Chăm sóc NCT 25/07/2025 11:04
Hiện nay, không ít người – đặc biệt là người cao tuổi (NCT) – có thói quen tìm kiếm thông tin trên Google để “tự chẩn đoán bệnh”, xem TikTok để “học cách điều trị” và mua thuốc theo quảng cáo trên mạng. Thực trạng này không chỉ gây nhầm lẫn, lãng phí, mà còn để lại những hậu quả nặng nề về sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng.
TTND.TS.BSCC Nguyễn Kim Lưu, Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu – Trưởng đơn nguyên Xạ trị và Y học hạt nhân, Bệnh viện Đại học Phenikaa, đã có những chia sẻ xác đáng và cảnh báo cụ thể với bạn đọc của Tạp chí Người cao tuổi.
 |
| Thầy thuốc Nhân dân, Tiến sĩ, Bác sĩ cao cấp. Nguyễn Kim Lưu thăm hỏi bệnh nhân cao tuổi |
“Google là công cụ, không phải bác sĩ”
Theo TS.BSCC. Nguyễn Kim Lưu, internet mang lại kho thông tin khổng lồ, giúp người dân dễ dàng tìm hiểu kiến thức y tế. Tuy nhiên, việc lạm dụng Google để tự chẩn đoán và điều trị là rất nguy hiểm.
“Không thể phủ nhận công nghệ giúp tra cứu nhanh, nhưng để chẩn đoán chính xác một căn bệnh đòi hỏi nhiều yếu tố: kỹ năng khám lâm sàng, phân tích triệu chứng, xét nghiệm cận lâm sàng... mà chỉ bác sĩ được đào tạo bài bản mới có thể thực hiện”, bác sĩ Lưu nhấn mạnh.
Nhiều bệnh lý có triệu chứng tương tự nhau như sốt do virus, sốt xuất huyết, sốt phát ban… nhưng lại cần các phương pháp điều trị khác nhau. Việc tự “chẩn bệnh” trên mạng dễ dẫn đến hiểu lầm, điều trị sai hướng, gây biến chứng nguy hiểm.
Hệ lụy từ thói quen dùng thuốc theo “truyền miệng”
Một vấn đề phổ biến nữa là NCT tự ý dùng đơn thuốc cũ, dùng đơn của người khác, hoặc mua thuốc theo lời khuyên từ các video TikTok, Facebook, YouTube. Đây là hành vi sai nguyên tắc, vi phạm nghiêm trọng nguyên lý điều trị.
“Mỗi đơn thuốc chỉ phù hợp với tình trạng sức khỏe cụ thể tại thời điểm khám. Dùng lại đơn cũ hoặc dùng chung đơn thuốc là cực kỳ nguy hiểm”, bác sĩ Lưu cảnh báo.
Hậu quả của việc dùng thuốc không theo chỉ định: Tăng nguy cơ tác dụng phụ: viêm loét, xuất huyết dạ dày, dị ứng thuốc, suy gan – thận…Gây nhờn thuốc, kháng thuốc, nhất là với kháng sinh như ampicillin, amoxicillin...Tương tác thuốc bất lợi, khiến hiệu quả điều trị giảm, tăng độc tính. Gây tốn kém, tiền mất, tật mang mà không khỏi bệnh.
Mỗi người là một cơ thể khác biệt, không ai giống ai, nên việc điều trị cũng không thể “sao chép” từ người này sang người khác. TS.BSCC. Nguyễn Kim Lưu lưu ý rằng: cùng một bệnh nhưng mỗi người sẽ có đơn thuốc riêng, vì khác nhau về độ tuổi, giới tính, cơ địa, bệnh nền và khả năng đáp ứng thuốc.
Trong đó, những đối tượng sau đây cần đặc biệt thận trọng khi dùng thuốc: Người cao tuổi: Chuyển hóa thuốc chậm hơn, dễ gặp tác dụng phụ. Người có bệnh nền: Tim mạch, gan, thận, đái tháo đường...Người có tiền sử dị ứng thuốc. Người đang dùng nhiều loại thuốc cùng lúc (dễ xảy ra tương tác thuốc). Người có hệ miễn dịch suy giảm.
 |
| TS.BSCC. Nguyễn Kim Lưu ân cần trao đổi với bệnh nhân về tình trạng sức khoẻ |
Cẩn trọng với “chuyên gia sức khỏe” trên mạng xã hội
Hiện nay, nhiều người tin tưởng các video tư vấn sức khỏe trên TikTok, YouTube mà không kiểm chứng thông tin. TS.BSCC. Nguyễn Kim Lưu thẳng thắn cho biết: “Các ‘bác sĩ TikTok’ hay ‘chuyên gia Google’ phần lớn không có chuyên môn y khoa. Họ chia sẻ theo kinh nghiệm cá nhân, hoặc vì mục đích thương mại. NCT cần hết sức tỉnh táo để không bị dẫn dắt sai lệch”.
Bác sĩ nhấn mạnh, khi có dấu hiệu bất thường về sức khỏe, hãy đến cơ sở y tế có chuyên môn để được khám và tư vấn. Việc điều trị cần tuân thủ đúng chỉ định y khoa, không nên tự ý quyết định qua mạng xã hội.
Trong bối cảnh thông tin y tế tràn lan như hiện nay, việc tự trang bị kiến thức sức khỏe là cần thiết, nhưng phải chọn lọc và có định hướng. Đối với người cao tuổi – nhóm dễ bị tổn thương nhất – càng cần cẩn trọng hơn trong việc tra cứu, dùng thuốc và điều trị. Hãy để bác sĩ chữa bệnh – đừng để mạng xã hội làm thay.
 Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan: Tuổi già không lùi về phía sau, tuổi già vẫn có thể rực rỡ “Già đi là một quá trình tự nhiên, nhưng rực rỡ hay lụi tàn là do cách ta sống với nó”, đó là những chia ... |
