Người La Hủ ở Mường Tè

Trong dịp lên dự Hội nghị biểu dương cán bộ Hội NCT tỉnh Lai Châu, tôi có cơ hội ở chung phòng với bà Phùng Mò Be, người dân tộc La Hủ, Chủ tịch Hội NCT xã Bum Tở, huyện Mường Tè. Đêm đó, chúng tôi không ngủ và say sưa trò chuyện về tình hình NCT, hoạt động Hội và cả những phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc nơi đây...

Thông qua bà Be tôi biết Bum Tở là xã khó khăn của huyện vùng cao đặc biệt khó khăn Mường Tè. 99% dân số là đồng bào dân tộc La Hủ, trình độ dân trí thấp, tập quán canh tác có cải thiện song rất chậm, nhiều hủ tục lạc hậu chưa được gỡ bỏ…

Người La Hủ ở Mường Tè
Bà Phùng Mò Be (giữa) Chủ tịch Hội NCT xã Bum Tở dự Hội nghị biểu dương cán bộ Hội NCT tiêu biểu tỉnh Lai Châu

Nhìn sâu vào đôi mắt đầy ưu tư, tôi hiểu nỗi lòng người phụ nữ giữ cương vị “thủ lĩnh NCT” ở vùng rừng núi xa xôi này. Địa bàn rộng, dân cư sống thưa thớt, rải rác khắp các sườn đồi dốc, có các khe suối chảy từ trên cao xuống. Đất nước đổi mới, đồng bào theo Đảng thực hiện định canh định cư, một số bản chuyển xuống địa bàn thấp hơn. Từ chỗ nhà cửa tạm bợ, nay người La Hủ đã biết làm nhà ở bền chắc hơn, phần lớn là nhà trệt với vách bằng phên. Trong nhà, bàn thờ tổ tiên và bếp bao giờ cũng đặt tại gian có chỗ ngủ của chủ gia đình, thêm linh thiêng, ấm áp.

Bà Be bảo, từ thời cha sinh mẹ đẻ đã kể rằng, trước kia người La Hủ sống chủ yếu bằng nghề làm rẫy và săn bắn, hái lượm. Công cụ lao động chủ yếu là con dao, chiếc cuốc. Từ vài chục năm nay, người La Hủ đã phát triển cây lúa nước, lúa nương làm lương thực chính và dùng trâu cày kéo. Đàn ông La Hủ rất khéo tay, giỏi nghề rèn và đan ghế, chiếu, nong, nia từ dây mây, dây giang lấy tận trong rừng.

Người La Hủ ở Mường Tè
Trang phục của phụ nữ dân tộc La Hủ

Tuy đời sống còn nhiều khó khăn song bà con La Hủ vẫn lưu giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống từ trang phục, ẩm thực, các điệu dân ca, dân vũ. Nam giới La Hủ mặc quần áo giống như các dân tộc khác ở vùng Tây Bắc. Phụ nữ mặc quần, ngày thường mặc áo dài xuống tới cổ chân, ngày lễ tết mặc thêm áo ngắn; cổ áo, nẹp ngực, ống tay có thêu hoặc đáp vải nhiều màu, đính xu bạc, xu nhôm và các bông chỉ đỏ. May một chiếc áo dài, người La Hủ mất một tháng. Trước khi cắt may, người ta tạo đường chỉ ở giữa làm gân áo và độ cân bằng sao cho cho tà áo làm thân trước và sau. May tay áo là công đoạn chiếm nhiều thời gian nhất, có thể tận dụng vải cũ làm lớp lót bên trong, phía ngoài may ngược, tùy sở thích cá nhân mà khâu viền vải hoa nhiều loại. Con gái thường mặc áo cánh tay nhiều sắc đỏ thể hiện sức sống tươi trẻ và niềm tin yêu cuộc sống. Còn phụ nữ lớn tuổi thì màu chủ đạo là viền xanh đen xen kẽ. Thiếu nữ La Hủ gửi ý nguyện và tâm tình riêng của mình vào những đường may, đường thêu khéo léo. Vì thế, con gái đến tuổi thành niên đều ý thức tự may cho mình một bộ áo dài.

Người La Hủ ở Mường Tè
Người La Hủ ở Mường Tè tích cực lao động sản xuất xóa đói giảm nghèo

Người La Hủ vấn khăn rất cẩn thận. Bà Be bảo, xưa, khi người La Hủ chưa sống quần tụ thành bản làng, mỗi quả núi có dăm ba hộ gia đình sinh sống, trong quá trình đi rừng, đi chợ, khăn đội đầu là tín hiệu để nhận ra những người đồng tộc. Mặt khác, trong quá trình đi nương, đi rừng, chiếc khăn sắc màu để phân biệt giữa người và thú rừng, không bị thợ săn bắn nhầm. Còn ngày nay, người La Hủ đã định cư, chiếc khăn đội đầu và bộ trang phục bắt mắt phụ nữ La Hủ sử dụng trong những dịp lễ hội, cúng bản.

Ở Mường Tè, đồng bào La Hủ còn giữ được nhiều nét văn hóa độc đáo trong dịp đón tết cổ truyền (Khô Chà) kéo dài 3 ngày khi mùa thu hoạch kết thúc. Đây là cái Tết to nhất, cũng là dịp đoàn tụ của gia đình, cộng đồng La Hủ. Trong dịp Tết, bánh dày và thịt lợn là hai món không thể thiếu. Để có lợn thịt Tết, đồng bào đã chăn nuôi trước đó cả năm trời. Chọn lợn đực khỏe, đẹp mã, trước khi bắt thịt, lợn được ăn bánh trôi vì tin rằng làm như vậy trong năm tới lợn sẽ hay ăn, chóng lớn. Khi pha thịt lợn, chủ nhà thường lấy lá gan, xem những tia máu hằn trên đó để đoán vận hạn trong năm tới của gia đình. Sáng ngày Tết đầu tiên, chỉ những người trong dòng họ đến nhà đặt ban thờ tổ tiên chúc Tết. Nhưng sau giờ ngọ, cả bản trở lên nhộn nhịp, người người đi chúc Tết, nhà nhà đi chúc Tết, ai cũng vui tươi, phấn khởi.

Người La Hủ ở Mường Tè
Múa nón, tiết mục sau nghi lễ cúng bản

Sáng sớm ngày Tết thứ hai, các gia đình cử một người đi đến đầu nguồn lấy nước sạch về làm cơm cúng tổ tiên (kê cá khụ). Mâm lễ vật dâng cúng tổ tiên bày đủ men rượu, củ gừng, cơm, thịt lợn và bánh dày, đặt ở đầu giường ngủ của gia chủ. Khi các thành viên trong gia đình, dòng họ có mặt đông đủ, chủ nhà quỳ trước mâm lễ khấn tổ tiên phù hộ cho con cháu một năm sức khỏe dồi dào, mùa màng tươi tốt, bội thu. Sau đó, bà con đến thăm nhà nhau, chúc nhau những điều tốt đẹp. Đặc biệt, trong 3 ngày Tết, người chủ nhà trực tiếp làm lễ cúng không ra khỏi địa bàn, không đi ngủ ở nhà người khác. Tại các bản diễn ra sôi nổi nhiều hoạt động văn hóa, thể thao. Các chàng trai, cô gái La Hủ trong trang phục mới, sặc sỡ say sưa hòa mình trong các trò chơi dân gian, các điệu múa khèn, dân ca dân vũ trong tiếng trống chiêng rộn ràng.

Tiến bộ trong hôn nhân, đến nay, trong gia đình La Hủ, trai gái được tự do yêu nhau và quyết định hạnh phúc của mình, song chỉ có con trai mới được thừa hưởng tài sản của cha mẹ. Sau lễ cưới, chàng rể được đưa cô dâu về nếu có đủ lễ vật, bằng không phải ở gia đình nhà vợ 2-3 năm, sau đó mới được đưa vợ về ở hẳn với mình. Phụ nữ La Hủ sinh nở tại buồng ngủ của mình. Sau 3 ngày em bé được đặt tên, nếu khi ấy nhà có khách thì khách được mời đặt tên cho bé.

Bài và ảnh: Thanh Hà

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Tỉnh Bình Thuận: An toàn đón khách ở trạng thái bình thường mới

Tỉnh Bình Thuận: An toàn đón khách ở trạng thái bình thường mới

Ngày 18/10, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận ban hành Quy định tạm thời các biện pháp hành chính “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19”, theo từng cấp độ dịch áp dụng trên địa bàn tỉnh Bình Thuận. Và nổi lên nhất vừa phòng chống dịch lại vừa phát triển kinh tế, ngày 24/10/2021, Bình Thuận sẽ mở cửa đón khách “du lịch xanh” quay trở lại.
Ẩn số sau điểm check-in mới "chất như nước cất" tại Nam Phú Quốc

Ẩn số sau điểm check-in mới "chất như nước cất" tại Nam Phú Quốc

Bạn sẽ làm gì khi làng mình được UNESCO trao tặng danh hiệu Di sản Văn hóa Thế giới? Bạn tổ chức họp ở nhà cộng đồng, và ai đó giơ tay ý kiến: “Cần vẽ lên tường”. Bạn hẳn sẽ cho người đó bị… dở hơi. Nhưng Penang, Malaysia đã làm vậy. Và họ trở thành một trong những điểm check-in hàng đầu châu Á.
Hộ chiếu vắc-xin sẽ mang đến những cơ hội gì cho Phú Quốc?

Hộ chiếu vắc-xin sẽ mang đến những cơ hội gì cho Phú Quốc?

Được coi là “phao cứu sinh” cho nhiều điểm đến du lịch trên thế giới, liệu hộ chiếu vắc-xin có phải là “tấm thẻ bài” đưa Phú Quốc nói riêng và du lịch Việt Nam nói chung tìm được hướng đi tươi sáng trong bối cảnh đại dịch vẫn diễn biến phức tạp?
Một ngày vào vai “nhà động vật học” giữa “thiên đường hoang dã” Vinpearl Safari

Một ngày vào vai “nhà động vật học” giữa “thiên đường hoang dã” Vinpearl Safari

Một ngày lạc bước tại Vinpearl Safari Phú Quốc, du khách có thể sẽ quên đi mọi bộn bề, để hòa mình vào thiên nhiên, làm bạn với những chú hà mã hiền hòa, cười hết cỡ với những anh bạn vượn cáo đuôi khoang láu cá hay băng qua những đồng cỏ savan hoang vu để ngắm nhìn cuộc sống của sư tử, tê giác châu Phi, hươu cao cổ, ngựa vằn...
Cộng đồng mạng “sốt xình xịch” với trào lưu #Missyou, bao giờ mới được vi vu đây?

Cộng đồng mạng “sốt xình xịch” với trào lưu #Missyou, bao giờ mới được vi vu đây?

Sau mấy tháng trời bị “kìm chân”, khát khao vi vu khắp dải đất chữ S của cộng đồng mạng đã tạo thành trào lưu #Miss you đang “sốt rần rần” trên mạng xã hội, với hình ảnh các điểm du lịch đẹp lịm tim ngay trong mùa dịch.

Tin khác

Ronaldo lập kỷ lục mới trong ngày giúp M.U thắng nghẹt thở

Ronaldo lập kỷ lục mới trong ngày giúp M.U thắng nghẹt thở
Cristiano Ronaldo đã vượt qua Iker Casillas để đi vào lịch sử với tư cách cầu thủ ra sân nhiều nhất tại đấu trường Champions League - 178 trận.

Cát Bà lọt top 10 vườn quốc gia đẹp trên thế giới mà du khách nên trải nghiệm sau dịch Covid-19

Cát Bà lọt top 10 vườn quốc gia đẹp trên thế giới mà du khách nên trải nghiệm sau dịch Covid-19
Mới đây, tờ Buzzfeed - 1, hãng tin của Hoa Kỳ đã bình chọn Vườn Quốc gia Cát Bà của Việt Nam nằm trong danh sách 10 vườn quốc gia đẹp trên thế giới mà du khách có thể lên kế hoạch du lịch sau khi đại dịch Covid-19 được kiểm soát.

Ngành du lịch cần nguồn nhân lực để khôi phục hoạt động trong tình hình mới

Ngành du lịch cần nguồn nhân lực để khôi phục hoạt động trong tình hình mới
Du lịch là một trong những ngành bị ảnh hưởng trực tiếp bởi đại dịch Covid-19. Tác động của đại dịch Covid-19 tới ngành du lịch Việt Nam vô cùng nặng nề. Nhưng hoàn cảnh khó khăn không cản trở được du lịch Việt Nam đang nỗ lực chủ động thích ứng, chuẩn bị nguồn nhân lực và khôi phục hoạt động trong tình hình mới.

Lữ hành Saigontourist tiếp tục tổ chức 8 tour tri ân hàng ngàn y bác sĩ lực lượng tuyến đầu chống dịch

Lữ hành Saigontourist tiếp tục tổ chức 8 tour tri ân hàng ngàn y bác sĩ lực lượng tuyến đầu chống dịch
Sau thành công của tour tri ân 119 y bác sĩ, lực lượng tuyết đầu từ các tỉnh, thành phố hỗ trợ TP Hồ Chí Minh chống dịch, về thăm quan Cần Giờ tổ chức vào ngày 19/9. Lữ hành Saigontourist (đơn vị thành viên Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn - Saigontourist Group) tiếp tục tổ chức 8 tour tham quan Cần Giờ và Củ Chi, với cùng mục đích tri ân lực lượng tuyến đầu phòng, chống dịch tại TP Hồ Chí Minh.

Dân xê dịch truyền tai nhau bí quyết săn sale combo “chanh sả” giá rẻ

Dân xê dịch truyền tai nhau bí quyết săn sale combo “chanh sả” giá rẻ
Chi phí cho những chuyến đi luôn là nỗi băn khoăn lớn, ai cũng muốn săn được giá thấp, chớp được vé rẻ nhưng những “món hời” lại thường là của hiếm. Không khó để nhận thấy xu hướng săn vé, săn phòng giá tốt của hội “mê xê dịch” trên các nền tảng số đang ngày một tăng cao.

Cốm làng Vòng - Đặc sản của mùa thu Hà Nội

Cốm làng Vòng - Đặc sản của mùa thu Hà Nội
Cứ mỗi độ thu về, khi có dịp ghé thăm Hà Nội, chắc hẳn du khách sẽ không thể nào quên được hương vị thơm ngọt của cốm làng Vòng, thức quà dân dã mà đầy thanh tao gắn liền với bao thế hệ người dân nơi Thủ đô. Cốm xanh đượm mùi thơm lúa non, gói mình trong lá sen với hương thơm dịu nhẹ đã làm nên nét văn hóa ẩm thực đặc trưng cho mùa thu đất Hà Thành.
Xem thêm
Tấm lòng Vàng của vợ chồng anh Lành

Tấm lòng Vàng của vợ chồng anh Lành

Biết những bà con từ các tỉnh, thành phố trở về địa phương tránh dịch còn nhiều khó khăn, vất vả, chủ một cơ sở kinh doanh đã tổ chức nấu cơm vừa hỗ trợ người về thực hiện cách ly y tế tập trung, vừa hỗ trợ anh chị em đang làm nhiệm vụ tại khu cách ly và ở địa phương…
“Khúc khích với Văn Nhân” - một cách tiếp cận hóm hỉnh, sáng tạo

“Khúc khích với Văn Nhân” - một cách tiếp cận hóm hỉnh, sáng tạo

Tôi đang có trong tay 2 tập “Khúc khích với Văn Nhân” của Nhà thơ, họa sĩ Trần Nhương. Như “Lời thưa” của tác giả ở đầu sách: “Tập chân dung này cũng lấy vui làm chính tôi viết nhúc nhắc mấy năm và phần nhiều đã công bố trên trannhuong.com - con web của tôi với chuyên mục “Mỗi tuần một chân dung vui”.
Miệt mài giữ nghề truyền thống

Miệt mài giữ nghề truyền thống

Đến hẹn lại lên, cứ vào mỗi mùa Trung thu, dù trẻ con ngày nay ít còn chơi đèn kéo quân, nhưng gần ngày Rằm tháng 8, nghệ nhân Vũ Văn Sinh vẫn miệt mài làm ra những chiếc đèn truyền thống để giữ nghề…
Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman

Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman

Tuyển Việt Nam có thể tuột khỏi Top 100 trên bảng xếp hạng FIFA nếu tiếp tục thua tuyển Oman ở lượt trận thứ 4 vòng loại World Cup 2022 khu vực Châu Á.
Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?

Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?

Kình ngư Nguyễn Thị Ánh Viên đã gửi đơn bày tỏ mong muốn chia tay đội tuyển bơi Việt Nam và từ giã sự nghiệp thi đấu bơi lội đỉnh cao.
Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo cảm thấy tiếc nuối khi đội tuyển Việt Nam thua sát nút 2-3 trước tuyển Trung Quốc. Ông thừa nhận việc thay hậu vệ vội vàng đã khiến đội nhà thua cuộc.
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế này. Nghe tiếng bố, Hiệp và Khuê, đứa mười lăm, đứa mười hai đang ở ngoài phòng học liền chạy vào. Trên bàn ăn, như có phép lạ, hiện lên sáu đĩa bánh trôi, sáu bát bánh chay, tất cả đều trắng phau.
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại Báo Biên Phòng.
Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân đã có những tiết lộ thú vị về cái kết của phim "11 tháng 5 ngày".
Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Chiều 17.9, ca sĩ Thủy Tiên và Công Vinh có mặt tại ngân hàng để tiến hành sao kê số tiền kêu gọi ủng hộ miền Trung. Nữ ca sĩ tiết lộ sao kê dài 18.000 tờ A4 và con số cuối trong tài khoản là hơn 177 tỉ đồng.
Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Ca sĩ Phi Nhung bị nhiễm Covid-19 và được điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM.
Phiên bản di động