Chiêu Hổ-Đội Kình mời Hồ Xuân Hương du xuân về làng Gáp

Đúng như định mệnh, câu chuyện thách đối văn chương, giữa Xuân Hương nữ sĩ và Đội Kình danh tiếng, mới chỉ như chiếc cầu dẫn lối, Đội Kình chưa dám sang bến tình, còn nàng thơ thì lấy duyên thơ để mời chàng sang bến. Đội Kình đã mới Hồ Xuân Hương du xuân về làng Gáp.

Vì những định kiến khắt khe của thời phong kiến trọng nam khinh nữ, ngay cả cuốn gia phả Hồ Tông thế phả cổ nhất của họ Hồ -Quỳnh Đôi, cũng chỉ ghi danh hàng đinh nam nối dõi, từ thường dân tới quan đại thần. Còn phụ nữ dẫu Hồ Xuân Hương có là nữ sĩ bậc kỳ tài trong thiên hạ, múa bút phẩy thơ, cũng chỉ là phận nữ nhi, nên tác phẩm cũng như thân thế của nữ sĩ, đã không được trân trọng ghi chép trong gia phả, cũng như trong thi đàn. Duyên cớ ấy nên chuyện thơ văn, chuyện tình duyên của Hồ Xuân Hương, đầy sóng gió cũng chẳng ai chép, ai ghi, mới trở thành huyền thoại, mờ mờ, tỏ tỏ, có có, không không.

Chuyện đời, chuyện tình, chuyện văn chương của Hồ Xuân Hương qua thời gian đọng lại, chính là việc các nhà nghiên cứu đã gạn đục, khơi trong, khảo thơ tìm sử, lấy nguồn huyền thoại dẫn về cuộc sống, biến cõi mơ trở về cõi thực, biến mờ mờ trở nên sáng tỏ.

Người chồng đầu tiên của Hồ Xuân Hương chính là ông Nguyễn Bình Kình (còn gọi là Đội Kình, Tổng Cóc) được văn học sử ghi nhận ghi chép lại, nhưng duyên nợ của mối tình này ra sao, vẫn mờ mờ, tỏ tỏ. Chúng tôi đã nối lại duyên thơ, tìm chuyện tình của nữ sĩ với người chồng đầu tiên ông Tổng Cóc cũng chính là Chiêu Hổ.

Ông Tổng Cóc tên chính là Nguyễn Bình Kình (tự là Nguyễn Cộng Hòa), lúc bé gia đình gọi tên là "Cóc”, cái tên xấu xí cho dễ nuôi. Ông là con cháu nhà gia thế (cháu của cụ Nguyễn Quang Thành, đỗ Tiến-sĩ năm 1680, đời vua Lê Hi Tông, vì thế trong gia đình ông thường được gọi là cậu Chiêu. Dưới triều Lê (đời Hồng Đức) con các ông Tiến sĩ gọi là “chiêu”, nên thi hào Nguyễn Du (con thứ bảy của Tiến sĩ Nguyễn Nghiễm) thời đi học còn gọi là “cậu Bảy Chiêu”; Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (con thứ bảy của Tiến sĩ Lê Hữu Mưu) cũng được gọi là “cậu Bảy Chiêu”. Danh xưng “cậu Chiêu” thời ấy, dùng để chỉ con trai các ông Tiến sĩ. Sau này thành ngữ “cậu ấm, cô chiêu” nhằm để chỉ cả con trai, con gái nhà quan nói chung.

Nguyễn Bình Kình là cháu Tiến sĩ Nguyễn Quang Thành, lại sinh năm Hổ (Canh Dần 1770) nên có biệt danh là “Chiêu Hổ”. Đương thời Chiêu Hổ là người hay chữ, vẫn thường xướng họa với Xuân Hương, ông lại giỏi võ nghệ nổi danh là Đội Kình.

Chuyện từ làng Gáp xưa nay là xã Tứ Xã, huyện Phong Châu vẫn kể, xưa Tổng Cóc, quen cha con Hồ Xuân Hương khi đi thi Hương với một số nho sinh trong vùng. Thế rồi cơ duyên dẫn lối, cụ đồ người xứ Nghệ đã dắt con gái về làng Sơn Dương (Lâm Thao, Phú Thọ) gần làng Gáp dạy học. Con gái cụ đồ chính là Hồ Xuân Hương.

Cụ đồ Hồ Phi Diễn mất năm 1786, sau 15 năm cụ đồ qua đời, cuối tháng chạp năm 1801, ba chàng Tú ở đất Phong Châu là Tú điếc, Nho Trâm và Đội Kình, rủ nhau về chơi đất kinh kỳ Thăng Long. Họ đã đến thăm nhà thầy quá cố cụ đồ Hồ Phi Diễn ở thôn Tiêu Thị, nơi góa phụ họ Hà và người con gái Hồ Xuân Hương đang sinh sống, năm ấy nữ đã 29 tuổi.

Trong chuyến du thăm cuối đông đầu xuân ấy, chuyện tình của nữ sĩ họ Hồ với Tổng Kình mà bà mối tơ duyên- chính là nàng thơ dẫn lối. Câu chuyện văn chương với ba chàng Tú đất Phong Châu, nữ sĩ ra vế thách đối: “Tối Ba mươi, khép cánh càn khôn, kẻo nữa Ma Vương đưa quỷ tới”. Hai chàng Tú điếc, Nho Trâm, chịu không đưa ra được vế đối, còn Tổng Kình đáp lại: “Sáng muồng một, mở then tạo hóa, để cho thiếu nữ rước Xuân vào”. Vế đối của Tổng Kình thật chỉnh “Tối Ba mươi- đối với- Sáng muồng một”, “ Khép cửa càn khôn- đối với –Mở then tạo hóa” và “ Kẻo nữa Ma Vương đưa quỷ tới- đối với- Để cho thiếu nữ rước Xuân vào”.

Qua thử tài văn chương 3 chàng Tú, Tổng Kình đã được nữ sĩ chấm điểm tình. Như vậy có thể nói Tổng Cóc là người văn võ song toàn, con nhà gia thế, có thể lọt vào mắt xanh của nàng thơ. Nhưng chàng là người đã yên bề gia thất, đâu dám nghĩ tới một ngày có thể cưới được nàng thơ con gái cụ đồ xứ Nghệ về làm thiếp.

Khi nhân duyên đưa Đội Kình đến nhà nàng thơ, tài tử văn nhân xuất hiện rồi, đó chính là Đội Kình danh tiếng. Có chàng đến rồi, mùa Xuân đến rồi, duyên phận đến rồi, làm sao nữ sĩ chịu cảnh “già tom” được?Hồ Xuân Hương thấy Đội Kình được cả văn chương thơ phú, lại giỏi đường võ nghệ, gia thế cũng con cháu cha ông bảng vàng Tiến sĩ, nhưng ngặt nỗi chàng đã yên bề gia thất rồi, vậy duyên tình đôi lứa ra sao?

Đúng như định mệnh, câu chuyện thách đối văn chương, giữa Xuân Hương nữ sĩ và Đội Kình danh tiếng, mới chỉ như chiếc cầu dẫn lối, Đội Kình chưa dám sang bến tình, còn nàng thơ thì lấy duyên thơ để mời chàng sang bến.

Đội Kình nắm lấy tình duyên ấy mà đưa nàng về quê chàng vào mùa xuân trẩy hội. Ở vùng quê làng Gáp của Tổng Kình, có hội Trò Trám vào ngày 11, 12 tháng Giêng.

Tranh dân gian Hội dánh đu tiên trông lễ hội mùa Xuân
Tranh dân gian Hội dánh đu tiên trông lễ hội mùa Xuân

Chơi hội và xem hội, anh chàng Chiêu Hổ - Đội Kình là người đàn ông đã có vợ, nên vừa khôn, vừa khéo, chàng“trêu hoa ghẹo nguyệt”, bỡn cợt với nàng thơ. Tín hiệu tình yêu đã phát ra, trái tim nàng thơ đã rung động. Chàng “trêu hoa ghẹo nguyệt” bỡn cợt để tỏ tình, thì nàng ý nhị dùng thơ để đáp lại. Bài thơ “Xướng I”, nàng nói với bạn tình: “Anh đồ tỉnh, anh đồ say/ Sao anh ghẹo nguyệt giữa ban ngày/ Này này chị bảo cho mà biết/ Chỗ ấy hang hùm chớ mó tay”. Chỗ ấy “hang hùm” thì Chiêu Hổ biết rồi, nàng thơ bảo rằng chớ mó tay, ấy là nàng thơ đã ưng thuận, bởi vì phụ nữ khi yêu thường nói “không” là “có”. Chàng biết tỏng tong chuyện ấy, nên mới họa lại rằng: “Này ông tỉnh, này ông say/Này ông ghẹo nguyệt giữa ban ngày/ Hang hùm vĩ bẵng không ai mó/Sao có hùm con bỗng tróc tay?”. Khỏi phải nói gì thêm câu chuyện tình, qua xứng họa thơ của Hồ Xuân Hương với chàng Chiêu Hổ. Thật là đôi lứa xứng đôi, cân xứng về tài nghệ thơ phú, ý ẩn đằng sau thật tri ân, tri kỷ, không còn gì ngăn cách nổi mối nhân duyên trời định.

Nghiêm Thị Hằng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Nhân ngày tảo mộ, kể chuyện tìm mộ thất lạc

Nhân ngày tảo mộ, kể chuyện tìm mộ thất lạc

TNhân dịp tiết Thanh minh, tôi mới về quê ngoại thắp hương cho cụ ông, cụ bà và ông bà ngoại. Trước mộ người xưa, gia đình chúng tôi cảm ơn ông Hằng (tức bà Nguyễn Thị Thùy), đã giúp chúng tôi tìm được 2 mộ thất lạc hơn 70 năm.
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Chúng ta làm mọi việc, tốt hay xấu đều có con mắt dõi theo

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Chúng ta làm mọi việc, tốt hay xấu đều có con mắt dõi theo

Sau khi thay nhà thơ Hữu Thỉnh làm Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, đầu năm 2021, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều gây ấn tượng trong giới văn nghệ sĩ qua triển lãm tranh “Người thổi sáo”, tại Hà Nội.
Bắc Ninh dừng tổ chức, không đón khách đến Hội Lim 2021

Bắc Ninh dừng tổ chức, không đón khách đến Hội Lim 2021

Hội Lim là một lễ hội lớn của tỉnh Bắc Ninh, chính hội được tổ chức vào ngày 13 tháng giêng hàng năm, trên địa bàn huyện Tiên Du tỉnh Bắc Ninh. Hội Lim được coi là nét kết tinh độc đáo của vùng văn hoá Kinh Bắc.
Bạn có hẹn với nắng vàng rực rỡ cùng những trải nghiệm vui quên lối về ở Hòn Thơm

Bạn có hẹn với nắng vàng rực rỡ cùng những trải nghiệm vui quên lối về ở Hòn Thơm

Nắng vàng như mật ngọt, bờ cát trắng mịn màng ôm ấp làn nước xanh mát lạnh, cùng loạt trải nghiệm cực đã khiến Hòn Thơm (phía Nam đảo Phú Quốc) trở thành hòn đảo thiên đường được check-in nhiều nhất thời điểm này. Có gì hot ở xứ sở triệu niềm vui này? Hãy cùng khám phá nhé!
Ban nhạc Bức tường: "Đặc điểm nổi bật nhất sau 26 năm là sống trọn"

Ban nhạc Bức tường: "Đặc điểm nổi bật nhất sau 26 năm là sống trọn"

MV“Arise’21 - Ta sẽ hồi sinh”ra mắt vào đúng thời điểm giao thừa Xuân Tân Sửu, như lời kêu gọi đầy tự hào về một năm 2020 khó khăn nhưng huy hoàng và niềm hy vọng vào những tố chất đẹp của người Việt. Đồng thời tôn vinh con người và tạo cảm hứng cho năm 2021 để tôn vinh những giá trị khác biệt của thế hệ S (S-Gen). Đó là thế hệ người Việt tinh hoa, có năng lực dẫn dắt và đưa Việt Nam lên tầm cao mới.

Tin khác

Ngắm nhìn Núi Bà Tây Ninh đẹp vi diệu những ngày đầu xuân

Ngắm nhìn Núi Bà Tây Ninh đẹp vi diệu những ngày đầu xuân
Những thảm hoa rộ nở giữa mênh mang núi xanh, không gian thanh tịnh trên đỉnh thiêng, nơi ngự tọa tượng Phật Bà sừng sững giữa mây ngàn và chùa Bà 300 năm tuổi, Núi Bà Tây Ninh là điểm đến lý tưởng tại Nam Bộ những ngày đầu năm mới.

Ôi Sa Pa, thành phố trong sương

Ôi Sa Pa, thành phố trong sương
Mùa Đông chính là mùa từ sáng tới tối thị trấn Sa Pa bồng bềnh trong biển mây, mù sương. Đó cũng là mùa đỉnh Phan Si Păng băng giá, có tuyết rơi… Dưới thung sâu đồi chè Ô Long, những vườn đào xứ lạnh đã bung hoa khoe sắc.

Cúng Thần Tài năm 2021 như thế nào đúng nhất?

Cúng Thần Tài năm 2021 như thế nào đúng nhất?
Theo truyền thuyết, Thần Tài là vị Thần cai quản tiền bạc, tài lộc trên thiên đình, đem lại may mắn cho người dân. Đến ngày 10 tháng Giêng, Ngài bay về trời, vì thế dân gian lấy ngày này là ngày vía Thần Tài.

Tỉnh Trà Vinh: Tổ chức vui xuân, đón Tết Tân Sửu, giữ nghiêm công tác phòng chống dịch Covid-19

Tỉnh Trà Vinh: Tổ chức vui xuân, đón Tết Tân Sửu, giữ nghiêm công tác phòng chống dịch Covid-19
Sáng 18/2, tỉnh Trà Vinh tổ chức Hội nghị Sơ kết tình hình trước, trong và sau Tết Tân Sửu 2021. Trong không khí yên bình của ngày đầu xuân, Hội nghị đã diễn ra tốt đẹp với các báo cáo ấn tượng từ những thành công của các cấp ngành địa phương trong việc tổ chức tốt chính sách đối với người có công, các đối tượng chính sách, đối tượng an sinh xã hội… và giữ nghiêm ngặt công tác phòng chống dịch bệnh Covid-19.

Người La Hủ ở Mường Tè

Người La Hủ ở Mường Tè
Trong dịp lên dự Hội nghị biểu dương cán bộ Hội NCT tỉnh Lai Châu, tôi có cơ hội ở chung phòng với bà Phùng Mò Be, người dân tộc La Hủ, Chủ tịch Hội NCT xã Bum Tở, huyện Mường Tè. Đêm đó, chúng tôi không ngủ và say sưa trò chuyện về tình hình NCT, hoạt động Hội và cả những phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc nơi đây...

Trung tướng Nguyễn Quốc Thước – Một đời trọn nghĩa vẹn tình

Trung tướng Nguyễn Quốc Thước – Một đời trọn nghĩa vẹn tình
Cuối tháng 12-2020, Đảng, Nhà nước đã chính thức trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân đến với Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, vị tướng 95 tuổi đời, 74 năm tuổi Đảng, từng là Uỷ viên Trung ương Đảng, Đại biểu Quốc hội 3 khóa. Nếu để nói một điều ngắn gọn về cuộc đời người “lính Cụ Hồ” ấy, hẳn tôi sẽ chọn 4 chữ “trọn nghĩa vẹn tình” với mọi phương diện...
Xem thêm
Lễ ký kết hợp tác giữa CITENCO và HFIC vì một thành phố xanh, sạch, đẹp

Lễ ký kết hợp tác giữa CITENCO và HFIC vì một thành phố xanh, sạch, đẹp

Vừa qua, Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị TP. Hồ Chí Minh (CITENCO) và Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP. Hồ Chí Minh (HFIC) đã ...
Nhân ngày tảo mộ, kể chuyện tìm mộ thất lạc

Nhân ngày tảo mộ, kể chuyện tìm mộ thất lạc

TNhân dịp tiết Thanh minh, tôi mới về quê ngoại thắp hương cho cụ ông, cụ bà và ông bà ngoại. Trước mộ người xưa, gia đình chúng tôi cảm ...
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Chúng ta làm mọi việc, tốt hay xấu đều có con mắt dõi theo

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Chúng ta làm mọi việc, tốt hay xấu đều có con mắt dõi theo

Sau khi thay nhà thơ Hữu Thỉnh làm Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, đầu năm 2021, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều gây ấn tượng trong giới văn nghệ ...
Bạn có hẹn với nắng vàng rực rỡ cùng những trải nghiệm vui quên lối về ở Hòn Thơm

Bạn có hẹn với nắng vàng rực rỡ cùng những trải nghiệm vui quên lối về ở Hòn Thơm

Nắng vàng như mật ngọt, bờ cát trắng mịn màng ôm ấp làn nước xanh mát lạnh, cùng loạt trải nghiệm cực đã khiến Hòn Thơm (phía Nam đảo Phú ...
Ngắm nhìn Núi Bà Tây Ninh đẹp vi diệu những ngày đầu xuân

Ngắm nhìn Núi Bà Tây Ninh đẹp vi diệu những ngày đầu xuân

Những thảm hoa rộ nở giữa mênh mang núi xanh, không gian thanh tịnh trên đỉnh thiêng, nơi ngự tọa tượng Phật Bà sừng sững giữa mây ngàn và chùa ...
Người La Hủ ở Mường Tè

Người La Hủ ở Mường Tè

Đêm đó, chúng tôi không ngủ và say sưa trò chuyện về tình hình NCT, hoạt động Hội và cả những phong tục tập quán của đồng bào các dân ...
Xếp sau tuyển Việt Nam, huấn luyện viên UAE lên tiếng: “Không cần lo lắng"

Xếp sau tuyển Việt Nam, huấn luyện viên UAE lên tiếng: “Không cần lo lắng"

Huấn luyện viên Bert van Marwijk thể hiện sự tự tin, bất chấp việc UAE vẫn đang ở tình thế bất lợi tại bảng G vòng loại World Cup 2022, ...
Chính thức ra mắt Đội bóng chuyền nữ Bamboo Airways Vĩnh Phúc, đặt mục tiêu lọt top 8 đội mạnh quốc gia

Chính thức ra mắt Đội bóng chuyền nữ Bamboo Airways Vĩnh Phúc, đặt mục tiêu lọt top 8 đội mạnh quốc gia

Sáng ngày 5/2, tại Vĩnh Phúc, hãng hàng không Bamboo Airways đã phối hợp với Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức lễ ra mắt đội ...
Đặng Văn Lâm chia tay Muangthong United, gia nhập Cerezo Osaka

Đặng Văn Lâm chia tay Muangthong United, gia nhập Cerezo Osaka

Câu lạc bộ Nhật Bản Cerezo Osaka thông báo thương vụ chiêu mộ thủ thành Đặng Văn Lâm đã chính thức hoàn tất.
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
Người thầy của tôi

Người thầy của tôi

Cho tới giờ mỗi khi nhắc lại và biết ơn nhất, tôi vẫn luôn nghĩ về thầy Tiêu Âm, người thầy đã dìu dắt tôi suốt những tháng năm cấp ...
Ban nhạc Bức tường: "Đặc điểm nổi bật nhất sau 26 năm là sống trọn"

Ban nhạc Bức tường: "Đặc điểm nổi bật nhất sau 26 năm là sống trọn"

MV“Arise’21 - Ta sẽ hồi sinh”ra mắt vào đúng thời điểm giao thừa Xuân Tân Sửu, như lời kêu gọi đầy tự hào về một năm 2020 khó khăn nhưng ...
Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam

Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam

Chiều 14/1, nghệ sĩ Xuân Bắc đã nhận quyết định bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam từ Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.
Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình

Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình

5,3 ha khu vực rừng phòng hộ hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình (huyện Lâm Bình, Tuyên Quang) được phủ xanh nhờ sự chung tay của những người ...
Phiên bản di động