Bộ trưởng Đào Ngọc Dung: Vẫn còn tình trạng trục lợi chính sách giảm nghèo

Tại phiên họp thứ 27 diễn ra sáng 17/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe và thảo luận về Báo cáo kết quả 2 năm thực hiện Nghị quyết số 76/2014/QH13 của Quốc hội về đẩy mạnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020 (giai đoạn 2017-2018).

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân điều hành phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Về các vấn đề xã hội Quốc hội do Chủ nhiệm Nguyễn Thúy Anh đánh giá, quá trình tổ chức, rà soát, bình xét hộ nghèo còn hạn chế do tình trạng nể nang hoặc trục lợi chính sách. Tuy nhiên, bà Anh cũng khẳng định, kết quả phát hiện, xử lý các vi phạm pháp luật còn rất hạn chế, trong khi dư luận xã hội, báo chí phản ánh nhiều về các hành vi trục lợi chính sách, sai đối tượng, sai phạm trong sử dụng vốn, thất thoát, lãng phí, tham nhũng.

Đặt câu hỏi về vấn đề này, bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Quốc hội cho rằng, khó có quy định nào bịt được tất cả các kẽ hở, tuy nhiên, quan trọng là ở công tác thanh, kiểm tra.

“Dư luận thời gian qua phản ánh rất nhiều về chuyện cán bộ đưa người thân vào đối tượng danh sách hộ nghèo để trục lợi chính sách hoặc các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở, cây, con giống”, bà Nga nêu và đề nghị Chính phủ cho biết sự thực tình trạng này và con số đã xử lý.

Giải trình thêm về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh – Xã hội khẳng định, trước đây, khi việc xác định, công nhận hộ nghèo thực hiện qua bình xét thì đúng là có hiện tượng này. “Có nơi còn luân chuyển, thôi năm nay tôi được hộ nghèo được hưởng thì sang năm nhường cho người khác”, ông Dung nói và cho biết từ khi chuyển sang xác định hộ nghèo theo tiêu chí thì việc xác định này công khai, minh bạch nên cơ bản đã khắc phục tình trạng trục lợi trước đây.

Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh – Xã hội giải thích những vụ việc báo chí, dư luận phản ánh về tình trạng trục lợi của một số cán bộ xã, huyện, chủ yếu là ở các nguồn hỗ trợ chứ không phải là chính sách giảm nghèo. Tuy nhiên, ông Dung cũng thừa nhận, vẫn còn hiện tượng trục lợi chính sách giảm nghèo.

“Chẳng hạn một số xã ở Nam Định, một số xã, có Chủ tịch xã cho con cái đi làm con nuôi để đưa vào danh sách hộ nghèo để hưởng chính sách này. Đã có Chủ tịch xã phải đi tù vì chuyện này”, ông Dung cho hay và khẳng định, những trường hợp khi bị phát hiện đều xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, không có sự nương tay.

Phát biểu ý kiến sau đó, Tổng thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc cho rằng, ở nước ngoài người nghèo khi nhận trợ cấp thì họ cảm thấy e thẹn, xấu hổ nhưng ở Việt Nam thì dường như hộ nghèo lại là một vinh dự vì chỉ hộ nghèo mới được gặp, bắt tay lãnh đạo và được tặng quà.

Ông Phúc cũng cho rằng, việc ấn định chỉ tiêu hộ nghèo từ trên xuống dưới khiến việc công nhận hộ nghèo trở nên hình thức, không phản ánh đúng thực tiễn và đề nghị nên có cách làm khác đi trong vấn đề này.

Các tỉnh Đồng bằng sông Hồng tái nghèo nhiều hơn miền núi?

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội do Chủ nhiệm Nguyễn Thúy Anh trình bày đánh giá, thành quả giảm nghèo chưa thực sự bền vững.

Theo bà Anh, đến tháng 3/2018, tuy đã có 8/64 huyện 30a (huyện thuộc Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a của Chính phủ) thoát nghèo; 14/30 huyện hưởng cơ chế 30a thoát khỏi tình trạng khó khăn nhưng lại bổ sung 29 huyện vào danh sách huyện nghèo giai đoạn 2018 – 2020.

12 tỉnh có tỷ lệ tái nghèo tăng rõ rệt (tăng từ 0,03% trở lên), trong đó có cả một số tỉnh có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội thuận lợi. Như Vĩnh Phúc tăng từ 0,03% năm 2016 lên 0,10% năm 2017; Khánh Hòa tăng từ 0,00% năm 2016 lên 0,08% năm 2017; Kiên Giang tăng từ 0,03% năm 2016 lên 0,14% năm 2017.

Số hộ tái nghèo bằng khoảng 1/20 số hộ thoát nghèo; số hộ nghèo mới phát sinh bằng khoảng 1/4 số hộ thoát nghèo; nhiều tỉnh thuộc khu vực bị thiên tai, lũ lụt nghiêm trọng có tỷ lệ phát sinh hộ nghèo mới hàng năm rất cao. Bên cạnh đó, tốc độ giảm nghèo không đồng đều; nhiều huyện nghèo có tỷ lệ hộ nghèo vẫn trên 50%, một số nơi trên 60%. Đáng chú ý, khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng.

Từ năm 2012 đến nay, hệ số bất bình đẳng trong phân phối theo thu nhập (hệ số GINI) tiếp tục xu hướng tăng, từ 0,424 năm lên 0,431 năm 2016. Bên cạnh đó, theo báo cáo của Ủy ban Dân tộc, nhiều nhóm dân tộc chỉ đạt mức thu nhập bình quân 7 – 8 triệu đồng/người/năm, bằng khoảng 1/5 thu nhập bình quân đầu người của cả nước (37 triệu đồng/năm). Nhiều đại biểu đặt câu hỏi về việc nhiều tỉnh thành phố đồng bằng lại có tỉ lệ tái nghèo và phát sinh hộ nghèo mới cao hơn các tỉnh miền núi hay tỉnh có điều kiện khó khăn hơn.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị xem xét lại số liệu và đi sâu phân tích, đánh giá để tìm ra nguyên nhân, đưa ra giải pháp để chính sách đi đúng đối tượng, đúng mục đích.

Dẫn chứng số hộ nghèo phát sinh trong năm 2017 của tỉnh Thái Bình là 2.506 hộ trong khi cả tỉnh Lai Châu chỉ có 1.581, Nam Định có tới 3.738 hộ trong khi tỉnh Hà Giang chỉ có 2.900 hộ, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, những con số này bất hợp lý.

“Không thể nào tỉnh Đồng bằng sông Hồng lại tái nghèo nhiều hơn, hộ nghèo mới phát sinh nhiều hơn các tỉnh miền núi được vì điểm xuất phát hoàn toàn khác. Những số liệu này rất mâu thuẫn”, bà Nguyễn Thị Kim Ngân nói./.

VOV.VN