Phòng ngừa thứ phát - chìa khóa giảm gánh nặng tái đột qụy
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột qụy, Bệnh viện Bạch Mai, Chủ tịch Hội Đột qụy Hà Nội nhấn mạnh: “Đột qụy là cuộc chiến chống lại thời gian. Dù đã có nhiều tiến bộ trong điều trị cấp cứu, song tỷ lệ bệnh nhân đến viện trong ‘giờ vàng’ vẫn còn rất khiêm tốn. Vì vậy, cần tập trung hơn bao giờ hết vào phòng ngừa thứ phát”.
PGS.TS Mai Duy Tôn cho biết, người từng bị đột qụy có nguy cơ tái phát rất cao nếu không tuân thủ điều trị. Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân dù qua cơn nguy kịch nhưng vẫn phải chịu di chứng “thầm lặng” như rối loạn nhận thức, trầm cảm, ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống. Do đó, cách tiếp cận điều trị hiện nay cần đa chuyên ngành, kết hợp y học - tâm lý - phục hồi chức năng để chăm sóc toàn diện cho người bệnh.
 |
| PGS.TS Mai Duy Tôn thăm khám cho bệnh nhân điều trị tại Trung tâm Đột qụy. |
Statin - liệu pháp không thể thay thế trong phòng ngừa đột qụy
Theo TS. Đào Việt Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Đột qụy, Bệnh viện Bạch Mai, kiểm soát mỡ máu, đặc biệt là LDL-Cholesterol (LDL-C), là nền tảng trong dự phòng đột qụy tái phát. “Kiểm soát tích cực LDL-C không chỉ là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc trong phòng ngừa đột qụy”, TS. Phương khẳng định.
Dựa trên nghiên cứu quốc tế SPARCL và TST, TS. Đào Việt Phương cho biết, mục tiêu kép trong điều trị là giảm LDL-C xuống dưới 70 mg/dL và đồng thời giảm hơn 50% so với mức ban đầu. Với bệnh nhân có nguy cơ tim mạch cao, ngưỡng khuyến cáo mới còn thấp hơn, dưới 55 mg/dL.
Trước lo ngại việc hạ LDL-C quá sâu có thể làm tăng nguy cơ chảy máu não, các dữ liệu mới nhất cho thấy, nếu kiểm soát tốt huyết áp, lợi ích phòng ngừa tái phát đột qụy vượt trội hơn nhiều so với rủi ro.
Tối ưu điều trị thuốc - chìa khóa an toàn cho bệnh nhân
ThS.DSCKII. Bùi Thị Ngọc Thực, Phó Trưởng khoa Dược, Bệnh viện Bạch Mai, nhấn mạnh: “Sử dụng thuốc đúng cách và tránh tương tác bất lợi là yếu tố sống còn, giúp tối ưu hiệu quả điều trị và giảm biến chứng cho bệnh nhân đột qụy”.
Các thuốc chống huyết khối như Aspirin, Clopidogrel, Ticagrelor, Warfarin hoặc các thuốc chống đông thế hệ mới (NOACs/DOACs) là nền tảng trong điều trị và dự phòng. Tuy nhiên, người bệnh cần được bác sĩ theo dõi chặt chẽ để tránh nguy cơ xuất huyết hoặc tương tác thuốc.
Không tự ý dùng thuốc hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định.
Theo dõi chức năng gan - thận định kỳ, đặc biệt ở người cao tuổi.
Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và tái khám đúng hẹn để bác sĩ điều chỉnh liều phù hợp.
Chăm sóc tâm lý sau đột qụy - yếu tố không thể bỏ qua
TS. Vũ Thy Cầm nhấn mạnh: “Rối loạn sự thích ứng là một phản ứng tự nhiên sau biến cố đột qụy, nhưng nó là một rối loạn cần được can thiệp sớm. Chẩn đoán và can thiệp sớm nhằm cải thiện sức khỏe tâm thần có thể tăng tuân thủ phục hồi và cải thiện kết quả chức năng. Bệnh nhân sau đột qụy nên được sàng lọc rối loạn này một cách định kỳ”.
Sự hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng, kết hợp với các can thiệp y tế và tâm lý kịp thời là chìa khóa để người bệnh vượt qua rào cản tinh thần và đạt được sự hồi phục tốt nhất. Hãy chủ động đưa người thân đi khám chuyên khoa Tâm thần - Tâm lý nếu thấy họ có các dấu hiệu lo âu, buồn bã kéo dài, né tránh phục hồi chức năng trong giai đoạn sau đột qụy.
Liệu pháp tâm lý - hành vi, kết hợp dùng thuốc chống trầm cảm nhóm SSRI như Sertraline được chứng minh an toàn, hiệu quả nếu theo dõi cẩn trọng khi phối hợp với thuốc chống đông.
Cảnh báo và khuyến nghị cho NCT
Đột qụy đang trở thành nguyên nhân tử vong và tàn phế hàng đầu tại Việt Nam. Theo các chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai, 80% trường hợp đột qụy có thể phòng ngừa được nếu NCT:
Kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và tuân thủ điều trị tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu.
Không hút thuốc, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn ít muối, nhiều rau xanh, tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày.
Nhận biết dấu hiệu sớm của đột qụy như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó… gọi cấp cứu 115 ngay lập tức, không tự chữa trị tại nhà.
Phòng ngừa tái phát, kiểm soát toàn diện thể chất và tinh thần chính là “vũ khí” hiệu quả nhất chống lại đột qụy. Bệnh viện Bạch Mai khẳng định sẽ tiếp tục tiên phong cập nhật tri thức y học hiện đại, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là NCT Việt Nam.
