Thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn

Phát triển KTTH sớm nhận được sự quan tâm, định hướng và chỉ đạo thống nhất của Đảng và Nhà nước trong nhiều văn kiện như Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2021 - 2030) và nhiều nghị quyết chuyên ngành do Trung ương ban hành về năng lượng, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa, nông nghiệp, nông thôn, nông dân, phát triển bền vững các vùng kinh tế - xã hội, quản lí tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Đề án phát triển KTTH đã được ban hành, KTTH từng bước được lồng ghép vào các chiến lược, chương trình, đề án, quy hoạch, kế hoạch phát triển của các ngành, lĩnh vực và địa phương. Pháp luật về bảo vệ môi trường đã thể chế hóa KTTH, đưa ra các quy định về tiêu chí, biện pháp, trách nhiệm và cơ chế khuyến khích thực hiện KTTH.

Thực tiễn cho thấy, một số ngành, lĩnh vực, địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã đã có sáng kiến, chủ động áp dụng các biện pháp thực hiện KTTH trong hoạt động quản lí, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.

Phát triển kinh tế tuần hoàn được xem là phương thức để giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng, phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường.

Bên cạnh các kết quả, việc phát triển KTTH vẫn tồn tại nhiều hạn chế, mang tính tự phát, thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra trong bối cảnh nguồn lực tài nguyên quốc gia hạn chế, suy thoái, cạn kiệt; nguồn nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu ngày càng khan hiếm; chất thải phát sinh ngày càng gia tăng; môi trường bị suy thoái, đa dạng sinh học bị suy giảm, tác động của biến đổi khí hậu tiếp tục gia tăng.

Ngày 23/1/2025, Chính phủ đã ra quyết định ban hành Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện KTTH đến năm 2035.

Mục tiêu tổng quát của Kế hoạch nhằm hình thành hệ thống cơ cấu sản xuất, tiêu dùng bền vững, sử dụng hiệu quả giá trị tài nguyên thiên nhiên, tận dụng tối đa nguyên liệu, vật liệu đã qua sử dụng, hạn chế chất thải phát sinh và giảm tác động xấu đến môi trường; phát triển mạnh các mô hình KTTH trong sản xuất, kinh doanh; tạo động lực cho đổi mới sáng tạo và cải thiện năng suất lao động; phát triển các thực hành tốt, tạo dựng văn hóa và lối sống xanh, thúc đẩy tạo việc làm xanh và phát triển chuỗi giá trị mới trong lĩnh vực KTTH.

Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên không tái tạo, tài nguyên nước; tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên, nguyên liệu, vật liệu; tiết kiệm năng lượng, phấn đấu đạt các chỉ tiêu về sử dụng hiệu quả tài nguyên (đất, nước, khoáng sản) tương đương với các nước dẫn đầu ASEAN.

Công suất các nhà máy điện từ nguồn sinh khối, chất thải rắn đến năm 2030 đạt 2.270MW, tương ứng 1,5% tổng công suất các nhà máy điện. Tỉ trọng năng lượng tái tạo trong tổng năng lượng sơ cấp phấn đấu đạt từ 47%. Đạt mức tiết kiệm từ 8-10% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc.

Kéo dài thời gian sử dụng vật liệu, thiết bị, sản phẩm, hàng hóa, các linh kiện, cấu kiện; hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường: Tỉ lệ chất thải rắn sinh hoạt ở đô thị được thu gom, xử lí đạt 95%; tỉ lệ chất thải rắn sinh hoạt ở nông thôn được thu gom, xử lí đạt 80%; tỉ lệ chất thải rắn sinh hoạt được xử lí bằng phương pháp chôn lấp trực tiếp so với lượng chất thải được thu gom giảm dưới 50%.

Đồng thời, chú trọng, nâng cao khía cạnh kinh tế, gia tăng lợi ích, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực trong thực hiện KTTH.

Các mô hình sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, tái sử dụng, tái chế chất thải, mô hình sản xuất, kinh doanh áp dụng KTTH được xây dựng, nhân rộng, phát triển phù hợp từng ngành, lĩnh vực, vùng, miền và ở từng cấp độ; hình thành, phát triển chuỗi giá trị mới, bền vững gắn với giá trị gia tăng cao, tạo ra nhiều việc làm mới thông qua áp dụng KTTH; thu hút mạnh mẽ các nguồn lực từ tín dụng xanh, trái phiếu xanh và nguồn lực hợp pháp khác cho các dự án đầu tư vào phát triển KTTH.

Đến năm 2035, hiện thực hóa nền KTTH bao trùm gắn với đổi mới, sáng tạo, năng lực cạnh tranh cao, thịnh vượng về kinh tế, bền vững về môi trường và công bằng về xã hội; Việt Nam trở thành một trong các trung tâm đổi mới sáng tạo, cung cấp công nghệ, thiết bị, sản phẩm, dịch vụ và huy động vốn đầu tư cho KTTH trong Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).

Góp phần thực hiện thành công mục tiêu, chỉ tiêu về sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường , ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững đến năm 2035 và các giai đoạn tiếp theo trong các văn kiện của Đảng, chiến lược, chính sách và pháp luật của Nhà nước.

Một trong những nhiệm vụ, giải pháp của Kế hoạch là nâng cao nhận thức, kiến thức, kĩ năng và phát triển các thực hành tốt về thực hiện kinh tế tuần hoàn, bao gồm truyền thông, bồi dưỡng, phổ biến kiến thức, pháp luật về thực hiện KTTH; lồng ghép các nội dung giáo dục về KTTH vào chương trình giáo dục các cấp học, bậc học; xây dựng, vận hành nền tảng kết nối thông tin, chia sẻ dữ liệu về áp dụng mô hình KTTH.

Xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lí nhà nước về thực hiện KTTH. Tổ chức xây dựng, ban hành kế hoạch hành động, lồng ghép KTTH vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án phát triển, quản lí chất thải của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, địa phương. Hoàn thiện các quy định pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kĩ thuật để khuyến khích thực hiện KTTH.

Kế hoạch cũng đặt ra nhiệm vụ hỗ trợ thúc đẩy áp dụng KTTH trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Trong đó, hỗ trợ thực hiện thiết kế sinh thái để đạt tiêu chí của KTTH; hỗ trợ áp dụng, phát triển các mô hình KTTH trong sản xuất, kinh doanh.

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, áp dụng công nghệ số, công nghệ thân thiện với môi trường, kĩ thuật hiện có tốt nhất để thực hiện KTTH; hỗ trợ hình thành và phát triển thị trường cho các hàng hóa, dịch vụ liên quan đến KTTH. Thúc đẩy thực hiện KTTH trong hoạt động tiêu dùng, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng. Tăng cường quản lí chất thải để thực hiện KTTH. Trong đó, thí điểm, nhân rộng và phát triển các mô hình quản lí chất thải theo hướng KTTH; thúc đẩy đầu tư, hỗ trợ quản lí chất thải để thực hiện KTTH.

Theo kế hoạch, các ngành, lĩnh vực ưu tiên thực hiện KTTH đến năm 2035, bao gồm: Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; năng lượng; khai thác khoáng sản và chế biến khoáng sản; công nghiệp chế biến, chế tạo; hóa chất; xây dựng; giao thông - vận tải; dịch vụ và du lịch; quản lí chất thải; phát triển khu đô thị, khu dân cư tập trung; khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung.