Đầu Xuân khao lão ở làng Diệc

Làng Diệc (còn gọi là Riệc) mang tên Mỹ Dặc. Mỹ Dặc là dải đất đẹp nay thuộc xã Tân Hòa, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình, xa xưa cây cỏ um tùm, đầm đìa, sông ngòi chằng chịt, nhiều đàn chim, cò, vạc, diệc,… tới kiếm ăn, làm tổ, trú ngụ và sinh sôi. Vì thế mới gọi là Diệc.

Tục khao lão của người làng Diệc quy định khá nghiêm ngặt. Từ rất lâu đã quy định đàn ông 54 tuổi mới được làng cho lên lão. Tục lệ không bắt buộc ai đến tuổi cũng phải làm, mà tùy theo nhu cầu và điều kiện từng người nhưng nếu không làm thì sau này không được làm nữa. Người ở xa không về được có thể gửi tiền nhờ anh em, họ hàng làm cỗ thay. Lễ khao lão làng Diệc tổ chức một năm một lần vào sáng mùng 3 Tết, tại miếu làng.

Những người lên lão phải có một mâm cỗ đặc biệt. Cỗ lão phải giống nhau theo quy định chung, xếp hai tầng và đủ, có nước, có mặn. Cỗ mặn với 4 bát nấu và 8 đĩa. Cỗ nước có 4 bát chè, đĩa xôi và các loại bánh.

Đầu Xuân khao lão ở làng Diệc

Mâm cỗ lão hiện nay so với trước kia đã đơn giản hơn nhiều. Vẫn 4 bát nấu gồm chân giò ninh và bát mọc nạc; 8 đĩa gồm 4 đĩa giò, 1 đĩa nem, 1 đĩa thịt gà, 1 đĩa cá chép, 1 đĩa mọc hấp. Cỗ nước chỉ còn chè và xôi. Nhìn vào mâm cỗ, ta cảm nhận cuộc đời mỗi con người. Ở đó có vất vả, vui buồn và thành đạt, no ấm.

Cái hấp dẫn, ngon và độc đáo chính là cách chế biến và trình bày các món cỗ. Trong mâm cỗ mặn, đĩa cá chép nằm võng là điểm nhấn, đòi hỏi chế biến tỉ mỉ, mất nhiều thời gian nhất. Cá từ ba cân trở lên, rán xong phải cong như mái đình, vàng óng màu lúa đang chín. Vảy cá đều tăm tắp, không cong vênh. Mắt nguyên hình như đang đùa giỡn với sông nước, hàm chứa nét văn hóa ẩm thực riêng của làng Diệc.

Sau món cá chép cầu kì là món thịt gà. Gà là gà trống thiến đã rút xương, chặt không để rách da và phải bày khum khum như đĩa xôi. Một trong những món khó làm nhất là đĩa mọc hấp. Đĩa mọc làm bằng nhiều nguyên liệu khác nhau như thịt lợn, gan lợn, gan gà, mề gà, trứng,... phải cao bảy phân so với mặt đĩa và khi hấp không bị hở chân mới đạt yêu cầu. Ngoài các đĩa, các bát nấu cũng khá công phu, thể hiện sự khéo léo, tinh tế.

Bên cạnh cỗ mặn là cỗ nước. Cỗ nước hiện nay đã giảm hết các loại bánh chỉ còn xôi và 4 bát chè. Đĩa xôi tưởng đơn giản nhưng lại chế biến sao cho từng hạt xôi rời, không kết dính nhưng phải dẻo, thơm.

Người làng Diệc đã chế chiếc mâm gỗ có kích thước lớn hơn những chiếc mâm thường dùng để đựng được tất cả các món ăn. Đúng 5 giờ sáng mùng 3 Tết, cửa miếu mở. Những người đủ tuổi lên lão trong năm mới sẽ lần lượt dâng cỗ. Mâm cỗ của người lên lão có bố cao tuổi nhất sẽ được đặt ở vị trí trung tâm để lễ thánh. Các mâm sau theo thứ tự tuổi ông bố của người được lên lão đặt xung quanh. Lễ xong nhà nào về nhà đó khao làng, khao họ. Ngoài mâm cỗ lão, tùy theo hoàn cảnh, điều kiện, các gia đình sẽ làm thêm vài mâm cỗ thường để người thân, họ hàng chung vui.

Tại làng Diệc hiện có mấy trăm người đã lên lão. Khao lão một lần nhưng đi ăn cỗ cả đời vì được những người khao lão sau mời. Ai lên lão cũng được mời song không phải tất cả mọi người đều được dự. Gia đình có tang trở, làm sang cát sẽ không đến ăn cỗ lão. Việc mời cũng phải theo quy tắc, thể hiện sự kính trọng người sau với người trước. Theo danh sách bốc thăm, người sẽ lên lão cầm một quả cau đến nhà người đã lên lão để mời. Câu mời xưng hô cũng khác ngày thường, người đến mời phải gọi người được mời bằng cụ. Qua ngày lên lão, cách gọi lại trở về như ngày thường.

Sau khi lên lão, các cụ đều đóng góp vào việc của làng; như tu bổ đình, chùa, hay làm đường nông thôn mới, nhà văn hóa thôn… Quỹ đó gọi là quỹ công của những lão làng. Người ta căn cứ vào những người làm lão mà cắt cử vai vế cũng như nhận việc làng, việc họ. Ai không tham gia làm lão đều không được tham gia tiến cử các công việc của làng.

Mùng 3 Tết, làng Diệc hội mừng cho làng có thêm các bậc lão gìn giữ gia phong. Lên lão - đây là một nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc, thể hiện sự tôn trọng, tấm lòng hiếu thảo cũng như sự kính trọng của con cháu đối với các bậc cao niên. Cũng là cách giáo dục, răn dạy con cháu bổn phận ăn ở có trước, có sau với người đời, với xã hội. Phong tục thể hiện khát vọng sống lão, sống thọ, sống sung túc, no đủ của dân địa phương. Bởi ý nghĩa đó, tục lên lão vẫn được người dân làng Diệc duy trì, gìn giữ đến tận ngày nay và chắc chắn còn tồn tại mãi.

Trần Tâm

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Mẹ của chúng mình

Mẹ của chúng mình

Liza không ngờ mục tiêu đến làm ở cửa hàng thời trang và mĩ phẩm lại thay đổi nhanh đến như vậy. Lúc nhờ Hạnh - cô bạn học người Việt thân nhất lớp - xin việc, Liza nói với bạn:
Diễn đàn Tuổi Bạc - Bài bản, khoa học, thiết thực

Diễn đàn Tuổi Bạc - Bài bản, khoa học, thiết thực

Diễn đàn Tuổi Bạc - Bài bản, khoa học, thiết thực
Phim "Đào, phở và piano" sẽ được chiếu trên truyền hình

Phim "Đào, phở và piano" sẽ được chiếu trên truyền hình

Cục trưởng Cục Điện ảnh Vi Kiến Thành cho biết phim điện ảnh "Đào, phở và piano" sẽ được chiếu rộng rãi trên truyền hình vào dịp 10/10.
Hàng ngàn runner háo hức nhận BIB VPBank Can Tho Music Night Run 2024

Hàng ngàn runner háo hức nhận BIB VPBank Can Tho Music Night Run 2024

VPBank Can Tho Music Night Run 2024 đang nóng hơn bao giờ hết khi có hàng ngàn runner đã “đổ bộ” tới quảng trường công viên sông Hậu để nhận BIB, racekit trải nghiệm hoạt động bên lề sự kiện.
Nghỉ lễ dài ngày, khách mua vé máy bay tăng cao

Nghỉ lễ dài ngày, khách mua vé máy bay tăng cao

Kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 có thể được nghỉ liên tục 5 ngày nên nhiều gia đình đã sớm lên kế hoạch đi du lịch, kéo theo lượng mua vé máy bay tăng nhanh. Liệu giá vé có tăng cao?

Tin khác

Di sản kiến trúc Pháp tại Đà Lạt

Di sản kiến trúc Pháp tại Đà Lạt
Với ý tưởng kiến tạo Đà Lạt (Lâm Đồng) thành đô thị nghỉ dưỡng cho giới chức Pháp tại Đông Dương nên ngay từ đầu người Pháp đã lập quy hoạch tổng thể và chi tiết để triển khai thực hiện một hình thái đô thị châu Âu ở đây...

Cây bàng Côn Đảo

Cây bàng Côn Đảo
Côn Đảo là một quần đảo có tổng diện tích 76km2, thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Trong đó đảo Côn Sơn, còn gọi là Côn Lôn, Phú Hải, chiếm hơn 50km2, nơi có người sinh sống.

Đề xuất chặn tài khoản facebook và tiktok của Nam Em

Đề xuất chặn tài khoản facebook và tiktok của Nam Em
Sở TT&TT TP.Hồ Chí Minh cho biết đã mời bà Nguyễn Thị Lệ Nam Em làm việc về hoạt động cung cấp thông tin trên các tài khoản mạng xã hội vào ngày 26/3 và ngày 2/4. Tuy nhiên, Nam Em đã không đến với lý do bận công việc tại Đà Lạt. Sở tiếp tục mời Nguyễn Thị Lệ Nam Em làm việc vào lúc 9h ngày 9/4.

Tham quan chùa Linh Phước

Tham quan chùa Linh Phước
Chúng tôi rất ấn tượng khi đến tham quan, vãn cảnh chùa Linh Phước nằm ven QL20 (khu vực Trại Mát, thuộc phường 11, TP Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng). Chỉ cách TP Đà Lạt khoảng 10km, những năm gần đây, chùa nổi tiếng không chỉ là điểm đến tâm linh của cư dân mà được nhiều người biết đến nhờ kiến trúc vô cùng độc đáo có “một không hai” nên chùa Linh Phước là một trong những ngôi chùa đẹp nhất ở Đà Lạt (Lâm Đồng) và đã xác lập nhiều kỉ lục Việt Nam.

Giải Bóng đá Hiệp hội các doanh nghiệp miền Nam - Tranh Cúp JBN lần thứ Nhất

Giải Bóng đá Hiệp hội các doanh nghiệp miền Nam - Tranh Cúp JBN lần thứ Nhất
Sáng 7/4, Hội doanh nghiệp Quảng Ngãi (QNG), Tổ chức kết nối doanh nghiệp BNI chapter BIDI, Cộng đồng doanh nghiệp JBN, cùng CLB doanh nghiệp TTV tổ chức khai mạc Giải bóng đá Hiệp hội các doanh nghiệp miền Nam, tranh Cúp JBN lần thứ Nhất tại Sân vận động Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật TP Hồ Chí Minh.

Sở TT&TT TP Hồ Chí Minh tiếp tục mời Nam Em lên làm việc

Sở TT&TT TP Hồ Chí Minh tiếp tục mời Nam Em lên làm việc
Theo đại diện Sở TT&TT TP.Hồ Chí Minh cho biết, Sở đã có giấy mời Nam Em lên làm việc lần 2. Kết quả buổi làm việc sẽ được cơ quan chức năng thông tin vào thời gian tới.

Lịch thi đấu, link xem trực tiếp cup C1 châu Âu - Champions League

Lịch thi đấu, link xem trực tiếp cup C1 châu Âu - Champions League
Ngày mới Online cập nhật lịch thi đấu, link xem trực tiếp cup C1 châu Âu - Champions League mùa giải 2023-2024 nhanh nhất, chính xác nhất phục vụ quý độc giả quan tâm theo dõi.

Tiếng vọng từ trái tim

Tiếng vọng từ trái tim
Tú quyết định làm đám cưới với Thanh, một quyết định không vội vã, cũng không hề bị câu thúc, mà đơn giản cái quyết định này đến từ tiếng vọng của trái tim.

Không gian đọc miễn phí tại di sản Thành nhà Hồ

Không gian đọc miễn phí tại di sản Thành nhà Hồ
Tham quan di sản Thành nhà Hồ, du khách có dịp khám phá những bí ẩn về quá trình xây dựng thành ở không gian trưng bày tại cổng Nam di sản Thành nhà Hồ (huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa).

Bức ảnh “Mẹ con ngày hội ngộ”

Bức ảnh “Mẹ con ngày hội ngộ”
Trong căn nhà cấp 4 nằm giữa vườn dừa của ông Lê Văn Thức, sinh năm 1945, ở ấp 6, xã Tân Thạch, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, bức ảnh “Mẹ con ngày hội ngộ” được treo ở vị trí trang trọng. Mẹ ông, cụ Trần Thị Bích đã qua đời vì tuổi già. Còn Lê Văn Thức cũng đã gần 80 tuổi, thường xuyên đau ốm do di chứng của những đòn tra tấn trong nhà tù Mỹ ngụy.

Mùa nắng đẹp

Mùa nắng đẹp
Nhiều lần lỡ hẹn, cuối cùng tôi cũng đặt chân đến mảnh đất thiêng Côn Đảo. Tháng Ba, bà già đi biển - câu tục ngữ như một lời “mách” của ông cha ta nên ra khơi mỗi độ tháng Ba, bởi đó là mùa biển đẹp, sóng hiền, không mưa bão…

Lịch thi đấu của đội tuyển U23 Việt Nam tại VCK U23 châu Á 2024

Lịch thi đấu của đội tuyển U23 Việt Nam tại VCK U23 châu Á 2024
VCK giải bóng đá U23 châu Á 2024 diễn ra tại Qatar từ ngày 15/4 đến 3/5. Đội tuyển U23 Việt Nam thuộc bảng D với U23 Uzbekistan, U23 Kuwait và U23 Malaysia. Đây được xem là giải đấu quan trọng của bóng đá Việt Nam trong năm 2024.

Chỉnh trang đô thị chuẩn bị đón khách du lịch dịp lễ 30/4 – 1/5

Chỉnh trang đô thị chuẩn bị đón khách du lịch dịp lễ 30/4 – 1/5
Những ngày gần đây, những cụm đèn hoa bồ công anh đổi màu liên tục rực rỡ ở 2 đầu cầu Lê Hồng Phong và cầu Dục Thanh ngay trung tâm TP Phan Thiết khiến nhiều người dân và du khách thích thú.

Lễ hội đình làng Phương Liệt, một nét đẹp văn hóa

Lễ hội đình làng Phương Liệt, một nét đẹp văn hóa
Phương Liệt xa xưa có tên là làng Giáp Cửu - giáp thứ chín thuộc tổng Hoàng Mai, huyện Thanh Trì (phủ Thường Tín - Trấn Sơn Nam Thượng). Đến năm Minh Mạng thứ 3 (1822) đổi thành Trấn Sơn Nam. Năm 1888, thực dân Pháp chiếm Hà Nội, tổng Hoàng Mai thuộc huyện Hoàng Long, tỉnh Hà Đông.

Nghề thêu, dệt thổ cẩm của đồng bào Nùng Phàn Sình

Nghề thêu, dệt thổ cẩm của đồng bào Nùng Phàn Sình
Nghề thêu, dệt thổ cẩm là một nghề truyền thống có từ lâu đời của dân tộc Nùng Phàn Sình, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn. Để dệt được những tấm vải thổ cẩm hoàn mĩ đòi hỏi người dệt phải trải qua rất nhiều công đoạn.
Xem thêm
Diễn đàn Tuổi Bạc - Bài bản, khoa học, thiết thực

Diễn đàn Tuổi Bạc - Bài bản, khoa học, thiết thực

Diễn đàn Tuổi Bạc - Bài bản, khoa học, thiết thực
Bức ảnh “Mẹ con ngày hội ngộ”

Bức ảnh “Mẹ con ngày hội ngộ”

Trong căn nhà cấp 4 nằm giữa vườn dừa của ông Lê Văn Thức, sinh năm 1945, ở ấp 6, xã Tân Thạch, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, bức ảnh “Mẹ con ngày hội ngộ” được treo ở vị trí trang trọng. Mẹ ông, cụ Trần Thị Bích đã qua đời vì tuổi già. Còn Lê Văn Thức cũng đã gần 80 tuổi, thường xuyên đau ốm do di chứng của những đòn tra tấn trong nhà tù Mỹ ngụy.
Lễ hội đình làng Phương Liệt, một nét đẹp văn hóa

Lễ hội đình làng Phương Liệt, một nét đẹp văn hóa

Phương Liệt xa xưa có tên là làng Giáp Cửu - giáp thứ chín thuộc tổng Hoàng Mai, huyện Thanh Trì (phủ Thường Tín - Trấn Sơn Nam Thượng). Đến năm Minh Mạng thứ 3 (1822) đổi thành Trấn Sơn Nam. Năm 1888, thực dân Pháp chiếm Hà Nội, tổng Hoàng Mai thuộc huyện Hoàng Long, tỉnh Hà Đông.
Nghỉ lễ dài ngày, khách mua vé máy bay tăng cao

Nghỉ lễ dài ngày, khách mua vé máy bay tăng cao

Kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 có thể được nghỉ liên tục 5 ngày nên nhiều gia đình đã sớm lên kế hoạch đi du lịch, kéo theo lượng mua vé máy bay tăng nhanh. Liệu giá vé có tăng cao?
Không gian đọc miễn phí tại di sản Thành nhà Hồ

Không gian đọc miễn phí tại di sản Thành nhà Hồ

Tham quan di sản Thành nhà Hồ, du khách có dịp khám phá những bí ẩn về quá trình xây dựng thành ở không gian trưng bày tại cổng Nam di sản Thành nhà Hồ.
Mùa nắng đẹp

Mùa nắng đẹp

Nhiều lần lỡ hẹn, cuối cùng tôi cũng đặt chân đến mảnh đất thiêng Côn Đảo. Tháng Ba, bà già đi biển - câu tục ngữ như một lời “mách” của ông cha ta nên ra khơi mỗi độ tháng Ba, bởi đó là mùa biển đẹp, sóng hiền, không mưa bão…
Hàng ngàn runner háo hức nhận BIB VPBank Can Tho Music Night Run 2024

Hàng ngàn runner háo hức nhận BIB VPBank Can Tho Music Night Run 2024

VPBank Can Tho Music Night Run 2024 đang nóng hơn bao giờ hết khi có hàng ngàn runner đã “đổ bộ” tới quảng trường công viên sông Hậu để nhận BIB, racekit trải nghiệm hoạt động bên lề sự kiện
Giải Bóng đá Hiệp hội các doanh nghiệp miền Nam - Tranh Cúp JBN lần thứ Nhất

Giải Bóng đá Hiệp hội các doanh nghiệp miền Nam - Tranh Cúp JBN lần thứ Nhất

Sáng 7/4, Hội doanh nghiệp Quảng Ngãi (QNG), Tổ chức kết nối doanh nghiệp BNI chapter BIDI, Cộng đồng doanh nghiệp JBN, cùng CLB doanh nghiệp TTV tổ chức khai mạc Giải bóng đá Hiệp hội các doanh nghiệp miền Nam, tranh Cúp JBN lần thứ Nhất tại Sân vận động Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật TP Hồ Chí Minh.
Lịch thi đấu, link xem trực tiếp cup C1 châu Âu - Champions League

Lịch thi đấu, link xem trực tiếp cup C1 châu Âu - Champions League

Ngày mới Online cập nhật lịch thi đấu, link xem trực tiếp cup C1 châu Âu - Champions League mùa giải 2023-2024 nhanh nhất, chính xác nhất phục vụ quý độc giả quan tâm theo dõi.
Mẹ của chúng mình

Mẹ của chúng mình

Liza không ngờ mục tiêu đến làm ở cửa hàng thời trang và mĩ phẩm lại thay đổi nhanh đến như vậy. Lúc nhờ Hạnh - cô bạn học người Việt thân nhất lớp - xin việc, Liza nói với bạn:
Tiếng vọng từ trái tim

Tiếng vọng từ trái tim

Tú quyết định làm đám cưới với Thanh, một quyết định không vội vã, cũng không hề bị câu thúc, mà đơn giản cái quyết định này đến từ tiếng vọng của trái tim.
Chị em dâu

Chị em dâu

Bà Lành sinh được hai đứa con trai, cũng vì chiến tranh nên đứa lớn cách đứa út đến gần 20 tuổi. Ngày trước bà cũng từng đi làm dâu trong gia đình đông anh em, bà hiểu câu nói người xưa “Chị em dâu nấu đầu trâu lủng nồi”, thế nhưng trong những năm đói quay đói quắt, chiến tranh giặc giã, tất cả chị em dâu nhà bà phải xa chồng nên mọi phụ nữ trong gia đình đều yêu thương và đoàn kết lẫn nhau.
Phim "Đào, phở và piano" sẽ được chiếu trên truyền hình

Phim "Đào, phở và piano" sẽ được chiếu trên truyền hình

Cục trưởng Cục Điện ảnh Vi Kiến Thành cho biết phim điện ảnh "Đào, phở và piano" sẽ được chiếu rộng rãi trên truyền hình vào dịp 10/10.
Đề xuất chặn tài khoản facebook và tiktok của Nam Em

Đề xuất chặn tài khoản facebook và tiktok của Nam Em

Sở TT&TT TP.HCM cho biết đã mời bà Nguyễn Thị Lệ Nam Em làm việc về hoạt động cung cấp thông tin trên các tài khoản mạng xã hội vào ngày 26/3 và ngày 2/4. Tuy nhiên, Nam Em đã không đến với lý do bận công việc tại Đà Lạt. Sở tiếp tục mời Nguyễn Thị Lệ Nam
Sở TT&TT TP Hồ Chí Minh tiếp tục mời Nam Em lên làm việc

Sở TT&TT TP Hồ Chí Minh tiếp tục mời Nam Em lên làm việc

Theo đại diện Sở Thông tin và Truyền thông TP.HCM cho biết, Sở đã có giấy mời Nam Em lên làm việc lần 2. Kết quả buổi làm việc sẽ được cơ quan chức năng thông tin vào thời gian tới.
Phiên bản di động