa vào những giá trị, kinh nghiệm đã có, mà còn phải giúp họ thích ứng với những vấn đề mới của đời sống.

PV: Một lực lượng quan trọng khác là NCT tham gia xây dựng Đảng, chính quyền và hệ thống chính trị ở cơ sở. Theo bà, cần làm gì để nguồn lực này tiếp tục được phát huy trong nhiệm kỳ tới?

Bà Hà Thị Minh Tâm: Đây là nguồn lực rất đáng trân trọng. Hiện có gần 1,5 triệu NCT đang đảm nhiệm các vị trí như bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, trưởng ban công tác Mặt trận, hòa giải viên, thành viên ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư của cộng đồng và nhiều chức danh khác. Với bản lĩnh chính trị, kinh nghiệm và uy tín, họ sâu sát địa bàn, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, tham gia hòa giải, giám sát, phản biện xã hội và vận động Nhân dân đồng thuận với các chủ trương của địa phương. Vì vậy, cần có cơ chế phù hợp để những người còn sức khỏe, có uy tín, kinh nghiệm và tâm huyết tiếp tục tham gia công tác xã hội. NCT không chỉ đóng góp bằng kinh nghiệm mà còn bằng khả năng kết nối, thuyết phục và tạo đồng thuận ở cơ sở.

PV: Từ thực tiễn đó, bà kỳ vọng nhiệm kỳ Đại hội VII Hội NCT Việt Nam sẽ có những giải pháp gì để tiếp tục phát huy tốt hơn nguồn lực NCT?

Bà Hà Thị Minh Tâm: Trước hết, cần thống nhất nhận thức trong toàn xã hội, chuyển từ tư duy “chăm sóc đơn thuần” sang “chăm sóc gắn với phát huy”, coi NCT là một nguồn lực trong phát triển đất nước. Chính sách và hoạt động Hội cần tạo điều kiện để NCT tiếp tục lao động, sản xuất, kinh doanh, chuyển giao tri thức, tham gia tư vấn, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phát triển kinh tế bạc phù hợp với sức khỏe, năng lực, hoàn cảnh.

Cùng với hoàn thiện chính sách, cần nhân rộng các mô hình hiệu quả, nhất là CLB Liên thế hệ tự giúp nhau; tạo điều kiện để NCT tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, bảo vệ an ninh Tổ quốc, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và bảo vệ môi trường. Hội cũng cần tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu để hỗ trợ NCT tiếp cận chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và những phương thức sản xuất, kinh doanh phù hợp.

Điều quan trọng là tạo môi trường để NCT tiếp tục cống hiến bằng khả năng và điều kiện của mình: Phát triển kinh tế, truyền nghề, chuyển giao kinh nghiệm, tham gia công tác xã hội, hòa giải ở cơ sở, giữ gìn môi trường, xây dựng cộng đồng và giáo dục con cháu. Khi nguồn lực ấy được nhìn nhận đúng và có điều kiện phát huy, NCT sẽ tiếp tục tạo ra những giá trị thiết thực cho gia đình, cộng đồng và đất nước.

PV: Trân trọng cảm ơn bà!