Vàng trắng giữa cù lao

Giữa ầm ào sóng vỗ, những bàn tay người níu chặt vào vách đá và những chiếc giàn tre để bóc tách từng mảnh nhỏ tổ yến. Sóng bạc đầu trong bản hòa ca biển cả càng khiến công việc của họ thêm phần hiểm nguy…

Tử sinh trên vách đá

Cập mạn thuyền vào ghềnh đá ở hang Khô (Cù Lao Chàm, xã đảo Tân Hiệp, TP Hội An, tỉnh Quảng Nam), những người trong đội khai thác tổ yến trên đảo Cù Lao Chàm thuộc Ban Quản lí và khai thác yến Cù Lao Chàm vội vã ném đồ nghề và hàng chục dụng cụ khác lên mép đá. Những con sóng cứ dập nhồi chiếc thuyền gỗ mỏng manh khiến việc vận chuyển trang thiết bị và đưa người lên bờ càng khó khăn gấp bội. Mùa này đang là mùa khai thác tổ yến đợt 2 ở Cù Lao Chàm. Ông Trần Bé, người có gần 40 năm kinh nghiệm khai thác tổ yến nơi này bộc bạch: “Mùa đầu từ khoảng tháng giêng cho đến tháng 4, mùa hai từ khoảng cuối tháng 8. Mỗi đợt khai thác chỉ khoảng 1 tuần là kết thúc. Còn mùa sinh sản của chúng thường bắt đầu từ tháng 12, kết thúc vào tháng 7 năm sau”. Cứ thế, vào 2 đợt ấy, đội khai thác tổ yến lại tất bật chuẩn bị để đi “ăn yến”.

Yến tại Cù Lao Chàm tập trung tại 7 điểm chính, đó là hang Cả, hang Tò Vò, hang Tai, hang Khô, hang Trăng và hang Kỳ Châu. Trong hang này, những chiếc tổ bé nhỏ nằm cheo leo trên vách đá giữa những hòn đảo xanh tươi mà người dân nơi đây đặt cho cái tên là “vàng trắng giữa đại dương” gắn liền một câu chuyện ý nghĩa về loài chim mang tên Yến. Những hang yến trên đảo Cù Lao Chàm hầu hết phân bố tại các đảo nhỏ. Để khai thác được, những người thợ phải trải qua quá trình làm việc gian nan và đầy hiểm nguy, chỉ một chút sơ sẩy là nguy hiểm đến tính mạng.

Việc dựng giàn tre trong hang núi mất nhiều công sức và thời gian.
Việc dựng giàn tre trong hang núi mất nhiều công sức và thời gian.

Để giúp việc khai thác được dễ dàng phải dựng những giàn tre. Ở nhiều vị trí, người làm giàn phải đu mình một cách khéo léo và mạo hiểm, bám vào các thân tre khác hoặc áp sát người vào vách đá mới có thể buộc giàn… Bộ khung giàn đặc biệt được hình thành, chông chênh trong một địa thế hiểm trở. Những người thợ khai thác yến sẽ men theo giàn thang ấy để gỡ tổ. Vì vậy, việc làm một giàn thang đúng kĩ thuật luôn là yêu cầu cao nhất trong quy trình khai thác.

Những người khai thác yến leo trên giàn giáo này để gỡ tổ yến bằng tay, hạn chế dùng sào để tránh làm tổ yến vỡ, giảm giá trị. Đối với những tổ yến khó gỡ, người thợ phải phun nước vào vách đá, dùng dụng cụ bóc gỡ. Ở các địa điểm không thể tiếp cận bằng giàn thang, người thợ phải dùng sào dài, gắn với các dụng cụ cần thiết để chọc vớt. Thực tế, để lấy được tổ, thợ khai thác phải treo mình trên mấy chục mét cao, có khi phải thòng dây đu xuống lòng hang hoặc nằm vắt vẻo trên thân tre, lách mình qua các khe hẹp dựng đứng. Nhọc nhằn, gian khó, hiểm nguy nhưng lòng yêu nghề đã giúp những người khai thác hoàn thành nhiệm vụ.

Tại Hội An, nghề khai thác yến sào có lịch sử hàng trăm năm, gắn với sự ra đời của làng yến Thanh Châu. Nơi đây không chỉ khai thác yến sào mà còn có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quần đảo Cù Lao Chàm cũng như cửa Đại Chiêm một thời ghe thuyền tấp nập vào ra. Hàng trăm năm trước, yến sào được coi như một mặt hàng đặc sản của xứ Đàng Trong, là một trong số loại hàng xuất khẩu chủ yếu từ thương cảng Hội An. Những tai yến xếp chồng lên nhau được cột bằng sợi dây ngô đồng - loài cây đặc biệt riêng có ở đảo này. Bao bì hồi xưa tuy đơn giản, dân dã nhưng bảo quản được lâu. Ở Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông khi nhận được hàng xuất qua mà thấy dây ngô đồng buộc bên ngoài là biết ngay đó là yến Hội An.

Ở Cù Lao Chàm cũng có một miếu tổ nghề Yến. Công trình được xây dựng vào khoảng đầu thời nhà Nguyễn để thờ tổ nghề yến và Thành Hoàng bổn xứ. Di tích được xây dựng trên một gò cát thuộc Bãi Hương Cù Lao Chàm. Di tích này đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng Di tích quốc gia ngày 13/12/2006. Hằng năm, vào ngày 14/4 (nhằm mùng 10 tháng 3 âm lịch), Đội quản lí và khai thác yến Hội An phối hợp với các cơ quan chuyên môn, chính quyền xã Tân Hiệp và Nhân dân địa phương tổ chức Lễ giỗ tổ nghề yến.

Những người giữ đảo

Theo những người ở đây, khai thác yến sào là công việc rất gian khổ, luôn đối mặt với hiểm nguy mà “kể cả ngày cũng không hết chuyện”. Khai thác tổ yến đã khó khăn, bảo vệ tổ yến cũng gian nan không kém.

Khi thu hoạch xong, họ trở thành những người bảo vệ, canh giữ hang yến - một công việc gian truân và buồn tẻ. Hằng tháng họ được về đất liền thăm nhà một đôi lần và cũng để tiếp tế lương thực, thực phẩm, nước uống. Gặp mùa biển động, sóng to gió lớn liên miên là họ bị cô lập, cách biệt hàng tháng trời trên đảo. Sự trống vắng, thiếu thốn đã khó nhưng cái khó lớn nhất là phải biết giữ mình thanh sạch, phải biết chiến thắng chính bản thân trước những cám dỗ của vật chất bởi giá trị của một tai yến không phải thấp so với thu nhập của mỗi người.

Tháng 11/2020, Yến sào Cù Lao Chàm - Hội An đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy Chứng nhận đăng kí Chỉ dẫn địa lí, sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng.
Tháng 11/2020, Yến sào Cù Lao Chàm - Hội An đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy Chứng nhận đăng kí Chỉ dẫn địa lí, sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng.

Xưa kia, người làm nghề canh gác và phu hái yến sào gặp rất nhiều gian nan, nguy hiểm. Họ thường xuyên bị bọn hải tặc uy hiếp, giết hại để cướp sản phẩm, nên những người gác đảo thời đó phải giỏi võ, thạo bơi lặn, leo trèo, chịu đựng thiếu thốn mọi bề”, ông Sơn, một thợ khai thác yến có nhiều năm kinh nghiệm kể lại.

Cách đây nhiều năm, cuộc sống người giữ đảo yến vẫn gặp nhiều khó khăn. Ông Lê Văn Trúc, người có hơn 30 kinh nghiệm khai thác và bảo vệ tổ yến ở Cù Lao Chàm chia sẻ: “Ngày trước, phương tiện liên lạc còn khó khăn, chúng tôi phải gửi thư tay cho gia đình. Sau này, điều kiện khá hơn, những người canh giữ đảo yến được trò chuyện với gia đình qua bộ đàm công ty, nhưng cũng rất hạn chế. Việc dạy dỗ con cái phó mặc cho vợ ở nhà. Có những lần vợ nhắn ra con bị ốm, cũng lo lắm nhưng đành chịu, không thể bỏ đảo mà về”.

Cứu bầy chim non

Theo số liệu, đàn chim yến trú ngụ ở Cù Lao Chàm có khoảng 100 nghìn con. Việc khai thác yến tự nhiên mang lại doanh thu từ 50 đến 70 tỉ đồng mỗi năm cho TP Hội An. Một vấn đề đáng lo ngại là sự suy giảm của đàn yến. Năm 2020, đàn yến giảm chỉ còn 57%, doanh thu năm 2021 ước đạt khoảng 47 tỉ đồng, giảm hơn 51% so với năm 2011.

Từ thực trạng trên, TP Hội An đã đưa ra nhiều giải pháp để phục hồi đàn yến. Xót xa trước cảnh hàng nghìn chim yến non thiệt mạng khi rơi xuống vách đá hoặc lòng biển, kĩ sư Huỳnh Ty và tiến sĩ Võ Tấn Phong đã tìm cách cứu hộ, góp phần khôi phục đàn chim yến đang suy giảm ở Cù Lao Chàm. Từ năm 2016 đến nay, các đề tài nghiên cứu về hiện trạng để tìm giải pháp phát triển bền vững đàn yến đảo, xây dựng các mô hình cứu hộ chim yến non, ấp nở và nuôi chim yến nhân tạo bước đầu đã phát huy hiệu quả.

Ban Quản lí và Khai thác yến Cù Lao Chàm đã dẫn dụ và phát triển được một hang yến mới tại Mũi Dứa, cứu hộ hàng ngàn chim non rơi khỏi tổ sống sót an toàn, ấp nở đạt 80% chim non, tập bay và trả lại môi trường tự nhiên. Song song với bảo vệ chim yến, Ban Quản lí và Khai thác yến Cù Lao Chàm đã tìm nhiều biện pháp phát triển kích thước quần thể hang yến mới, cứu hộ chim, nuôi côn trùng, bổ sung nguồn thức ăn cho chim yến tại đảo.

Năm 2021, tổng số chim cứu hộ và nuôi là 446 con, trong đó nuôi sống đến bay 265 con, đạt tỉ lệ 60%. Ngoài ra, để bảo vệ môi trường sống cho đàn yến, những người giữ đảo còn phải canh chừng, không cho ngư dân dùng thuốc nổ đánh cá ở vùng biển quanh các đảo yến và tìm cách tiêu diệt kẻ thù của chim yến như chim cắt, chuột…

Phóng sự của Tiêu Dao - N.Dân

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bắt tạm giam Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu kinh tế Bình Dương

Bắt tạm giam Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu kinh tế Bình Dương

NMO - Cơ quan An ninh điều tra, Bộ Công an vừa ra Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam và Lệnh khám xét đối với Nguyễn Thành Trung, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu kinh tế Bình Dương về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
Bắt tạm giam thêm 2 bị can trong vụ án xảy ra tại Bộ Ngoại giao

Bắt tạm giam thêm 2 bị can trong vụ án xảy ra tại Bộ Ngoại giao

NMO - Mở rộng điều tra vụ án "Đưa hối lộ, môi giới hối lộ, nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, lừa đảo chiếm đoạt tài sản" xảy ra tại Bộ Ngoại giao, Hà Nội và các tỉnh, thành phố, ngày 8/12, Cơ quan điều tra Bộ Công an đã ra các Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam, Lệnh khám xét chỗ ở và nơi làm việc đối với 2 đối tượng.
Để đảm bảo 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế

Để đảm bảo 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế

Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cả nước hiện có khoảng 12,1 triệu người cao tuổi có thẻ BHYT, chiếm 95% tổng số người cao tuổi có thẻ BHYT.
Chính thức nối lại đường bay thường lệ đi Trung Quốc sau 3 năm gián đoạn

Chính thức nối lại đường bay thường lệ đi Trung Quốc sau 3 năm gián đoạn

NMO - Mới đây, đại diện Vietnam Airlines cho biết, Hãng chính thức mở lại một số đường bay giữa Việt Nam và Trung Quốc để phục vụ nhu cầu đi lại của hành khách.
Nâng cao chất lượng dân số thủ đô, cần sự tham gia, hưởng ứng của toàn xã hội

Nâng cao chất lượng dân số thủ đô, cần sự tham gia, hưởng ứng của toàn xã hội

Hướng tới Kỉ niệm ngày Dân số Việt Nam 26/12/2022, với chủ đề: “Nâng cao chất lượng dân số để góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững”. Ngày 8/12/2022, Sở Y tế Hà Nội phối hợp với UBND huyện Mỹ Đức tổ chức lễ phát động tháng hành động quốc gia về dân số.

Tin khác

Đà Nẵng: Bắt tạm giam cựu Phó Chủ tịch UBND quận Cẩm Lệ

Đà Nẵng: Bắt tạm giam cựu Phó Chủ tịch UBND quận Cẩm Lệ
NMO - Sáng 8/12, Cơ quan CSĐT Công an TP. Đà Nẵng đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt tạm giam cựu Phó Chủ tịch UBND quận Cẩm Lệ và hai đối tượng khác để điều tra về các tội danh “Đưa hối lộ,” “Nhận hối lộ.”

Khởi tố Giám đốc và Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Bắc Ninh

Khởi tố Giám đốc và Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Bắc Ninh
NMO - Ngày 8/12, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố bị can đối với 6 người về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" để làm rõ những vi phạm xảy ra tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Ninh.

Hội viên người cao tuổi làm giàu từ mô hình nuôi cá công nghệ cao

Hội viên người cao tuổi làm giàu từ mô hình nuôi cá công nghệ cao
Vài năm gần đây, nhiều hội viên Hội NCT ở huyện Ba Vì, TP Hà Nội đã khai thác mặt nước, đầu tư nuôi cá công nghệ cao. Nhờ vậy mà nhiều hộ gia đình NCT đã thoát nghèo, làm giàu trên mảnh đất quê hương...

Tăng trưởng xanh là xu hướng tất yếu để phát triển bền vững

Tăng trưởng xanh là xu hướng tất yếu để phát triển bền vững
Tăng trưởng xanh (Green Growth) là tăng trưởng dựa vào quá trình thay đổi mô hình, tái cơ cấu nền kinh tế để tận dụng các lợi thế so sánh, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế bằng việc nghiên cứu, áp dụng công nghệ tiên tiến, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại, khai thác, sử dụng tốt các nguồn tài nguyên thiên nhiên, ứng phó biến đổi khí hậu, giảm phát khí thải nhà kính, góp phần xoá đói giảm nghèo, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế một cách bền vững...

Dừng hoạt động 4 Tổng cục của Bộ Tài nguyên và Môi trường từ 1/1/2023

Dừng hoạt động 4 Tổng cục của Bộ Tài nguyên và Môi trường từ 1/1/2023
Từ 1/1/2023, các đơn vị được tách ra từ bốn Tổng cục của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) sẽ đi vào hoạt động. Mô hình Tổng cục Môi trường, Tổng cục Quản lý Đất đai, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản, Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam chính thức dừng hoạt động.

Năm 2023 sẽ xét xử vụ án liên quan Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao, Tân Hoàng Minh, FLC

Năm 2023 sẽ xét xử vụ án liên quan Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao, Tân Hoàng Minh, FLC
NMO - Tại kỳ họp thứ 10, HĐND TP. Hà Nội khoá XVI, Chánh án Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội Nguyễn Hữu Chính cho biết, năm 2023 sẽ đưa ra xét xử các vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng, phức tạp và các vụ án dư luận xã hội quan tâm như: Vụ án ở Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao), Tập đoàn Tân Hoàng Minh, Trịnh Văn Quyết...
Xem thêm
Bắt tạm giam Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu kinh tế Bình Dương

Bắt tạm giam Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu kinh tế Bình Dương

NMO - Cơ quan An ninh điều tra, Bộ Công an vừa ra Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam và Lệnh khám xét đối với Nguyễn Thành Trung, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu kinh tế Bình Dương về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi h
Bắt tạm giam thêm 2 bị can trong vụ án xảy ra tại Bộ Ngoại giao

Bắt tạm giam thêm 2 bị can trong vụ án xảy ra tại Bộ Ngoại giao

NMO - Mở rộng điều tra vụ án "Đưa hối lộ, môi giới hối lộ, nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, lừa đảo chiếm đoạt tài sản" xảy ra tại Bộ Ngoại giao, Hà Nội và các tỉnh, thành phố, ngày 8/12, Cơ quan điều tra, Bộ Công an đã
Để đảm bảo 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế

Để đảm bảo 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế

Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cả nước hiện có khoảng 12,1 triệu người cao tuổi có thẻ BHYT, chiếm 95% tổng số người cao tuổi có thẻ BHYT.
Phê duyệt liên kết tổ chức thi chứng chỉ tiếng Anh Cambridge

Phê duyệt liên kết tổ chức thi chứng chỉ tiếng Anh Cambridge

NMO - Bộ GD&ĐT vừa ban hành quyết định về việc phê duyệt liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ tiếng Anh Cambridge. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký (5/12/2022).
Dám bị ghét của Kishimi Ichiro và Koga Fumitake

Dám bị ghét của Kishimi Ichiro và Koga Fumitake

Kishimi Ichiro, Koga Fumitake là hai tác giả nổi tiếng của Nhật Bản với dòng sách tâm lý đang lôi cuốn người độc giả. Bằng cách viết độc đáo, dưới hình thức một cuộc trò chuyện các tác giả đã đem đến cho người đọc những trải nghiệm thực tế, đa dạng bởi vậ
“8 đặc điểm của phụ nữ thành đạt” – Khí chất của người phụ nữ trong thời đại 4.0

“8 đặc điểm của phụ nữ thành đạt” – Khí chất của người phụ nữ trong thời đại 4.0

Mihoyo Fujii là hình mẫu người phụ nữ thành đạt. Bà là giám đốc điều hành của công ty Cổ phần Business Support, đồng thời là diễn giả, huấn luyện viên, chuyên viên trong lĩnh vực tư vấn và hỗ trợ phát triển nhân tài, nhằm nâng cao nguồn giá trị của doanh
Nét văn hóa riêng trong dòng chảy văn hóa dân tộc Việt

Nét văn hóa riêng trong dòng chảy văn hóa dân tộc Việt

Mười tám lễ gồm giò chả, trầu cau tri ân 18 đời Vua Hùng; 500 cặp bánh dày tri ân đức Lý Thái Tổ; một cây chả quế dài 4m, đường kính 50cm, nặng 180kg tri ân tổ nghề.
30 năm vững bước trên đường phát triển

30 năm vững bước trên đường phát triển

Sau 4 lần đổi tên, thay đổi, bổ sung các chức năng, nhiệm vụ, đến nay Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) Nông Cống đã tự tin sánh bước với các cơ sở bạn về một bề dày lịch sử và thành tích đáng tự hào.
Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng trong phát triển kinh tế - xã hội

Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng trong phát triển kinh tế - xã hội

Trong năm qua, các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể và dân trong huyện Thọ Xuân đã đoàn kết, chủ động, sáng tạo, nỗ lực phấn đấu đạt được kết quả quan trọng và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Phiên bản di động