Người La Hủ ở Mường Tè

Trong dịp lên dự Hội nghị biểu dương cán bộ Hội NCT tỉnh Lai Châu, tôi có cơ hội ở chung phòng với bà Phùng Mò Be, người dân tộc La Hủ, Chủ tịch Hội NCT xã Bum Tở, huyện Mường Tè. Đêm đó, chúng tôi không ngủ và say sưa trò chuyện về tình hình NCT, hoạt động Hội và cả những phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc nơi đây...

Thông qua bà Be tôi biết Bum Tở là xã khó khăn của huyện vùng cao đặc biệt khó khăn Mường Tè. 99% dân số là đồng bào dân tộc La Hủ, trình độ dân trí thấp, tập quán canh tác có cải thiện song rất chậm, nhiều hủ tục lạc hậu chưa được gỡ bỏ…

Người La Hủ ở Mường Tè
Bà Phùng Mò Be (giữa) Chủ tịch Hội NCT xã Bum Tở dự Hội nghị biểu dương cán bộ Hội NCT tiêu biểu tỉnh Lai Châu

Nhìn sâu vào đôi mắt đầy ưu tư, tôi hiểu nỗi lòng người phụ nữ giữ cương vị “thủ lĩnh NCT” ở vùng rừng núi xa xôi này. Địa bàn rộng, dân cư sống thưa thớt, rải rác khắp các sườn đồi dốc, có các khe suối chảy từ trên cao xuống. Đất nước đổi mới, đồng bào theo Đảng thực hiện định canh định cư, một số bản chuyển xuống địa bàn thấp hơn. Từ chỗ nhà cửa tạm bợ, nay người La Hủ đã biết làm nhà ở bền chắc hơn, phần lớn là nhà trệt với vách bằng phên. Trong nhà, bàn thờ tổ tiên và bếp bao giờ cũng đặt tại gian có chỗ ngủ của chủ gia đình, thêm linh thiêng, ấm áp.

Bà Be bảo, từ thời cha sinh mẹ đẻ đã kể rằng, trước kia người La Hủ sống chủ yếu bằng nghề làm rẫy và săn bắn, hái lượm. Công cụ lao động chủ yếu là con dao, chiếc cuốc. Từ vài chục năm nay, người La Hủ đã phát triển cây lúa nước, lúa nương làm lương thực chính và dùng trâu cày kéo. Đàn ông La Hủ rất khéo tay, giỏi nghề rèn và đan ghế, chiếu, nong, nia từ dây mây, dây giang lấy tận trong rừng.

Người La Hủ ở Mường Tè
Trang phục của phụ nữ dân tộc La Hủ

Tuy đời sống còn nhiều khó khăn song bà con La Hủ vẫn lưu giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống từ trang phục, ẩm thực, các điệu dân ca, dân vũ. Nam giới La Hủ mặc quần áo giống như các dân tộc khác ở vùng Tây Bắc. Phụ nữ mặc quần, ngày thường mặc áo dài xuống tới cổ chân, ngày lễ tết mặc thêm áo ngắn; cổ áo, nẹp ngực, ống tay có thêu hoặc đáp vải nhiều màu, đính xu bạc, xu nhôm và các bông chỉ đỏ. May một chiếc áo dài, người La Hủ mất một tháng. Trước khi cắt may, người ta tạo đường chỉ ở giữa làm gân áo và độ cân bằng sao cho cho tà áo làm thân trước và sau. May tay áo là công đoạn chiếm nhiều thời gian nhất, có thể tận dụng vải cũ làm lớp lót bên trong, phía ngoài may ngược, tùy sở thích cá nhân mà khâu viền vải hoa nhiều loại. Con gái thường mặc áo cánh tay nhiều sắc đỏ thể hiện sức sống tươi trẻ và niềm tin yêu cuộc sống. Còn phụ nữ lớn tuổi thì màu chủ đạo là viền xanh đen xen kẽ. Thiếu nữ La Hủ gửi ý nguyện và tâm tình riêng của mình vào những đường may, đường thêu khéo léo. Vì thế, con gái đến tuổi thành niên đều ý thức tự may cho mình một bộ áo dài.

Người La Hủ ở Mường Tè
Người La Hủ ở Mường Tè tích cực lao động sản xuất xóa đói giảm nghèo

Người La Hủ vấn khăn rất cẩn thận. Bà Be bảo, xưa, khi người La Hủ chưa sống quần tụ thành bản làng, mỗi quả núi có dăm ba hộ gia đình sinh sống, trong quá trình đi rừng, đi chợ, khăn đội đầu là tín hiệu để nhận ra những người đồng tộc. Mặt khác, trong quá trình đi nương, đi rừng, chiếc khăn sắc màu để phân biệt giữa người và thú rừng, không bị thợ săn bắn nhầm. Còn ngày nay, người La Hủ đã định cư, chiếc khăn đội đầu và bộ trang phục bắt mắt phụ nữ La Hủ sử dụng trong những dịp lễ hội, cúng bản.

Ở Mường Tè, đồng bào La Hủ còn giữ được nhiều nét văn hóa độc đáo trong dịp đón tết cổ truyền (Khô Chà) kéo dài 3 ngày khi mùa thu hoạch kết thúc. Đây là cái Tết to nhất, cũng là dịp đoàn tụ của gia đình, cộng đồng La Hủ. Trong dịp Tết, bánh dày và thịt lợn là hai món không thể thiếu. Để có lợn thịt Tết, đồng bào đã chăn nuôi trước đó cả năm trời. Chọn lợn đực khỏe, đẹp mã, trước khi bắt thịt, lợn được ăn bánh trôi vì tin rằng làm như vậy trong năm tới lợn sẽ hay ăn, chóng lớn. Khi pha thịt lợn, chủ nhà thường lấy lá gan, xem những tia máu hằn trên đó để đoán vận hạn trong năm tới của gia đình. Sáng ngày Tết đầu tiên, chỉ những người trong dòng họ đến nhà đặt ban thờ tổ tiên chúc Tết. Nhưng sau giờ ngọ, cả bản trở lên nhộn nhịp, người người đi chúc Tết, nhà nhà đi chúc Tết, ai cũng vui tươi, phấn khởi.

Người La Hủ ở Mường Tè
Múa nón, tiết mục sau nghi lễ cúng bản

Sáng sớm ngày Tết thứ hai, các gia đình cử một người đi đến đầu nguồn lấy nước sạch về làm cơm cúng tổ tiên (kê cá khụ). Mâm lễ vật dâng cúng tổ tiên bày đủ men rượu, củ gừng, cơm, thịt lợn và bánh dày, đặt ở đầu giường ngủ của gia chủ. Khi các thành viên trong gia đình, dòng họ có mặt đông đủ, chủ nhà quỳ trước mâm lễ khấn tổ tiên phù hộ cho con cháu một năm sức khỏe dồi dào, mùa màng tươi tốt, bội thu. Sau đó, bà con đến thăm nhà nhau, chúc nhau những điều tốt đẹp. Đặc biệt, trong 3 ngày Tết, người chủ nhà trực tiếp làm lễ cúng không ra khỏi địa bàn, không đi ngủ ở nhà người khác. Tại các bản diễn ra sôi nổi nhiều hoạt động văn hóa, thể thao. Các chàng trai, cô gái La Hủ trong trang phục mới, sặc sỡ say sưa hòa mình trong các trò chơi dân gian, các điệu múa khèn, dân ca dân vũ trong tiếng trống chiêng rộn ràng.

Tiến bộ trong hôn nhân, đến nay, trong gia đình La Hủ, trai gái được tự do yêu nhau và quyết định hạnh phúc của mình, song chỉ có con trai mới được thừa hưởng tài sản của cha mẹ. Sau lễ cưới, chàng rể được đưa cô dâu về nếu có đủ lễ vật, bằng không phải ở gia đình nhà vợ 2-3 năm, sau đó mới được đưa vợ về ở hẳn với mình. Phụ nữ La Hủ sinh nở tại buồng ngủ của mình. Sau 3 ngày em bé được đặt tên, nếu khi ấy nhà có khách thì khách được mời đặt tên cho bé.

Bài và ảnh: Thanh Hà

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Phú Quốc lần đầu lọt Top 100 điểm đến tuyệt vời nhất thế giới năm 2021

Phú Quốc lần đầu lọt Top 100 điểm đến tuyệt vời nhất thế giới năm 2021

Tạp chí hàng đầu thế giới TIME vừa công bố top 100 điểm đến tuyệt vời nhất thế giới năm 2021. Đảo Ngọc Phú Quốc của Việt Nam đã lần đầu tiên lọt Top này bởi vẻ đẹp tuyệt vời của thiên nhiên cùng dự báo khả năng phát triển thần kỳ trước và sau dịch.
Tạm dừng thu phí tham quan 3 điểm du lịch tại Sa Pa

Tạm dừng thu phí tham quan 3 điểm du lịch tại Sa Pa

Do những bất hợp lí trong việc thu phí và ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, UBND tỉnh Lào Cai vừa trình kì họp thứ 2 HĐND tỉnh khoá XVI xem xét thông qua việc tạm dừng thu phí tham quan tại các điểm du lịch Tả Phìn, Sín Chải, thung lũng Mường Hoa, thuộc thị xã Sa Pa.
Những tháng năm nghiệt ngã của ngành du lịch toàn cầu

Những tháng năm nghiệt ngã của ngành du lịch toàn cầu

“Năm 2021, đại dịch Covid-19 sẽ gây thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu khoảng 2,4 nghìn tỉ usd do sự sụp đổ của ngành Du lịch quốc tế”, Báo cáo của Hội nghị Liên Hiệp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) được xây dựng với sự tham gia của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) nhấn mạnh.
Quảng Ninh đón 2,5 triệu lượt khách du lịch trong 6 tháng

Quảng Ninh đón 2,5 triệu lượt khách du lịch trong 6 tháng

Theo thông tin từ Sở Du lịch tỉnh Quảng Ninh, 6 tháng đầu năm 2021, du lịch tỉnh Quảng Ninh đón 2,5 triệu lượt khách, bằng 60% cùng kì năm 2020.
Du lịch Việt Nam: “Bộ sưu tập” giải thưởng uy tín và những cuộc đầu tư đẳng cấp

Du lịch Việt Nam: “Bộ sưu tập” giải thưởng uy tín và những cuộc đầu tư đẳng cấp

Những giải thưởng, danh hiệu danh giá do các tổ chức quốc tế uy tín trao tặng là minh chứng rõ nét cho thấy du lịch Việt Nam không còn chỉ dựa vào tự nhiên sẵn có để khẳng định vị thế.

Tin khác

Trải nghiệm mùa hè mát lịm giữa “thiên đường nước” hơn 150 bể bơi tại FLC Sầm Sơn

Trải nghiệm mùa hè mát lịm giữa “thiên đường nước” hơn 150 bể bơi tại FLC Sầm Sơn
Với hệ thống hơn 150 bể bơi kỷ lục, FLC Sầm Sơn chính là điểm check-in mà các tín đồ xê dịch an toàn nhất định phải ghé đến mùa hè này nhờ những trải nghiệm cực đã, cực mát lạnh mà chẳng cần chen chân giữa biển đông người.

“Homestay ông Sách”

“Homestay ông Sách”
Ông Phan Sách 63 tuổi, trú thôn An Ngãi Tây II, xã Hoà Sơn, huyện Hoà Vang, TP Đà Nẵng là người nuôi cá nước ngọt hiệu quả nhất xã.

“Lạc bước” trong không gian thiền tịnh bên vịnh Hạ Long

“Lạc bước” trong không gian thiền tịnh bên vịnh Hạ Long
Ẩn mình giữa đồi thông xanh mát trên đỉnh Ba Đèo (thành phố Hạ Long), Bảo Hải Linh Thông Tự góp thêm một điểm dừng chân ấn tượng trên cung đường hành hương về “miền đất Phật” Quảng Ninh của du khách, Phật tử.

Sun Marina - Lời giải cho du lịch xa xỉ ở Quảng Ninh

Sun Marina - Lời giải cho du lịch xa xỉ ở Quảng Ninh
Sự lên ngôi của du lịch trên du thuyền đã biến Hạ Long (Quảng Ninh) thành điểm đến lý tưởng trong các chuyến du ngoạn của giới thượng lưu. Nhưng để hành trình ấy chạm tới sự xa xỉ đúng nghĩa, vùng đất di sản cần thêm những trải nghiệm xứng tầm.

Du lịch nội địa có nên thử nghiệm hộ chiếu vắcxin!

Du lịch  nội địa có nên thử nghiệm hộ chiếu vắcxin!
Đã gần hết nửa năm 2021, và cũng sắp qua mùa du lịch hè, nhưng các công ty du lịch, khách sạn, du thuyền, hàng không… cả nước vẫn đang phải “án binh bất động”, với những cơn ác mộng triền miên.

New World Phu Quoc Resort chính thức ra mắt thị trường nghỉ dưỡng cao cấp

New World Phu Quoc Resort chính thức ra mắt thị trường nghỉ dưỡng cao cấp
Ngày 30/5/2021, New World Phu Quoc Resort - khu nghỉ dưỡng do Tập đoàn Sun Group đầu tư và New World Hotels & Resorts quản lý vận hành – đã chính thức đi vào hoạt động, góp thêm cho Nam đảo một thiên đường nghỉ dưỡng độc đáo và đẳng cấp.
Xem thêm
Quy định mới về hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam

Quy định mới về hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam

Ngày 20/07/2021, Chính phủ ban hành Nghị định 70/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2013/NĐ-CP ngày 14/4/2013 của Chính phủ quy định chi tiết ...
Cây nhãn tổ trước cửa chùa Phố Hiến

Cây nhãn tổ trước cửa chùa Phố Hiến

Trước cửa chùa Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên có một cây nhãn đã hơn 300 tuổi.
Sức lan tỏa từ những câu chuyện tử tế

Sức lan tỏa từ những câu chuyện tử tế

Giữa cơn bão đại dịch Covid-19, cộng đồng một lần nữa lại được chứng kiến nhiều hành động, nghĩa cử cao đẹp, cùng giúp đỡ nhau vượt qua mọi khó ...
Koeman và Cannavaro đánh giá Messi là ứng viên cho Quả bóng Vàng 2021

Koeman và Cannavaro đánh giá Messi là ứng viên cho Quả bóng Vàng 2021

Sau màn trình diễn ấn tượng trong cả màu áo Barcelona và tuyển Argentina, Messi được giới chuyên môn đánh giá cao trong cuộc đua giành Quả bóng Vàng 2021.
10 điều thú vị cần biết về kì Thế vận hội Olympic Tokyo 2020

10 điều thú vị cần biết về kì Thế vận hội Olympic Tokyo 2020

Thế vận hội Olympic Tokyo 2020 được tổ chức với rất nhiều điểm khác biệt so với các kì đại hội thể thao thế giới từng diễn ra trong lịch ...
Thể thao Việt Nam xuất quân lên đường dự Olympic Tokyo 2020

Thể thao Việt Nam xuất quân lên đường dự Olympic Tokyo 2020

Tối 13/7, Lễ xuất quân Đoàn Thể thao Việt Nam dự Olympic Tokyo 2020 đã được tổ chức trọng thể tại Hà Nội. Uỷ viên Bộ Chính trị, Phó Thủ ...
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của ...
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
Chương trình nghệ thuật "Mẹ là tình yêu": Gây quỹ từ thiện giúp đỡ những người mẹ, người yếu thế đang gặp khốn khó trong đại dịch Covid-19

Chương trình nghệ thuật "Mẹ là tình yêu": Gây quỹ từ thiện giúp đỡ những người mẹ, người yếu thế đang gặp khốn khó trong đại dịch Covid-19

Nhằm nhắc nhớ những khán giả trẻ về lòng hiếu thảo đặc biệt đối với mẹ, đồng thời hướng đến gây quỹ giúp đỡ những người yếu thế trong xã ...
Taylor Swift lọt Top ca sĩ được yêu thích nhất mọi thời đại

Taylor Swift lọt Top ca sĩ được yêu thích nhất mọi thời đại

Tạp chí âm nhạc Billboard đã vinh danh Taylor Swift là một trong những ca sĩ được yêu thích nhất mọi thời đại.
Triệu Lệ Dĩnh - Phùng Thiệu Phong ly hôn

Triệu Lệ Dĩnh - Phùng Thiệu Phong ly hôn

Cặp đôi Triệu Lệ Dĩnh, Phùng Thiệu Phong vừa ly dị sau 3 năm kết hôn. Thông tin cặp sao ly hôn đang gây xôn xao làng giải trí xứ ...
Phiên bản di động