Từ ngọn rau quê đến sinh kế ở Liên Gia Trang

Thành lập năm 2019, HTX hiện có 7 thành viên, liên kết với 12 hộ dân cung cấp nguyên liệu, từng bước mở rộng sản xuất, hình thành chuỗi liên kết và tạo sinh kế ngay trên quê hương.

Việc làm vừa sức, thêm niềm vui tuổi già

Phía sau những túi rau sắn được đóng gói ngay ngắn là công việc của nhiều lao động địa phương. Từ lựa lá, rửa, vò đến đóng gói, mỗi công đoạn không nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự cẩn thận, kiên trì. Đây cũng là những phần việc phù hợp với NCT còn sức khỏe và mong muốn tiếp tục lao động.

NCT tham gia sơ chế rau sắn, chuẩn bị nguyên liệu cho sản xuất và chế biến.

Ở tuổi 66, bà Ngô Thị Thể vẫn đều đặn đến HTX làm những công việc phù hợp với sức khỏe. Với bà, công việc không chỉ đem lại thu nhập mà còn giúp cuộc sống chủ động, vui vẻ hơn. “Có tuổi rồi, những việc nặng chúng tôi không làm được, nhưng những công việc nhẹ nhàng ở đây thì rất phù hợp. Có việc làm, có thêm thu nhập giúp cuộc sống ổn định hơn”, bà Thể chia sẻ.

Cũng như bà Thể, bà Nguyễn Thị Tuy, 69 tuổi, tìm thấy niềm vui từ những ngày làm việc tại HTX. Những phần việc vừa sức cùng những cuộc trò chuyện, gặp gỡ người cùng quê khiến bà thêm thoải mái và gắn bó. “Đến đây làm việc tôi thấy vui. Không chỉ có thêm thu nhập mà còn được giao lưu với mọi người. Có việc để làm, có người cùng làm nên tinh thần thoải mái hơn”, bà Tuy nói.

Những câu chuyện giản dị ấy cho thấy, tạo việc làm phù hợp không chỉ giúp NCT có thêm thu nhập mà còn mở ra một không gian để họ tiếp tục lao động, giao lưu và phát huy giá trị của mình ngay tại quê nhà.

Theo ông Phạm Hùng Tuyến, xã viên HTX, để làm nên sản phẩm rau sắn muối chua, khâu lựa chọn nguyên liệu được đặc biệt chú trọng. Rau sắn nếp tươi được thu mua từ xã viên và các hộ dân liên kết theo hợp đồng, giúp HTX chủ động nguồn nguyên liệu và kiểm soát xuất xứ. Sau khi thu hái, rau được chọn lọc, loại bỏ những cọng già, cứng, rửa sạch, để ráo nước rồi đưa vào vò săn bằng máy. Tiếp đó, rau được ngâm ủ trong chum, vại sành hoặc dụng cụ nhựa phù hợp. Tùy điều kiện thời tiết, thời gian ủ từ 2-4 ngày để rau đạt độ chua tự nhiên, giữ được màu sắc, hương vị đặc trưng và chất lượng sản phẩm.

Khi rau đạt độ chua theo yêu cầu, HTX phối trộn với nước sạch và muối tinh theo tỷ lệ phù hợp, sau đó đóng gói theo hai quy cách 600g và 1kg. Sản phẩm được hút chân không, bảo quản ở nhiệt độ từ 5-10°C. Bao bì ghi đầy đủ thành phần nguyên liệu, hướng dẫn sử dụng, điều kiện bảo quản, nguồn gốc xuất xứ, mã vạch truy xuất và thời hạn khuyến cáo sử dụng. Từ cách làm vốn quen thuộc của người dân, HTX từng bước đưa các công đoạn vào quy trình kiểm soát, từ nguyên liệu, sơ chế, lên men đến đóng gói và bảo quản. Nhờ đó, món rau sắn muối chua không chỉ là thức ăn trong mỗi gia đình mà từng bước trở thành sản phẩm hàng hóa có tiêu chuẩn, có thương hiệu và có thị trường.

Đưa rau sắn từ bữa cơm quê ra thị trường

Cây sắn đã gắn bó với người dân vùng trung du từ nhiều đời. Nếu củ sắn từng là nguồn lương thực quen thuộc thì những ngọn rau non lại trở thành nguyên liệu cho nhiều món ăn dân dã. Trước đây, rau sắn chủ yếu quanh quẩn trong bữa cơm gia đình, ít ai nghĩ loại rau ấy có thể trở thành một sản phẩm hàng hóa.

Bà Nguyễn Thị Tuy, 69 tuổi thành viên HTX Liên Gia Trang

Từ những kinh nghiệm chế biến truyền thống, HTX Liên Gia Trang đã lựa chọn hướng đi khác: Chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Rau sắn muối chua Liên Gia Trang đạt OCOP 3 sao năm 2021; đến năm 2024, sản phẩm tiếp tục được đánh giá lại và giữ hạng 3 sao. Đây là cơ sở để HTX tiếp tục nâng chất lượng, gia tăng giá trị cho một sản vật vốn thân thuộc với người dân địa phương.

Hiện sản phẩm được tiêu thụ qua siêu thị, chuỗi nhà hàng, cửa hàng thực phẩm, điểm bán nông sản và các kênh kinh doanh trên nền tảng số tại Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Bình Dương... Thị trường mở rộng cũng đồng nghĩa với nhu cầu nguyên liệu ổn định hơn, tạo thêm đầu ra cho các hộ liên kết. Cùng với phát triển sản phẩm, HTX chú trọng bố trí công việc phù hợp với sức khỏe và khả năng của từng lao động. Những phần việc nhẹ, cần sự tỉ mỉ được sắp xếp cho những người có khả năng đáp ứng, tạo điều kiện để lao động lớn tuổi tiếp tục gắn bó với công việc.

Từ vùng nguyên liệu đến khu chế biến, một chuỗi giá trị đang dần được hình thành. Người trồng có thêm đầu ra, người dân có thêm việc làm, còn sản phẩm từ một món ăn dân dã có cơ hội đi xa hơn. Với Liên Gia Trang, rau sắn không chỉ là câu chuyện của một sản phẩm OCOP, mà đang trở thành hướng phát triển gắn sản xuất với thị trường, giữ lại hương vị quê và tạo sinh kế thiết thực cho người dân.

Ông Nguyễn Hữu Dư, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tiên Lương đánh giá: HTX Liên Gia Trang đang đi đúng hướng, phát huy lợi thế nông sản địa phương, nâng cao giá trị sản phẩm, mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực. Mô hình không chỉ góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương mà còn tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, trong đó có NCT, giúp họ tiếp tục phát huy sức lao động, ổn định cuộc sống.