Giáo dục 15/09/2025 09:50
Năm lên 7 tuổi, cậu bé Ký lân la đến trường, đứng ngoài nghe cô giáo giảng bài, xem các bạn học. Về nhà, cậu bắt đầu hì hụi tập viết bằng... “chân”. Thời gian đầu việc tập viết với Ký quả như cực hình. Dần dần Ký viết được chữ O, chữ V... Không những thế, Ký còn vẽ được hình bằng thước và com-pa, làm được lồng chim để chơi, đắp được núi để học môn địa lý bằng cát và xi măng... Nhờ sự cố gắng tuyệt vời đó, cậu đã được đi học và học rất giỏi. Năm 1962, Nguyễn Ngọc Ký được Bác Hồ tặng Huy hiệu của Người. Năm 1963, Ký tham dự kì thi chọn học sinh giỏi Toán toàn quốc và xuất sắc đứng thứ 5. Cậu lại được Bác Hồ tặng Huy hiệu lần thứ 2.
Tốt nghiệp cấp 3, theo lời động viên của bạn bè, Nguyễn Ngọc Ký đã chọn ngành Văn. Năm 1966, Ký nhận được giấy báo nhập học Khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Trong 4 năm học đại học, dù bệnh tật luôn đe dọa tính mạng, song Nguyễn Ngọc Ký vẫn miệt mài đèn sách. Ký luôn quan niệm: “Xa trường, xa lớp nhưng không xa sách vở”. Năm 1970, Nguyễn Ngọc Ký bảo vệ thành công Luận văn tốt nghiệp, và sau đó cho ra đời tập truyện kí viết bằng chân: “Những năm tháng không quên”; tiếp đó là các tác phẩm: “Tôi đi học”, “Tôi học đại học”, được tái bản nhiều lần.
 |
| Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký. |
Tốt nghiệp Đại học, theo lời khuyên của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Nguyễn Ngọc Ký về quê làm thầy giáo, để “dạy các em, phấn đấu vượt mọi trở ngại, khó khăn, góp phần thống nhất nước nhà”.
Để có thể giảng bài với đôi tay tật nguyền, thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký đã suy nghĩ, tìm tòi nhiều phương pháp, cách thức dạy học. Thầy đã nghĩ ra phương pháp dạy học rất sáng tạo, hiệu quả. Thầy tự thiết kế các mô hình, dàn bài trên bìa một tờ giấy cứng Ao, bên ngoài có một tờ giấy trắng che lại. Giảng đến đâu, thầy dùng chân kéo tờ giấy che ở bên ngoài xuống, thế là những con chữ xuất hiện. Cùng với đó là giọng giảng sinh động, truyền cảm, thầy đã thuyết phục được học sinh. Không những thế, trong bất cứ bài học nào thầy cũng nghĩ ra những câu đố bằng thơ rất độc đáo. Chẳng hạn, khi dạy tác phẩm của Nguyễn Trãi, thầy vào bài bằng mấy câu đố: “Đức tài rực sáng sao Khuê/ Bút là gươm sắc phò Lê cứu đời/Lấy dân làm đạo, làm vui/ Hùng văn thuở ấy đất trời còn vang”.
Cứ thế, người thầy tật nguyền nhưng sáng ngời ý chí và nghị lực ấy đã truyền lửa cho biết bao thế hệ học sinh. Trong lần về thăm huyện Hải Hậu, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói: “Thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký là đại diện cho sự phấn đấu phi thường và kì diệu, là tấm gương sáng cho các bạn trẻ hôm nay, nhất là những người khuyết tật noi theo”. Ngày 20/11/1992, Nguyễn Ngọc Ký được vinh dự nhận danh hiệu Nhà giáo ưu tú. Năm 1993, thầy được Giáo sư Hoàng Như Mai, người thầy đáng kính trong suốt những năm học Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, mời vào TP Hồ Chí Minh chữa căn bệnh. Năm 1994, nhận lời mời của Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo quận Gò Vấp Nguyễn Văn Tiến, Nguyễn Ngọc Ký chuyển công tác từ Nam Định vào làm việc tại Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Gò Vấp. Tại đây, thầy Nguyễn Ngọc Ký làm công tác bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên, với nhiệm vụ được giao, thầy đã trực tiếp đi dự giờ góp ý và xây dựng tiết dạy cho các giáo viên dạy môn Văn trong quận nhà; rồi chỉ đạo môn giáo dục công dân, chỉ đạo công tác chủ nhiệm ở các trường trung học cơ sở, rồi tiểu học, đúc rút kinh nghiệm trong công tác quản lí và giảng dạy. Nhiệm vụ nào thầy cũng hoàn thành xuất sắc và được mọi người đón nhận. Thầy đã để lại 14 chuyên đề khoa học tiêu biểu giá trị từ năm 1995-2005. Các chuyên đề khoa học này đã được các thế hệ giáo viên trong quận áp dụng hiệu quả trong quá trình giảng dạy và giáo dục.
Thầy còn đi giao lưu khắp nơi, khắp các vùng, miền trong cả nước. Từ trường tiểu học đến trường đại học, các bạn đều rất thích được thầy tiếp xúc, trò chuyện, trao đổi về nhân sinh và cuộc sống. 1500 buổi nói chuyện tại các nhà trường phổ thông các cấp, trung học chuyên nghiệp, đại học là một con số đáng nể phục! Chẳng thế mà một giáo viên trẻ từng bày tỏ “Thầy Ký giao lưu một tiết bằng chúng em dạy giáo dục công dân cả năm… Thầy đã thực sự truyền lửa và lòng nhiệt huyết đến các bạn trẻ”.
Năm 2005, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã tặng thầy Nguyễn Ngọc Ký danh hiệu: “Người thầy đầu tiên của Việt Nam dùng chân để viết”. Năm 2011, ông được ghi nhận tiếp kỉ lục là “Nhà văn đầu tiên viết bằng chân”.
Đến tuổi về hưu, mặc dù tuổi đã cao nhưng thầy vẫn làm công tác tư vấn tâm lí và giáo dục cho giới trẻ qua Tổng đài 1088; vẫn miệt mài ngồi bên máy vi tính gõ những câu đố, những vần thơ... Với 36 tác phẩm thầy dành cho đời, cho người, trước lúc đi xa. Thầy đã được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam. Suốt cả cuộc đời, thầy Ký đã truyền cảm hứng cho biết bao thế hệ học trò với nghị lực, quyết tâm và ra mắt nhiều tác phẩm để lại tiếng vang như các hồi kí “Tôi đi học”, “Tôi học đại học”, “Tôi đi dạy học”, “Tâm huyết trao đời”, “Những tâm hồn dấu yêu”, “những khoảnh khắc còn mãi”… Có thể nói, ông đã dùng chính đôi chân để viết nên số phận cuộc đời mình, một cuộc đời đáng sống, đáng được trân trọng, nể phục và tri ân”.
Thầy mất vào ngày 28/9/2022, là một tổn thất lớn cho cộng đồng xã hội, các thế hệ thầy, trò. Thầy đã về với người vợ thân yêu: Cô giáo Vũ Thị Nhiễu, nguyên là giáo viên dạy giỏi trường cấp I,II xã Hải Thanh, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định cũ đã được cấp trên tặng danh hiệu: “Điểm tựa tài năng”- năm 1994.
Thầy Nguyễn Ngọc Ký có 3 người con đều là nhà giáo, ai cũng tràn đầy nghị lực, tận tụy và tâm huyết, làm việc hết mình noi gương bố, mẹ. Trong đó có cô giáo Nguyễn Thị Ngọc Ánh là Hiệu trưởng Trường Nguyễn Văn Trỗi; cô Nguyễn Thị Thanh Hương là Phó Hiệu trưởng tại một trường tiểu học quận Gò Vấp và thầy Nguyễn Tuấn Anh là giảng viên của một trường đại học tại TP Hồ Chí Minh. Con rể cả của thầy là đại tá quân đội, con rể thứ hai là thượng tá công an, con dâu đang là giảng viên trường đại học. Thật ngưỡng mộ về nghị lực phi thường, về sự sáng tạo, về sự tận tụy, về tình yêu trẻ, về sự đam mê văn chương và về cả gia đình thầy.
Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký là một tấm gương sáng ngời về nghị lực vượt lên số phận. Ông đã chứng minh cho mọi người thấy một người tật nguyền như ông vẫn có thể trở thành người có ích cho xã hội. Tên tuổi Nguyễn Ngọc Ký đã được mọi người biết đến với lòng trân trọng, ngưỡng mộ, cảm phục. Cái tên Nguyễn Ngọc Ký sẽ còn in sâu trong tâm trí mỗi người dân Việt Nam hôm nay và mai sau.
Xin kính gửi tới thầy Nguyễn Ngọc Ký lòng biết ơn và sự tri ân sâu sắc về những cống hiến cho sự nghiệp giáo dục nước nhà; về tất cả những gì thầy để lại cho đời, cho người và cho thế hệ mai sau...
