Bà Năm Sa Đéc - niềm tự hào của xứ Sen Hồng

Đã từ lâu, nghệ danh “Bà Năm Sa Đéc” luôn được người dân Nam Bộ, nhất là bà con vùng châu thổ đồng bằng sông Cửu Long truyền khẩu, ngợi ca về nữ nghệ sĩ tài sắc vẹn toàn. Bà Năm Sa Đéc đã cống hiến trọn cuộc đời mình cho nghệ thuật hát bội, cải lương, kịch nói và điện ảnh nước nhà. Nhân dịp mừng Xuân Tân Sửu-2021, kể về huyền thoại “Bà Năm Sa Đéc” để mọi người cùng hoài niệm về một tài hoa đức hạnh lưỡng toàn.
Bà Năm Sa Đéc, tên thật là Nguyễn Kim Chung, sinh năm 1907, con của cụ Hương Cả Nguyễn Văn Tam (Cả Tam); cháu nội của cụ Hương Cả Nhiều, chính quán tại làng Tân Đông, tổng An Thạnh Hạ, quận Châu Thành, tỉnh Sa Đéc (nay là ấp Đông Quới, xã Tân Khánh Đông, TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp). Cụ Cả Tam có 5 người con, 3 người con đầu do khó nuôi nên đã lần lượt qua đời, chỉ còn lại 2 người con là “Bà Năm Sa Đéc” và ông Nguyễn Duy Cang (sáu Biết). Năm 1915, cụ Cả Tam thành lập và làm “bầu” gánh hát bội “Thiện Tiền Ban” đầu tiên tại tỉnh Sa Đéc.

Do có tài năng ca hát, diễn xuất năm 1928, bà gia nhập đoàn gánh hát Phước Tường. Sau đó, bà lần lượt cộng sự với các đoàn Phụng Hảo, Vân Hảo, Thanh Minh - Thanh Nga… Từ sân khấu hát bội bước qua lĩnh vực cải lương, nên nghề nghiệp của bà rất vững vàng, rực sáng trên sân khấu nghệ thuật cải lương. Trong thời gian lưu diễn, bà có rất nhiều khán giả ái mộ và cũng có một vài mối tình đầu đời. Vào năm 1938 - 1939, một trong những mối tình hương sắc mặn nồng giữa bà và ông Đốc phủ sứ Đặng Ngọc Chấn (quê tỉnh Long An) đã cho ra đời một cậu con trai. Nhưng vì một lí do tế nhị nên tình duyên của đôi “trai tài-gái sắc” này không thành vợ chồng. Bà âm thầm, lặng lẽ nuôi con và đặt tên cho con là Nguyễn Ngọc Đặng!

Sản phẩm mới (hủ tiếu nghệ) của Công ty TNHH MTV SXKD Hủ tiếu khô Bà Năm Sa Đéc
Sản phẩm hủ tiếu nghệ của Công ty TNHH thực phẩm Bà Năm Sa Đéc

Tình yêu tan vỡ, bà đã dồn hết tâm sức, trí lực cho nghệ thuật sân khấu cải lương, kịch nói… Bằng tài năng ca diễn xuất chúng nên danh tiếng của bà vang lừng khắp nơi, với nhiều vai diễn ăn sâu vào lòng người mộ điệu lúc bấy giờ. Đến năm 1947, bà đã phải lòng và kết nghĩa tơ hồng với học giả, nhà biên khảo Vương Hồng Sển, nguyên Giám thư Bảo tàng Viện Sài Gòn. Suốt hơn 40 năm chung sống với cụ Vương, bà sinh một con trai (Vương Hồng Bảo). Như vậy, bà có 2 con trai (Nguyễn Ngọc Đặng, sinh năm 1939 và Vương Hồng Bảo, sinh năm 1951).

Không chỉ thành công trong lĩnh vực sân khấu ca kịch cải lương, bà còn là minh tinh điện ảnh tài-sắc vẹn toàn luôn được nhiều người ngưỡng mộ, qua các bộ phim Lệ đá, Con ma nhà họ Hứa (trước năm 1975) và nhiều bộ phim sau năm 1975 là “Cho đến bao giờ”, “Mùa nước nổi”, “Con thú tật nguyền”, “Nơi bình yên chim hót”… Và năm 1987, bà thủ diễn vai bà Hai Lành trong bộ phim Phù sa. Sau khi quay xong cảnh trong phim tại huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp, trên đường về bà có ý định ghé thăm quê nhà Sa Đéc, nhưng do tài xế quên cho xe chạy tới phà Mỹ Thuận nên tài xế xin lỗi bà và hẹn lần sau sẽ chở bà về thăm quê. Một năm sau, bà bị bệnh đột ngột và qua đời vào ngày mồng 8 tháng Chạp năm Đinh Mão (1988). Thi hài nữ nghệ sĩ tài hoa đã được chồng và con cháu đưa về an táng tại nơi mà bà ra đời hơn 80 năm trước.

Ông Thái Thanh Sang, cháu ruột bà cho biết, vào những năm cuối thập niên 40 của thế kỉ XX, lúc bà về chung sống với cụ Vương, do vóc dáng nhỏ nhắn, xinh đẹp nên cụ Vương thường gọi vợ là “cô Năm Nhỏ”. Lúc bấy giờ, khi cô Năm Nhỏ Kim Chung đi hát diễn cùng trong một gánh hát nọ lại có một cô đào Năm Nhỏ quê ở Cần Thơ và hai nghệ sĩ này đều nổi tiếng trên lĩnh vực nghệ thuật sân khẩu cải lương. Để phân biệt hai người với nhau nên nhiều nghệ sĩ trong đoàn hát gọi cô Năm Nhỏ Kim Chung bằng danh xưng cô Năm Sa Đéc (Năm Nhỏ Kim Chung quê ở Sa Đéc). Từ đó, nghệ danh Bà Năm Sa Đéc vang danh cho tới ngày nay.

Bà Năm Sa Đéc - niềm tự hào của xứ Sen Hồng

Về cái gọi là “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” từng nổi tiếng trên đất Sài Gòn, theo ông Thái Thanh Sang và nhà thơ Trần Minh Tạo, bản thân bà Năm Sa Đéc và các con, cháu của bà từ xưa tới nay không có ai làm nghề bán hủ tiếu hay sản xuất bánh hủ tiếu. Sở dĩ có tên “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” là do, vào năm 1973, người con trai thứ ba của người yêu cũ hồi còn trẻ của bà (quê ở vùng Mỹ Tho, Tiền Giang ngày nay) mở quán bán hủ tiếu tại Sài Gòn. Do hiểu biết, trân trọng mối tình cũ của cha mình và ái mộ tài danh của bà Năm Sa Đéc, nên ông xin làm con nuôi của bà. Sau đó ông xin được lấy nghệ danh của bà đặt tên cho quán hủ tiếu của mình và được bà Năm chấp thuận. Nhờ tài nghệ chế biến tô hủ tiếu thơm, ngon, hợp khẩu vị với thực khách nên quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” thu hút được nhiều người đến thưởng thức. Từ đó, thương hiệu “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” vang xa. Sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975), quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” còn bán một thời gian rồi đổi chủ. Hiện chủ quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, con nuôi của bà Năm Sa Đéc đang định cư ở Thụy Điển và vẫn theo nghề bán hủ tiếu với thương hiệu “Bà Năm Sa Đéc” như xưa. Trong quán có treo hình Bà Năm Sa Đéc tại một nơi rất trang trọng để tưởng niệm, yêu thương và ái mộ.

Nói về hủ tiếu Sa Đéc (chứ không phải tô hủ tiếu), nhà thơ Trần Minh Tạo chia sẻ: Hủ tiếu Sa Đéc nổi danh xưa nay là nổi danh về “sợi bánh hủ tiếu” được làm ra từ nguyên liệu bột gạo mới của làng nghề làm bột trứ danh Tân Phú Đông (Sa Đéc). Qua bàn tay chế biến của những người thợ lành nghề đã cho ra sản phẩm sợi bánh hủ tiếu đặc trưng của bột Sa Đéc mà không lẫn lộn với hủ tiếu sản xuất nơi khác. Sợi bánh hủ tiếu Sa Đéc khi chế biến thành tô hủ tiếu, người sành điệu về ẩm thực khi thưởng thức thấy rất ngon miệng. Bởi, sợi bánh mềm không bở và không dai, vị bánh không chua và không mặn, hương bánh phảng phất mùi thơm của bột gạo.

Vì mến mộ tài năng, đức hạnh của bà Năm Sa Đéc nên gần đây có người mở quán hủ tiếu, hay lò sản xuất sợi bánh hủ tiếu (không có quan hệ họ tộc gì với bà) đã “mượn” danh tiếng Bà Năm Sa Đéc đưa làm bảng hiệu cho cơ sở kinh doanh, sản xuất của mình như: Quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, lò “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, Công ty TNHH Thực phẩm Bà Năm Sa Đéc chuyên sản xuất bánh hủ tiếu, bánh phở, mì quảng…

Theo ông Sang, các con cháu của bà Năm Sa Đéc ngày nay không có ai nối nghiệp của bà. Ông Nguyễn Ngọc Đặng lập gia đình, có 3 người con và mất ngày 4/7/2005, hưởng thọ 67 tuổi. Thi hài của ông cũng được đưa về an táng bên cạnh mộ bà Năm Sa Đéc. Vợ và các con ông Đặng hiện đang sinh sống tại TP Hồ Chí Minh.

Căn nhà to rộng, cổ kính với 3 gian, 2 chái xây trên khu đất rộng cạnh con đường nhỏ Cái Bè - Cai Khoa của cụ Cả Tam không còn, do giặc Tây đốt năm 1954. Hiện mảnh đất rộng hơn 5 công đất do gia đình ông Sang sở hữu, cất nhà, lập vườn trồng xoài cát Hòa Lộc và lo hương khói, mồ mả, giỗ kị cho bà Năm Sa Đéc cùng các thành viên trong dòng tộc.

Suốt cả một đời hơn 80 năm tại thế, bà Năm Sa Đéc đã sống và cống hiến hết mình cho nghệ thuật. Nhắc đến Bà Năm Sa Đéc, người dân Sa Đéc và Đồng Tháp rất tự hào, vì bà đã góp phần làm rạng danh quê hương.

Trần Trọng Trung

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Ghi nhận 1 ca mắc COVID-19,  Thanh Hóa ra Công điện khẩn

Ghi nhận 1 ca mắc COVID-19, Thanh Hóa ra Công điện khẩn

Tối ngày 6/5, trao đổi với phóng viên Ngày mới online, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa Lương Ngọc Trương cho biết, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ghi nhận 1 ca mắc COVID-19. Đó là bệnh nhân số 3091 và đã được chuyển điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương chiều ngày 6/5.
Sáng 7/5, thêm một ca mắc Covid-19 tại Thanh Hóa

Sáng 7/5, thêm một ca mắc Covid-19 tại Thanh Hóa

Sáng 7/5, Bộ Y tế công bố thêm một ca mắc mới Covid-19 trong cộng đồng, ghi nhận tại Thanh Hóa.
Thêm 20 ca dương tính SARS-CoV-2 tại tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Thêm 20 ca dương tính SARS-CoV-2 tại tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Ngày 6/5, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội cho biết, tính đến 12h ngày 6/5, kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm lấy tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương thêm 20 ca dương tính với SARS-CoV-2.
Hà Nội tìm người đã đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cơ sở Kim Chung

Hà Nội tìm người đã đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cơ sở Kim Chung

Ngày 6/5, Sở Y tế Hà Nội đã phát đi thông báo tìm những người trên địa bàn thành phố Hà Nội đã đến bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cơ sở Kim Chung (Đông Anh, Hà Nội) từ ngày 14/4/2021 đến nay.
Công bố trang thông tin điện tử “Đột quỵ”

Công bố trang thông tin điện tử “Đột quỵ”

Ngày 06/05 tại Hà Nội, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (QLKCB) phối hợp với Bayer Việt Nam tổ chức công bố trang thông tin điện tử “Đột quỵ” gồm chuyên trang, trang fanpage và kênh youtube. Đây là kênh thông tin điện tử phòng, chống đột quỵ dành cho người bệnh và cộng đồng được triển khai trong khuôn khổ Chương trình hợp tác giữa Cục QLKCB và Bayer Việt Nam về “Nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng, chống đột quỵ giai đoạn 2021 - 2023”.

Tin khác

Hà Tĩnh: Tạm dừng một số hoạt động, dịch vụ không thiết yếu để phòng chống dịch Covid-19

Hà Tĩnh: Tạm dừng một số hoạt động, dịch vụ không thiết yếu để phòng chống dịch Covid-19
UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có Văn bản số 2650 /UBND-VX1 về việc tạm dừng một số hoạt động, dịch vụ không thiết yếu để phòng, chống dịch Covid-19. Thời gian thực hiện bắt đầu từ 21h tối 5/5 cho đến khi có thông báo được hoạt động trở lại.

Hưng Yên ghi nhận thêm 2 ca dương tính với SARS-CoV-2

Hưng Yên ghi nhận thêm 2 ca dương tính với SARS-CoV-2
Sáng 6/5, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Hưng Yên cho biết vừa ghi nhận 2 ca dương tính với SARS-CoV-2, liên quan đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cơ sở 2.

Hà Tĩnh: Huyện Thạch Hà phát hiện 2 trường hợp tái dương tính với Covid-19

Hà Tĩnh: Huyện Thạch Hà phát hiện 2 trường hợp tái dương tính với Covid-19
Ngay trong chiều tối 5/5, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Võ Trọng Hải và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Ngọc Châu đã chủ trì cuộc họp khẩn triển khai các biện pháp cấp bách phòng chống dịch bệnh khi có 2 ca bệnh dương tính với Covid-19, sau thời gian cách ly.

Thanh Hóa: Hàng trăm thí sinh được công nhận kết quả trúng tuyển sau thời gian dài bị … “đánh trượt”!

Thanh Hóa: Hàng trăm thí sinh được công nhận kết quả trúng tuyển sau thời gian dài bị … “đánh trượt”!
Mới đây, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) tỉnh Thanh Hóa đã ký phê duyệt kết quả trúng tuyển viên chức vào làm việc tại các Văn phòng Đăng ký đất đai (ĐKĐĐ) trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa sau thời gian dài bị … “đánh trượt”.

Lãnh đạo TP Hồ Chí Minh thăm các lực lượng phòng, chống dịch Covid-19 tại tỉnh Long An

Lãnh đạo TP Hồ Chí Minh thăm các lực lượng phòng, chống dịch Covid-19 tại tỉnh Long An
Ngày 5/5, tại Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Long An, Đoàn công tác TP Hồ Chí Minh, do ông Dương Anh Đức, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh làm Trưởng đoàn cùng UBMTTQ và ban, ngành TP Hồ Chí Minh đến thăm hỏi, động viên các lực lượng tham gia công tác phòng, chống dịch Covid-19 trên biên giới. Ông Phạm Tấn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Long An cùng lãnh đạo các lực lượng làm nhiệm vụ phòng, chống Covid-19 Long An tiếp đoàn.

Thi tốt nghiệp THPT 2021: Bộ GD&ĐT quyết định phương án xử lý các trường hợp đặc biệt

Thi tốt nghiệp THPT 2021: Bộ GD&ĐT quyết định phương án xử lý các trường hợp đặc biệt
Bộ GD&ĐT quyết định phương án xử lý các trường hợp đặc biệt do ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh và các tình huống bất thường khác trong Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT).
Xem thêm
Ghi nhận 1 ca mắc COVID-19,  Thanh Hóa ra Công điện khẩn

Ghi nhận 1 ca mắc COVID-19, Thanh Hóa ra Công điện khẩn

​​​​​​​Tối ngày 6-5, trao đổi với phóng viên Ngày mới online, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa Lương Ngọc Trương cho biết, trên địa bàn ...
Sáng 7/5, thêm một ca mắc Covid-19 tại Thanh Hóa

Sáng 7/5, thêm một ca mắc Covid-19 tại Thanh Hóa

Sáng 7/5, Bộ Y tế công bố thêm một ca mắc mới Covid-19 trong cộng đồng, ghi nhận tại Thanh Hóa.
Thêm 20 ca dương tính SARS-CoV-2 tại tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Thêm 20 ca dương tính SARS-CoV-2 tại tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Ngày 6/5, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội cho biết, tính đến 12h ngày 6/5, kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm lấy tại Bệnh viện Bệnh ...
Thi tốt nghiệp THPT 2021: Bộ GD&ĐT quyết định phương án xử lý các trường hợp đặc biệt

Thi tốt nghiệp THPT 2021: Bộ GD&ĐT quyết định phương án xử lý các trường hợp đặc biệt

Bộ GD&ĐT quyết định phương án xử lý các trường hợp đặc biệt do ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh và các tình huống bất thường khác trong Kỳ ...
Gia Lai, Kon Tum: Sẵn sàng ứng phó tình huống thi tốt nghiệp phổ thông trung học

Gia Lai, Kon Tum: Sẵn sàng ứng phó tình huống thi tốt nghiệp phổ thông trung học

Để kì thi tốt nghiệp THPT năm 2021 đạt kết quả cao, ngành giáo dục đã phân luồng học sinh, tăng cường ôn tập kiến thức. Bên cạnh đó, lên ...
Bắc Giang: Chấm dứt hợp đồng với thầy giáo đánh học trò trên bục giảng

Bắc Giang: Chấm dứt hợp đồng với thầy giáo đánh học trò trên bục giảng

Liên quan sự việc thầy Khúc Xuân Hòa, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Lục Ngạn (tỉnh Bắc Giang) đánh học sinh dã man ...
Lá thư của mẹ

Lá thư của mẹ

Câu chuyện cảm động về tình cảm của một cựu lính chiến với người mẹ thân yêu của mình khiến tôi không cầm lòng được.
Người cao tuổi Xuân Cẩm phát huy truyền thống quê hương cách mạng

Người cao tuổi Xuân Cẩm phát huy truyền thống quê hương cách mạng

Người cao tuổi xã Xuân Cẩm, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang luôn nêu cao vai trò "Tuổi cao - Gương sáng"
Màu xanh Pom Ngồ

Màu xanh Pom Ngồ

​​​​​​​Tôi trở lại với khu tái định cư trên đỉnh núi Pom Ngồ - Sa Ná (Quan Sơn, Thanh Hóa) trong một ngày vẫn còn “hơi xuân”. Hít thởi không ...
Phiên bản di động