Bà Năm Sa Đéc - niềm tự hào của xứ Sen Hồng

Đã từ lâu, nghệ danh “Bà Năm Sa Đéc” luôn được người dân Nam Bộ, nhất là bà con vùng châu thổ đồng bằng sông Cửu Long truyền khẩu, ngợi ca về nữ nghệ sĩ tài sắc vẹn toàn. Bà Năm Sa Đéc đã cống hiến trọn cuộc đời mình cho nghệ thuật hát bội, cải lương, kịch nói và điện ảnh nước nhà. Nhân dịp mừng Xuân Tân Sửu-2021, kể về huyền thoại “Bà Năm Sa Đéc” để mọi người cùng hoài niệm về một tài hoa đức hạnh lưỡng toàn.
Bà Năm Sa Đéc, tên thật là Nguyễn Kim Chung, sinh năm 1907, con của cụ Hương Cả Nguyễn Văn Tam (Cả Tam); cháu nội của cụ Hương Cả Nhiều, chính quán tại làng Tân Đông, tổng An Thạnh Hạ, quận Châu Thành, tỉnh Sa Đéc (nay là ấp Đông Quới, xã Tân Khánh Đông, TP Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp). Cụ Cả Tam có 5 người con, 3 người con đầu do khó nuôi nên đã lần lượt qua đời, chỉ còn lại 2 người con là “Bà Năm Sa Đéc” và ông Nguyễn Duy Cang (sáu Biết). Năm 1915, cụ Cả Tam thành lập và làm “bầu” gánh hát bội “Thiện Tiền Ban” đầu tiên tại tỉnh Sa Đéc.

Do có tài năng ca hát, diễn xuất năm 1928, bà gia nhập đoàn gánh hát Phước Tường. Sau đó, bà lần lượt cộng sự với các đoàn Phụng Hảo, Vân Hảo, Thanh Minh - Thanh Nga… Từ sân khấu hát bội bước qua lĩnh vực cải lương, nên nghề nghiệp của bà rất vững vàng, rực sáng trên sân khấu nghệ thuật cải lương. Trong thời gian lưu diễn, bà có rất nhiều khán giả ái mộ và cũng có một vài mối tình đầu đời. Vào năm 1938 - 1939, một trong những mối tình hương sắc mặn nồng giữa bà và ông Đốc phủ sứ Đặng Ngọc Chấn (quê tỉnh Long An) đã cho ra đời một cậu con trai. Nhưng vì một lí do tế nhị nên tình duyên của đôi “trai tài-gái sắc” này không thành vợ chồng. Bà âm thầm, lặng lẽ nuôi con và đặt tên cho con là Nguyễn Ngọc Đặng!

Sản phẩm mới (hủ tiếu nghệ) của Công ty TNHH MTV SXKD Hủ tiếu khô Bà Năm Sa Đéc
Sản phẩm hủ tiếu nghệ của Công ty TNHH thực phẩm Bà Năm Sa Đéc

Tình yêu tan vỡ, bà đã dồn hết tâm sức, trí lực cho nghệ thuật sân khấu cải lương, kịch nói… Bằng tài năng ca diễn xuất chúng nên danh tiếng của bà vang lừng khắp nơi, với nhiều vai diễn ăn sâu vào lòng người mộ điệu lúc bấy giờ. Đến năm 1947, bà đã phải lòng và kết nghĩa tơ hồng với học giả, nhà biên khảo Vương Hồng Sển, nguyên Giám thư Bảo tàng Viện Sài Gòn. Suốt hơn 40 năm chung sống với cụ Vương, bà sinh một con trai (Vương Hồng Bảo). Như vậy, bà có 2 con trai (Nguyễn Ngọc Đặng, sinh năm 1939 và Vương Hồng Bảo, sinh năm 1951).

Không chỉ thành công trong lĩnh vực sân khấu ca kịch cải lương, bà còn là minh tinh điện ảnh tài-sắc vẹn toàn luôn được nhiều người ngưỡng mộ, qua các bộ phim Lệ đá, Con ma nhà họ Hứa (trước năm 1975) và nhiều bộ phim sau năm 1975 là “Cho đến bao giờ”, “Mùa nước nổi”, “Con thú tật nguyền”, “Nơi bình yên chim hót”… Và năm 1987, bà thủ diễn vai bà Hai Lành trong bộ phim Phù sa. Sau khi quay xong cảnh trong phim tại huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp, trên đường về bà có ý định ghé thăm quê nhà Sa Đéc, nhưng do tài xế quên cho xe chạy tới phà Mỹ Thuận nên tài xế xin lỗi bà và hẹn lần sau sẽ chở bà về thăm quê. Một năm sau, bà bị bệnh đột ngột và qua đời vào ngày mồng 8 tháng Chạp năm Đinh Mão (1988). Thi hài nữ nghệ sĩ tài hoa đã được chồng và con cháu đưa về an táng tại nơi mà bà ra đời hơn 80 năm trước.

Ông Thái Thanh Sang, cháu ruột bà cho biết, vào những năm cuối thập niên 40 của thế kỉ XX, lúc bà về chung sống với cụ Vương, do vóc dáng nhỏ nhắn, xinh đẹp nên cụ Vương thường gọi vợ là “cô Năm Nhỏ”. Lúc bấy giờ, khi cô Năm Nhỏ Kim Chung đi hát diễn cùng trong một gánh hát nọ lại có một cô đào Năm Nhỏ quê ở Cần Thơ và hai nghệ sĩ này đều nổi tiếng trên lĩnh vực nghệ thuật sân khẩu cải lương. Để phân biệt hai người với nhau nên nhiều nghệ sĩ trong đoàn hát gọi cô Năm Nhỏ Kim Chung bằng danh xưng cô Năm Sa Đéc (Năm Nhỏ Kim Chung quê ở Sa Đéc). Từ đó, nghệ danh Bà Năm Sa Đéc vang danh cho tới ngày nay.

Bà Năm Sa Đéc - niềm tự hào của xứ Sen Hồng

Về cái gọi là “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” từng nổi tiếng trên đất Sài Gòn, theo ông Thái Thanh Sang và nhà thơ Trần Minh Tạo, bản thân bà Năm Sa Đéc và các con, cháu của bà từ xưa tới nay không có ai làm nghề bán hủ tiếu hay sản xuất bánh hủ tiếu. Sở dĩ có tên “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” là do, vào năm 1973, người con trai thứ ba của người yêu cũ hồi còn trẻ của bà (quê ở vùng Mỹ Tho, Tiền Giang ngày nay) mở quán bán hủ tiếu tại Sài Gòn. Do hiểu biết, trân trọng mối tình cũ của cha mình và ái mộ tài danh của bà Năm Sa Đéc, nên ông xin làm con nuôi của bà. Sau đó ông xin được lấy nghệ danh của bà đặt tên cho quán hủ tiếu của mình và được bà Năm chấp thuận. Nhờ tài nghệ chế biến tô hủ tiếu thơm, ngon, hợp khẩu vị với thực khách nên quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” thu hút được nhiều người đến thưởng thức. Từ đó, thương hiệu “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” vang xa. Sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975), quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc” còn bán một thời gian rồi đổi chủ. Hiện chủ quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, con nuôi của bà Năm Sa Đéc đang định cư ở Thụy Điển và vẫn theo nghề bán hủ tiếu với thương hiệu “Bà Năm Sa Đéc” như xưa. Trong quán có treo hình Bà Năm Sa Đéc tại một nơi rất trang trọng để tưởng niệm, yêu thương và ái mộ.

Nói về hủ tiếu Sa Đéc (chứ không phải tô hủ tiếu), nhà thơ Trần Minh Tạo chia sẻ: Hủ tiếu Sa Đéc nổi danh xưa nay là nổi danh về “sợi bánh hủ tiếu” được làm ra từ nguyên liệu bột gạo mới của làng nghề làm bột trứ danh Tân Phú Đông (Sa Đéc). Qua bàn tay chế biến của những người thợ lành nghề đã cho ra sản phẩm sợi bánh hủ tiếu đặc trưng của bột Sa Đéc mà không lẫn lộn với hủ tiếu sản xuất nơi khác. Sợi bánh hủ tiếu Sa Đéc khi chế biến thành tô hủ tiếu, người sành điệu về ẩm thực khi thưởng thức thấy rất ngon miệng. Bởi, sợi bánh mềm không bở và không dai, vị bánh không chua và không mặn, hương bánh phảng phất mùi thơm của bột gạo.

Vì mến mộ tài năng, đức hạnh của bà Năm Sa Đéc nên gần đây có người mở quán hủ tiếu, hay lò sản xuất sợi bánh hủ tiếu (không có quan hệ họ tộc gì với bà) đã “mượn” danh tiếng Bà Năm Sa Đéc đưa làm bảng hiệu cho cơ sở kinh doanh, sản xuất của mình như: Quán “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, lò “hủ tiếu Bà Năm Sa Đéc”, Công ty TNHH Thực phẩm Bà Năm Sa Đéc chuyên sản xuất bánh hủ tiếu, bánh phở, mì quảng…

Theo ông Sang, các con cháu của bà Năm Sa Đéc ngày nay không có ai nối nghiệp của bà. Ông Nguyễn Ngọc Đặng lập gia đình, có 3 người con và mất ngày 4/7/2005, hưởng thọ 67 tuổi. Thi hài của ông cũng được đưa về an táng bên cạnh mộ bà Năm Sa Đéc. Vợ và các con ông Đặng hiện đang sinh sống tại TP Hồ Chí Minh.

Căn nhà to rộng, cổ kính với 3 gian, 2 chái xây trên khu đất rộng cạnh con đường nhỏ Cái Bè - Cai Khoa của cụ Cả Tam không còn, do giặc Tây đốt năm 1954. Hiện mảnh đất rộng hơn 5 công đất do gia đình ông Sang sở hữu, cất nhà, lập vườn trồng xoài cát Hòa Lộc và lo hương khói, mồ mả, giỗ kị cho bà Năm Sa Đéc cùng các thành viên trong dòng tộc.

Suốt cả một đời hơn 80 năm tại thế, bà Năm Sa Đéc đã sống và cống hiến hết mình cho nghệ thuật. Nhắc đến Bà Năm Sa Đéc, người dân Sa Đéc và Đồng Tháp rất tự hào, vì bà đã góp phần làm rạng danh quê hương.

Trần Trọng Trung

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Phuc Khang Corp triển khai “Rau sạch yêu thương – Kiên cường chống dịch” tới cư dân

Phuc Khang Corp triển khai “Rau sạch yêu thương – Kiên cường chống dịch” tới cư dân

Trước sự đón nhận và trân trọng của quý cư dân các dự án và toàn thể cán bộ nhân viên (CBNV) công ty dành cho chương trình “Rau sạch yêu thương – kiên cường chống dịch”, Ban Lãnh đạo Phuc Khang Corp đã triển khai thành công đợt 2 với 20 tấn rau, củ, quả dinh dưỡng được trao tặng miễn phí đến quý cư dân và CBNV.
Quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh: Tổ chức đưa người dân đang sinh sống làm và việc trên địa bàn quận về quê theo nguyện vọng

Quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh: Tổ chức đưa người dân đang sinh sống làm và việc trên địa bàn quận về quê theo nguyện vọng

Ngày 30/7, UBND quận Bình Tân phối hợp với UBND tỉnh Bến Tre tổ chức buổi lễ đưa người dân đang làm việc và sinh sống trên địa bàn quận Bình Tân về tỉnh Bến Tre theo nguyện vọng. Dự lễ có đại điện lãnh đạo UBND tỉnh Bến Tre; ông Lê Văn Thinh, Bí thư Quận ủy quận Bình Tân.
Đồng Tháp: Những “tấm vé yêu thương” hỗ trợ bà con bị ảnh hưởng dịch bệnh

Đồng Tháp: Những “tấm vé yêu thương” hỗ trợ bà con bị ảnh hưởng dịch bệnh

Nhằm tiếp sức cùng cộng đồng với tinh thần tương thân tương ái, Câu lạc bộ Văn hoá Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh đồng hành cùng Hội Nữ doanh nhân tỉnh Đồng Tháp. Công ty Vàng bạc đá quý Phú Nhuận PNJ phối hợp với Sở Công Thương, UBND huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp thực hiện chương trình “Siêu Thị 0 đồng” trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp. Thời gian dự kiến thực hiện từ ngày 9 -11/8/2021, tại khu vực Trường Trung học Cơ sở Long Hưng B - tỉnh lộ ĐT 852, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp.
Kiều bào trao tặng 30.000 khẩu trang N95 cho các đơn vị tuyến đầu phòng chống dịch Covid-19

Kiều bào trao tặng 30.000 khẩu trang N95 cho các đơn vị tuyến đầu phòng chống dịch Covid-19

Ngày 30/7/2021, Quỹ Thiện nguyện Steve Bùi và Những người bạn của ông Steve Bùi, người Việt Nam ở Nhật Bản đã trao tặng 30.000 khẩu trang y tế N95 cho các đơn vị trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh, chung tay đẩy lùi dịch bệnh, sớm đưa Thành phố trở về trạng thái bình thường mới. Hoạt động này nhằm hưởng ứng “Thư kêu gọi kiều bào và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài” của Chủ nhiệm Ủy ban về Người Việt Nam ở nước ngoài TP.Hồ Chí Minh.
Khởi tố Giám đốc và kế toán trưởng liên quan đến vụ án Bệnh viện Tim Hà Nội

Khởi tố Giám đốc và kế toán trưởng liên quan đến vụ án Bệnh viện Tim Hà Nội

Ngày 29-7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ra Quyết định khởi tố bị can đối với Giám đốc và kế toán trưởng Công ty Cổ phần Thiết bị y tế Hoàng Nga, liên quan đến vụ án xảy ra tại Bệnh viện Tim Hà Nội.

Tin khác

TP Châu Đốc, tỉnh An Giang: Phát huy sức mạnh tổng hợp thực hiện “mục tiêu kép”

TP Châu Đốc, tỉnh An Giang: Phát huy sức mạnh tổng hợp thực hiện “mục tiêu kép”
Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh An Giang,TP Châu Đốc tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủđến hết ngày 10/8/2021. Đây là yêu cầu cần thiết, nhưng cũng đặt ra những thử thách cho địa phương trong thực hiện “mục tiêu kép”

Tháo gỡ khó khăn cho người lao động, góp phần chăm sóc tốt NCT

Tháo gỡ khó khăn cho người lao động, góp phần chăm sóc tốt NCT
Nền kinh tế nước ta đang chịu tác động nghiêm trọng bởi dịch Covid-19. Vì thế, cần có các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp (DN) và người lao động (NLD) vượt qua khó khăn, góp phần chăm sóc NCT,… đang được đặt ra hết sức cấp bách.

Hội CTĐ TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Tiếp nhận và phân phối lương thực, thực phẩm từ các cơ sở tôn giáo

Hội CTĐ TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Tiếp nhận và phân phối lương thực, thực phẩm từ các cơ sở tôn giáo
Sáng 29/7/2021, đại đức Thích Hạnh Thái, Trụ trì tịnh thất Tâm Đức trao tặng cho thường trực Hội Chữ thập đỏ thành phố Thủ Đức 200 thùng mì, 500 kg gạo, đồng thời, Ni Sư Thích Nữ Diệu Đàm, Trưởng ban từ thiện tỉnh Thừa Thiên Huế ủng hộ 300 hộp thực phẩm.

Tiền Giang: Tạm dừng hoạt động sản xuất theo phương án“3 tại chỗ”

Tiền Giang: Tạm dừng hoạt động sản xuất theo phương án“3 tại chỗ”
Ngày 29/7, Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang ban hành Công văn 4093 về việc tạm dừng hoạt động đối với các doanh nghiệp trong khu, cụm công nghiệp đang hoạt động theo phương án “3 tại chỗ” kể từ ngày 5/8 cho đến khi nào có thông báo mới.

Gần 200 người khuyết tật và yếu thế được tiêm vắc xin Covid-19

Gần 200 người khuyết tật và yếu thế được tiêm vắc xin Covid-19
Sáng 29/7/2021 tại Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư triển khai tiêm vắc xin phòng Covid-19 cho gần 150 người đủ điều kiện tiêm chủng thuộc 08 nhóm khuyết tật và yếu thế mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư bảo trợ trong nhiều năm qua

Facebook sẽ hạn chế quảng cáo dựa theo sở thích người dưới 18 tuổi

Facebook sẽ hạn chế quảng cáo dựa theo sở thích người dưới 18 tuổi
Thay đổi chính sách này của Facebook có nghĩa là các nhà quảng cáo sẽ chỉ có thể nhắm đến đối tượng dưới 18 tuổi dựa vào độ tuổi, giới tính hoặc vị trí trên mạng xã hội này và Messenger, Instagram.
Xem thêm
Phuc Khang Corp triển khai “Rau sạch yêu thương – Kiên cường chống dịch” tới cư dân

Phuc Khang Corp triển khai “Rau sạch yêu thương – Kiên cường chống dịch” tới cư dân

Trước sự đón nhận và trân trọng của Quý cư dân các dự án và toàn thể Cán bộ nhân viên (CBNV) công ty dành cho chương trình “Rau sạch ...
Quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh: Tổ chức đưa người dân đang sinh sống làm và việc trên địa bàn quận về quê theo nguyện vọng

Quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh: Tổ chức đưa người dân đang sinh sống làm và việc trên địa bàn quận về quê theo nguyện vọng

Ngày 30/7, UBND quận Bình Tân phối hợp với UBND tỉnh Bến Tre tổ chức buổi lễ đưa người dân đang làm việc và sinh sống trên địa bàn quận ...
Đồng Tháp: Những “tấm vé yêu thương” hỗ trợ bà con bị ảnh hưởng dịch bệnh

Đồng Tháp: Những “tấm vé yêu thương” hỗ trợ bà con bị ảnh hưởng dịch bệnh

Nhằm tiếp sức cùng cộng đồng với tinh thần tương thân tương ái, Câu lạc bộ Văn hoá Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh đồng hành cùng Hội Nữ doanh ...
Các trường đại học lần lượt công bố điểm xét tuyển năm 2021

Các trường đại học lần lượt công bố điểm xét tuyển năm 2021

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi tốt nghiệp THPT 2021, nhiều trường đại học đồng loạt công bố mức điểm sàn xét tuyển liên quan đến điểm thi. ...
TP.Hồ Chí Minh: Thí sinh có nguyện vọng xét đặc cách tốt nghiệp THPT 2021 nộp đơn trước 30/7

TP.Hồ Chí Minh: Thí sinh có nguyện vọng xét đặc cách tốt nghiệp THPT 2021 nộp đơn trước 30/7

Ngày 28/7, Sở GD&ĐT TP.Hồ Chí Minh có văn bản hướng dẫn về việc phúc khảo bài thi đợt 1 và đăng ký thi hoặc xét đặc cách công nhận ...
Hà Nội quyết định không tổ chức thi tốt nghiệp THPT đợt 2

Hà Nội quyết định không tổ chức thi tốt nghiệp THPT đợt 2

Thí sinh điền đầy đủ thông tin trong mẫu đơn xin xét đặc cách, gửi file ảnh đơn theo email của đơn vị nơi thí sinh đăng ký dự thi ...
Người cao tuổi không ngoài cuộc (Tiếp theo và hết)

Người cao tuổi không ngoài cuộc (Tiếp theo và hết)

Trung ương Hội tổ chức quyên góp từ cán bộ, viên chức NCT cơ quan để có 22,71 triệu đồng ủng hộ Quỹ Phòng chống dịch
Những ngày giãn cách phòng, chống dịch…

Những ngày giãn cách phòng, chống dịch…

Tin thành phố có người nhiễm Covid-19 ở phường Tân An được lan truyền trong đêm 24/7. Sáng 25/7 và những ngày tiếp theo, Hội An lại bình lặng ...
Người cao tuổi không ngoài cuộc

Người cao tuổi không ngoài cuộc

Bài 1: Chỉ đạo đồng bộ từ Trung ương…
Phiên bản di động