Bà Năm Sa Đéc - niềm tự hào của xứ Sen Hồng

Đã từ lâu, nghệ danh “Bà Năm Sa Đéc” luôn được người dân Nam Bộ, nhất là bà con vùng châu thổ đồng bằng sông Cửu Long truyền khẩu, ngợi ca về nữ nghệ sĩ tài sắc vẹn toàn. Bà Năm Sa Đéc đã cống hiến trọn cuộc đời mình cho nghệ thuật hát bội, cải lương, kịch nói và điện ảnh nước nhà. Nhân dịp mừng Xuân Tân Sửu-2021, kể về huyền thoại “Bà Năm Sa Đéc” để mọi người cùng hoài niệm về một tài hoa đức hạnh lưỡng toàn.
Bà Năm Sa Đéc, tên thật là Nguyễn Kim Chung, sinh năm 1907, con của cụ Hương Cả Nguyễn Văn Tam (Cả Tam); cháu nội của cụ Hương Cả Nhiều, chính quán tại làng Tân Đông, tổng An Thạnh Hạ, quận Châu Thành, tỉnh Sa Đéc (nay là ấp Đông Quới, xã Tân Khánh Đông, TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp). Cụ Cả Tam có 5 người con, 3 người con đầu do khó nuôi nên đã lần lượt qua đời, chỉ còn lại 2 người con là “Bà Năm Sa Đéc” và ông Nguyễn Duy Cang (sáu Biết). Năm 1915, cụ Cả Tam thành lập và làm “bầu” gánh hát bội “Thiện Tiền Ban” đầu tiên tại tỉnh Sa Đéc.

Do có tài năng ca hát, diễn xuất năm 1928, bà gia nhập đoàn gánh hát Phước Tường. Sau đó, bà lần lượt cộng sự với các đoàn Phụng Hảo, Vân Hảo, Thanh Minh - Thanh Nga… Từ sân khấu hát bội bước qua lĩnh vực cải lương, nên nghề nghiệp của bà rất vững vàng, rực sáng trên sân khấu nghệ thuật cải lương. Trong thời gian lưu diễn, bà có rất nhiều khán giả ái mộ và cũng có một vài mối tình đầu đời. Vào năm 1938 - 1939, một trong những mối tình hương sắc mặn nồng giữa bà và ông Đốc phủ sứ Đặng Ngọc Chấn (quê tỉnh Long An) đã cho ra đời một cậu con trai. Nhưng vì một lí do tế nhị nên tình duyên của đôi “trai tài-gái sắc” này không thành vợ chồng. Bà âm thầm, lặng lẽ nuôi con và đặt tên cho con là Nguyễn Ngọc Đặng!

Sản phẩm mới (hủ tiếu nghệ) của Công ty TNHH MTV SXKD Hủ tiếu khô Bà Năm Sa Đéc
Sản phẩm hủ tiếu nghệ của Công ty TNHH thực phẩm Bà Năm Sa Đéc

Tình yêu tan vỡ, bà đã dồn hết tâm sức, trí lực cho nghệ thuật sân khấu cải lương, kịch nói… Bằng tài năng ca diễn xuất chúng nên danh tiếng của bà vang lừng khắp nơi, với nhiều vai diễn ăn sâu vào lòng người mộ điệu lúc bấy giờ. Đến năm 1947, bà đã phải lòng và kết nghĩa tơ hồng với học giả, nhà biên khảo Vương Hồng Sển, nguyên Giám thư Bảo tàng Viện Sài Gòn. Suốt hơn 40 năm chung sống với cụ Vương, bà sinh một con trai (Vương Hồng Bảo). Như vậy, bà có 2 con trai (Nguyễn Ngọc Đặng, sinh năm 1939 và Vương Hồng Bảo, sinh năm 1951).

Không chỉ thành công trong lĩnh vực sân khấu ca kịch cải lương, bà còn là minh tinh điện ảnh tài-sắc vẹn toàn luôn được nhiều người ngưỡng mộ, qua các bộ phim Lệ đá, Con ma nhà họ Hứa (trước năm 1975) và nhiều bộ phim sau năm 1975 là “Cho đến bao giờ”, “Mùa nước nổi”, “Con thú tật nguyền”, “Nơi bình yên chim hót”… Và năm 1987, bà thủ diễn vai bà Hai Lành trong bộ phim Phù sa. Sau khi quay xong cảnh trong phim tại huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp, trên đường về bà có ý định ghé thăm quê nhà Sa Đéc, nhưng do tài xế quên cho xe chạy tới phà Mỹ Thuận nên tài xế xin lỗi bà và hẹn lần sau sẽ chở bà về thăm quê. Một năm sau, bà bị bệnh đột ngột và qua đời vào ngày mồng 8 tháng Chạp năm Đinh Mão (1988). Thi hài nữ nghệ sĩ tài hoa đã được chồng và con cháu đưa về an táng tại nơi mà bà ra đời hơn 80 năm trước.

Ông Thái Thanh Sang, cháu ruột bà cho biết, vào những năm cuối thập niên 40 của thế kỉ XX, lúc bà về chung sống với cụ Vương, do vóc dáng nhỏ nhắn, xinh đẹp nên cụ Vương thường gọi vợ là “cô Năm Nhỏ”. Lúc bấy giờ, khi cô Năm Nhỏ Kim Chung đi hát diễn cùng trong một gánh hát nọ lại có một cô đào Năm Nhỏ quê ở Cần Thơ và hai nghệ sĩ này đều nổi tiếng trên lĩnh vực nghệ thuật sân khẩu cải lương. Để phân biệt hai người với nhau nên nhiều nghệ sĩ trong đoàn hát gọi cô Năm Nhỏ Kim Chung bằng danh xưng cô Năm Sa Đéc (Năm Nhỏ Kim Chung quê ở Sa Đéc). Từ đó, nghệ danh Bà Năm Sa Đéc vang danh cho tới ngày nay.

Bà Năm Sa Đéc - niềm tự hào của xứ Sen Hồng

Về cái gọi là “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” từng nổi tiếng trên đất Sài Gòn, theo ông Thái Thanh Sang và nhà thơ Trần Minh Tạo, bản thân bà Năm Sa Đéc và các con, cháu của bà từ xưa tới nay không có ai làm nghề bán hủ tiếu hay sản xuất bánh hủ tiếu. Sở dĩ có tên “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” là do, vào năm 1973, người con trai thứ ba của người yêu cũ hồi còn trẻ của bà (quê ở vùng Mỹ Tho, Tiền Giang ngày nay) mở quán bán hủ tiếu tại Sài Gòn. Do hiểu biết, trân trọng mối tình cũ của cha mình và ái mộ tài danh của bà Năm Sa Đéc, nên ông xin làm con nuôi của bà. Sau đó ông xin được lấy nghệ danh của bà đặt tên cho quán hủ tiếu của mình và được bà Năm chấp thuận. Nhờ tài nghệ chế biến tô hủ tiếu thơm, ngon, hợp khẩu vị với thực khách nên quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” thu hút được nhiều người đến thưởng thức. Từ đó, thương hiệu “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” vang xa. Sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975), quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” còn bán một thời gian rồi đổi chủ. Hiện chủ quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, con nuôi của bà Năm Sa Đéc đang định cư ở Thụy Điển và vẫn theo nghề bán hủ tiếu với thương hiệu “Bà Năm Sa Đéc” như xưa. Trong quán có treo hình Bà Năm Sa Đéc tại một nơi rất trang trọng để tưởng niệm, yêu thương và ái mộ.

Nói về hủ tiếu Sa Đéc (chứ không phải tô hủ tiếu), nhà thơ Trần Minh Tạo chia sẻ: Hủ tiếu Sa Đéc nổi danh xưa nay là nổi danh về “sợi bánh hủ tiếu” được làm ra từ nguyên liệu bột gạo mới của làng nghề làm bột trứ danh Tân Phú Đông (Sa Đéc). Qua bàn tay chế biến của những người thợ lành nghề đã cho ra sản phẩm sợi bánh hủ tiếu đặc trưng của bột Sa Đéc mà không lẫn lộn với hủ tiếu sản xuất nơi khác. Sợi bánh hủ tiếu Sa Đéc khi chế biến thành tô hủ tiếu, người sành điệu về ẩm thực khi thưởng thức thấy rất ngon miệng. Bởi, sợi bánh mềm không bở và không dai, vị bánh không chua và không mặn, hương bánh phảng phất mùi thơm của bột gạo.

Vì mến mộ tài năng, đức hạnh của bà Năm Sa Đéc nên gần đây có người mở quán hủ tiếu, hay lò sản xuất sợi bánh hủ tiếu (không có quan hệ họ tộc gì với bà) đã “mượn” danh tiếng Bà Năm Sa Đéc đưa làm bảng hiệu cho cơ sở kinh doanh, sản xuất của mình như: Quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, lò “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, Công ty TNHH Thực phẩm Bà Năm Sa Đéc chuyên sản xuất bánh hủ tiếu, bánh phở, mì quảng…

Theo ông Sang, các con cháu của bà Năm Sa Đéc ngày nay không có ai nối nghiệp của bà. Ông Nguyễn Ngọc Đặng lập gia đình, có 3 người con và mất ngày 4/7/2005, hưởng thọ 67 tuổi. Thi hài của ông cũng được đưa về an táng bên cạnh mộ bà Năm Sa Đéc. Vợ và các con ông Đặng hiện đang sinh sống tại TP Hồ Chí Minh.

Căn nhà to rộng, cổ kính với 3 gian, 2 chái xây trên khu đất rộng cạnh con đường nhỏ Cái Bè - Cai Khoa của cụ Cả Tam không còn, do giặc Tây đốt năm 1954. Hiện mảnh đất rộng hơn 5 công đất do gia đình ông Sang sở hữu, cất nhà, lập vườn trồng xoài cát Hòa Lộc và lo hương khói, mồ mả, giỗ kị cho bà Năm Sa Đéc cùng các thành viên trong dòng tộc.

Suốt cả một đời hơn 80 năm tại thế, bà Năm Sa Đéc đã sống và cống hiến hết mình cho nghệ thuật. Nhắc đến Bà Năm Sa Đéc, người dân Sa Đéc và Đồng Tháp rất tự hào, vì bà đã góp phần làm rạng danh quê hương.

Trần Trọng Trung

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Triệu tập nghi phạm vụ tấn công tình dục người nước ngoài

Triệu tập nghi phạm vụ tấn công tình dục người nước ngoài

Ngày 27/2, Công an quận Tây Hồ (Hà Nội) thông tin, vào tối 26/2, đã triệu tập 1 nghi phạm vụ án tấn công tình dục hàng loạt người nước ngoài sống quanh hồ Tây.
Học sinh tại Hà Nội trở lại trường học từ ngày 2/3/2021

Học sinh tại Hà Nội trở lại trường học từ ngày 2/3/2021

UBND TP Hà Nội đồng ý đề xuất cho học sinh trở lại trường học từ ngày 2/3/2021 (thứ Ba); sinh viên, học viên trở lại trường học từ ngày 8/3/2021.
Lương y như từ mẫu - một danh hiệu cao quý

Lương y như từ mẫu - một danh hiệu cao quý

Những thầy thuốc nổi tiếng của Việt Nam như: Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông… cũng chưa đọc lời thề của Hypocrát, một nhà y học danh tiếng người Hy Lạp cách đây đã hơn 2.400 năm. Lời thề nổi tiếng đó và những bác sĩ tốt nghiệp ra trường đều phải tuyên thệ như những câu kinh nhật tụng:
Hà Nội: Yêu cầu nhà trường sẵn sàng các điều kiện đón học sinh trở lại trường

Hà Nội: Yêu cầu nhà trường sẵn sàng các điều kiện đón học sinh trở lại trường

Ngày 26-2, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội có văn bản gửi các phòng giáo dục và đào tạo quận, huyện, thị xã; các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên; các đơn vị trực thuộc Sở yêu cầu chuẩn bị các điều kiện bảo đảm an toàn khi học sinh trở lại trường học trong điều kiện bình thường mới.
UNFPA tài trợ đồ dùng bảo hộ phòng, chống dịch Covid-19 cho NCT

UNFPA tài trợ đồ dùng bảo hộ phòng, chống dịch Covid-19 cho NCT

Tại Trung tâm Bảo trợ Xã hội III Hà Nội vừa diễn ra lễ tiếp nhận tài trợ đồ dùng bảo hộ cá nhân phòng, chống dịch Covid-19 cho NCT.

Tin khác

Sáng 26/2, thêm một ca mắc mới Covid-19

Sáng 26/2, thêm một ca mắc mới Covid-19
Sáng 26/2, Bộ Y tế công bố thêm 1 ca mắc mới Covid-19, là ca nhiễm nhập cảnh được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm cả nước lên 2421.

Việt Nam đóng góp tích cực cho hội nhập khu vực về môi trường

Việt Nam đóng góp tích cực cho hội nhập khu vực về môi trường
Năm 2021, nhiều thách thức, khó khăn đặt ra đối với hợp tác ASEAN nói chung, trong đó có hợp tác về môi trường, nếu đại dịch COVID-19 không được giải quyết triệt để.

Hà Nội: Một trường hợp tái dương tính SARS-CoV-2 sau khi ra viện

Hà Nội: Một trường hợp tái dương tính SARS-CoV-2 sau khi ra viện
Trưa 25/2, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Hà Nội đã thông tin về một trường hợp tái dương tính với Covid-19 sau khi ra viện.

Hai công ty xuất khẩu chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng tiền hoàn thuế GTGT

Hai công ty xuất khẩu chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng tiền hoàn thuế GTGT
Tổng cục Thuế vừa có văn bản gửi 4 Cục Thuế tỉnh, thành phía Nam gồm: TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tây Ninh và Long An đề cập tới việc hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) có rủi ro cao đối với hoạt động xuất khẩu linh kiện điện tử…

Hải Phòng thông báo khẩn tìm người đến các địa điểm liên quan đến ca nhiễm Covid-19

Hải Phòng thông báo khẩn tìm người đến các địa điểm liên quan đến ca nhiễm Covid-19
TP Hải Phòng mới phát đi thông báo khẩn số 2 công bố thêm địa điểm mới, cập nhật thêm lịch trình di chuyển của các ca mắc Covid-19 trên địa bàn.

Hải Dương cách ly cụm dân cư 177 người ở huyện Thanh Hà

Hải Dương cách ly cụm dân cư 177 người ở huyện Thanh Hà
Ngày 14/2, Chính quyền tỉnh Hải Dương đã quyết định thiết lập vùng cách ly y tế tại cụm dân cư thôn Lang 3, xã Thanh Lang, huyện Thanh Hà.
Xem thêm
Triệu tập nghi phạm vụ tấn công tình dục người nước ngoài

Triệu tập nghi phạm vụ tấn công tình dục người nước ngoài

Ngày 27/2, Công an quận Tây Hồ (Hà Nội) thông tin, vào tối 26/2, đã triệu tập 1 nghi phạm vụ án tấn công tình dục hàng loạt người nước ...
Sáng 26/2, thêm một ca mắc mới Covid-19

Sáng 26/2, thêm một ca mắc mới Covid-19

Sáng 26/2, Bộ Y tế công bố thêm 1 ca mắc mới Covid-19, là ca nhiễm nhập cảnh được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm cả nước lên ...
Hà Nội: Một trường hợp tái dương tính SARS-CoV-2 sau khi ra viện

Hà Nội: Một trường hợp tái dương tính SARS-CoV-2 sau khi ra viện

Trưa 25/2, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Hà Nội đã thông tin về một trường hợp tái dương tính với Covid-19 sau khi ra viện.
Học sinh tại Hà Nội trở lại trường học từ ngày 2/3/2021

Học sinh tại Hà Nội trở lại trường học từ ngày 2/3/2021

UBND TP Hà Nội đồng ý đề xuất cho học sinh trở lại trường học từ ngày 2/3/2021 (thứ Ba); sinh viên, học viên trở lại trường học từ ngày ...
Hà Nội: Yêu cầu nhà trường sẵn sàng các điều kiện đón học sinh trở lại trường

Hà Nội: Yêu cầu nhà trường sẵn sàng các điều kiện đón học sinh trở lại trường

Ngày 26-2, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội có văn bản gửi các phòng giáo dục và đào tạo quận, huyện, thị xã; các trung tâm giáo dục ...
Vai trò của phụ huynh trong những ngày học sinh nghỉ học tránh dịch

Vai trò của phụ huynh trong những ngày học sinh nghỉ học tránh dịch

Trong những ngày dịch bệnh Covid-19, học sinh ở nhiều địa phương phải ở nhà để phòng tránh. Trong thời gian này, phụ huynh học sinh cần phát huy vai ...
UNFPA tài trợ đồ dùng bảo hộ phòng, chống dịch Covid-19 cho NCT

UNFPA tài trợ đồ dùng bảo hộ phòng, chống dịch Covid-19 cho NCT

Vừa qua, tại Trung tâm Bảo trợ Xã hội III Hà Nội đã diễn ra Lễ tiếp nhận tài trợ đồ dùng bảo hộ cá nhân phòng chống dịch Covid-19 ...
Ngày xuân thưởng ngoạn cảnh đẹp tuyệt sắc trên “đảo đầu lâu”

Ngày xuân thưởng ngoạn cảnh đẹp tuyệt sắc trên “đảo đầu lâu”

Những ngày đầu Xuân Tân Sửu - 2021, những ai đến với hồ Yên Phú, xã Trung Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình sẽ được hít thở không khí ...
Quảng Ninh: Trung tâm phát triển quỹ đất TP Hạ Long bị “tố” lập phương án bồi thường sai đối tượng?

Quảng Ninh: Trung tâm phát triển quỹ đất TP Hạ Long bị “tố” lập phương án bồi thường sai đối tượng?

Tạp chí Người cao tuổi, Tạp chí Ngày mới online (ngaymoionline.com.vn) nhận được phản ánh của ông Vũ Ngọc Bích, sinh năm 1963, ở tổ 5, khu Trới 2, phường ...
Phiên bản di động