Sống và chứng kiến những cơn triều cường liếm sát vào bờ, người dân ở vùng biển miền Trung ngày ngày nhao nhác với nỗi lo canh cánh…
Biển miền Trung vốn là biển bồi, nhưng những năm gần đây sạt lở diễn ra nặng nề. Rừng phòng hộ nay chỉ còn lưa thưa, đoạn có đoạn không. Có chỗ, người ta đã phải dời đê vào sâu trong đất liền, đê cũ chỉ còn vết tích. Những con đê mới được dựng lên nhưng chỉ là giải pháp tình thế, bởi sức mạnh của những con sóng dễ dàng đánh bay nỗ lực của người dân và cả chính quyền.
Tại 2 địa phương Lộc Thịnh, Xuân Hội (huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh) mấy năm nay tình trạng sạt lở đã đến mức báo động. Bài toán ứng phó với sạt lở vẫn chưa có lời giải. Người dân vẫn sống nơm nớp bên bờ sạt lở, hết kêu cứu rồi đến bỏ chạy khi biển “nổi giận”.
Cùng với đó, hàng chục điểm bờ kè dọc biển Cửa Đại, Hội An, Quảng Nam bị sạt lở, ảnh hưởng đến các công trình hàng chục tỉ. Trên tuyến bờ kè dài 7,6 km được thành phố đầu tư xây dựng năm 2011, đã xuất hiện hai điểm sạt lở lớn. Tại cửa biển Thuận An, tỉnh Thừa Thiên Huế trước đây xây dựng 4 mỏ hàn đá, đến nay đa số đã bị nước biển đánh sập. Vào tháng 8/2007, tại cửa Phú Thuận, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế xây dựng loại mỏ hàn mềm theo công nghệ Stabinplage hay còn gọi là con lươn chắn cát, do công ty Espace Pur của Pháp thi công với kinh phí gần 30 tỉ đồng. Tại khu vực bờ biển xã Tam Hải, huyện Núi Thành, dựa trên đề xuất của tỉnh Quảng Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho nhập bao đựng cát loại đặc chủng từ Hà Lan về làm kè mềm. Cũng chỉ được vài năm, bao đựng cát bị mục nát, sóng đánh vỡ hoàn toàn.
Hiện tượng sạt lở xảy ra tại rất nhiều địa phương của miền Trung.
Tại bãi biển Mỹ Khê, TP Đà Nẵng từ cuối tháng 12/2017, hiện tượng sạt lở bắt đầu xảy ra. Đoạn từ phường Mân Thái (quận Sơn Trà) đến phường Hòa Hải (quận Ngũ Hành Sơn) đã có hàng chục ki-lô-mét bờ biển bị sạt lở. Điểm nặng nhất ngay bãi tắm Sao Biển 1 sâu hơn 1,5m rất nguy hiểm. Nguyên nhân do tác động của 2 yếu tố chính là hiện tượng thời tiết cực đoan El Nino (khô hạn) dẫn tới sự xâm nhập mặn và bão lũ (mùa Đông).
Phía trong kia, người dân thôn An Quang Đông (xã Cát Khánh, huyện Phù Cát, Bình Định) khắc khoải với nỗi lo mất đất, mất nhà khi triều cường “ngoạm” sâu vào đất làng. Cách đó hơn 100km, người dân thôn Khê Tân, xã Tịnh Khê, TP Quảng Ngãi sống trong lo sợ khi những ngôi nhà sát biển của họ có thể bị triều cường cuốn trôi bất cứ lúc nào. Ngược ra vùng bãi ngang huyện Quảng Trạch (Quảng Bình), hàng ngàn hộ dân cũng đang phải gồng mình chống chọi để “giành giật” từng mét đất với biển. Hàng trăm hộ dân tại xã Cảnh Dương (huyện Quảng Trạch) phải tự tay đập bỏ nhà cũ, phá hàng rào, đem gạch đá đổ ra mép biển để cho… biển “ăn”.
Ở phía Nam Trung bộ, hàng trăm hộ dân phường Đức Long và thôn Tiến Đức, xã Tiến Thành (TP Phan Thiết, Bình Thuận), từ năm 2016 bỗng chốc trở thành… vô gia cư vì nhà cửa bị biển “ăn” mất. Còn tại Xóm Rớ (TP Tuy Hòa, Phú Yên) 4 năm trở lại đây nơm nớp sống với nỗi lo nhà cửa sụp xuống vì phần chân móng nhà đã bị sóng khoét sâu.
Những ông bà lão gắn cả một đời với làng biển, cứ nhìn những con sóng lớn đánh oàm oạp vào bờ mà nắc nỏm xót xa: “Năm ni triều cường mạnh quá. Nhà tôi sắp sạt mất rồi!”. Hàng trăm, hàng ngàn hộ dân ở vùng sạt lở đều chung tâm trạng như thế. Với họ bây giờ, câu chuyện từng ngày nóng hổi với những gì liên quan tới triều cường. Đi đâu, làm gì họ cũng hỏi thăm nhau, rằng nhà bà này sắp sập, vườn nhà ông kia lở gần hết… ai cũng dõi ánh mắt khắc khoải về phía triền sóng.
Rừng phòng hộ ven biển gần như đã không còn. Nhiều chỗ sóng đánh tới sát chân đê chắn sóng, thậm chí có chỗ không còn đê phòng hộ. Sạt lở tới đâu, nhà cửa và người lại phải dời tới đó. Nhưng không lẽ cứ chịu thua biển mà lùi mãi, quỹ đất cũng chỉ có hạn, người dân thì cần an cư, không thể cứ chạy theo xoa dịu những cơn giận của triều cường mỗi ngày như thế. Chưa bao giờ, bờ biển miền Trung lại phải đối mặt với tình trạng sạt lở nghiêm trọng như hiện nay, đặc biệt là sau mùa bão lũ năm 2017. Nếu không có giải pháp căn cơ, nhiều ngôi làng ở đây sẽ chìm hẳn xuống biển.
Phóng sự xã hội của Minh Ngọc
