Bà Năm Sa Đéc - niềm tự hào của xứ Sen Hồng

Đã từ lâu, nghệ danh “Bà Năm Sa Đéc” luôn được người dân Nam Bộ, nhất là bà con vùng châu thổ đồng bằng sông Cửu Long truyền khẩu, ngợi ca về nữ nghệ sĩ tài sắc vẹn toàn. Bà Năm Sa Đéc đã cống hiến trọn cuộc đời mình cho nghệ thuật hát bội, cải lương, kịch nói và điện ảnh nước nhà. Nhân dịp mừng Xuân Tân Sửu-2021, kể về huyền thoại “Bà Năm Sa Đéc” để mọi người cùng hoài niệm về một tài hoa đức hạnh lưỡng toàn.
Bà Năm Sa Đéc, tên thật là Nguyễn Kim Chung, sinh năm 1907, con của cụ Hương Cả Nguyễn Văn Tam (Cả Tam); cháu nội của cụ Hương Cả Nhiều, chính quán tại làng Tân Đông, tổng An Thạnh Hạ, quận Châu Thành, tỉnh Sa Đéc (nay là ấp Đông Quới, xã Tân Khánh Đông, TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp). Cụ Cả Tam có 5 người con, 3 người con đầu do khó nuôi nên đã lần lượt qua đời, chỉ còn lại 2 người con là “Bà Năm Sa Đéc” và ông Nguyễn Duy Cang (sáu Biết). Năm 1915, cụ Cả Tam thành lập và làm “bầu” gánh hát bội “Thiện Tiền Ban” đầu tiên tại tỉnh Sa Đéc.

Do có tài năng ca hát, diễn xuất năm 1928, bà gia nhập đoàn gánh hát Phước Tường. Sau đó, bà lần lượt cộng sự với các đoàn Phụng Hảo, Vân Hảo, Thanh Minh - Thanh Nga… Từ sân khấu hát bội bước qua lĩnh vực cải lương, nên nghề nghiệp của bà rất vững vàng, rực sáng trên sân khấu nghệ thuật cải lương. Trong thời gian lưu diễn, bà có rất nhiều khán giả ái mộ và cũng có một vài mối tình đầu đời. Vào năm 1938 - 1939, một trong những mối tình hương sắc mặn nồng giữa bà và ông Đốc phủ sứ Đặng Ngọc Chấn (quê tỉnh Long An) đã cho ra đời một cậu con trai. Nhưng vì một lí do tế nhị nên tình duyên của đôi “trai tài-gái sắc” này không thành vợ chồng. Bà âm thầm, lặng lẽ nuôi con và đặt tên cho con là Nguyễn Ngọc Đặng!

Sản phẩm mới (hủ tiếu nghệ) của Công ty TNHH MTV SXKD Hủ tiếu khô Bà Năm Sa Đéc
Sản phẩm hủ tiếu nghệ của Công ty TNHH thực phẩm Bà Năm Sa Đéc

Tình yêu tan vỡ, bà đã dồn hết tâm sức, trí lực cho nghệ thuật sân khấu cải lương, kịch nói… Bằng tài năng ca diễn xuất chúng nên danh tiếng của bà vang lừng khắp nơi, với nhiều vai diễn ăn sâu vào lòng người mộ điệu lúc bấy giờ. Đến năm 1947, bà đã phải lòng và kết nghĩa tơ hồng với học giả, nhà biên khảo Vương Hồng Sển, nguyên Giám thư Bảo tàng Viện Sài Gòn. Suốt hơn 40 năm chung sống với cụ Vương, bà sinh một con trai (Vương Hồng Bảo). Như vậy, bà có 2 con trai (Nguyễn Ngọc Đặng, sinh năm 1939 và Vương Hồng Bảo, sinh năm 1951).

Không chỉ thành công trong lĩnh vực sân khấu ca kịch cải lương, bà còn là minh tinh điện ảnh tài-sắc vẹn toàn luôn được nhiều người ngưỡng mộ, qua các bộ phim Lệ đá, Con ma nhà họ Hứa (trước năm 1975) và nhiều bộ phim sau năm 1975 là “Cho đến bao giờ”, “Mùa nước nổi”, “Con thú tật nguyền”, “Nơi bình yên chim hót”… Và năm 1987, bà thủ diễn vai bà Hai Lành trong bộ phim Phù sa. Sau khi quay xong cảnh trong phim tại huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp, trên đường về bà có ý định ghé thăm quê nhà Sa Đéc, nhưng do tài xế quên cho xe chạy tới phà Mỹ Thuận nên tài xế xin lỗi bà và hẹn lần sau sẽ chở bà về thăm quê. Một năm sau, bà bị bệnh đột ngột và qua đời vào ngày mồng 8 tháng Chạp năm Đinh Mão (1988). Thi hài nữ nghệ sĩ tài hoa đã được chồng và con cháu đưa về an táng tại nơi mà bà ra đời hơn 80 năm trước.

Ông Thái Thanh Sang, cháu ruột bà cho biết, vào những năm cuối thập niên 40 của thế kỉ XX, lúc bà về chung sống với cụ Vương, do vóc dáng nhỏ nhắn, xinh đẹp nên cụ Vương thường gọi vợ là “cô Năm Nhỏ”. Lúc bấy giờ, khi cô Năm Nhỏ Kim Chung đi hát diễn cùng trong một gánh hát nọ lại có một cô đào Năm Nhỏ quê ở Cần Thơ và hai nghệ sĩ này đều nổi tiếng trên lĩnh vực nghệ thuật sân khẩu cải lương. Để phân biệt hai người với nhau nên nhiều nghệ sĩ trong đoàn hát gọi cô Năm Nhỏ Kim Chung bằng danh xưng cô Năm Sa Đéc (Năm Nhỏ Kim Chung quê ở Sa Đéc). Từ đó, nghệ danh Bà Năm Sa Đéc vang danh cho tới ngày nay.

Bà Năm Sa Đéc - niềm tự hào của xứ Sen Hồng

Về cái gọi là “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” từng nổi tiếng trên đất Sài Gòn, theo ông Thái Thanh Sang và nhà thơ Trần Minh Tạo, bản thân bà Năm Sa Đéc và các con, cháu của bà từ xưa tới nay không có ai làm nghề bán hủ tiếu hay sản xuất bánh hủ tiếu. Sở dĩ có tên “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” là do, vào năm 1973, người con trai thứ ba của người yêu cũ hồi còn trẻ của bà (quê ở vùng Mỹ Tho, Tiền Giang ngày nay) mở quán bán hủ tiếu tại Sài Gòn. Do hiểu biết, trân trọng mối tình cũ của cha mình và ái mộ tài danh của bà Năm Sa Đéc, nên ông xin làm con nuôi của bà. Sau đó ông xin được lấy nghệ danh của bà đặt tên cho quán hủ tiếu của mình và được bà Năm chấp thuận. Nhờ tài nghệ chế biến tô hủ tiếu thơm, ngon, hợp khẩu vị với thực khách nên quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” thu hút được nhiều người đến thưởng thức. Từ đó, thương hiệu “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” vang xa. Sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975), quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” còn bán một thời gian rồi đổi chủ. Hiện chủ quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, con nuôi của bà Năm Sa Đéc đang định cư ở Thụy Điển và vẫn theo nghề bán hủ tiếu với thương hiệu “Bà Năm Sa Đéc” như xưa. Trong quán có treo hình Bà Năm Sa Đéc tại một nơi rất trang trọng để tưởng niệm, yêu thương và ái mộ.

Nói về hủ tiếu Sa Đéc (chứ không phải tô hủ tiếu), nhà thơ Trần Minh Tạo chia sẻ: Hủ tiếu Sa Đéc nổi danh xưa nay là nổi danh về “sợi bánh hủ tiếu” được làm ra từ nguyên liệu bột gạo mới của làng nghề làm bột trứ danh Tân Phú Đông (Sa Đéc). Qua bàn tay chế biến của những người thợ lành nghề đã cho ra sản phẩm sợi bánh hủ tiếu đặc trưng của bột Sa Đéc mà không lẫn lộn với hủ tiếu sản xuất nơi khác. Sợi bánh hủ tiếu Sa Đéc khi chế biến thành tô hủ tiếu, người sành điệu về ẩm thực khi thưởng thức thấy rất ngon miệng. Bởi, sợi bánh mềm không bở và không dai, vị bánh không chua và không mặn, hương bánh phảng phất mùi thơm của bột gạo.

Vì mến mộ tài năng, đức hạnh của bà Năm Sa Đéc nên gần đây có người mở quán hủ tiếu, hay lò sản xuất sợi bánh hủ tiếu (không có quan hệ họ tộc gì với bà) đã “mượn” danh tiếng Bà Năm Sa Đéc đưa làm bảng hiệu cho cơ sở kinh doanh, sản xuất của mình như: Quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, lò “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, Công ty TNHH Thực phẩm Bà Năm Sa Đéc chuyên sản xuất bánh hủ tiếu, bánh phở, mì quảng…

Theo ông Sang, các con cháu của bà Năm Sa Đéc ngày nay không có ai nối nghiệp của bà. Ông Nguyễn Ngọc Đặng lập gia đình, có 3 người con và mất ngày 4/7/2005, hưởng thọ 67 tuổi. Thi hài của ông cũng được đưa về an táng bên cạnh mộ bà Năm Sa Đéc. Vợ và các con ông Đặng hiện đang sinh sống tại TP Hồ Chí Minh.

Căn nhà to rộng, cổ kính với 3 gian, 2 chái xây trên khu đất rộng cạnh con đường nhỏ Cái Bè - Cai Khoa của cụ Cả Tam không còn, do giặc Tây đốt năm 1954. Hiện mảnh đất rộng hơn 5 công đất do gia đình ông Sang sở hữu, cất nhà, lập vườn trồng xoài cát Hòa Lộc và lo hương khói, mồ mả, giỗ kị cho bà Năm Sa Đéc cùng các thành viên trong dòng tộc.

Suốt cả một đời hơn 80 năm tại thế, bà Năm Sa Đéc đã sống và cống hiến hết mình cho nghệ thuật. Nhắc đến Bà Năm Sa Đéc, người dân Sa Đéc và Đồng Tháp rất tự hào, vì bà đã góp phần làm rạng danh quê hương.

Trần Trọng Trung

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội bác thông tin đi học trở lại từ 25-10

Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội bác thông tin đi học trở lại từ 25-10

Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết đề xuất học sinh đến trường trở lại từ 25-10 là không chính xác và còn cần chờ Hà Nội đánh giá mức độ dịch theo các cấp độ của các xã, phường để xây dựng phương án cho học sinh đi học ra sao.
Cần tính toán kỹ việc nhập khẩu 37 toa tàu cũ của Nhật Bản

Cần tính toán kỹ việc nhập khẩu 37 toa tàu cũ của Nhật Bản

Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) mới đây đã có văn bản đề xuất Thủ tướng Chính phủ cho phép nhập khẩu 37 toa tàu cũ của Nhật Bản. Đây là những toa tàu đã được sản xuất từ những năm 1979 - 1982, đã qua sử dụng do doanh nghiệp đường sắt Nhật Bản chuyển giao miễn phí để cải tạo, khai thác. Vấn đề này cũng đang nhận được ý kiến của nhiều luồng dư luận khác nhau.
2.878 công trình chưa nghiệm thu về PCCC đã đưa vào sử dụng

2.878 công trình chưa nghiệm thu về PCCC đã đưa vào sử dụng

Theo Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ (PCCC&CNCH) – Công an TP.Hà Nội, tính đến thời điểm hiện tại, toàn TP.Hà Nội có 2.878 công trình vi phạm quy định chưa nghiệm thu về PCCC đã đưa vào sử dụng, trong đó 492 công trình đưa vào sử dụng trước khi Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001 có hiệu lực; 2.386 công trình vi phạm quy định về PCCC hoạt động từ sau năm 2001 đến nay.
Thời tiết ngày 18/10: Không khí lạnh cường tiếp tục gây mưa to ở Trung Bộ

Thời tiết ngày 18/10: Không khí lạnh cường tiếp tục gây mưa to ở Trung Bộ

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 18/10, không khí lạnh đã ảnh hưởng đến hầu hết khu vực Trung Trung Bộ. Ở vịnh Bắc Bộ có gió đông bắc mạnh cấp 6, giật cấp 9. phía Nam Nghệ An đến Thừa Thiên Huế có mưa to đến rất to.
Khởi tố Chủ tịch Hội Nông dân và 2 cán bộ liên quan vụ "ăn" đất rừng

Khởi tố Chủ tịch Hội Nông dân và 2 cán bộ liên quan vụ "ăn" đất rừng

Ngày 17-10, Công an tỉnh Yên Bái cho biết đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, thực hiện Lệnh bắt bị can, tạm giam đối với 3 đối tượng để điều tra về hành vi “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Tin khác

Bắt khẩn cấp 4 cán bộ Công ty Tuyển Than Hòn Gai

Bắt khẩn cấp 4 cán bộ Công ty Tuyển Than Hòn Gai
Ngày 17/10, thông tin từ Công an tỉnh Quảng Ninh cho biết vừa thực hiện lệnh bắt khẩn cấp 4 cán bộ thuộc Công ty Tuyển than Hòn Gai (Tập đoàn TKV) để điều tra hành vi gian lận trong công tác vận chuyển đá xít thải để hưởng lợi bất chính chi phí vận tải.

Tỉnh Gia Lai tổ chức đón công dân ở “tâm dịch” trở về

Tỉnh Gia Lai tổ chức đón công dân ở “tâm dịch” trở về
Ngày 17/10, UBND tỉnh Gia Lai đã bố trí đoàn công tác và xe ô tô giường nằm xuống TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai để đón những công dân mắc kẹt do đại dịch Covid-19 trở về địa phương.

Lai Châu: Quyết liệt đấu tranh phòng, chống tội phạm

Lai Châu: Quyết liệt đấu tranh phòng, chống tội phạm
Dịch Covid-19 bùng phát mạnh tại nhiều địa phương trên cả nước, nhưng tình hình an ninh trật tự vẫn hết sức phức tạp. Được sự giúp đỡ của các cấp, các ngành, cũng như sự hợp tác của quần chúng nhân dân, lực lượng Công an tỉnh Lai Châu đã nhập nhiều chiến công trong công tác phòng, chống tội phạm nói chung và tội phạm ma túy nói riêng.

Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức khoanh vùng dập dịch thành công, hoạt động trở lại trong tình hình mới

Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức khoanh vùng dập dịch thành công, hoạt động trở lại trong tình hình mới
Ngày 30/9, tại Khoa Ung bướu tầng 8 nhà D Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức qua xét nghiệm sàng lọc phát hiện 01 người nhà người bệnh dương tính với Virus SARS-CoV-2.

Kiên Giang tháo gỡ khó khăn, phục hồi và phát triển kinh tế

Kiên Giang tháo gỡ khó khăn, phục hồi và phát triển kinh tế
Duy trì và thực hiện “mục tiêu kép” từng bước khôi phục hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ để tạo nguồn thu, bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống Nhân dân, trong đó có người cao tuổi (NCT)… tiến tới thích nghi với điều kiện và trạng thái bình thường mới.

Bà Rịa – Vũng Tàu: Nhiều lĩnh vực, ngành nghề được phép hoạt động trở lại

Bà Rịa – Vũng Tàu: Nhiều lĩnh vực, ngành nghề được phép hoạt động trở lại
UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu vừa ban hành văn bản, áp dụng tạm thời một số biện pháp thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát dịch bệnh Covid -19 tại địa phương. Trong đó, cho phép nhiều lĩnh vực, ngành nghề hoạt động trở lại.
Xem thêm
Cần tính toán kỹ việc nhập khẩu 37 toa tàu cũ của Nhật Bản

Cần tính toán kỹ việc nhập khẩu 37 toa tàu cũ của Nhật Bản

Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) mới đây đã có văn bản đề xuất Thủ tướng Chính phủ cho phép nhập khẩu 37 toa tàu cũ của Nhật Bản. Đây là những toa tàu đã được sản xuất từ những năm 1979 - 1982, đã qua sử dụng do doanh nghiệp đường sắt Nhật Bản chuyển giao miễn phí để cải tạo, khai thác. Vấn đề này cũng đang nhận được ý kiến của nhiều luồng dư luận khác nhau.
2.878 công trình chưa nghiệm thu về PCCC đã đưa vào sử dụng

2.878 công trình chưa nghiệm thu về PCCC đã đưa vào sử dụng

Theo Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ (PCCC&CNCH) – Công an TP.Hà Nội, tính đến thời điểm hiện tại, toàn TP.Hà Nội có 2.878 công trình vi phạm quy định chưa nghiệm thu về PCCC đã đưa vào sử dụng, trong đó 492 công trình đưa vào sử dụng trước khi Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001 có hiệu lực; 2.386 công trình vi phạm quy định về PCCC hoạt động từ sau năm 2001 đến nay.
Sóc Trăng, Cà Mau: Tăng cường các biện pháp phòng chống dịch Covid-19

Sóc Trăng, Cà Mau: Tăng cường các biện pháp phòng chống dịch Covid-19

Trong lúc số ca mắc COVID-19 nhiều tỉnh ở miền Tây đã chựng lại thì Sóc Trăng và Cà Mau tăng khá cao. Những ngày qua, hai địa phương này dẫn đầu số ca mắc trong khu vực. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là thời gian qua dòng người từ các tỉnh, thành trở về quê quá nhiều, mang theo những ca dương tính đi cùng.
Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội bác thông tin đi học trở lại từ 25-10

Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội bác thông tin đi học trở lại từ 25-10

Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết đề xuất học sinh đến trường trở lại từ 25-10 là không chính xác và còn cần chờ Hà Nội đánh giá mức độ dịch theo các cấp độ của các xã, phường để xây dựng phương án cho học sinh đi học ra sao.
Ngành Giáo dục Nghệ An: Dẫn đầu phong trào thi đua trong quản lý, giảng dạy và học tập năm 2020-2021

Ngành Giáo dục Nghệ An: Dẫn đầu phong trào thi đua trong quản lý, giảng dạy và học tập năm 2020-2021

Vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng Cờ Thi đua xuất sắc vì đã có thành tích tiêu biểu xuất sắc, dẫn đầu phong trào thi đua “Đổi mới, sáng tạo trong quản lý, giảng dạy và học tập” năm học 2020- 2021. Đây là kết quả ghi nhận cho ngành Giáo dục và Đào tạo Nghệ An sau một năm học với nhiều thành tích nổi bật.
Trường liên cấp Capitole bị phạt 30 triệu đồng

Trường liên cấp Capitole bị phạt 30 triệu đồng

Tự ý đón học sinh trở lại trường, Trường liên cấp Capitole tại xã Tiên Dược (huyện Sóc Sơn, Hà Nội) bị phạt 30 triệu đồng.
Nghi Sơn ngày mỗi đổi thay (kỳ 3)

Nghi Sơn ngày mỗi đổi thay (kỳ 3)

Kỳ cuối: Phấn đấu đến năm 2030 người dân Nghi Sơn ổn định mọi mặt Để có được cái nhìn tổng thể, đầy đủ, khách quan về sự đổi thay trong đời sống của người dân bị ảnh hưởng trong quá trình triển khai các dự án tại Khu Kinh tế Nghi Sơn, Phóng viên đã có
Nghi Sơn ngày mỗi đổi thay (kỳ 2)

Nghi Sơn ngày mỗi đổi thay (kỳ 2)

Kỳ II: Đặc biệt quan tâm những người yếu thế ​​​​​​​Hiện nay, trên địa bàn thị xã Nghi Sơn (Thanh Hóa) có khoảng 1.300 người yếu thế như người già, phụ nữ nghèo neo đơn, người hạn chế về sức khoẻ đang được tài trợ nguồn vốn từ Cty Lọc TNHH Lọc hóa dầu Ng
Nghi Sơn ngày mỗi đổi thay (kỳ 1)

Nghi Sơn ngày mỗi đổi thay (kỳ 1)

Từ 1 vùng đất nghèo nhất nhì tỉnh Thanh, ngày nay Nghi Sơn đang định hướng trở thành một trong những trung tâm công nghiệp - đô thị - dịch vụ ven biển trọng điểm của cả nước. Đặc biệt, cuộc sống của hàng vạn người dân bản địa đang đổi thay về mọi mặ
Phiên bản di động