Một nét hồn quê...

Trong không gian kiến trúc của làng quê xưa, không mấy làng lại không có một cái giếng bên cạnh ngôi đình. Lịch sử hàng nghìn năm cùng với chiều sâu văn hóa của các làng quê Việt Nam cho thấy, ở đâu có giếng làng, ở đó có thiết chế văn hóa làng xã ổn định từ đời này sang đời khác.

Trong các công trình văn hóa ở làng quê xưa, giếng còn mang ý nghĩa tâm linh vì là “long mạch” của làng. Bởi vậy, giếng được xếp hàng đầu trong “Ngũ tự gia đường”, gồm: Táo: bếp, Tỉnh: giếng, Môn: cổng, Hộ: cửa và Trung lưu.

Một nét hồn quê...

Cổng làng, cây đa, bến nước, giếng làng là hình ảnh mộc mạc mà bất cứ người con nào, trong nỗi nhớ xa quê đều nhớ đến. Trong mỗi làng cổ ở Bắc Bộ, có thể có một hay nhiều cái giếng tùy theo phong tục mỗi vùng. Giếng làng được người làng đặt tên theo vị trí địa lí như Giếng đình, giếng chùa, giếng đền, giếng đồng (ngoài đồng),… Ở một số nơi, tên giếng gắn với tên của làng xóm hoặc có thể gắn liền với cấu tạo, hình dáng của giếng (giếng tròn, giếng bán nguyệt…). Có vùng lại lấy chất liệu quanh giếng để đặt tên như giếng đất, giếng gạch, giếng đá… Giếng thường được đào ở đầu làng, có không gian đủ rộng, nơi người dân có thể đến lấy nước cho sinh hoạt, hoặc ghé lại sau buổi làm đồng, rồi cùng ngồi chuyện trò, tâm sự. Giếng thường có hình tròn hoặc hình vuông, được đào rộng như một cái ao nhỏ. Xung quanh giếng và thành được xây bằng gạch hoặc đá ong, đá hộc ...

Với người Việt, giếng làng không chỉ đơn thuần là nơi cung cấp nguồn nước sinh hoạt mà còn được xem như một linh vật có thần bảo hộ, giếng càng lâu đời càng được cho là linh ứng. Ở các di tích, nếu cây đa vươn lên trời tượng trưng cho tính dương, thì giếng nước sâu vào đất tượng trưng cho tính âm tạo nên sự hài hòa âm dương trong vũ trụ. Vì thế, giếng làng trở thành hình ảnh quen thuộc, ẩn sâu trong tâm trí của mỗi người dân. Chiều chiều, những người mẹ tần tảo quẩy đôi gánh nặng mang những thùng nước ngọt lịm về gốc cau đầu nhà, nơi đặt chum nước sinh hoạt của gia đình. Vào ngày đầu năm mới, các gia đình ra gánh nước ở giếng làng về với hi vọng một năm mới đủ đầy, hạnh phúc. Khi mặt trời lặn sau rặng núi xa xa, bên giếng làng, các cụ già trải chiếu, thảnh thơi ngồi hóng mát. Những câu chuyện về mùa màng, gia đình, chuyện làng chuyện nước… được bàn luận rôm rả. Những em bé chạy lăng xăng xung quanh hóng chuyện các cụ và chơi đùa. Nơi thành giếng, chàng trai trẻ cầm sáo, thổi hồn mình vào những khúc tình ca… Giếng làng in dấu biết bao gương mặt thân quen. Nơi giếng làng, các cô gái soi mình làm duyên với gương mặt dịu hiền, mái tóc suôn dài, mềm mại làm xao xuyến biết bao chàng trai. Những đêm trăng, các đôi trai gái hẹn hò tình tứ. Từ nơi giếng làng ấy khiến bao tâm hồn thi sĩ cất lên những lời ca mộc mạc: Đêm khuya trăng tắt, sao mờ/ Ra ngồi bên giếng đợi chờ người thương…

Giếng làng còn như “nhịp sống, hơi thở”, là nơi chứng kiến những buồn vui, lắng nghe những tâm sự của mỗi người con. Với những người xa quê lâu năm, sau một hành trình dài trở về, đơn giản chỉ nghỉ chân, soi bóng mình hay uống hụm nước mát trong nơi giếng làng mang đến cảm giác sảng khoái, bình yên, bỏ lại phía sau những ồn ào, tất bật của cuộc sống thường nhật. Giếng làng có thể coi như chiếc gương soi rõ những giá trị truyền thống của ngày hôm qua và cả sự phát triển đi lên của ngày mai. Có thể nói, những chiếc giếng làng góp phần tạo nên một không gian văn hóa chung, góp phần cố kết tính cộng đồng ở làng quê xứ Bắc. Gìn giữ, quý trọng giếng làng... đó là cách thể hiện sự tôn trọng trước những tài sản quý giá mà cha ông để lại, đó còn là để neo giữ một nét hồn quê trong tâm thức mỗi người.

Tản văn của Nguyễn Đình Triển

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

CLB Hưu trí Bái Tử Long, tỉnh Quảng Ninh: Tổng kết và trao giải đợt thơ 19/5

CLB Hưu trí Bái Tử Long, tỉnh Quảng Ninh: Tổng kết và trao giải đợt thơ 19/5

Ngày 25/5, CLB Hưu trí Bái Tử Long, TP Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức Tổng kết và trao giải thưởng đợt thơ 19/5, với chủ đề “Tóc bạc đời xanh”. Chương trình được CLB Hưu trí Bái Tử Long phát động từ tháng 2/2024.
Nghệ nhân miệt mài với văn hóa Dao

Nghệ nhân miệt mài với văn hóa Dao

Hơn 40 năm qua, với mong muốn giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc Dao, ông Hà Xuân Tiến, ở thôn Hả Trong, xã Nam Sơn, huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh đã dày công nghiên cứu và truyền dạy lại những giá trị văn hóa đặc sắc của người Dao cho thế hệ mai sau...
Không thiếu vé máy bay giá rẻ cho mùa du lịch 2024

Không thiếu vé máy bay giá rẻ cho mùa du lịch 2024

Kỳ nghỉ hè là thời gian vàng để nhiều người nghỉ ngơi và tận hưởng thời gian bên gia đình và bạn bè. Vì vậy, các hãng hàng không luôn đưa ra nhiều ưu đãi giá vé máy bay nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch tăng cao.
Quảng bá du lịch xứ Thanh trên kênh BBC

Quảng bá du lịch xứ Thanh trên kênh BBC

Tại buổi làm việc, đại diện Tập đoàn BBC cam kết ưu tiên hỗ trợ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa trong quảng bá du lịch xứ Thanh đến bạn bè quốc tế.
Nhớ Giáo sư Vũ Khiêu

Nhớ Giáo sư Vũ Khiêu

Ngày 28/8/2010, Đại hội Thi đua yêu nước của Hà Nội, Giáo sư, Anh hùng Lao động Vũ Khiêu được vinh danh là “Công dân tiêu biểu của Thủ đô”, đúng dịp cụ bước vào tuổi 95.

Tin khác

Nhà thơ Phạm Hổ - người mang tâm hồn trẻ thơ

Nhà thơ Phạm Hổ - người mang tâm hồn trẻ thơ
Nhà thơ Phạm Hổ tuổi hổ, sinh năm 1926 tại xã An Nhơn, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định, hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam, 1957. Ông bắt đầu viết văn, làm thơ từ thuở nhỏ.

“Thuyền trưởng” của câu lạc bộ người cao tuổi tiêu biểu

“Thuyền trưởng” của câu lạc bộ người cao tuổi tiêu biểu
Ông Đào Hải An, Chủ nhiệm hai CLB Văn hóa - Thể thao và CLB Bóng chuyền hơi NCT thị trấn Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La là người luôn nhiệt tình, tận tâm với công việc nên được các thành viên kính trọng, được mọi người đặt cho cái tên thật trìu mến “ông An dưỡng sinh”. Không chỉ là cán bộ Hội tiêu biểu, ông An từng vinh dự được đi dự Hội nghị biểu dương NCT tiêu biểu tham gia xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở cấp tỉnh, giai đoạn 2014 - 2019; là đại biểu xuất sắc của tỉnh dự Hội nghị biểu dương NCT làm kinh tế giỏi toàn quốc giai đoạn 2013-2018 và được Trung ương Hội tặng Bằng khen.

Tổng cục du lịch Hàn Quốc và Vingroup hợp tác thúc đẩy giao lưu văn hóa - du lịch

Tổng cục du lịch Hàn Quốc và Vingroup hợp tác thúc đẩy giao lưu văn hóa - du lịch
Ngày 25/05/2024, Tổng cục Du lịch Hàn Quốc và Tập đoàn Vingroup ký biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa - du lịch Việt Nam - Hàn Quốc. Đây chính là nền tảng để hai bên phối hợp tổ chức các chuỗi sự kiện quy mô lớn mang đậm dấu ấn Hàn Quốc tại các khu đô thị Vinhomes, cũng như thúc đẩy các sản phẩm – dịch vụ của của Vingroup tiếp cận cộng đồng Hàn Quốc.

Miền đất ấy, gọi về!

Miền đất ấy, gọi về!
Trung du được mặc định là vùng đất bán sơn địa với những quả đồi lúp xúp sim mua; những thửa ruộng dưới chân đồi chiêm mùa hai vụ tốt tươi. Nói đến trung du, người ta nghĩ ngay tới những làng quê cận kề Hà Nội, xanh mát vô cùng, và cũng thơ mộng vô cùng.

Gió nồm Nam thổi vào miền kí ức

Gió nồm Nam thổi vào miền kí ức
Mấy hôm nay trời trở nồm, mang theo cái gió vừa oi, vừa đầy hơi nước, khiến đồ đạc trong nhà, tường và sàn nhà lúc nào cũng ướt nhẹp, nhớp nháp. Thứ ghét đặc cái thời tiết này, vì nó chỉ mang lại cảm giác khó chịu, nhớp nháp trong người, dễ khiến người ta bực bội.

T&T Group hợp tác với Hiệp hội thể thao CAND phát triển bóng bàn thành tích cao

T&T Group hợp tác với Hiệp hội thể thao CAND phát triển bóng bàn thành tích cao
Ngày 23/5/2024, Hiệp hội thể thao Công an Nhân dân (CAND) Việt Nam và Tập đoàn T&T Group đã ký kết biên bản ghi nhớ về việc hợp tác đào tạo, tuyển chọn vận động viên bóng bàn tham gia thi đấu các giải trong nước và quốc tế. Lễ ký kết có sự tham dự của Thượng tướng Lương Tam Quang, Thứ trưởng Bộ Công an, Chủ tịch Hiệp hội thể thao CAND Việt Nam; và ông Đỗ Quang Hiển, Nhà sáng lập, Chủ tịch Ủy ban Chiến lược Tập đoàn T&T Group.

Linh thiêng đền đức ông Hoàng Cần

Linh thiêng đền đức ông Hoàng Cần
Tọa lạc trên một gò đất cao ở thôn Hà Dong Bắc, xã Hải Lạng, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh, đền thờ đức ông Hoàng Cần không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh của người dân địa phương, mà còn nổi tiếng linh thiêng...

Thơ lục bát “Nhất - Thủ” - bức tranh quê của họa sĩ Nguyễn Tân Quảng

Thơ lục bát “Nhất - Thủ” - bức tranh quê của họa sĩ Nguyễn Tân Quảng
Thi sĩ, họa sĩ Nguyễn Tân Quảng hiện đang sống ở thị trấn Đồi Ngô, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Ông được đánh giá là người làm thơ lục bát dân giã và tài hoa.

Một thoáng với thành phố ven sông

Một thoáng với thành phố ven sông
Từng bước đi qua thời gian, Đồng Hới - một “thị trấn” nhỏ trước đây chỉ là điểm dừng chân cho những du khách trên đường khám phá Phong Nha - Kẻ Bàng, đã trải qua một sự biến đổi đáng kể. Ngày nay, nơi đây không chỉ là điểm dừng chân ngắn ngày mà còn là điểm đến hấp dẫn, thu hút du khách muốn khám phá vẻ đẹp tự nhiên và lịch sử của Quảng Bình.

Tưng bừng ngày Hội Kiêng Gió

Tưng bừng ngày Hội Kiêng Gió
Huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh có 9 dân tộc anh em sinh sống, trong đó người Dao chiếm số đông. Trước đây, Hội Kiêng Gió, ngày hội đặc trưng của người Dao Thanh Phán thường được tổ chức ở thị trấn Đầm Hà.

Hội NCT thị trấn Kon Dơng đoạt giải Nhất toàn đoàn

Hội NCT thị trấn Kon Dơng đoạt giải Nhất toàn đoàn
Ngày 17/5, Hội NCT huyện Mang Yang phối hợp Phòng Văn hóa và Thông tin; Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện tổ chức thành công Hội thao NCT huyện năm 2024. Tham dự Hội thao có ông Nguyễn Thành Nuôi, Phó Trưởng ban Đại diện Hội NCT tỉnh, lãnh đạo Ban Dân vận Huyện ủy, Phòng Văn hóa và Thông tin, Hội NCT huyện cùng hàng trăm vận động viên, cổ động viên đến từ các xã, thị trấn trên địa bàn.

Cảm nhận bài thơ “Hương Sơn, chiều xuống núi” của Nguyễn Đức Thụ

Cảm nhận bài thơ “Hương Sơn, chiều xuống núi” của Nguyễn Đức Thụ
Từ xưa đến nay, thiên nhiên luôn là một đề tài hấp dẫn đem đến cho tâm hồn thi sĩ nguồn thi hứng dào dạt. Đứng trước thiên nhiên, trái tim họ như thổn thức, rạo rực niềm yêu thương. Đối với nhà thơ Nguyễn Đức Thụ cũng vậy, cách đây 25 năm trong một lần đến với chùa Hương, cảnh đẹp nơi đây đã khiến ông ngây ngất và là nguồn thi hứng để ông cho ra đời bài thơ “Hương Sơn, chiều xuống núi”.

Hoạ sĩ đam mê vẽ tranh Bác Hồ

Hoạ sĩ đam mê vẽ tranh Bác Hồ
Hơn 50 năm qua, hoạ sĩ Đặng Đình Nguyễn, ở xã Liên Hoà, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh miệt mài, đam mê sáng tác, vẽ tranh về Bác Hồ...

Sôi động Giải Bóng chuyền hơi trung, cao tuổi tỉnh Cao Bằng 2024

Sôi động Giải Bóng chuyền hơi trung, cao tuổi tỉnh Cao Bằng 2024
Trong các ngày từ 16 đến 19/5, Hội NCT tỉnh Cao Bằng phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Giải bóng chuyền hơi trung, cao tuổi tỉnh năm 2024. Dự lễ khai mạc và bế mạc có đại diện lãnh đạo UBND tỉnh; Hội NCT tỉnh; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Ủy ban MTTQ tỉnh và các huyện, thành phố.

Trăng sáng quê nhà

Trăng sáng quê nhà
Liên lấy chồng, cả họ đều mừng! Chồng Liên là một chàng trai, tuy gốc gác nông thôn nhưng rất điển trai và có rất nhiều tài lẻ.
Xem thêm
Nhà thơ Phạm Hổ - người mang tâm hồn trẻ thơ

Nhà thơ Phạm Hổ - người mang tâm hồn trẻ thơ

Nhà thơ Phạm Hổ tuổi hổ, sinh năm 1926 tại xã An Nhơn, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định, hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam, 1957. Ông bắt đầu viết văn, làm thơ từ thuở nhỏ.
Miền đất ấy, gọi về!

Miền đất ấy, gọi về!

Trung du được mặc định là vùng đất bán sơn địa với những quả đồi lúp xúp sim mua; những thửa ruộng dưới chân đồi chiêm mùa hai vụ tốt tươi. Nói đến trung du, người ta nghĩ ngay tới những làng quê cận kề Hà Nội, xanh mát vô cùng, và cũng thơ mộng vô cùng.
Một thoáng với thành phố ven sông

Một thoáng với thành phố ven sông

Từng bước đi qua thời gian, Đồng Hới - một “thị trấn” nhỏ trước đây chỉ là điểm dừng chân cho những du khách trên đường khám phá Phong Nha - Kẻ Bàng, đã trải qua một sự biến đổi đáng kể. Ngày nay, nơi đây không chỉ là điểm dừng chân ngắn ngày mà còn là điểm đến hấp dẫn, thu hút du khách muốn khám phá vẻ đẹp tự nhiên và lịch sử của Quảng Bình.
Không thiếu vé máy bay giá rẻ cho mùa du lịch 2024

Không thiếu vé máy bay giá rẻ cho mùa du lịch 2024

Kỳ nghỉ hè là thời gian vàng để nhiều người nghỉ ngơi và tận hưởng thời gian bên gia đình và bạn bè. Vì vậy, các hãng hàng không luôn đưa ra nhiều ưu đãi giá vé máy bay nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch tăng cao.
Quảng bá du lịch xứ Thanh trên kênh BBC

Quảng bá du lịch xứ Thanh trên kênh BBC

Tại buổi làm việc, đại diện Tập đoàn BBC cam kết ưu tiên hỗ trợ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa trong quảng bá du lịch xứ Thanh đến bạn bè quốc tế.
Tổng cục du lịch Hàn Quốc và Vingroup hợp tác thúc đẩy giao lưu văn hóa - du lịch

Tổng cục du lịch Hàn Quốc và Vingroup hợp tác thúc đẩy giao lưu văn hóa - du lịch

Ngày 25/05/2024, Tổng cục Du lịch Hàn Quốc và Tập đoàn Vingroup ký biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa - du lịch Việt Nam - Hàn Quốc. Đây chính là nền tảng để hai bên phối hợp tổ chức các chuỗi sự kiện quy mô lớn mang đậm dấu ấn Hàn Quốc tại các khu đô thị Vinhomes, cũng như thúc đẩy các sản phẩm – dịch vụ của của Vingroup tiếp cận cộng đồng Hàn Quốc.
“Thuyền trưởng” của câu lạc bộ người cao tuổi tiêu biểu

“Thuyền trưởng” của câu lạc bộ người cao tuổi tiêu biểu

Ông Đào Hải An, Chủ nhiệm hai CLB Văn hóa - Thể thao và CLB Bóng chuyền hơi NCT thị trấn Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La là người luôn nhiệt tình, tận tâm với công việc nên được các thành viên kính trọng, được mọi người đặt cho cái tên thật trìu mến “ông An dưỡng sinh”. Không chỉ là cán bộ Hội tiêu biểu, ông An từng vinh dự được đi dự Hội nghị biểu dương NCT tiêu biểu tham gia xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở cấp tỉnh, giai đoạn 2014 - 2019; là đại biểu xuất sắc của tỉnh dự Hội nghị biểu dương NCT làm kinh tế giỏi toàn quốc giai đoạn 2013-2018 và được Trung ương Hội tặng Bằng khen.
T&T Group hợp tác với Hiệp hội thể thao CAND phát triển bóng bàn thành tích cao

T&T Group hợp tác với Hiệp hội thể thao CAND phát triển bóng bàn thành tích cao

Ngày 23/5/2024, Hiệp hội thể thao Công an Nhân dân (CAND) Việt Nam và Tập đoàn T&T Group đã ký kết biên bản ghi nhớ về việc hợp tác đào tạo, tuyển chọn vận động viên bóng bàn tham gia thi đấu các giải trong nước và quốc tế. Lễ ký kết có sự tham dự của Thư
Hội NCT thị trấn Kon Dơng đoạt giải Nhất toàn đoàn

Hội NCT thị trấn Kon Dơng đoạt giải Nhất toàn đoàn

Ngày 17/5, Hội NCT huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai phối hợptổ chức Hội thao NCT huyện năm 2024.
Gió nồm Nam thổi vào miền kí ức

Gió nồm Nam thổi vào miền kí ức

Mấy hôm nay trời trở nồm, mang theo cái gió vừa oi, vừa đầy hơi nước, khiến đồ đạc trong nhà, tường và sàn nhà lúc nào cũng ướt nhẹp, nhớp nháp. Thứ ghét đặc cái thời tiết này, vì nó chỉ mang lại cảm giác khó chịu, nhớp nháp trong người, dễ khiến người ta bực bội.
Trăng sáng quê nhà

Trăng sáng quê nhà

Liên lấy chồng, cả họ đều mừng! Chồng Liên là một chàng trai, tuy gốc gác nông thôn nhưng rất điển trai và có rất nhiều tài lẻ.
Mưa và em

Mưa và em

Đêm, thành phố chìm trong màn mưa ảm đạm, mưa ồ ạt mỗi lúc thêm nặng hạt. Bên li cà phê nguội lạnh, sống mũi anh cay xè, trái tim nhói lên từng nhịp đau đớn. Tai anh ù đi trong tiếng mưa.
Lịch phát sóng, link xem trực tiếp "Những nẻo đường gần xa" trên VTV

Lịch phát sóng, link xem trực tiếp "Những nẻo đường gần xa" trên VTV

Bộ phim “Những nẻo đường gần xa” do VFC sản xuất quy tụ dàn diễn viên gạo cội như NSUT Đỗ Kỷ, NSUT Nguyệt Hằng, nghệ sỹ Vĩnh Xương cùng các gương mặt diễn viên trẻ hứa hẹn sẽ mang đến nhiều cung bậc cảm xúc cho khán giả truyền hình.
Mời chuyên gia thẩm định huy hiệu “lạ” gây tranh cãi của Đàm Vĩnh Hưng

Mời chuyên gia thẩm định huy hiệu “lạ” gây tranh cãi của Đàm Vĩnh Hưng

Chiều 9/5, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Phạm Đức Hải cùng ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông đồng chủ trì họp báo về tình hình kinh tế - xã hội của thành phố.
Bộ VH-TT&DL vào cuộc vụ Đàm Vĩnh Hưng cài huy hiệu "lạ" khi biểu diễn

Bộ VH-TT&DL vào cuộc vụ Đàm Vĩnh Hưng cài huy hiệu "lạ" khi biểu diễn

Theo Chánh Thanh tra Bộ VH-TT&DL Lê Thanh Liêm cho biết bộ đã nắm được thông tin liên quan đến trang phục biểu diễn của Đàm Vĩnh Hưng trong liveshow diễn ra ở TP.HCM vào tối hôm 5/5 vừa qua.
Phiên bản di động