Sức khỏe 02/07/2026 19:57
Ở tuổi 61, đáng lẽ bà Nguyễn Thị Hoa (ngụ tại phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An) phải được hưởng niềm vui an nhàn, dạo bước bên con cháu. Thế nhưng nhiều năm qua, thế giới của bà bị thu hẹp lại vừa bằng bốn bức tường. Căn bệnh thoái hóa khớp gối hai bên tàn phá nặng nề khiến đôi chân bà cứ vẹo dần đi, biến dạng một cách đáng sợ.
Do tâm lý sợ phiền con cháu, ai mách thuốc gì bà cũng uống, từ Đông y truyền miệng đến các loại thuốc giảm đau chứa corticoid không rõ nguồn gốc. Hậu quả là bệnh không thuyên giảm mà ngày càng trầm trọng. Gần đây, chân trái của bà sưng nề, cứng ngắc, xuất hiện những cơn đau nhói như hàng ngàn cây kim đâm vào xương tủy. Mỗi bước đi trở thành một cực hình, muốn di chuyển ra sân cũng phải có người dìu.
 |
Khi không thể chịu đựng thêm, gia đình đã đưa bà nhập viện cấp tốc tại Bệnh viện Đại học Y Dược, cơ sở Linh Đàm. Tại đây, các kết quả chẩn đoán hình ảnh đã phơi bày một thực trạng lâm sàng đáng báo động khi cả hai khớp gối đã bị biến dạng vẹo trục nặng, riêng sụn khớp gối trái đã bị phá hủy hoàn toàn.
Tiếp nhận ca bệnh, TS.BS. Nguyễn Huy Phương - Trưởng khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình và Y học thể thao không khỏi trăn trở. Thể trạng của bà Hoa là một bài toán thách thức đối với ê-kíp phẫu thuật khi bệnh nhân cao 1m56 nhưng nặng tới 78.5kg. Chỉ số khối cơ thể (BMI) chạm mức 32.26, tương đương mức độ béo phì độ II theo tiêu chuẩn dành cho người châu Á.
Bên cạnh đó, áp lực cơ học từ trọng lượng cơ thể quá lớn giống như một tảng đá đè nặng lên hệ thống khớp vốn đã suy yếu, đẩy nhanh tốc độ bào mòn sụn khớp gấp nhiều lần. Tình hình càng phức tạp hơn khi bệnh nhân sở hữu nhiều bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và đang phải điều trị sau phẫu thuật cắt tuyến giáp. Nếu không can thiệp phẫu thuật thay toàn bộ khớp gối trái sớm, bệnh nhân chắc chắn phải đối mặt với nguy cơ tàn phế vĩnh viễn.
Trước đây, nhắc đến phẫu thuật thay khớp, nhiều người bệnh thường ám ảnh bởi nỗi đau "xé ruột" sau mổ. Nhưng tại Bệnh viện Đại học Y Dược, cơ sở Linh Đàm hành trình tìm lại bước đi của bà Hoa đã được viết lại bằng một quy trình nhẹ nhàng nhờ sự phát triển của y học hiện đại.
Để chuẩn bị cho ca đại phẫu thay toàn bộ khớp gối bên trái, một ê-kíp đa chuyên khoa đã được thành lập nhằm kiểm soát chặt chẽ các chỉ số đường huyết và huyết áp của bệnh nhân. Điểm mấu chốt giúp ca mổ thành công vượt mong đợi chính là việc sử dụng kỹ thuật mổ thay khớp gối ít xâm lấn, bảo tồn gân cơ tứ đầu đùi. Đây là kỹ thuật khó, đặc biệt ở người bệnh béo phì. Bên cạnh đó người bện được áp dụng phác đồ giảm đau đa mô thức (Multimodal Analgesia) tiên tiến. Nhờ sự phối hợp khoa học của các phương pháp vô cảm và giảm đau trước, trong và sau mổ, bao gồm phong bế thần kinh vùng dưới siêu âm kết hợp thuốc giảm đau hệ thống, bà Hoa đã bước qua ca phẫu thuật một cách êm ái. Nỗi sợ hãi hoàn toàn tan biến khi bệnh nhân gần như không cảm thấy đau đớn sau khi tỉnh dậy, giải phóng hoàn toàn áp lực tâm lý cho cả người bệnh lẫn thân nhân.
 |
Không dừng lại ở một ca mổ thành công, giá trị của hành trình điều trị còn nằm ở giai đoạn hậu phẫu toàn diện theo triết lý phục hồi sớm sau phẫu thuật (ERAS). Ngay từ ngày thứ hai sau mổ, bà Hoa đã được hướng dẫn tập phục hồi chức năng dưới sự hỗ trợ của hệ thống máy tập hiện đại.
Hệ thống tập khớp gối thụ động (CPM) được đưa vào sử dụng nhằm giải phóng biên độ vận động của khớp gối mới một cách chuẩn xác mà không gây áp lực lên vết mổ. Đi cùng với đó là sự đồng hành chuyên nghiệp của đội ngũ bác sĩ và kỹ thuật viên vật lý trị liệu. Họ theo sát từng cử động, điều chỉnh cường độ tập luyện phù hợp với thể trạng béo phì của bệnh nhân để mang lại sự an toàn tối đa.
Kết quả lâm sàng mang lại sự kỳ diệu khi trục chân vẹo của bà Hoa đã được nắn chỉnh thẳng hoàn toàn về mặt giải phẫu. Những bước đi đầu tiên sau nhiều năm bị giam cầm trong đau đớn đã được thực hiện ngay tại buồng bệnh trong nụ cười hạnh phúc và những giọt nước mắt nghẹn ngào của gia đình.
Từ trường hợp lâm sàng này, TS.BS. Nguyễn Huy Phương đưa ra lời cảnh báo sâu sắc đến cộng đồng rằng người bệnh tuyệt đối không được chủ quan trước các dấu hiệu đau nhức xương khớp ban đầu. Thói quen tự ý điều trị bằng các bài thuốc Đông y truyền miệng không rõ nguồn gốc, hoặc lạm dụng thuốc giảm đau nhanh chứa Corticoid là một sai lầm nghiêm trọng, dễ dẫn đến hậu quả loãng xương, suy tuyến thượng thận và đẩy nhanh quá trình tiêu hủy khớp, khiến người bệnh phải trả giá bằng chính đôi chân của mình.
Để bảo vệ sức khỏe hệ vận động, chuyên gia khuyến cáo người dân cần đi tầm soát sớm tại các cơ sở y tế chuyên khoa ngay khi xuất hiện tình trạng lục khục khớp, đau tăng khi vận động hoặc cứng khớp vào buổi sáng. Đồng thời, mỗi người cần chủ động kiểm soát cân nặng, duy trì chỉ số khối cơ thể BMI ở mức lý tưởng từ 18.5 đến 22.9 nhằm giảm thiểu tối đa áp lực cơ học lên sụn khớp gối, kết hợp với chế độ dinh dưỡng và tập luyện khoa học.
Giờ đây, với sự phát triển của kỹ thuật thay khớp gối hiện đại, sự hỗ trợ của máy móc phục hồi chức năng và giải pháp giảm đau đa mô thức, phẫu thuật không còn là nỗi đáng sợ. Y học hiện đại không chỉ chữa lành một khớp xương biến dạng, mà đang hồi sinh chất lượng sống và mang lại tự do dịch chuyển cho những cuộc đời tưởng chừng đã phải gắn liền với chiếc xe lăn.
