Chung tay phòng, chống sa sút trí tuệ, chăm sóc người cao tuổi

Đây là hoạt động thiết thực góp phần hưởng ứng Tháng Thế giới Hành động phòng, chống bệnh sa sút trí tuệ, tiếp tục lan tỏa thông điệp nâng cao nhận thức, xóa bỏ kỳ thị và thúc đẩy chẩn đoán sa sút trí tuệ sớm, kịp thời.

Tham dự Hội nghị có đại diện Bộ Y tế, Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Hội NCT Việt Nam; Doanh nghiệp xã hội VIOBA; đại diện các Cục, Vụ, Viện và đơn vị trực thuộc cùng các nhà khoa học. Nội dung tập trung trao đổi về thực trạng, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp chăm sóc, hỗ trợ NCT, góp phần chủ động ứng phó với sa sút trí tuệ trong cộng đồng.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội NCT Việt Nam Nguyễn Lam nhấn mạnh: Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh, sa sút trí tuệ, trong đó có bệnh Alzheimer, đang đặt ra những thách thức không chỉ đối với sức khỏe, chất lượng cuộc sống và khả năng tự chủ của NCT, mà còn với gia đình và cộng đồng.

Quang cảnh Hội nghị

Theo Phó Chủ tịch Nguyễn Lam, phòng, chống sa sút trí tuệ cần được bắt đầu từ gia đình và cộng đồng, với trọng tâm là nâng cao nhận thức, chủ động phòng ngừa yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm và chăm sóc phù hợp. Ông đề nghị tăng cường phối hợp giữa ngành Y tế, Hội NCT, chính quyền, gia đình và cộng đồng, từng bước hình thành mạng lưới chăm sóc, hỗ trợ NCT có nguy cơ hoặc đang sống chung với sa sút trí tuệ. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ Hội, nhân viên y tế, người chăm sóc và tình nguyện viên có kiến thức, kỹ năng, trách nhiệm. “Chăm sóc NCT hôm nay chính là chăm lo cho chất lượng cuộc sống của mỗi gia đình và tương lai của xã hội”, Phó Chủ tịch Nguyễn Lam khẳng định.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội NCT Việt Nam Nguyễn Lam phát biểu khai mạc Hội thảo

Chia sẻ tại Hội thảo, bà Trần Bích Thủy, Giám đốc Quốc gia tổ chức Hỗ trợ NCT Quốc tế tại Việt Nam, Giám đốc điều hành Doanh nghiệp xã hội VIOBA, cho biết: Chủ đề Tháng Thế giới Hành động phòng, chống bệnh sa sút trí tuệ năm nay “Biết càng sớm - Hành động càng nhiều: Tầm quan trọng của chẩn đoán sa sút trí tuệ” đặt người bệnh, gia đình và cộng đồng trước một yêu cầu rõ ràng: Đừng chờ đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng mới tìm kiếm sự trợ giúp.

Bà Thủy cho rằng sa sút trí tuệ không phải là một phần bình thường của tuổi già. Tuổi cao là một yếu tố nguy cơ, song bệnh có thể được phòng ngừa hoặc trì hoãn; ước tính tới 45% trường hợp có thể tác động bằng các biện pháp phù hợp. Theo bà Thủy, chẩn đoán sớm có ý nghĩa quan trọng, giúp người bệnh kịp thời tiếp cận các biện pháp điều trị, chăm sóc, hỗ trợ phù hợp, đồng thời giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội. Trong bối cảnh sa sút trí tuệ ngày càng được quan tâm như một vấn đề sức khỏe cộng đồng, Việt Nam cần sớm xây dựng chương trình hành động quốc gia, chú trọng nâng cao nhận thức, phòng ngừa, phát hiện sớm, chẩn đoán kịp thời, mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ điều trị, chăm sóc và hỗ trợ người bệnh.

Bà Trần Bích Thủy chia sẻ tại Hội thảo

Trong bài chia sẻ của mình, TS.BS Nguyễn Thanh Bình, Bệnh viện Lão khoa Trung ương, nhấn mạnh 14 yếu tố nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ (bao gồm tăng huyết áp; béo phì; đái tháo đường; giảm thị lực, thính lực; tăng cholesterol xấu; ít vận động; làm dụng rượu bia, thuốc lá; ít giao tiếp xã hội…); đồng thời khuyến cáo các biện pháp phòng bệnh tương ứng. 5 việc mỗi người có thể làm ngay để phòng chống bệnh sa sút trí tuệ là: Vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày; giao lưu kết nối bạn bè, người thân; đọc sách, chơi cờ, làm thơ… rèn luyện trí não; ăn nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế rượu bia và khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm.

Đại biểu trao đổi, thảo luận

Theo TS.BS Nguyễn Thanh Bình, khoảng cách giữa nhận thức và thực tế về sa sút trí tuệ vẫn còn lớn. Nhiều gia đình cho rằng suy giảm trí nhớ là hệ quả tất yếu của tuổi già nên chậm đưa người thân đi khám. Trong khi đó, những biểu hiện như quên cuộc hẹn, lặp lại câu chuyện, nhầm lẫn trong sinh hoạt có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm. Bên cạnh thăm khám lâm sàng, những phương pháp mới, trong đó có nghiên cứu sử dụng dấu ấn sinh học trong máu, đang mở ra khả năng nhận diện bệnh sớm hơn, thậm chí trước khi các triệu chứng biểu hiện rõ trong nhiều năm.

Dù chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu, phát hiện sớm giúp người bệnh có điều kiện điều chỉnh lối sống, duy trì khả năng tự lập lâu hơn; đồng thời giúp gia đình chủ động chuẩn bị kế hoạch chăm sóc. Cùng với đó, cần tăng cường đào tạo, tư vấn, hỗ trợ tâm lý cho người chăm sóc, qua đó giảm áp lực và nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.

Tại Hội thảo, các đại biểu cũng đặt nhiều câu hỏi và được các chuyên gia giải đáp về bệnh sa sút trí tuệ, các biện pháp phòng ngừa và điều trị, nhất là đối với NCT.