Người giữ mãi 'ngọn lửa' tình yêu với nghệ thuật hát xẩm

Ở tuổi 70, Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Kim Dung vẫn không ngừng trau dồi, học hỏi, truyền dạy miễn phí cho các thế hệ sau; góp phần bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc.
Nghệ nhân Ưu tú Kim Dung. (Nguồn: TTXVN phát)
Nghệ nhân Ưu tú Kim Dung. (Nguồn: TTXVN phát)

Bỏ lại phía sau những bộn bề của cuộc sống hiện đại, Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Kim Dung luôn dành hết tình yêu, niềm đam mê của mình cho nghệ thuật truyền thống, đặc biệt là hát xẩm.

Ở tuổi 70, bà vẫn không ngừng trau dồi, học hỏi, trình diễn tại các sự kiện lớn nhỏ, truyền dạy miễn phí cho các thế hệ sau; góp phần bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc.

Tình yêu với nghệ thuật hát xẩm

Hát xẩm là loại hình ca nhạc đặc biệt của lớp người khiếm thị trước đây, thường xuất hiện ở các bến đò, bến sông, bến tàu, góc chợ...

Hát xẩm được nhân dân vô cùng yêu thích, không kể nông thôn hay thành thị.

Trải qua một khoảng thời gian tưởng như thất truyền, hát xẩm vẫn được duy trì và ngày càng có ảnh hưởng trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, đặc biệt với người Hà Nội.

Bất cứ ai khi nghe xẩm chắc hẳn sẽ giữ lại cho mình những ấn tượng sâu sắc về loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo này.

Đến thăm nghệ nhân Kim Dung tại làng Mọc Quan Nhân (nay thuộc phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội), chúng tôi được nghe bà trải lòng về những đam mê với nghệ thuật truyền thống hát xẩm.

Cho đến bây giờ, nỗi đau đáu với việc gìn giữ, lan tỏa tình yêu âm nhạc dân gian vẫn ngập tràn trong tâm hồn người nghệ sỹ này.

Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Kim Dung sinh ra trong một gia đình có truyền thống âm nhạc. Cha là nghệ nhân hát xẩm tại xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, ngoại thành tỉnh Nam Định.

Từ khi còn nhỏ, nghệ nhân Kim Dung đã theo cha đi nghe hát, dạy hát, dần dần học được những làn điệu đơn giản nhất.

Nhắc về những năm tháng đó, bà kể, nhiều lần theo cha đi chợ “gốc nhãn,” hình ảnh hai ông bà mặc áo tơi lá, bà gõ trống, ông kéo nhị cùng những bài xẩm vang lên khi ấy vẫn còn in sâu trong ký ức nghệ nhân Kim Dung.

Được sự truyền dạy của cha, sau đó tham dự lớp học hát xẩm của nghệ nhân Hà Thị Cầu tại Đoàn chèo Nam Hà, nghệ nhân Kim Dung đã được rèn luyện bài bản, từ cách hát, cách lấy hơi nhả chữ đến cách luyến láy.

Sau này, dù làm công nhân trong một nhà máy gia công cặp sách, mũ ở thành phố Nam Định, bà vẫn dành thời gian tập hát, tham gia các phong trào, các đội văn nghệ và luôn học hỏi những người đi trước. Trong một cuộc thi của ngành nội thương được tổ chức tại Nghệ An, nghệ nhân Kim Dung đã giành huy chương Vàng với bài xẩm “Nghị quyết Đảng ta."

Không chỉ vậy, bà còn giành giải Nhất cuộc thi hát dân ca Đài tiếng nói Việt Nam năm 2007, huy chương Vàng trong Liên hoan hát Văn và hát Chầu văn khu vực đồng bằng sông Hồng năm 2010, cùng rất nhiều bằng khen, giấy khen.

Mới đây, Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Kim Dung là nghệ nhân hát xẩm duy nhất được Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân.

Nhìn lại những bức ảnh biểu diễn được cất giữ cẩn thận suốt bao năm qua, Nghệ nhân Ưu tú Kim Dung xúc động chia sẻ: “Nghệ thuật truyền thống đã ngấm vào máu thịt tôi từ lúc nào không hay, niềm đam mê ấy cứ mỗi ngày một lớn trong tôi và không có gì đổi được.”

Hiện tại, bà vẫn không ngừng trau dồi, học hỏi, học hát xẩm từ nghệ sỹ nhân dân Xuân Hoạch, học ngâm thơ cổ từ Nghệ sỹ Nhân dân Thanh Hoài.

Gieo đam mê cho những mầm non

Trở về sống tại làng Mọc Quan Nhân, một trong những “cái nôi” của âm nhạc truyền thống, nghệ nhân Kim Dung coi đây là quê hương thứ hai của mình.

Với vốn ca hát và niềm đam mê những làn điệu cổ truyền, năm 2009, bà thành lập Câu lạc bộ dân ca làng Mọc Quan Nhân. Tổng số hội viên ban đầu là 55 người, trong đó có 3 thành viên ban chủ nhiệm.

Các cô, các bác ở làng từ những người vốn chỉ quen với việc cầm liềm cắt lúa, sản xuất dây chuyền trong nhà máy, nay biết xòe quạt, gảy đàn, thả hồn mình với những làn điệu dân ca.

“Ai ai cũng hứng thú, nhiệt tình, dù mưa gió cũng không bao giờ bỏ tập,” nghệ nhân Kim Dung kể lại.

Nghệ nhân Ưu tú Kim Dung dạy các em nhỏ trong Câu lạc bộ dân ca làng Mọc Quan Nhân. (Nguồn: TTXVN phát)
Nghệ nhân Ưu tú Kim Dung dạy các em nhỏ trong Câu lạc bộ dân ca làng Mọc Quan Nhân. (Nguồn: TTXVN phát)

Thời gian sau, bà quyết định truyền dạy thêm cho các em thiếu nhi, từ 8-15 tuổi, vào mỗi buổi chiều thứ Bảy hằng tuần. Các em nhỏ đến lớp vì niềm yêu thích, chăm chỉ học hỏi, tham gia các chương trình biểu diễn ở làng, diễn giao lưu ở thành phố và giành không ít giải thưởng lớn nhỏ.

Bất kể loại hình nghệ thuật nào cũng có cái khó riêng của nó. Khác với hát chèo, hát văn, hát xẩm đòi hỏi phải tròn vành rõ chữ, giản dị như cách ta trò chuyện, nghệ nhân Kim Dung chia sẻ.

Mỗi khi giảng dạy, bà đều có giáo án chi tiết, tỉ mỉ bởi trẻ em như những tờ giấy trắng, tiếp nhận các kỹ năng ban đầu như nào sẽ gây ấn tượng lâu với các kỹ năng đó.

Bà đưa bài cho các em, gạch nhịp, hướng dẫn các em thuộc lời, nắm vững nhịp phách, sau đó mới hát.

Từ những đứa trẻ thơ chưa biết âm nhạc truyền thống là gì, các em dần dần hiểu hơn, yêu mến và say mê hơn với loại hình nghệ thuật độc đáo này.

Ở một số trường học như Trung học Cơ sở Nhân Chính (phường Nhân Chính), Trung học Cơ sở Nguyễn Trãi (phường Khương Trung), học sinh còn hát những bài xẩm tươi vui trong lễ chào cờ đầu tuần.

Kể về những kỷ niệm đáng nhớ của mình, nghệ nhân Kim Dung liền nhắc đến một cháu nhỏ chưa biết đọc chữ, nhưng rất thích nghe hát xẩm, thích cầm giấy hát, hàng tuần theo bố và chị gái đến câu lạc bộ.

Phụ huynh khi đưa con đến học cũng ngồi nghe chăm chú, ghi âm nghệ nhân hát để về nhà nghe lại. Chính những điều ấy đã trở thành động lực để Nghệ nhân Ưu tú Kim Dung ngày càng tâm huyết hơn, cống hiến nhiều hơn.

Dù không nhận được bất kỳ thù lao nào, nhưng Nghệ nhân Ưu tú Kim Dung vẫn luôn hết mình với việc truyền dạy. Bởi với bà, âm nhạc truyền thống như một dòng chảy không bao giờ tắt và gieo niềm đam mê cho thế hệ tương lai chính là tiếp nối cho dòng chảy tuyệt vời đó.

“Ngày nay, trẻ con dễ bị cuốn theo những thể loại âm nhạc mới như rap, hiphop... Tuy nhiên, có rất nhiều em nhỏ thích thú, say mê âm nhạc cổ truyền bởi thế, nghệ thuật truyền thống sẽ không bao giờ mất,” nghệ nhân Kim Dung chia sẻ. Điều đó càng được khẳng định hơn khi xã hội hiện đại có những người như nghệ nhân ưu tú Kim Dung, hơn cả một người thầy, đó là người đang bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của dân tộc.

Theo vietnamplus.vn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Rộn ràng Tết quân dân mừng Chol Chnam Thmay tại Cần Thơ

Rộn ràng Tết quân dân mừng Chol Chnam Thmay tại Cần Thơ

Tết quân dân mừng Chol Chnam Thmay lần đầu tiên được Cần Thơ tổ chức diễn ra từ ngày 1-10/4, với chủ đề “Quân-Dân Cần Thơ mừng Chol Chnam Thmay năm 2021,” với nhiều hoạt động ý nghĩa, thiết thực.
GẶP CỰU NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG THỜI CHỐNG MỸ

GẶP CỰU NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG THỜI CHỐNG MỸ

Chúng tôi tình cờ gặp bà Trương Thị Tằng, ở xóm 7, xã Thành Hưng, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa. Ở tuổi gần tám mươi, bà vẫn khỏe mạnh, nhanh nhẹn sum vầy bên con cháu thì quả là nhiều người mơ ước.
Người cao tuổi bản Thái Khe Rạn làm du lịch…

Người cao tuổi bản Thái Khe Rạn làm du lịch…

Một ngày thu nắng vàng như rót mật, tôi được thả hồn vào không gian văn hóa cồng chiêng và du lịch cộng đồng bản Khe Rạn, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An. Không chỉ cảm nhận nét văn hóa độc đáo của vùng nông thôn mới ở miền Tây xứ Nghệ, tôi càng ngưỡng mộ cái cách người Thái đen ở đây làm du lịch, rất chuyên nghiệp và độc đáo…
Vì sao Teddy Bear Museum hấp dẫn toàn thế giới?

Vì sao Teddy Bear Museum hấp dẫn toàn thế giới?

Là nhân vật hư cấu hiếm hoi được tôn vinh với gần chục bảo tàng riêng trên khắp thế giới, chú gấu "trăm tuổi" Teddy hóa thân trong muôn vàn câu chuyện, hình dạng độc đáo để trở thành người bạn bất tử của mọi thế hệ. Thế nhưng câu chuyện đầy cảm hứng về sự ra đời của Teddy không phải ai cũng biết…
Thực hiện tốt việc “bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn  hóa”

Thực hiện tốt việc “bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa”

Đền thờ ông bà Đỗ Công Tường (còn gọi là đền thờ ông bà Chủ chợ Câu Lãnh, sau này nhiều người dân nói thành ra là Cao Lãnh), tọa lạc trên đường Lê Lợi, phường 2, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Từ năm 2001, đền thờ là nơi người dân ở Cao Lãnh truyền đời hương khói phụng thờ tưởng nhớ công đức của ông bà Chủ chợ. Năm 2019, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có quyết định xếp hạng mộ và đền thờ ông bà Đỗ Công Tường là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.

Tin khác

Quy định mới tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu "Nghệ sĩ nhân dân", "Nghệ sĩ ưu tú"

Quy định mới tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu "Nghệ sĩ nhân dân", "Nghệ sĩ ưu tú"
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 40/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 89/2014/NĐ-CP ngày 29/9/2014 của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ nhân dân”, “Nghệ sĩ ưu tú”, trong đó sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ nhân dân”, “Nghệ sĩ ưu tú”.

Tái hiện chợ phiên vùng cao của đồng bào các dân tộc

Tái hiện chợ phiên vùng cao của đồng bào các dân tộc
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa có quyết định về việc tổ chức lớp tập huấn về xây dựng mô hình, phương pháp bảo tồn Chợ phiên đặc trưng của đồng bào các dân tộc thiểu số

Gỏi cá Xuân Cẩm - món ăn nhớ mãi

Gỏi cá Xuân Cẩm - món ăn nhớ mãi
Tôi rất may mắn được ba lần hưởng thức món gỏi cá nổi tiếng này ở thôn Cẩm Bào, xã Xuân Cẩm, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang. Được biết đây là thôn chế biến món gỏi cá ngon nhất tỉnh Bắc Giang.

Gặp người đón Bác Hồ ở đảo Cô Tô năm 1961

Gặp người đón Bác Hồ ở đảo Cô Tô năm 1961
Sáng 9/5/1961, Bác Hồ đến thăm quân và dân đảo Cô Tô thuộc huyện Cẩm Phả cũ (nay là huyện Cô Tô) và đồng ý cho dựng tượng Người tại hòn đảo tiền tiêu này là một trong những sự kiện đặc biệt trong 9 lần Bác về thăm Quảng Ninh.

VTV true Concert 2021: Khúc hoan ca vĩnh cửu của Nước và Mẹ Thiên nhiên

VTV true Concert 2021: Khúc hoan ca vĩnh cửu của Nước và Mẹ Thiên nhiên
“Hãy trân quý Mẹ Thiên nhiên, người sẽ cho mình tất thảy” là thông điệp nhất quán của chuỗi chương trình VTV true Concert thường niên. Kể từ lần đầu tiên xuất hiện năm 2019, và tiếp tục với VTV true Concert 2021, những thanh âm vĩnh cửu của Thiên nhiên đã được thể hiện bằng nghệ thuật một cách độc đáo, mãn nhãn, dàn dựng bởi những tên tuổi tài năng của nền nghệ thuật biểu diễn Việt Nam.
Xem thêm
Đêm nghệ thuật khai mạc lễ hội hoa FLC Sầm Sơn thu hút hàng vạn du khách

Đêm nghệ thuật khai mạc lễ hội hoa FLC Sầm Sơn thu hút hàng vạn du khách

Lễ hội “Vũ khúc Biển & Hoa” do UBND thành phố Sầm Sơn và Tập đoàn FLC phối hợp tổ chức vừa chính thức khai mạc đầy ấn tượng tại ...
Sầm Sơn- Rực rỡ ngàn hoa

Sầm Sơn- Rực rỡ ngàn hoa

Mở đầu cho mùa du lịch Sầm Sơn năm 2021 là Lễ hội hoa quy mô bậc nhất cùng khung cảnh pháo hoa rực rỡ bên bờ biển sẽ khởi ...
Trạm Tấu, chốn thiên đường giữa đại ngàn Tây Bắc

Trạm Tấu, chốn thiên đường giữa đại ngàn Tây Bắc

Trạm Tấu, tên vùng đất mới nghe qua đã gợi lên vẻ xa xôi, hùng vĩ và bí hiểm. Thật vậy, nếu ai đó chinh phục được vẻ đẹp vùng ...
Chính thức khởi động giải chạy BaDen Mountain Marathon 2021 tại Tây Ninh

Chính thức khởi động giải chạy BaDen Mountain Marathon 2021 tại Tây Ninh

Hôm nay, Sở VHTT&DL Tây Ninh và Tập đoàn Sun Group tổ chức họp báo chính thức công bố giải chạy BaDen Mountain Marathon 2021 quy mô lớn, lần đầu ...
Văn Quyết, Việt Anh bị treo giò

Văn Quyết, Việt Anh bị treo giò

Ban kỷ luật VFF phạt Nguyễn Văn Quyết và Bùi Hoàng Việt Anh của Câu lạc bộ Hà Nội vì có hành vi thi đấu thô bạo trong trận thua ...
Bamboo Airways là nhà tài trợ Vàng Giải bóng chuyền Vô địch quốc gia 2021

Bamboo Airways là nhà tài trợ Vàng Giải bóng chuyền Vô địch quốc gia 2021

Ngày 31/3/2021, tại Trụ sở của Hãng hàng không Bamboo Airways, TP Hà Nội, đã diễn ra Lễ ký kết hợp đồng tài trợ giữa Liên đoàn bóng chuyền Việt ...
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của ...
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?

S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?

Trong chương trình “Bữa trưa vui vẻ” phát sóng hồi đầu tháng 4, hai nghệ sĩ khách mời là divo Tùng Dương và biên đạo múa Quang Đăng đã có ...
Biên đạo múa Quang Đăng: “Tôi hạnh phúc vì những điều mình thích tạo ra giá trị cho cộng đồng”

Biên đạo múa Quang Đăng: “Tôi hạnh phúc vì những điều mình thích tạo ra giá trị cho cộng đồng”

Ra đời trong những phút giây ngẫu hứng vì ấn tượng sâu đậm bởi MV Arise’21 Ta sẽ hồi sinh của dự án S-Generation, Vũ điệu hồi sinh của Quang ...
Người đẹp Mỹ đăng quang Hoa hậu Hòa bình Thế giới, Ngọc Thảo dừng chân ở top 20

Người đẹp Mỹ đăng quang Hoa hậu Hòa bình Thế giới, Ngọc Thảo dừng chân ở top 20

Danh hiệu Hoa hậu Hòa bình Thế giới thuộc về người đẹp Mỹ và đại diện của Việt Nam - Á hậu Ngọc Thảo dừng chân ở top 20.
Phiên bản di động