Một nét hồn quê...

Trong không gian kiến trúc của làng quê xưa, không mấy làng lại không có một cái giếng bên cạnh ngôi đình. Lịch sử hàng nghìn năm cùng với chiều sâu văn hóa của các làng quê Việt Nam cho thấy, ở đâu có giếng làng, ở đó có thiết chế văn hóa làng xã ổn định từ đời này sang đời khác.

Trong các công trình văn hóa ở làng quê xưa, giếng còn mang ý nghĩa tâm linh vì là “long mạch” của làng. Bởi vậy, giếng được xếp hàng đầu trong “Ngũ tự gia đường”, gồm: Táo: bếp, Tỉnh: giếng, Môn: cổng, Hộ: cửa và Trung lưu.

mot net hon que

Cổng làng, cây đa, bến nước, giếng làng là hình ảnh mộc mạc mà bất cứ người con nào, trong nỗi nhớ xa quê đều nhớ đến. Trong mỗi làng cổ ở Bắc Bộ, có thể có một hay nhiều cái giếng tùy theo phong tục mỗi vùng. Giếng làng được người làng đặt tên theo vị trí địa lí như Giếng đình, giếng chùa, giếng đền, giếng đồng (ngoài đồng),… Ở một số nơi, tên giếng gắn với tên của làng xóm hoặc có thể gắn liền với cấu tạo, hình dáng của giếng (giếng tròn, giếng bán nguyệt…). Có vùng lại lấy chất liệu quanh giếng để đặt tên như giếng đất, giếng gạch, giếng đá… Giếng thường được đào ở đầu làng, có không gian đủ rộng, nơi người dân có thể đến lấy nước cho sinh hoạt, hoặc ghé lại sau buổi làm đồng, rồi cùng ngồi chuyện trò, tâm sự. Giếng thường có hình tròn hoặc hình vuông, được đào rộng như một cái ao nhỏ. Xung quanh giếng và thành được xây bằng gạch hoặc đá ong, đá hộc ...

Với người Việt, giếng làng không chỉ đơn thuần là nơi cung cấp nguồn nước sinh hoạt mà còn được xem như một linh vật có thần bảo hộ, giếng càng lâu đời càng được cho là linh ứng. Ở các di tích, nếu cây đa vươn lên trời tượng trưng cho tính dương, thì giếng nước sâu vào đất tượng trưng cho tính âm tạo nên sự hài hòa âm dương trong vũ trụ. Vì thế, giếng làng trở thành hình ảnh quen thuộc, ẩn sâu trong tâm trí của mỗi người dân. Chiều chiều, những người mẹ tần tảo quẩy đôi gánh nặng mang những thùng nước ngọt lịm về gốc cau đầu nhà, nơi đặt chum nước sinh hoạt của gia đình. Vào ngày đầu năm mới, các gia đình ra gánh nước ở giếng làng về với hi vọng một năm mới đủ đầy, hạnh phúc. Khi mặt trời lặn sau rặng núi xa xa, bên giếng làng, các cụ già trải chiếu, thảnh thơi ngồi hóng mát. Những câu chuyện về mùa màng, gia đình, chuyện làng chuyện nước… được bàn luận rôm rả. Những em bé chạy lăng xăng xung quanh hóng chuyện các cụ và chơi đùa. Nơi thành giếng, chàng trai trẻ cầm sáo, thổi hồn mình vào những khúc tình ca… Giếng làng in dấu biết bao gương mặt thân quen. Nơi giếng làng, các cô gái soi mình làm duyên với gương mặt dịu hiền, mái tóc suôn dài, mềm mại làm xao xuyến biết bao chàng trai. Những đêm trăng, các đôi trai gái hẹn hò tình tứ. Từ nơi giếng làng ấy khiến bao tâm hồn thi sĩ cất lên những lời ca mộc mạc: Đêm khuya trăng tắt, sao mờ/ Ra ngồi bên giếng đợi chờ người thương…

Giếng làng còn như “nhịp sống, hơi thở”, là nơi chứng kiến những buồn vui, lắng nghe những tâm sự của mỗi người con. Với những người xa quê lâu năm, sau một hành trình dài trở về, đơn giản chỉ nghỉ chân, soi bóng mình hay uống hụm nước mát trong nơi giếng làng mang đến cảm giác sảng khoái, bình yên, bỏ lại phía sau những ồn ào, tất bật của cuộc sống thường nhật. Giếng làng có thể coi như chiếc gương soi rõ những giá trị truyền thống của ngày hôm qua và cả sự phát triển đi lên của ngày mai. Có thể nói, những chiếc giếng làng góp phần tạo nên một không gian văn hóa chung, góp phần cố kết tính cộng đồng ở làng quê xứ Bắc. Gìn giữ, quý trọng giếng làng... đó là cách thể hiện sự tôn trọng trước những tài sản quý giá mà cha ông để lại, đó còn là để neo giữ một nét hồn quê trong tâm thức mỗi người.

Tản văn của Nguyễn Đình Triển

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

tham ngoi den thieng tho thuong tuong quan trieu ly

Thăm ngôi đền thiêng thờ thượng tướng quân triều Lý

Huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang là một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và lịch sử với nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, trong đó tiêu biểu là đền Hả thờ Thượng tướng quân Thân Cảnh Phúc thời Lý. Người có công trong cuộc chống quân Tống xâm lược thế kỉ thứ XI (1075-1077).
an tuong nhung khu nghi duong bien co kien truc doc dao hang dau viet nam

Ấn tượng những khu nghỉ dưỡng biển có kiến trúc độc đáo hàng đầu Việt Nam

“Ra Bắc vào Nam”, cùng ngắm nhìn những khu nghỉ dưỡng có kiến trúc độc đáo nhất dọc theo đường bờ biển dài Việt Nam. Sự độc đáo ở đây có thể là khác biệt trong thiết kế, sắp đặt các phòng, cũng có thể là sự đột phá trong giải pháp kiến trúc nhằm bảo vệ môi trường sống.
arsenal vo dich fa cup va giac mo sang trang voi ong chu kiem hau bao

Arsenal vô địch FA Cup và giấc mơ sang trang với ông chủ "kiệm hầu bao"

Các cổ động viên của Arsenal đang hân hoan với chiến thắng tại FA Cup, nhưng họ cũng không quên hướng mắt về ông chủ Stan Kroenke và tỏ rõ sự lo ngại về tương lai...
nhung san golf viet man nhan golfer

Những sân golf Việt mãn nhãn golfer

Trên khắp dải đất hình chữ S xinh đẹp, nơi đâu cũng có những danh lam, thắng cảnh cuốn hút du khách trong và ngoài nước. Tận dụng những ưu ái mà thiên nhiên ban tặng, các nhà thiết kế cũng đã tạo nên nhiều sân golf có view tuyệt đẹp, gắn liền với các khu Resort danh tiếng. Hãy cùng chiêm ngưỡng những sân golf có tầm nhìn đẹp nhất Việt Nam.
hoa minzy bi phat 75 trieu dong vi dang tin gia

Hòa Minzy bị phạt 7,5 triệu đồng vì đăng tin giả

Đăng tin giả trên mạng xã hội, ca sĩ Hòa Minzy vừa bị Sở Thông tin và Truyền thông TP. Hồ Chí Minh xử phạt hành chính 7,5 triệu đồng.

Tin khác

Ngã xuống cho đất nước đứng lên

nga xuong cho dat nuoc dung len
 Nhân dịp kỷ niệm 73 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ, Ban Liên lạc Cán bộ, chiến sĩ Khu II Hòa Vang, TP Đà Nẵng tổ chức Lễ tri ân các liệt sĩ và vinh danh đồng bào trực tiếp tham gia phục vụ chiến đấu tại thôn Nam Sơn, xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang trong đêm 13/7/1972.

Nhân văn với mọi mảnh đời

nhan van voi moi manh doi
Hào hứng, hân hoan là những gì tôi chứng kiến trong các buổi ra mắt hay sinh hoạt CLB Liên thế hệ tự giúp nhau (LTHTGN), dù đó là nông thôn hay thành thị, ở đồng bằng hay miền núi. Mô hình đang ngày càng khẳng định những giá trị nhân văn, thiết thực nhất đối với thành viên và những hoàn cảnh khó khăn trong cộng đồng.

Cuối tuần ghé 3 resort xanh mướt gần Hà Nội giá chưa đến 1 triệu đồng

cuoi tuan ghe 3 resort xanh muot gan ha noi gia chua den 1 trieu dong
Không cần phải đi đâu xa, không cần phải chờ đợi check-in hàng giờ ở bến tàu, ga mệt mỏi, ngay gần Hà Nội cũng có những resort xinh đẹp hết nấc với mức giá ưu đãi ở thời điểm hiện tại chưa đến 1 triệu đồng đủ cho bạn “chill” cả mùa hè này.    

Phòng chống Covid-19, Đà Nẵng dừng lễ hội ‘Tuyệt vời Đà Nẵng 2020’

phong chong covid 19 da nang dung le hoi tuyet voi da nang 2020
Để đảm bảo an toàn cho du khách, người dân và cộng đồng, Sở Du lịch Đà Nẵng thông báo tạm dừng tổ chức lễ hội Tuyệt vời Đà Nẵng 2020.

Giải Bóng chuyền hơi trung cao tuổi toàn quốc năm 2020: Sôi nổi ngày khai mạc

giai bong chuyen hoi trung cao tuoi toan quoc nam 2020 soi noi ngay khai mac
Ngày 25/7, tại TP Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh, TƯ Hội NCT Việt Nam, Tổng cục Thể dục Thể thao, Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Trà Vinh phối hợp tổ chức Giải Bóng chuyền hơi trung cao tuổi toàn quốc lần thứ VII năm 2020, Cúp Động lực, khu vực II.

Thương binh Tạ Bá Khiêm từ kí ức đến hiện tại

thuong binh ta ba khiem tu ki uc den hien tai
Kì 2: Lan tỏa yêu thương trong gian khó    
Xem thêm
dung to chuc festival hue 2020 sau hai lan dieu chinh

Dừng tổ chức Festival Huế 2020 sau hai lần điều chỉnh

Do ảnh hưởng của dịch Covid -19, chuỗi sự kiện văn hóa nghệ thuật đặc sắc của Festival Huế 2020 sẽ bị dừng tổ chức. 
doanh nhan nguyen anh hoang tai nang va long nhan ai

Doanh nhân Nguyễn Anh Hoàng: Tài năng và lòng nhân ái

Trải bao gian nan thử thách trên hành trình vượt khó lập nghiệp, ông đã trở thành một doanh nhân tiêu biểu tại Đà Nẵng, tạo việc làm ổn định ...
nga xuong cho dat nuoc dung len

Ngã xuống cho đất nước đứng lên

 Nhân dịp kỷ niệm 73 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ, Ban Liên lạc Cán bộ, chiến sĩ Khu II Hòa Vang, TP Đà Nẵng tổ chức Lễ tri ân ...
an tuong nhung khu nghi duong bien co kien truc doc dao hang dau viet nam

Ấn tượng những khu nghỉ dưỡng biển có kiến trúc độc đáo hàng đầu Việt Nam

“Ra Bắc vào Nam”, cùng ngắm nhìn những khu nghỉ dưỡng có kiến trúc độc đáo nhất dọc theo đường bờ biển dài Việt Nam. Sự độc đáo ở đây ...
cuoi tuan ghe 3 resort xanh muot gan ha noi gia chua den 1 trieu dong

Cuối tuần ghé 3 resort xanh mướt gần Hà Nội giá chưa đến 1 triệu đồng

Không cần phải đi đâu xa, không cần phải chờ đợi check-in hàng giờ ở bến tàu, ga mệt mỏi, ngay gần Hà Nội cũng có những resort xinh đẹp ...
tiem nang kinh doanh dat gia tai pho am thuc premier district flc sam son

Tiềm năng kinh doanh đắt giá tại phố ẩm thực Premier District – FLC Sầm Sơn

Lấy cảm hứng từ những khu phố ẩm thực nhộn nhịp, nơi làm nên tên tuổi của các địa điểm vui chơi, giải trí nổi tiếng trên thế giới, dãy ...
arsenal vo dich fa cup va giac mo sang trang voi ong chu kiem hau bao

Arsenal vô địch FA Cup và giấc mơ sang trang với ông chủ "kiệm hầu bao"

Các cổ động viên của Arsenal đang hân hoan với chiến thắng tại FA Cup, nhưng họ cũng không quên hướng mắt về ông chủ Stan Kroenke và tỏ rõ ...
nhung san golf viet man nhan golfer

Những sân golf Việt mãn nhãn golfer

Trên khắp dải đất hình chữ S xinh đẹp, nơi đâu cũng có những danh lam, thắng cảnh cuốn hút du khách trong và ngoài nước. Tận dụng những ưu ...
giai bong chuyen hoi trung cao tuoi toan quoc nam 2020 soi noi ngay khai mac

Giải Bóng chuyền hơi trung cao tuổi toàn quốc năm 2020: Sôi nổi ngày khai mạc

Ngày 25/7, tại tỉnh Trà Vinh, TƯ Hội NCT Việt Nam phối hợp tổ chức Giải Bóng chuyền hơi trung cao tuổi toàn quốc lần thứ VII năm 2020, Cúp ...
con chim se cut chan

Con chim sẻ cụt chân

Hôm nay ngày nghỉ, An được các bạn Quân, Tư rủ đi bẫy chim sẻ. Bẫy Quân mượn của anh mình. Nó biết cách bẫy, Tư có nhiệm vụ kiếm ...
giot nuoc mat muon mang

Giọt nước mắt muộn màng

“Ông đi đâu đấy? Chắc ông lại sang sông chứ gì?” Tôi cười, gọi khi ông Vĩ dắt xe máy đi phía sau cách tôi một quãng. Ông Vĩ quay ...
day dut

Day dứt

Chiếc Kia Morning đưa Phương Thảo vượt qua cửa khẩu Mộc Bài đến trung tâm tỉnh Battambang. Theo địa chỉ, lái xe người Việt kiều còn khá trẻ, tiếp tục ...
hoa minzy bi phat 75 trieu dong vi dang tin gia

Hòa Minzy bị phạt 7,5 triệu đồng vì đăng tin giả

Đăng tin giả trên mạng xã hội, ca sĩ Hòa Minzy vừa bị Sở Thông tin và Truyền thông TP. Hồ Chí Minh xử phạt hành chính 7,5 triệu đồng.
ngan 98 bi che mac nhu khong di dien so van hoa yeu cau kiem tra

Ngân 98 bị chê ‘mặc như không’ đi diễn, Sở Văn hóa yêu cầu kiểm tra

Hình ảnh Ngân 98 mặc bikini mỏng tang, để lộ gần hết trọn vòng 3 khiến cộng đồng mạng "dậy sóng". 
a hau tuong san dep hut hon trong bo anh mung sinh nhat tuoi 20

Á hậu Tường San đẹp hút hồn trong bộ ảnh mừng sinh nhật tuổi 20

Á hậu Tường San vừa thực hiện bộ ảnh mừng sinh nhật tuổi 20 của mình. Bộ ảnh toát lên vẻ đẹp ngọt ngào, trong trẻo đúng với tuổi 20 ...
Phiên bản di động